In het door hyperinflatie geteisterde Venezuela kunnen vrouwen nauwelijks nog verzorgingsproducten kopen, laat staan make-up. ‘Dit is ondermijnend voor het zelfbeeld.’
Met een wantrouwende blik loopt Maria een filiaal van de Farmatodo binnen, een in Caracas gevestigde drogisterijketen, waar sinds een aantal weken de schappen geen prijskaartjes meer hebben voor de uitgestalde producten. Als Maria naar de eerste gang loopt, waar de bodylotions staan, wacht haar een dubbele verrassing: de prijzen zijn weer zichtbaar en er zijn een paar nullen bijgekomen. Ze zucht en spert haar ogen open alsof ze zojuist een spook heeft gezien. ‘Heb je gezien hoeveel dit kost?’ roept ze.
Door de hyperinflatie is het aanschaffen van schoonheidsproducten een enorme klus geworden, een wens die vaak niet in vervulling gaat. In een land waar op elke straathoek een kapper of een parfumerie te vinden was, en een groot deel van het salaris opging aan ‘er goed uitzien’, is dat nu een uitzondering geworden.
Ayerim Valera is altijd een bescheiden, goedverzorgde en charmante vrouw geweest. Vroeger spendeerde ze een aanzienlijk deel van haar maandloon – zo’n 80 procent – aan schoonheidsproducten en make-up. Altijd zag ze er tiptop uit. Nu is alles anders. Haar huidige salaris van 13 miljoen bolívar [15 euro op de zwarte markt, 221 tegen de officiële koers], meer dan tien keer het minimummaandloon, is niet toereikend om de maandlasten te betalen, eten te kopen en de kosten te dekken van haar zeven maanden oude baby, hoewel haar vriend financieel bijdraagt. Niet haar jonge moederschap maar de hyperinflatie gooide roet in het eten. ‘Ik verdiende meer dan genoeg om alles te bekostigen. Kleding, schoenen, haarverf, nagellak, make-up. Nu koop ik alleen nog basisproducten voor mijn persoonlijke hygiëne, dat is zo’n 10 procent van wat ik vroeger kocht, aan al het andere geef ik al heel lang geen cent meer uit,’ klaagt Valera.
70 procent van het minimumloon
Ediana Verdú is vijfentwintig jaar. Ze is oorarts en heeft twee banen. ‘Ik behandel kinderen met gehoorafwijkingen en geef ook les aan de universiteit.’ Haar inkomsten bedragen rond de 3 miljoen bolívar. Dat lijkt veel, maar ze kan de producten die ze de afgelopen jaren gewend was te kopen niet meer aanschaffen. ‘Thuis zijn we met veel vrouwen en we kregen altijd te horen dat we vrouwelijk, goedverzorgd en schoon moesten zijn. Nu is alles anders.’
Voor deze arts zijn speciale crèmes, bodysprays, make-upartikelen en parfums verleden tijd. Haar salaris gaat op aan wat volgens haar het belangrijkste is voor haarzelf en haar gezin, zoals zeep, maandverband en een eenvoudige lichaamscrėme.
Negen van de tien Venezolanen vindt voedsel het allerbelangrijkste, blijkt uit een onderzoek van enquêtebureau Datos, dat in maart werd gepresenteerd. Volgens het rapport korten de Venezolanen als eerste op kleding, uitgaan, en uit eten gaan. Voedsel is belangrijker geworden, want in 2016 gaf nog 85 procent van de Venezolanen aan niet op voedsel te willen besparen, gevolgd door gezondheid (34 procent) en toiletartikelen (23 procent).
De prijzen in de winkels worden voortdurend bijgesteld en kunnen in een paar dagen tijd verdriedubbelen. Bij ketens als Farmatodo en Locatel telde je in de laatste week van april tussen de 300.000 en 500.000 bolívar neer voor de goedkoopste bodylotions. De wat specialere crèmes begonnen bij 700.000 bolívar en liepen op naar een miljoen of meer [37 euro volgens de officiële koers, 1,16 euro op de zwarte markt].
Maandverband – althans de nieuwe merken, de traditionele merken zijn niet meer te verkrijgen – kost tussen de 200.000 en 500.000 bolívar. Voor scheermesjes met drie mesjes betaal je 700.000 bolívar of meer. En de prijs van make-up hangt af van het merk. Voor vertrouwde en voordelige merken zoals Valmy en Mon Rève betaal je 70 procent van het minimumloon.
Het Centro de Documentación y Análisis Social van de Federación de Maestros (Cendas-FVM) heeft berekend dat de prijzen voor de producten voor persoonlijke hygiëne – en daar vallen crèmes en make-up niet onder – in de maand april gemiddeld 30,2 procent hoger zijn dan een maand eerder. Alles bij elkaar opgeteld zijn de prijzen in het eerste kwartaal van het jaar met 310,9 procent gestegen.
Lisbeth Amundaray is coördinator dienstverlening bij de banco Bancaribe. Haar maandsalaris is 1.7770.000 bolívar. Daarbovenop komen de voedselbonnen, waar ze wettelijk recht op heeft, en andere, extra toelagen. Soms verdient ze meer dan 3 miljoen bolívar– althans voordat president Maduro aankondigde de salarissen aan te gaan passen. De vele nullen van haar salaris stellen niet veel meer voor. En de voorraadkast ermee vullen is al helemaal een illusie. ‘Vroeger besteedde ik ongeveer de helft van mijn salaris aan dingen voor mezelf. Tegenwoordig doe ik dat niet meer, ik moet het doen met basisproducten zoals zeep en shampoo en schaf alleen iets aan wat ik dringend nodig heb.’
Andreina de Ponte, als psycholoog verbonden aan de Universidad Católica Andrés Bello, is van mening dat de huidige situatie ondermijnend is voor het zelfbeeld. En hoewel beide seksen het vervelend vinden dat bepaalde producten lastig te verkrijgen zijn, blijkt dit vooral zijn weerslag te hebben op vrouwen. Zij kunnen niet alleen bepaalde producten niet meer gebruiken, maar moeten ook hun levensstijl en dagelijkse routine aanpassen. ‘Uiterlijk is belangrijk en als je niet tevreden bent met hoe je eruitziet en bepaalde producten niet te koop zijn of te duur, maakt dat je op de lange duur onzeker. Het gaat om je goed voelen, en dat heeft niet alleen te maken met je make-up, maar ook met je persoonlijke hygiëne.’
De Ponte voegt eraan toe dat vrouwen in Venezuela de sociale druk voelen om er ‘tiptop uit te zien: netjes, opgemaakt, gestylde haren, de juiste kleren, altijd stralen’. Maar er is meer aan de hand, zegt de psycholoog. ‘Deze situatie heeft verderstrekkende gevolgen. Als je geen producten kunt kopen voor je persoonlijke hygiëne heeft dat gevolgen voor je lichamelijke gezondheid. Geen maandverband kunnen kopen bijvoorbeeld kan infecties veroorzaken. Uiteraard heeft deze crisissituatie effect op iemands zelfvertrouwen, maar nog ernstiger is het als de persoonlijke hygiëne in het geding is, want dat heeft negatieve gevolgen voor je fysieke, emotionele en psychische gesteldheid.’
Ze was zelfs genoodzaakt om bepaalde producten te mengen met water, waardoor de werking afneemt
Carmen werkt zes jaar als kapster. Van haar baan kon ze goed leven. Nu is alles anders. ‘Mijn salaris fluctueert. Per maand komst er tussen de vijf en tien miljoen bolívar binnen, afhankelijk van het aantal klanten.’ Wat ze verdient moet ze uitsmeren over de huur van de zaak en de inkoop van producten die ze nodig heeft voor haar klanten. Wat overblijft gaat op aan eten.
De vijfendertigjarige kapster doet haar best om te werken zoals ze gewend was, maar dat wordt onmogelijk vanwege de steeds nijpender situatie. Aparte producten voor verschillende haartypen en conditioner en haarserum gebruikt ze niet meer. Ze was zelfs genoodzaakt om ‘bepaalde producten te mengen met water, waardoor de werking afneemt.’ Zo probeert ze een product dat vroeger niet veel kostte en nu peperduur is maximaal te benutten. De kapster is zelfs van leverancier gewisseld: ze schaft haar spullen niet meer aan bij een professionele kappersdetailhandel maar koopt ampullen, haarcrème, shampoo en conditioner voor een lagere prijs in bij particuliere handelaren. ‘Twee weken geleden betaalde ik 600.000 bolívar voor een haarmasker dat nu een miljoen kost. Voor hydraterende producten die twee jaar geleden nog 6000 kostten, tel je nu 1 of 2 miljoen neer. Het haar laten ontkrullen kost nu minimaal 750.00 bolívar.’
De materiaalkosten beïnvloeden haar tarieven. Een neerwaartse spiraal van prijsstijgingen en inflatie die de markt ingrijpend verandert. ‘Vroeger kapte ik veertig vrouwen per week. Nu haal ik de vijftien niet eens.’
Auteur: Alexandra Sucre
Vertaler: Henriëtte Aronds
El Estimulo
Venezuela | elestimulo.com
Een van de belangrijkste newsportals in Venezuela, die de laatste jaren de rol van de beknotte traditionele pers hebben overgenomen. Ook voor deze portals is het moeilijk kritisch te berichten. Ze worden vaak gehackt of geblokkeerd door de overheid.
CONTEXT: Inflatie van 13.799 %
De inflatie in Venezuela bedroeg in april op jaarbasis 13.799 procent volgens cijfers gepubliceerd door de Nationale Vergadering in Caracas, het parlement waarin de oppositie weliswaar een meerderheid heeft, maar die van alle macht is ontdaan. In een interview met de Miami Herald schat de Amerikaanse hoogleraar Steve Hanke, verbonden aan de Johns Hopkins-universiteit in Baltimore en specialist in hyperinflatie, die inflatie echter aanmerkelijk hoger: op 17.968 procent.
De centrale bank van Venezuela heeft sinds december 2015 geen enkele statistiek meer gepubliceerd. Het Internationaal Monetair Fonds stelt het inflatiepercentage in Venezuela voor het hele jaar 2018 voorlopig op 13.800 procent.
CONTEXT: VS verbieden handel in Venezolaanse aandelen
Na de omstreden herverkiezing van de socialistische president Nicolás Maduro, op 20 mei van dit jaar, ondertekende de Amerikaanse president Donald Trump een verordening waarin het Amerikaanse burgers wordt verboden te handelen in aandelen waarbij de Venezolaanse staatsschuld in het geding is, of in aandelen van een onderneming die in handen is van de Venezolaanse staat.
Zijn minister van Buitenlandse Zaken, Mike Pompeo, kondigde daarnaast aan dat de Verenigde Staten ‘snel economische en diplomatieke maatregelen zullen nemen’ om bij te dragen aan het herstel van de democratie in Venezuela. Maar hij gaf geen nadere bijzonderheden.
