Een Israëlische luchtaanval verwoestte zaterdag een flatgebouw in Gaza-stad waarin de kantoren van het Amerikaanse persbureau The Associated Press en andere media zoals Al Jazeera waren gevestigd. Alle aanwezige AP-medewerkers en freelancers hebben het gebouw veilig en op tijd kunnen verlaten, maar wat het persbureau betreft is de zaak daar niet mee afgedaan.
Kort nadat Israël het gebouw met de grond gelijk maakte, publiceerde Gary Pruitt, voorzitter en CEO van AP de volgende verklaring:
‘We zijn ontsteld en geschokt dat het Israëlische leger een gebouw met daarin het bureau van AP en andere nieuwsorganisaties in Gaza heeft aangevallen en vernietigd. Ze kenden de locatie van ons bureau al lange tijd en wisten dat er journalisten aanwezig waren. We kregen een waarschuwing dat het gebouw zou worden getroffen.
‘De wereld zal minder kunnen weten over wat er in Gaza gaande is vanwege wat er vandaag is gebeurd’
De Israëlische regering zegt dat in het gebouw militaire inlichtingendiensten van Hamas aanwezig waren. We hebben de Israëlische regering opgeroepen om het bewijs daarover te presenteren. Het bureau van AP bevindt zich al vijftien jaar in dit gebouw. We hebben geen aanwijzingen dat Hamas in het gebouw was gevestigd of er actief was. Dit is iets wat we naar ons beste vermogen actief controleren. We zouden onze journalisten nooit willens en wetens in gevaar brengen.
We verzoeken om informatie van de Israëlische regering en werken samen met het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken in een poging meer te weten te komen.
Dit is een ongelooflijk verontrustende ontwikkeling. We hebben ternauwernood een verschrikkelijk verlies aan mensenlevens weten te vermijden. Een tiental AP-journalisten en freelancers was in het gebouw en kon gelukkig op tijd worden geëvacueerd.
De wereld zal minder kunnen weten over wat er in Gaza gaande is vanwege wat er vandaag is gebeurd.’
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken liet maandag weten dat hij nog geen enkel Israëlisch bewijs heeft gezien dat wijst op activiteiten van Hamas in het gebouw, bericht Al Jazeera. Blinken zei dat hij Israël om rechtvaardiging voor de aanval heeft gevraagd. Volgens de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zal Israël bewijzen van de aanwezigheid van Hamas in het gebouw delen via inlichtingenkanalen. Maar noch het Witte Huis, noch het ministerie van Buitenlandse Zaken wilden zeggen of aanwijzingen aan de VS zijn overlegd.
Horeca in Frankrijk gaat weldra open maar worstelt met personeelstekort
In Frankrijk staan hoteliers en restauranthouders te springen om weer aan de slag te kunnen, maar ze hebben wel een probleem: overal is er een schrijnend gebrek aan mankracht, zo schrijftThe New York Times. Door de pandemie zijn veel werknemers van baan veranderd. En dat is lastig nu het aftellen is begonnen naar het moment dat bezoekers weer arriveren.
Zo wachtte Christophe Thiriet al zes maanden op de opheffing van de lockdowns in Frankrijk, zodat hij de restaurants en hotels van zijn bedrijf in Oost-Frankrijk weer kon openen en hij de honderdvijftig werknemers weer kon oproepen die hij maanden geleden met verlof moest sturen. Maar toen hij hen deze maand vroeg of ze weer bij hem aan de slag wilden, kreeg hij van zeker dertig medewerkers te horen dat ze niet meer terug zullen komen, zodat hij zich nu in allerlei bochten moet wringen om nieuwe werknemers te vinden. ‘Met zo’n lange sluiting denken mensen er natuurlijk wel twee keer over na of ze beschikbaar willen blijven’, aldus Thiriet, manager van de Heintz Group, die elf hotels en drie restaurants bezit rond de stad Metz.
Bij restaurants en hotels in het hele land hangen borden met oproepen voor personeel
In heel Frankrijk kampen restaurants en hotels met hetzelfde probleem. Na maanden verlof hebben werkenden massaal besloten om niet terug te keren naar banen in de horeca. Een zorg voor Frankrijk, dat doorgaans bovenaan de lijst van de meest bezochte landen ter wereld staat. De branche ziet een tekort van misschien wel honderdduizend restaurant- en hotelmedewerkers, terwijl tegelijk ook honderdduizenden mensen op zoek zijn naar werk na de ergste recessie in Frankrijk in decennia. Maar werkgevers merken dat het steeds moeilijker wordt om werkzoekenden te lokken naar een branche waarvan de toekomst min of meer staat of valt met de grillen van het coronavirus en de onzekerheid over regelgeving en de voortgang van vaccinaties. Bij restaurants en hotels in het hele land hangen borden met oproepen voor personeel.
Het probleem dient zich aan op het moment dat duizenden hotels en restaurants die de crisis hebben overleefd, een daling van zo’n 80 procent sinds vorig voorjaar moeten goedmaken. De lockdowns hebben de Franse toeristenindustrie, een hoeksteen van de economie, sinds vorig jaar meer dan 60 miljard euro aan omzet gekost, schrijft Le Figaro.
‘We weten dat we deze zomer weer klanten zullen krijgen, dat is het probleem niet’, zegt Yann France, de eigenaar van La Flambée, een restaurant in de populaire noordelijke kuststad Deauville. ‘Onze zorg is dat we niet over voldoende personeel kunnen beschikken in een tijd dat we een enorm omzetverlies moeten goedmaken.’
Winnend lot verdwijnt in wasmachine
De jackpot van een loterij in Californië van maar liefst 26 miljoen dollar (21,4 miljoen euro) is niet opgeëist, zo meldt CNN. De winnaar van de SuperLotto Plus-trekking van 14 november 2020 had 180 dagen de tijd om het winnende lot te overhandigen, maar toen de deadline donderdag verstreek was nog niemand komen opdagen, aldus medewerkers van California Lottery.
Het winnende lot werd verkocht in een supermarkt in Norwalk, een buitenwijk van Los Angeles. Medewerkers van die winkel vertelden aan het lokale station KCBS / KCAL, een dochter van CNN, dat een vrouw die het lot onlangs kocht, was langsgekomen en had verteld dat het per ongeluk in de wasmachine terecht was gekomen en verloren was gegaan. Volgens de winkelmedewerkers zijn er camerabeelden die bewijzen dat de vrouw het lot heeft gekocht.
‘Spelers moeten altijd hun loten ondertekenen en fotograferen of kopiëren’
De woordvoerster van California Lottery, Cathy Johnston, vertelde CNN dat de vrouw geen contact had opgenomen met het loterijkantoor en dat ze niet wist of de vrouw het verlies had gemeld bij een districtskantoor of een officiële claim had ingediend. ‘Mocht ze dat gedaan hebben, dan zouden we het onderzoeken zoals we altijd doen. Zo niet, dan valt er niets te onderzoeken en kunnen we verder niets meer doen’, aldus Johnston. Ze liet overigens ook weten dat de camerabeelden uit de winkel helaas niet voldoende zijn om te bewijzen dat de vrouw het winnende lot heeft gekocht.
Overigens is niet iedereen in deze kwestie een verliezer, zo merkt CNN op. California Lottery heeft laten weten dat het bedrag, waarvan na belastingen nog 19,7 miljoen dollar (16,2 miljoen euro) over zal blijven, zal worden overgemaakt aan openbare scholen. Ook de winkel mag blij zijn want die ontvangt een bonus van 130.000 dollar (107.000 euro) voor de verkoop van het winnende lot.
Alles bij elkaar is het verhaal een goede reden voor alle spelers in de loterij om het advies van California Lottery op te volgen om te voorkomen dat de jackpot wordt misgelopen: ‘Spelers moeten altijd hun loten ondertekenen en de voor- en achterkant van het lot fotograferen of kopiëren om te kunnen bewijzen dat ze het in bezit hadden.’
In de VS mogen volledig gevaccineerden hun mondmasker afdoen
Amerikanen die volledig zijn ingeënt tegen covid-19 mogen zich binnen en buiten zonder mondmasker begeven, dat maakte de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – de Amerikaanse RIVM – donderdag bekend.
De aangepaste richtlijnen van ’s lands hoogste federale agentschap voor volksgezondheid betekenen dat de VS weer een stap dichter bij een normale situatie zijn, reageerde infectieziektespecialist Anthony Fauci. ‘Ik zou niet te vroeg willen juichen, maar ik zou zeggen dat dit duidelijk een stap is in de goede richting’, vertelde hij aan CNN. Het land heeft echter nog ‘een lange weg te gaan voordat we groepsimmuniteit hebben bereikt’, aldus de nieuwszender. Volgens gegevens van de CDC afgelopen woensdag (12 mei) was 35,4 procent van de Amerikanen volledig gevaccineerd.
De nieuwe aanbevelingen verrasten ambtenaren op staatsniveau en bedrijven en zorgden voor verwarring over de wijze waarop de richtlijnen zouden moeten worden uitgevoerd, schrijft The New York Times. ‘Maar het advies kwam als geroepen voor veel Amerikanen die de beperkingen moe waren en getraumatiseerd door het afgelopen jaar.’
‘Met het afzetten van mondmaskers wordt niet alleen het begin van het einde van de pandemie ingeluid, maar ook de hoop op een terugkeer naar de normale gang van zaken’
‘We hebben allemaal naar dit moment verlangd’, zei Rochelle P. Walensky, de directeur van de CDC, op een persconferentie in het Witte Huis op donderdag (13 mei). ‘Als je volledig gevaccineerd bent, kun je de dingen gaan doen die je vanwege de pandemie niet meer deed.’
‘Mondmaskers zijn symbool komen te staan voor een bittere partijdige verdeeldheid’, schrijft NYT. ‘Door ze af te zetten in restaurants en op trottoirs, in musea en winkels, zou niet alleen het begin van het einde van de pandemie worden ingeluid, maar ook de hoop op een terugkeer naar de normale gang van zaken.’
Het afzetten van mondkapjes moet ook als stimulans dienen voor de vele miljoenen die nog steeds aarzelen om zich te laten vaccineren, schrijft de krant uit New York. ‘Het vaccinatietempo is namelijk vertraagd: aanbieders dienen gemiddeld ongeveer 2,09 miljoen doses per dag toe, een daling van ongeveer 38 procent ten opzichte van de piek van 3,38 miljoen die medio april werd gemeld.’
Het Israëlische leger is Gaza toch niet binnengevallen
Het Israëlische leger zei donderdagavond dat het de Gazastrook was binnengedrongen, maar trok die bewering uiteindelijk terug, daarbij verwijzend naar een ‘intern communicatieprobleem’.
‘De Israëlische luchtmacht en grondtroepen voeren momenteel een aanval uit in de Gazastrook’, maakte het Israëlische leger donderdagavond rond 23.00 uur bekend in een kort bericht op Twitter.
IDF air and ground troops are currently attacking in the Gaza Strip.
Deze ‘dubbelzinnige’ formulering, legt The Times of Israel uit, ‘lijkt de buitenlandse media [waaronder verschillende Nederlandse kranten] te hebben misleid met de veronderstelling dat het leger een grondinvasie in de Gazastrook was gestart tijdens de grootschalige bombardement van Noord-Gaza’. De krant voegde eraan toe dat Jonathan Conricus, de Engelstalige woordvoerder van het leger, op de vraag of er inderdaad een grondinvasie was begonnen, antwoordde: ‘Ja. Zoals in de verklaring staat. Inderdaad, de grondtroepen vallen aan in Gaza. Dat wil zeggen, ze zijn in de Gazastrook.’
‘De sirenes klonken bijna de hele nacht non-stop’
‘Hoewel dit technisch gezien correct is, aangezien sommige Israëlische troepen werden gepositioneerd in een enclave die binnen het grondgebied van Gaza ligt maar onder Israëlische controle staat, betekent dit redelijkerwijs geen “grondinvasie”’, stelt The Times of Israel.
Hoe dan ook, het geweld woedt voort. Israëlische lucht- en grondaanvallen op het noorden van Gaza van donderdagavond waren ‘de zwaarste bombardementen’ sinds het geweld op maandag begon, schrijft The Times of Israel in een ander artikel. De krant meldde vannacht dat het antiraketschild ‘Iron Dome’ tientallen raketten heeft onderschept die voor de vierde nacht op rij door Hamas werden gelanceerd op de steden Asjdod, Beër Sjeva en gemeenschappen in Zuid-Israël. En volgens Haaretz ‘klonken de sirenes [in dat deel van het land] bijna de hele nacht non-stop’.
Het Israëlische leger heeft donderdag tanks en pantservoertuigen opgesteld langs Palestijns grondgebied, waaruit de Israëlische troepen zich in 2005 eenzijdig hebben teruggetrokken. En het ministerie van Defensie heeft ’s avonds de mobilisatie van ‘tweeduizend extra reservisten goedgekeurd, waarmee het totaal op negenduizend komt’, aldus Haaretz.
Netanyahu: ‘We gaan Hamas een hoge prijs laten betalen’
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zei vannacht dat Israël Hamas zal blijven aanvallen. ‘Ik zei dat we Hamas een hoge prijs zouden laten betalen. Dat doen we en dat zullen we met grote intensiteit blijven doen (…) en deze operatie zal doorgaan zo lang als nodig is’, zei hij in een bericht dat in het Hebreeuws op Twitter werd geplaatst en dat door The Guardianwerd overgenomen.
אמרתי שאנחנו נגבה מחיר כבד מאוד מהחמאס. אנחנו עושים זאת ואנחנו נמשיך לעשות זאת בעוצמה רבה. המילה האחרונה לא נאמרה והמבצע הזה יימשך ככל שיידרש.
אנחנו נותנים מאה אחוז גיבוי לשוטרים, לחיילי מג״ב ולשאר כוחות הביטחון כדי להשיב את החוק והסדר לערי ישראל – לא נסבול אנרכיה.
— Benjamin Netanyahu – בנימין נתניהו (@netanyahu) May 13, 2021
Sinds maandag zijn 109 Palestijnen gedood, volgens het ministerie van Volksgezondheid van Gaza. Aan de Israëlische kant is het dodental zeven. Haaretz spreekt van ‘de grootste geweldsuitbraak sinds het conflict in Gaza van 2014’. ‘Israël heeft honderden luchtaanvallen uitgevoerd in Gaza, terwijl Palestijnse militanten sinds maandag meer dan duizend raketten hebben afgevuurd op centraal- en Zuid-Israël.’
’De aanvallen hebben onder de internationale gemeenschap de vrees gewekt dat de situatie uit de hand loopt’, vervolgt het dagblad. De VN-Veiligheidsraad zal zondag een virtuele openbare vergadering over het conflict houden.
Duizenden betogers tegen racisme en politiegeweld in Brazilië
Enkele duizenden Brazilianen hebben op donderdag 13 mei gedemonstreerd tegen racisme en politiegeweld, een week na een politieactie die 28 mensen het leven kostte in de favela van Jacarezinho, Rio de Janeiro, meldt Folha de S.Paulo. In Rio scandeerde de menigte slogans tegen president Jair Bolsonaro of leuzes als: ‘Geen kogel, geen honger, geen corona. De zwarte bevolking wil leven!’
De demonstratie werd gemarkeerd door de getuigenis van moeders van slachtoffers van politiegeweld in de favela’s, aldus Folha de S.Paulo. In verschillende grote steden van het land, waaronder São Paulo, vonden ook marsen plaatst. Deze grootschalige demonstraties tegen de ‘valse vrijheid’ van de zwarte bevolking in Brazilië vonden plaats op de dag dat in het land het einde van de slavernij wordt herdacht, 13 mei 1888, zo meldt Jornal do Brasil.
Armenië beschuldigt Azerbeidzjan van landjepik
De premier van Armenië, Nikol Pasjinian, heeft het Azerbeidzjaanse leger er donderdag [13 mei] van beschuldigd de Armeense grens te schenden en nieuwe gebieden te willen veroveren, meldt Armenpress. Pasjinian heeft tijdens een buitengewone vergadering van zijn veiligheidsraad de ‘provocatie’ aan de kaak gesteld.
Pasjinian en Emmanuel Macron bespraken donderdag telefonisch de ‘alarmerende situatie’, schrijft het Armeense persbureau in een ander artikel, en de Franse president ‘benadrukte de noodzaak van de onmiddellijke terugtrekking van Azerbeidzjaanse strijdkrachten uit het soevereine grondgebied van Armenië’.
Conflict tussen Israël en Hamas kost het leven van steeds meer burgers
‘Na meer dan een jaar van relatieve rust en stabiliteit in de Gazastrook staan Israël en Hamas opnieuw op de rand van een militaire confrontatie’, schrijft de linksgeoriënteerde Israëlische krant Ha’Aretz, terwijl het geweld tussen de twee partijen oplaait. Premier Netanyahu heeft op dinsdag 11 mei aangekondigd de aanvallen in de Gazastrook te zullen opvoeren. Enkele duizenden Israëlische soldaten zijn gemobiliseerd, ondanks oproepen van de Verenigde Naties tot de-escalatie.
‘Het is de grootste geweldsescalatie sinds november 2019’
Hamasleider Ismail Haniyeh zei tegen The Wall Street Journal dat de Palestijnse beweging zou doorgaan met het afvuren van raketten ‘tenzij de [Israëlische] bezetter een einde maakt aan de agressie en terreur in Jeruzalem’. Volgens de krant bereiden beide partijen zich voor op een groter conflict.
‘Het is de grootste geweldsescalatie sinds november 2019, toen Israël een gerichte aanval uitvoerde op een hooggeplaatste commandant van de [gewapende groep] Islamitische Jihad’, schrijft The Wall Street Journal.
De laatste weken zijn de spanningen in Jeruzalem hoog opgelopen, nadat verschillende Palestijnse gezinnen uit de wijk Sheikh-Jarrah dreigden uit hun huizen te worden gezet door Israëlische kolonisten. Afgelopen weekend vonden demonstraties plaats op de esplanade van de Al-Aqsa Moskee – ook bekend als de Tempelberg – in Jeruzalem. Bij botsingen tussen demonstranten en politie vielen meer dan driehonderd gewonden. Hamas stelde Israël later een ultimatum om zijn troepen voor maandag 18.00 uur van de esplanade terug te trekken. Na het verstrijken van de termijn, is de Palestijnse organisatie met een raketoffensief begonnen.
Een poging tot bemiddeling werd ondernomen door de Verenigde Naties, gesteund door Egypte en Qatar, meldt Middle East Eye. De Verenigde Staten hebben er bij beide partijen op aangedrongen ‘stappen te ondernemen’ in de richting van de-escalatie. De Arabische Liga heeft de Israëlische luchtaanvallen veroordeeld. Frankrijk heeft de Israëlische autoriteiten gevraagd alleen ‘evenredig geweld toe te passen’.
Sinds begin deze week heeft de toename van spanningen tussen Hamas en Israël al de dood van tientallen mensen in de regio veroorzaakt. En al zijn de slachtoffers aan Palestijnse zijde veel talrijker – 53 doden in Gaza – ook aan Israëlische zijde zijn er burgerdoden gevallen. ‘Het conflict heeft tot nu toe de levens gekost van zeven Israëli’s’, meldt dagblad Israel Hayom.
Iron Dome
‘Is de “Iron Dome” [het Israëlische antiraketschild] wel zo effectief tegen Hamasraketten als we dachten?’ vraagt The Jerusalem Post zich dan ook af. Volgens het dagblad is het schild, dat zich al tijdens het conflict van 2014 had bewezen, niet plotseling een verouderde technologie geworden. Het is eerder de toegenomen hevigheid van de beschietingen vanuit de Gazastrook die het probleem vormt.
WATCH as the Iron Dome Aerial Defense System intercepts rockets over southern Israel: pic.twitter.com/xUz3bMuTzz
Op dinsdag- en woensdagochtend (11 en 12 mei) schijnt Hamas erin geslaagd te zijn in enkele minuten meer dan honderd raketten af te vuren, schrijft The Jerusalem Post. En raketbeschietingen vanuit de Gazastrook in de richting van Israël namen op woensdagavond alleen maar toe. Tijdens het driedaagse conflict, zo schrijft Israel Hayom, vuurden Hamas en de Islamitische Jihad ‘meer dan vijftienhonderd raketten’ af op het zuiden en midden van Israël.
Te veel om te behappen voor de Dome, die ook nog met een ander logistiek probleem kampte. In 2014 ‘werd de overgrote meerderheid van de raketten afgevuurd in de richting van Zuid-Israël, aangezien Hamas op dat moment slechts over een klein aantal projectielen beschikte die Tel Aviv konden bereiken’, aldus het dagblad uit Jeruzalem. Nu worden juist veel raketten op de kuststad afgevuurd.
Volgens het Israëlische leger heeft het antiraketschild ‘90 procent van de projectielen onderschept’.
Ook Forbes maakt zich zorgen over de Iron Dome. Volgens het Amerikaanse tijdschrift zou dit instrument paradoxaal genoeg een strategische zwakte voor Israël kunnen vormen.
De raketten die worden gebruikt om de (veel minder nauwkeurige) projectielen van Hamas te onderscheppen, hebben een zeer hoge kostprijs ‘variërend van 20.000 tot 100.000 dollar’, aldus het weekblad. De voorraad van Israël is niet oneindig, ‘terwijl Hamas naar verluidt duizenden Qassam-raketten heeft’. De Palestijnse groep zou dus kunnen besluiten de aanvallen verder op te voeren, om zo de defensieve vuurkracht van Israël te verminderen. In dat geval zouden ‘de Israëlische verliezen snel kunnen oplopen, en dat zou Israël kunnen aanzetten tot een grondactie’.
‘Het probleem met zo’n sterke verdediging is dat je er te veel op kunt vertrouwen,’ concludeert Forbes.
Trump-criticus Liz Cheney uit Republikeinse fractietop gezet
Haar herhaalde kritiek op voormalig Amerikaans president Donald Trump heeft haar uiteindelijk haar baan gekost: de Republikeinse volksvertegenwoordiger uit Wyoming, Liz Cheney, verloor op woensdag 12 mei haar positie in de Republikeinse fractieleiding in het Huis van Afgevaardigden.
De 212 Republikeinen in het Huis besloten via een mondelinge stemming om haar uit de Republikeinse fractietop te zetten, kort na een vergadering achter gesloten deuren. De steun voor het afzetten van Liz Cheney was ‘overweldigend’, vertelden aanwezigen aan The Hill.
Volgens een bron van Fox News viel Liz Cheney in een korte toespraak tot haar collega’s Trump en zijn ‘inspanningen om de (Amerikaanse) democratie te ontmantelen’ aan. Cheney spreekt zich al maanden uit tegen de herhaalde ongegronde beweringen van de voormalige president dat de presidentsverkiezingen van 2020 ‘gemanipuleerd’ en ‘gestolen’ zouden zijn.
‘De waarheid zal u vrijmaken’
Cheney ging ook voor in een gebed en reciteerde een passage uit het Evangelie volgens Johannes (8:32, ‘Gij zult de waarheid verstaan en de waarheid zal u vrijmaken’). Ze kreeg een staande ovatie voor haar opmerkingen, vertelde een andere gekozen functionaris aan de conservatieve zender, hoewel er ook boegeroep klonk.
‘Dit is een verbluffende val uit de gratie voor Cheney‘, merkt Politico op. Deze ‘politieke erfgename’ – ze is de dochter van voormalig vicepresident Dick Cheney – was de hoogstgeplaatste Republikeinse vrouw in het Congres. Tot voor kort werd zij beschouwd als een rijzende ster in de partij; ze werd genoemd als een mogelijke toekomstige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, schrijft Politico.
‘Ik zal er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de voormalige president nooit meer in de buurt van het Oval Office komt’
Haar verwijdering uit de fractietop leek Liz Cheney echter niet te ontmoedigen. Tegenover de pers beloofde ze opnieuw ‘de strijd te leiden’ om Trumps greep op de Republikeinse Partij te verzwakken. ‘Ik zal er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de voormalige president nooit meer in de buurt van het Oval Office komt’, verklaarde ze. Kort na de stemming noemde Trump Liz Cheney een ‘verbitterd, afschuwelijk mens’. ‘Ze heeft geen karakter en heeft niets goeds bij te dragen aan ons politieke leven of ons land’, zei hij in een verklaring.
De afzetting van Liz Cheney vergroot de macht van Trump binnen en over de Republikeinse Partij, aldus The Wall Street Journal. ‘Voor Kevin McCarthy [de minderheidsleider van het Huis] en zijn collega’s bestaat het gevaar dat Trump nu de facto de baas van het Republikeinse fractie lijkt te zijn, en zij louter stromannen.’
Cheney zou het weleens moeilijk kunnen krijgen om haar zetel in het Huis van Afgevaardigden te behouden tijdens de tussentijdse verkiezingen komende herfst, aldus Politico. Maar alle aandacht die ze nu krijgt, zou haar ook kunnen helpen haar anti-Trump-boodschap uit te dragen.
Zelensky gaat de strijd aan met invloedrijke oligarchen
Het conflict tussen de Oekraïense president, Volodymyr Zelensky, en de pro-Russische oligarchen Viktor Medvedtsjoek en Taras Kozak is al maanden aan de gang. Maar deze keer lijkt er een grote stap te zijn gezet.
‘De procureur-generaal van Oekraïne, Iryna Venediktova, heeft [de twee mannen] aangeklaagd wegens hoogverraad en poging tot toe-eigening van nationale middelen op de Krim’, laat BBC Oekraïne op haar website weten. ‘De SBU [Oekraïense veiligheidsdienst] zet alle nodige middelen in om hen voor het gerecht te brengen.’
Medvedtsjoek en Kozak worden daarom nu gezocht. Volgens dagblad Oekraina Moloda zijn in de nacht van 11 mei huiszoekingen verricht in de woning en het kantoor van Viktor Medvedtsjoek. Maar op dit moment zijn beide mannen nog niet gevonden.
‘Volgens onze informatie is Kozak tijdelijk in Rusland, heeft hij zelfs mogelijk het grondgebied van de Russische Federatie verlaten’ en ‘is hij helaas niet van plan naar Oekraïne terug te keren’, aldus Ivan Bakanov, hoofd van de SBU tegen de Oekraïense krant.
Taras Kozak en Viktor Medvetchuk zijn oligarchen met meerdere bedrijven. ‘Kozak is eigenaar van drie tv-kanalen die beschuldigd worden van het uitzenden van pro-Russische propaganda in Oekraïne, wat aanklager Venediktova kleurrijk omschreef als ‘een leger van informatieclowns en marionetten voor anti-Oekraïense belangen’, aldus Oekraina Molada.
President Zelensky had begin februari reeds hard opgetreden tegen zijn tegenstanders door te bevelen dat de drie zenders in kwestie, ZIK, 112.ua en NewsOne, van het Oekraïense grondgebied zouden worden geweerd.
Medvedtsjoek stond ook in de belangstelling van de autoriteiten omdat hij via zijn verschillende bedrijven strategische activa controleerde, aldus Radio Svoboda. De SZN-pijpleiding (Samara-Zakhidniy Napriamok) behoort toe aan ‘bedrijven in de sfeer van Viktor Medvedtsjoek’. Het gedeelte ‘van de pijpleiding dat over het grondgebied van Oekraïne loopt, is 1433 kilometer lang, verbindt Rusland met Wit-Rusland [door Oekraïne] en loopt door tot de westelijke grens. De afgelopen tijd werd deze gebruikt voor de transport van dieselbrandstof, met een volume van bijna 2 miljoen ton per jaar, of bijna 20 procent van de Oekraïense markt, volgens deskundigen.’
Deze strategische troef bracht inkomsten op die werden gebruikt om de pro-Russische strijdkrachten en media van Viktor Medvedtsjoeks groep te financieren, aldus Radio Svoboda.
Op 24 februari, zo vervolgt het radiostation, ‘besloot de Nationale Veiligheids- en Defensieraad van Oekraïne de pijpleiding weer onder staatscontrole te brengen en sancties op te leggen aan Medvedtsjoek en zijn vrouw Oksana Martsjenko, die ook betrokken was bij zijn zakelijke transacties’.
‘Ik ben in Oekraïne en ik ben niet van plan me te verbergen’
Kozak en Medvedtsjoek zijn echter niet alleen rijke en invloedrijke zakenlieden, maar ook de leiders van de partij Oppositieplatform voor het Leven, OPZJ, een openlijk pro-Russische politieke formatie. En het is juist via de OPZJ dat Medvedtsjoek reageerde op de rechterlijke beslissing tegen hem, meldt BBC Oekraïne. In de door de partij naar buiten gebrachte verklaring zegt hij: ‘Ik ben in Oekraïne en ik ben niet van plan me te verbergen.’ Hij is van mening dat hij het slachtoffer is van ‘politieke vervolging voor zijn principiële standpunten’ en verzekert dat hij wil deelnemen aan het onderzoek en ‘voor gerechtigheid wil vechten’.
Het valt nog te bezien of de zaak voor de rechter zal komen. Zoals het onafhankelijke persbureau UNIAN op zijn website opmerkt, ‘heeft Medvedtsjoek veel bondgenoten in het rechtssysteem’. Velen vrezen ‘opnieuw een proces en veroordeling bij verstek’.
Eén ding is wel zeker. Zelfs als hij erin slaagt aan justitie te ontsnappen, lijkt Medvedtsjoek ‘geen politieke toekomst meer te hebben in Oekraïne’, wat ‘de vernietiging betekent van een van de meest destructieve elementen binnen het pro-Russische kamp’, aldus UNIAN.
‘Kiev verwacht dat de situatie in de Donbass elk moment kan escaleren’
Maar hoe zal Rusland hierop reageren? In april, toen Moskou overging op het inzetten van troepen aan de grens met Oekraïne, beweerden sommige deskundigen dat de mobilisatie tot dopel had om Zelensky te intimideren, zodat hij niet zou optreden tegen Medvedtsjoek, wiens in 2004 geboren dochter Daryna een zekere Vladimir Poetin als peetvader heeft; een bewijs van de nauwe banden tussen de twee mannen. Sindsdien heeft het Russische leger een deel van zijn manschappen teruggetrokken.
Oekraïens minister van Defensie Andriy Taran verwacht in ieder geval een reactie. Tijdens een briefing op 12 mei verklaarde hij: ‘Kiev verwacht dat de situatie in de Donbass elk moment kan escaleren.’
In een besluit dat door The New York Times als ‘buitengewoon’ wordt omschreven, kondigden de Verenigde Staten woensdag aan dat zij de tijdelijke opschorting van patenten op coronavaccins steunden, een maatregel die erop gericht is arme landen te helpen die wanhopig gebrek hebben aan kostbare doses.
Een standpunt dat klinkt als een ‘oorlogsverklaring aan Big Pharma’, vat The Daily Beast samen.
‘Dit is een wereldwijde gezondheidscrisis en de buitengewone omstandigheden van de covid-19-pandemie vragen om buitengewone maatregelen’, aldus Katherine Tai, de Amerikaanse gezant voor de Wereldhandelsorganisatie (WTO), die eraan toevoegde dat Washington al ‘actief’ deelneemt aan onderhandelingen in de WTO om de patenten te kunnen opheffen, bericht NYT. Dit zal echter tijd kunnen kosten, aangezien veel landen, waaronder Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en ook Nederland, zich hiertegen verzetten.
‘Joe Biden koos voor medemenselijkheid’, kopt CNN. ‘Gezegd moet worden dat hij zich in een bijzonder lastig parket bevond omdat hij tijdens de presidentscampagne had beloofd vaccinatietechnologie met andere landen te delen. Hij werd er ook van beschuldigd niet genoeg te doen om arme landen te helpen snel vaccins te verkrijgen’, aldus de nieuwszender. ‘Uiteindelijk zullen de Amerikanen baat hebben bij een grotere beschikbaarheid van vaccins, want niemand is veilig voor corona zolang niet iedereen is gevaccineerd.’
Monumentaal besluit
Op Twitter noemde Tedros Adhanom Ghebreyesus, baas van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), het besluit van Joe Biden ‘monumentaal’.
This is a monumental moment in the fight against #COVID19. The commitment by @POTUS Joe Biden & @USTradeRep@AmbassadorTai to support the waiver of IP protections on vaccines is a powerful example of 🇺🇸 leadership to address global health challenges. pic.twitter.com/3iBt3jfdEr
— Tedros Adhanom Ghebreyesus (@DrTedros) May 5, 2021
De aankondiging van de Democratische regering heeft daarentegen de woede van de farmaceutische industrie gewekt. Stephen Ubl, de voorzitter van de Amerikaanse Pharmaceutical Manufacturers Association (PhRMA), zei dat het besluit ‘de reeds overbelaste toeleveringsketens verder zou kunnen verzwakken en de verspreiding van namaakvaccins zou kunnen aanmoedigen’.
‘Deze patentroof zal slecht aflopen voor de Verenigde Staten en voor de wereld’
‘Het produceren van coronavaccins is een ingewikkeld wetenschappelijk proces waar moeilijk te verkrijgen grondstoffen aan te pas komen, beweren deskundigen uit de industrie’, schrijft The Wall Street Journal. ‘Fabrieken moeten worden gebouwd of aangepast met speciale, dure apparatuur, en werknemers moeten over enige productiekennis beschikken.’
In een redactioneel commentaar meent het conservatieve dagblad dat Joe Biden een ‘diefstal’ heeft gepleegd die op lange termijn medische gevolgen zal hebben. ‘Deze patentroof zal slecht aflopen voor de Verenigde Staten en voor de wereld’, schrijft WSJ. ‘Investeerders zullen veel minder geneigd zijn te investeren in nieuw geneesmiddelenonderzoek als hun eigen regering in staat blijkt hen onder politieke druk te verraden.’
Waarom Schotland warmloopt voor Nicola Sturgeon
Het is moeilijk om Nicola Sturgeon te bereiken tijdens haar campagne in aanloop van de Schotse parlementsverkiezingen die vandaag (6 mei) plaatsvinden. ‘Eerst moet je je door straten vol bewonderaars en selfiejagers heen worstelen’, schrijft The Observer. ‘Sommigen barsten zelfs in tranen uit in haar aanwezigheid.’ Na zeven jaar als premier te hebben gediend en veertien als partijleider, blijft Sturgeon ongelooflijk populair bij de kiezers. Niets schijnt haar imago te kunnen schaden.
‘Meelevend maar berekenend, grootmoedig maar bereid om een rake klap uit te delen, Nicola Sturgeon is altijd een complexe politieke figuur geweest’, aldus Financial Times. Ze groeide op in een Schots arbeidersmilieu in Irvine, een havenstad ten zuidwesten van Glasgow. In 1987, ‘toen ze nog een verlegen zestienjarig schoolmeisje was’, werd ze lid van de Schotse Nationale Partij (SNP). Ze zag onafhankelijkheid al snel als het enige antwoord op ‘het rechtse beleid van Margaret Thatcher, terwijl het Schotse electoraat eerder links was georiënteerd’, aldus het financiële dagblad. ‘Die overtuiging heeft haar nooit verlaten.’
Haar wens om een einde te maken aan de meer dan driehonderd jaar durende unie met Engeland lijkt bovendien binnen handbereik. Eind 2020 was in meer dan twintig opeenvolgende opiniepeilingen de uitkomt van referenda voor onafhankelijkheid ‘ja’. Sturgeon rekent er dan ook op dat ze na 6 mei opnieuw een regering kan gaan vormen.
‘Ze hebben vooral geprobeerd de beter bedeelde Schotten trouw te laten blijven aan de SNP’
Er is echter ook veel kritiek op de staat van dienst van de voormalig advocaat. ‘Sinds ze in 2007 de partij is gaan leiden, hebben de nationalisten gesproken over het creëren van een eerlijker, progressiever Schotland, maar in werkelijkheid hebben ze vooral geprobeerd om de beter bedeelde Schotten – degenen die het meest waarschijnlijk zullen stemmen bij verkiezingen – ervan te overtuigen trouw te blijven aan de SNP’, schrijft het dagblad The Scotsman.
De pro-onafhankelijkheidspartij heeft universiteiten gratis gemaakt en zich ingezet voor de rechten van vrouwen, somt The Spectator op. Maar tegelijkertijd ‘heeft de regering-Sturgeon tussen 2015 en 2019 47 miljoen pond [ongeveer 54 miljoen euro] bezuinigd op verslavingszorg’, terwijl het land een ernstige drugscrisis doormaakt. En de ongelijkheid tussen rijk en arm op scholen blijft ‘beschamend’. ‘Waarom houden de Schotten dan nog steeds zo veel van hun premier?’ vraagt het conservatieve weekblad zich af.
De kunst van het inleven
De premier, die lange tijd als ‘kil’ werd beschouwd, heeft zich in de loop der tijd ‘de kunst van het communiceren met en inleven in de bevolking eigen gemaakt’. Bijvoorbeeld tijdens de pandemie: ‘Met Sturgeons kalme en weloverwogen aanpak van de coronacrisis, in tegenstelling tot Boris Johnsons warrige arrogantie, heeft ze velen voor zich ingenomen’, analyseert The Spectator. ‘Ze straalt vertrouwen uit en de kiezers hebben ook vertrouwen in haar.’
Het maakt daarbij niet uit dat het Schotse sterftecijfer hoger is dan in Noord-Ierland, of dat het huidige succes van de vaccinatiecampagne het werk is van de centrale regering in Londen, schrijft The Economist. De Schotten die door het Londense weekblad werden geïnterviewd, zijn onvermurwbaar. ‘Zelfs de man die boos is dat zijn pub nog steeds is gesloten wegens de coronamaatregelen’ vindt dat de regeringsleider goed werk heeft verricht en een herbenoeming verdient. ‘Wanneer verkiezingen in referenda veranderen over de toekomst van een land’, schrijft The Economist, ‘vergeten de kiezers voor het gemak even de rest.’
Israëlische oppositieleider mag regering gaan vormen
Nadat Benjamin Netanyahu, leider van de grootste partij, er niet in geslaagd is een meerderheid in de Knesset rond zich te verzamelen, wendde president Reuven Rivlin zich woensdag als verwacht tot Yair Lapid, de leider van de middenpartij Yesh Atid. De partij werd tweede bij de parlementsverkiezingen in maart en wil een ‘regering van nationale eenheid’ vormen – waarin rechts, midden en links samenkomen – om Netanyahu uit de macht te zetten, bericht The Times of Israel.
Yair Lapid heeft waarschijnlijk de steun nodig van Naftali Bennett, leider van de radicaal-rechtse partij Yamina. Deze voormalige minister van Netanyahu, die liever had deelgenomen aan een ‘rechtse regering’, zei woensdagavond dat hij ‘geen moeite zou sparen’ om tot een coalitieregering te komen en nieuwe verkiezingen te voorkomen.
Volgens The Jerusalem Post denken Lapid en Bennett dat ze ‘binnen een week’ een regering kunnen vormen, maar ‘vrezen ze dat als ze geen haast maken, hun inspanningen kunnen worden ondermijnd door Netanyahu (…) die momenteel probeert de vorming van een nieuwe regering te saboteren’, aldus het Israëlische dagblad.
Tweeduizend vluchtelingen overleden door illegale pushbacks
EU-landen hebben illegale operaties gebruikt om tijdens de pandemie minstens veertigduizend asielzoekers over de grenzen van Europa terug te dringen, zogenoemde pushbacks. Deze methodes kunnen in verband worden gebracht met de dood van meer dan tweeduizend mensen, blijkt uit onderzoek van The Guardian.
De illegale praktijken die gepaard gaan met de pushbacks variëren van mishandeling tot onmenselijke behandeling tijdens detentie of transport.
Het onderzoek van The Guardian is gebaseerd op verslagen van VN-agentschappen, gecombineerd met een database van incidenten die door ngo’s zijn verzameld. Volgens de hulporganisaties is sinds het begin van de coronapandemie de regelmaat en wreedheid van de pushbacks toegenomen.
Lees ook de volgende artikelen over het Europese vluchtelingenbeleid:
Netanyahu slaagt er niet in een regering te vormen
Staat Benjamin Netanyahu, na twaalf jaar aan het hoofd van de Israëlische regering, op het punt de macht te verliezen? Dinsdagavond slaagde de Israëlische premier er niet in binnen de vastgestelde termijn een regering te vormen, waarmee hij de weg vrijmaakte voor zijn tegenstanders, meldt Maariv.
De afgelopen weken heeft Netanyahu alles in het werk gesteld om de vereiste meerderheid van 61 zetels te behalen. Maar zelfs met de steun van de ultraorthodoxe partijen en de radicaal-rechtse formaties Yamina en Religieus Zionisme, bleef de teller steken op 59. Om de noodzakelijke drempel te bereiken heeft de premier vergeefs geprobeerd om rechtse afvalligen van zijn Likoed-partij terug in zijn kamp te krijgen zodat hij de conservatieve formatie Nieuwe Hoop kon vormen, en heeft hij zelfs een poging gedaan de islamitische Ra‘am-partij van Mansour Abbas het hof te maken, wat enkel leidde tot woede van extreemrechts.
Nu Netanyahu’s termijn voor het vormen van een regering is verstreken, zou de Israëlische president Reuven Rivlin een ander parlementslid de opdracht kunnen geven een regeringscoalitie te vormen. En volgens een bericht in het linkse dagblad Ha’Aretz zal Rivlin, als zich op het laatste moment geen verrassingen voordoen, zich waarschijnlijk tot Yair Lapid wenden. Zijn centristische Yesh Atid-partij werd tweede bij de parlementsverkiezingen in maart.
‘Netanyahu gaf opdracht om wetsvoorstellen sneller in stemming te brengen die Bennett steunt en waar Lapid tegen is’
Lapid en Naftali Bennetts rechtse partij Yamina hebben een akkoord bereikt tijdens de onderhandelingen om een coalitie te vormen: hun pact zou erin voorzien dat Benyamin Netanyahu’s voormalig minister Naftali Bennet het eerste jaar premier zou worden, om vervolgens te worden vervangen, verklaart The Times of Israel.
Deze besprekingen hebben de woede gewekt van de Israëlische premier, die dinsdagavond de leider van Yamina verantwoordelijk hield voor het mislukken van een rechtse coalitie. In zijn ogen heeft Netanyahu ‘achter de schermen geprobeerd om de kansen van Bennett en Lapid om samen een regering te vormen, te schaden. Hij gaf Knesset-voorzitter Miki Zohar opdracht om wetsvoorstellen die Bennett steunt en waar Lapid tegen is sneller in stemming te brengen, in een poging om een wig tussen hen te drijven’, meldt The Jerusalem Post.
Volgens Yediot Aharonot beloofde Zohar een wetsvoorstel over de doodstraf voor terroristen op de agenda te zetten, een wetsvoorstel waartegen de Likoed zich in het verleden heeft verzet. Leden van de Commissie voor de Werkwijze van de Knesset hebben ook gestemd voor een versnelde behandeling van een wetsvoorstel dat illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever toestaat.
In ieder geval is de oppositie er niet zeker van dat zij in staat zal zijn haar meningsverschillen te overbruggen om Netanyahu van de macht af te houden. Komen ze er niet uit, dan moeten de Israëliërs opnieuw naar de stembus, voor de vijfde keer in iets meer dan twee jaar.
The Guardian viert tweehonderdste verjaardag
Vandaag is het precies tweehonderd jaar geleden dat The Guardian voor het eerst verscheen. De krant, die tegenwoordig in Londen is gevestigd, begon op 5 mei 1821 in Manchester als een weekblad van vier pagina’s onder de naam The Manchester Guardian. En dat viert de krant, die naar eigen zeggen ouder is dan ‘Duitsland, fish and chips, de FA Cup, The New York Times, de fiets en de staat Texas’, met een ware feestpagina. Daarop kunt u een geannoteerde versie van de eerste editie uit 1821 inzien, meer informatie over de geschiedenis van het linkse dagblad vinden én u uw felicitaties overbrengen.
Bij dezen feliciteert 360 MagazineThe Guardian met haar tweehonderdjarige jubileum en wensen wij de krant nog vele jaren van ongeëvenaarde kwaliteitsjournalistiek toe.
Klik hier voor het The Guardian-archief op 360 Online.
Rechts wint regionale verkiezingen in Madrid
De overwinning van de rechtse partijen bij de regionale verkiezingen in Madrid is een pijnlijke tegenslag voor de socialistische premier Pedro Sánchez en zijn coalitiegenoot Podemos. Volgens de bijna definitieve resultaten die dinsdagavond werden bekendgemaakt, verdubbelde de Partido Popular (PP) van Isabel Díaz Ayuso, een fervent tegenstander van strenge coronamaatregelen, haar aanwezigheid in het regioparlement van Madrid, met in totaal meer dan 44 procent van de stemmen en 65 zetels van de 136, bericht El Mundo.
De conservatieve krant verwacht dat de partij met gedoogsteun van de extreemrechtse partij Vox gaat regeren, die volgens de laatste resultaten dertien zetels zal behalen.
Einde van een hoofdstuk
Pablo Iglesias, de leider van Podemos, heeft dinsdagavond aangekondigd dat hij zich terugtrekt uit de politiek, meldt El Economista. Iglesias is onlangs afgetreden als vicepremier in de nationale regering om de regionale campagne van zijn partij in Madrid aan te voeren. Het besluit betekent het einde van een hoofdstuk in de Spaanse politiek, waarvan de voormalige hoogleraar politicologie een van de belangrijkste gezichten was sinds de oprichting van zijn radicaal-linkse formatie in 2014.
PSOE, de partij van premier Sánchez, heeft haar slechtste resultaat in haar geschiedenis behaald, schrijft El País. De partij is zelfs op links ingehaald door de lokale linkse partij Más Madrid.
‘Het volk heeft gestemd tegen Sánchez’ aanpak van de pandemie, tegen de angst voor recessie en tegen het infantilisme waarmee hij de burger behandelt’
‘Deze verkiezingen zijn een ernstige waarschuwing voor Pedro Sánchez’, aldus dagblad ABC in een hoofdredactioneel commentaar. ‘Als PSOE denkt dat deze ramp alleen aan Ayuso te wijten is, vergist zij zich. Het volk heeft gestemd tegen zijn aanpak van de pandemie, tegen de angst voor recessie en tegen het infantilisme waarmee Sánchez de burger behandelt’, aldus de rechtse krant.
Europees Geneesmiddelenbureau gaat het Chinese Sinovac-vaccin beoordelen
Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) is begonnen met een ‘rolling review’ van het coronavaccin dat door het Chinese bedrijf Sinovac wordt geproduceerd. Dit is een noodzakelijke eerste stap voor een eventuele toepassing in de Europese Unie, waar momenteel slechts vier vaccins zijn goedgekeurd.
‘Deze procedure stelt de Europese autoriteiten in staat gegevens te evalueren naarmate deze beschikbaar komen, totdat er voldoende data is om een formele vergunningsaanvraag in te dienen’, legt Politico uit, waarbij wordt opgemerkt dat de einddatum voor het proces nog niet openbaar is gemaakt. In een persbericht legt EMA uit dat verschillende ‘studies suggereren dat het vaccin de productie op gang brengt van antilichamen die gericht zijn tegen Sars-CoV-2, het virus dat covid-19 veroorzaakt, en mogelijk tegen de ziekte helpt beschermen. Het doel is te bepalen of ‘de voordelen opwegen tegen de risico’s’.
CoronaVac, zoals het ook bekendstaat, is het eerste Chinese vaccin dat door de Europese instantie wordt beoordeeld. Het werd geproduceerd volgens een ‘traditioneler’ procedé dan dat van mRNA-vaccins zoals die van Pfizer of Moderna, verklaarde BBC Afrique in december: ‘Het is een geïnactiveerd vaccin, dat werkt door gebruik te maken van dode virusdeeltjes om het immuunsysteem bloot te stellen aan het virus zonder het risico van een ernstige ziektereactie.’
Het product van de firma Sinovac wordt reeds gebruikt in verschillende landen, zoals China, Indonesië, Brazilië en Turkije. Volgens het Chinese laboratorium zijn wereldwijd 200 miljoen doses toegediend.
De werkzaamheid van Sinovac varieert, afhankelijk van het onderzoek, van 51 tot 82 procent.
‘Maar Chinese vaccins worden nog niet op grote schaal gebruikt in het Westen, met de zeldzame uitzondering van Hongarije, dat begin dit jaar een Sinopharm-vaccin heeft goedgekeurd om zijn voorraad [vaccins] op te voeren’, schrijft Financial Times. Het probleem ligt in hun effectiviteit, die ‘relatief lager is dan westerse alternatieven’, aldus Politico.
In april maakten de Chinese autoriteiten eveneens melding van de ‘geringe’ doeltreffendheid van deze vaccins, maar enkele dagen later ontkenden ze dit weer. Het vaccin bleek, afhankelijk van het onderzoek, tussen de 51 tot 82 procent werkzaam.
Verscheidene andere vaccins – die van het Amerikaanse Novavax, het Duitse CureVac en het Russische Spoetnik V-vaccin – worden momenteel door het Europees Geneesmiddelenbureau bestudeerd. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zal eind van de week een advies uitbrengen over CoronaVac.
Slavi Trifonov, tv- presentator, rockster en toekomstig minister-president van Bulgarije?
Het is de grote verrassing van de Bulgaarse parlementsverkiezingen: de partij van de komiek, zanger en tv-ster Slavi Trifonov is de op een na grootste van het land geworden.
Zijn handelsmerk is het uitsteken van zijn tong en het bekende metalgebaar waarbij hij twee horens vormt met zijn vingers. In Bulgarije vult hij hele stadions en komt hij op een grote motorfiets en in een leren jack het podium oprijden, omringd door schaars geklede vrouwen. Maar sinds 4 april, de dag van de parlementsverkiezingen, is de onwaarschijnlijke partij van Slavi Trifonov, ITN (Има такъв народ of ‘Er is zo’n volk’), de tweede politieke kracht van het land geworden.
ITN speelt daarmee een belangrijke rol in de komende formatie, aangezien vrijwel alle oppositiepartijen hebben aangegeven niet verder te willen met demissionair premier Borisov.
Zonder enige ervaring in de politiek, zonder politici (het programma is opgesteld door het team dat verantwoordelijk is voor het schrijven van zijn sketches en liedjes), heeft ITN bijna 18 procent van de stemmen behaald, iets minder dan GERB, de partij Bojko Borisov (26 procent), zo meldt het Bulgaarse dagblad Sega. Maar voor velen is deze 54-jarige man, die elke Bulgaar kent van tv-optredens, de echte winnaar van deze verkiezingen; in de buitenlandse pers wordt hij vergeleken met de Italiaan Beppe Grillo en met Volodymyr Zelensky, die andere tv-ster die president van Oekraïne werd.
‘Handelaar in dromen’
Maar wie is Slavi Trifonov eigenlijk? Hij is bovenal ‘een handelaar in dromen’, schrijft politicologe Anna Krasteva in de Bulgaarse krant Dnevnik. Zijn politieke programma is een utopie, vervolgt Krasteva, namelijk de invoering van stemming bij meerderheid in twee ronden, waardoor in zijn woorden, ‘de macht zou worden teruggegeven aan het volk’.
Slavi Trifonov heeft zijn populariteit vooral aan tv te danken. Zijn avondshow, waarin hij volgens Amerikaans recept zijn gasten ontvangt vergezeld van een orkest, had op bTV, de belangrijkste commerciële zender, tussen de 2 en 3 miljoen kijkers per dag – en dat in een land van maar 7 miljoen mensen. Maar zijn tegenstanders zeggen dat zijn ‘vulgaire stijl’ hem populair heeft gemaakt.
‘Niet zijn vulgaire stijl is de sleutel tot zijn succes, maar zijn vermogen om met het publiek te communiceren en de tijdgeest aan te voelen’
‘We moeten Slavi Trifonov niet onderschatten’, zegt Emilia Slavova, een taalkundige die doceert aan de Universiteit van Sofia. ‘Niet zijn vulgaire stijl is de sleutel tot zijn succes, maar zijn vermogen om met het publiek te communiceren en de tijdgeest aan te voelen’, schrijft zij in een ander artikel in het dagblad Dnevnik.
Maar over één ding is iedereen het eens: ook al blijven zijn ware politieke bedoelingen een mysterie, het ‘Slavi-fenomeen’ lijkt een katalysator te zijn voor de woede en frustratie van een groot deel van de bevolking, vooral in kleine steden en plattelandsgebieden. Een groot deel van de Bulgaarse diaspora in het buitenland stemde ook voor ITN.
Netanyahu tussen twee vuren
Na de Israëlische parlementsverkiezingen van 23 maart zijn de politieke onderhandelingen over de vorming van een nieuwe coalitie in volle gang. De Israëlische president gaf Benyamin Netanyahu dinsdag de opdracht om te proberen een nieuwe regering te vormen. Maar tegelijkertijd wordt Netanyahu ook geconfronteerd met de hervatting van zijn proces wegens corruptie, fraude en vertrouwensbreuk. In beide gevallen staat zijn toekomst op het spel, politiek maar ook persoonlijk.
Vrijwel alle media leggen een verband tussen de twee gebeurtenissen: het proces voor de rechtbank van Jeruzalem, dat in het oosten van de stad plaatsvindt, en, in het westen, de optocht van partijleiders langs de Israëlische president – die een apolitieke erefunctie heeft – om een kandidaat aan te bevelen die een coalitie en een stabiele regering tot stand moet brengen. Een klus die in het sterk verdeelde politiek landschap nog niet zo makkelijk geklaard is.
Tegenaanval
Netanyahu wacht zijn proces niet lijdzaam af en gaat in de tegenaanval. In een televisietoespraak op 5 april beschuldigde hij het openbaar ministerie ervan een ‘heksenjacht’ tegen hem te voeren. ‘Wat een hypocrisie. De hele procedure tegen mij is een misbruik van de bevoegdheden van het openbaar ministerie’, hamerde de premier kort na de hoorzitting op dezelfde dag. ‘Ze onderzochten geen misdaad, ze zochten niet naar een misdaad, ze jaagden op een man, ze jaagden op mij’, vervolgde hij. Dit is een ‘institutionele staatsgreep’.
Dus ‘de beschuldigde beschuldigt’, merkt Nahum Barnea op in het centrum-linkse dagblad Yediot Aharonot. Netanyahu zat aan de rand van het middenpad en hoorde het openingspleidooi van aanklager Liat Ben-Ari aan: ‘Handen nonchalant over zijn borst gekruist, ogen strak op de aanklager gericht. Hij wilde droevig lijken, boos, verwijderd van de kleine mensen die hem gedwongen hadden tussen hen te zitten.’ Volgens de redacteur zal de volgende regering onder leiding van Benyamin Netanyahu een nieuwe procureur-generaal benoemen die ‘de aanklachten tegen hem zal begraven’. Alles zal zo stil mogelijk gebeuren, ‘in overeenstemming met de wet’.
We hadden Netanyahu de bijnaam “Kim” gegeven, als verwijzing naar de Noord-Koreaanse dictator’
Volgens advocaat Aviad Hacohen was het eerste deel van de hoorzitting, het openingspleidooi van de openbare aanklager, meer gericht tegen de aanwezige journalisten dan tegen de rechtbank zelf. ‘Het is te hopen’, schrijft hij in Israel Hayom, de krant die dicht bij de regering in Israël staat, ‘dat wat volgt zal gebeuren volgens de regels van de Israëlische wet en niet die van het dorpsplein’, dat, volgens Hacohen, is opgehitst door de media en demonstranten van allerlei pluimage.
De rechters hebben Netanyahu vrijgesteld van het bijwonen van het verhoor van de eerste getuige, Ilan Yeshua, voormalige hoofdredacteur van het nieuwsportaal Walla. Zoals de Jerusalem Post meldt, sprak Yeshua in zaak 4000, een zaak van vermeende corruptie: Walla zou positief berichten over Netanyahu in ruil voor voordelen voor het moederbedrijf van de site, het Israëlische telecombedrijf Bezeq. De getuige ging in detail in op de instructies die hij had gekregen om artikelen te weren die schadelijk waren voor de premier en zijn getrouwen. ‘We hadden Netanyahu de bijnaam “Kim” gegeven, als verwijzing naar de Noord-Koreaanse dictator’, aldus Yeshua.
De rechtszaak zal worden voortgezet met drie zittingen per week, van maandag tot en met woensdag. In dit tempo, zeggen deskundigen, zal er pas over twee of drie jaar een uitspraak komen.
VS wil wereldwijd minimumtarief winstbelasting
‘We werken samen met de G20-landen aan een minimumtarief voor de winstbelasting dat een einde kan maken aan de race to the bottom’, aldus de Amerikaanse minister van Financiën Janet Yellen op maandag. Yellen betreurt de wedloop tussen landen voor steeds lagere winst- of vennootschapsbelastingen in naam van de concurrentiekracht of het ‘verdienvermogen’.
‘Hiermee geeft de regering-Biden het startschot voor haar inspanningen om de belastinginkomsten in de Verenigde Staten te verhogen en te voorkomen dat bedrijven hun winsten naar het buitenland verplaatsen om belastingen te ontwijken’, schrijft The New York Times.
‘Als dit plan wordt aangenomen zonder een wereldwijde minimumbelasting, kan het nadelig worden om een bedrijf in de Verenigde Staten te hebben’
De Verenigde Staten willen graag een wereldwijd minimumtarief voor de winst- of vennootschapsbelasting overeenkomen, omdat het zelf van plan is bedrijven meer te belasten om het ambitieuze investeringsplan te financieren van 2 biljoen dollar over acht jaar in de infrastructuur van het land en de verduurzaming van de economie, dat op 31 maart door Joe Biden werd gepresenteerd. Als dit plan ‘wordt aangenomen zonder een wereldwijde minimumbelasting, kan het nadelig worden om een bedrijf in de Verenigde Staten te hebben’, merkt The Wall Street Journalop.
Onder de regering-Trump is het balastingtarief in de Verenigde Staten verlaagd van 35 procent naar 21 procent. Biden wil dat weer verhogen tot 28 procent en het internationale minimumtarief dat Amerikaanse bedrijven betalen op hun buitenlandse winsten verhogen tot 21 procent.
Het tarief voor de vennootschapsbelasting is in Nederland 25 procent. Maar uit onderzoek van het Centraal Bureau voor Statistiek uit 2019 blijkt dat grote bedrijven door verschillende aftrekposten in werkelijkheid maar 17 procent belasting betalen over hun winst.
Na bloedbad in Boulder, verklaart Joe Biden de oorlog aan aanvalsgeweren
Het was met een Ruger AR-556 semi-automatisch wapen dat Ahmad Al Aliwi Alissa, de vermeende dader van de schietpartij in Boulder, maandag tien mensen, waaronder een politieagent, zou hebben gedood in een supermarkt, meldt CNN.
‘Eerst Atlanta en nu Colorado’, schrijft The New York Times. De dodelijke schietpartij in Boulder, ‘is de tweede massamoord in de Verenigde Staten in minder dan een week’.
Volgens een getuige die door The Denver Post werd geïnterviewd, kwam de schutter binnen met een aanvalswapen en begon zonder een woord te zeggen te schieten. De motieven van de schutter zijn nog niet vastgesteld, aldus The Daily Camera, een lokale krant.
‘Dit is geen partijkwestie en zou dat ook niet moeten zijn. Dit is een Amerikaanse kwestie’
De recentste massamoord heeft de Amerikaanse president Joe Biden er dinsdag toe aangezet het Congres op te roepen dergelijke aanvalswapens te verbieden. De Democraat riep de Senaat ook op om een wetsvoorstel aan te nemen dat deze maand door het Huis van Afgevaardigden werd goedgekeurd om de achtergrondcontroles bij de aankoop van een wapen te versterken. ‘Dit is geen partijkwestie en zou dat ook niet moeten zijn. Dit is een Amerikaanse kwestie,’ benadrukte Biden. ‘We moeten actie ondernemen.’
Dinsdag was de Amerikaanse pers echter niet erg optimistisch over het feit dat er daadwerkelijk nieuwe wetgeving wordt aangenomen. Het is ‘een triest ritueel’ geworden, schrijft The New York Times. ‘Met elke nieuwe massamoord, is er een roep om strengere wapenwetgeving. Zonder dat het Congres er echt in slaagt enige vooruitgang te boeken in deze kwestie.’
Politicomerkt op dat Joe Biden tot nu toe geen grote haast leek te hebben om iets te doen aan de wapenwetgeving. ‘President Joe Biden zei dinsdag dat hij “geen minuut langer” wilde wachten om de nationale epidemie van wapengeweld aan te pakken. Maar na 63 dagen presidentschap heeft hij nog geen enkele unilaterale actie ondernomen om het wapenbezit te beperken, hoewel hij dat op zijn eerste ambtsdag had beloofd’, aldus het nieuwsportal.
Netanyahu de grootste, maar geen regeringsmeerderheid
De Israëlische premier claimde dinsdagavond een ‘enorme overwinning voor rechts’, de vierde in bijna twee jaar, maar hij zal nog hard moeten werken om genoeg steun te verzamelen om een regering te vormen, schrijft Ha’aretz.
Hij en zijn Likoed-partij eindigden volgens de prognoses op de eerste plaats, maar de Netanyahu-coalitie heeft nog enkele stemmen nodig om een meerderheid van zetels te behalen, waardoor de schijnwerpers zijn gericht op Naftali Bennett, een vooraanstaande radicaal-rechtse figuur die nog niet heeft gezegd of hij zich al dan niet bij het kamp-Netanyahu zal aansluiten.
Oud-minister Bennet wordt gezien als een sleutelfiguur in de formatie en kan zich ook aansluiten bij oppositieleider Yair Lapid, die rekent op een akkoord met partijen ter linker-, midden- en rechterzijde die teleurgesteld zijn in Netanyahu.
Op weg naar vijfde verkiezingen
Maar volgens de laatste stand van zaken, met 87 procent van de stemmen geteld, komt het bloc-Netanyahu zelfs met de steun van Bennet 2 zetels te kort om een meerderheid van 61 zetels in de Knesset te behalen, meldt The Times of Israel. Dat is allemaal te danken aan het behalen van de kiesdrempel door de Arabische partij Ra’am, oftewel de United Arab List.
‘De komende twee dagen zullen gespannen zijn, omdat elke getelde stembus de zetelverdeling kan veranderen’, zegt Ha’aretz-journalist Anshel Pfeffer. Voorlopig bevindt Israël zich dus ‘in een nieuwe impasse. En hoe ongelooflijk het ook lijkt’, het is mogelijk dat het land binnenkort ‘op weg is naar vijfde verkiezingen’.
Het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties (UNHCR) heeft het aantal mensen dat is omgekomen bij de brand die maandagavond een vluchtelingenkamp in de buurt van de stad Cox’s Bazar in Bangladesh in de as legde, naar boven bijgesteld naar minstens vijftien doden en vierhonderd vermisten, meldt de Britse krant The Times. In een eerder rapport werd het dodental op vijf geschat.
Het vuur maakte het moeilijk voor de brandweer om ter plaatse te komen, omdat het kamp dichtbevolkt is, vertelde de plaatselijke inwoner Saiful Arakani aan de BBC. Er is een onderzoek ingesteld om de oorzaak van de brand te achterhalen.
‘In de afgelopen maanden hebben woordvoerders van de AKP geprobeerd positieve boodschappen te sturen naar Europa en de Verenigde Staten’, aldus het Turkse dagblad Evrensel. ‘Aan de lange vijandige tirades van president Erdoğan is een einde gekomen, in plaats daarvan laat hij geen gelegenheid meer voorbijgaan om uitspraken te doen als: “Wij kijken naar het Westen, daarheen leidt onze weg, wij hebben geen probleem dat niet door dialoog kan worden opgelost.”’
De Turkse president, die steeds meer geïsoleerd raakt op het diplomatieke wereldtoneel, probeert, althans in woorden, toezeggingen te doen aan zijn westerse partners. En in het bijzonder aan Frankrijk, waar een nieuwe ambassadeur, Ali Onaner, is aangesteld met de opdracht de breuken te lijmen van een relatie die sinds afgelopen zomer ernstig is verslechterd, met de Franse steun aan Griekenland in de Middellandse Zee tegenover intimidatie door de Turkse marine en de verklaringen van Erdoğan tegen de Franse president.
‘De regering maakt een ommekeer in het neo-Ottomaanse buitenlandse beleid dat zij de afgelopen tien jaar heeft gevoerd’, vervolgt de linkse krant Evrensel. ‘En in de afgelopen weken heeft Erdoğan ook een draai gemaakt naar de Arabisch-islamitische wereld, Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië en ook Israël.’
Gevechtsdrones
Zo bestudeert Turkije de mogelijkheid om gevechtsdrones te verkopen aan Saudi-Arabië. Sommige geruchten spreken zelfs van het mogelijke zenden door Ankara van Syrische huurlingen (door Turkije bewapende en opgeleide strijders, reeds ingezet in Libië en Azerbeidzjan).
De ommezwaai in het beleid is voor de oppositiepers in de eerste plaats een brevet van onvermogen, zoals de krant Birgünopmerkt: ‘De duizelingwekkende draai in het buitenlands beleid van Erdoğan, zijn de laatste stuiptrekkingen van een macht die in wanhoop verkeert, zowel intern als naar buiten toe. Ook al probeert zij de nieuwe koers aan haar aanhangers te verkopen als een opleving, toch erkent de islamitische macht hiermee impliciet het falen van haar avontuurlijke buitenlandse beleid van de afgelopen tien jaar.’
Een onderdeel van die nieuwe koers is Egypte. De twee landen knoopten in maart opnieuw diplomatieke betrekkingen aan, maar Caïro wacht nu ‘op acties die in overeenstemming zijn met de belangen en principes van Egypte om de betrekkingen tussen de twee staten te normaliseren’, zo werd de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken Sameh Shukri geciteerd door de online krant Gazete Duvar. Een van de geschilpunten is de steun van Ankara aan het Moslimbroederschap, tot woede van Saoedi-Arabië, de VAE en Egypte.
De Nigerese regering maakte maandagavond bekend dat de inval van zondag door gewapende mannen tegen dorpen in de Tahoua-regio, niet ver van Mali, heeft geleid tot de dood van 137 mensen. Een week geleden vielen er ook al 66 doden bij aanslagen.
‘Enkele tientallen mannen arriveerden op motorfietsen. Ze vielen nomadische kampen aan in de steden Intazayene, Woursanat en Bakorat’, schrijft de Nigerse krant News a Niamey. Omdat het woestijngebied erg geïsoleerd ligt, is er gebrekkige communicatie en duurde het een tijd totdat de berichten waren bevestigd, aldus de Nigerse krant.
‘Wat de tragedies van de afgelopen maanden gemeen hebben, is dat ze alleen burgers hebben getroffen die normaal gesproken worden gespaard in tijden van gewapende conflicten. Ze maken duidelijk (…) dat we te maken hebben met een grote verschuiving in de strategie van gewapende groepen’, merkt Info Agadez op.
‘Na een reeks aanvallen die voornamelijk gericht waren op de defensie- en veiligheidstroepen, lijken gewapende groepen te hebben besloten hun wapens nu tegen burgers te richten; en dit om redenen die de gewone man nog steeds niet kan bevatten, en die geen enkele specialist in conflicten heeft geprobeerd bloot te leggen en uit te leggen. Toegegeven, dat is een lastige taak, omdat geen van de laatste aanslagen is geclaimd’, vervolgt de krant uit Noord-Niger.
‘De uitdagingen zijn talrijk en urgent, te beginnen met de veiligheidscrisis’
De terroristische operaties in het westen van het land vormen de grootste uitdaging voor het nieuwe staatshoofd, Mohamed Bazoum, wiens presidentiële overwinning zondag werd bevestigd door het Constitutionele Hof van Niger. Zijn tegenstander, Mahamane Ousmane, betwistte de resultaten van de stemming en claimde de overwinning met 50,3 procent van de stemmen.
Het Burkinabese dagblad Le Country spoort aan om geen tijd meer te verliezen met deze tweestrijd en aan de slag te gaan, ‘want de uitdagingen zijn talrijk en urgent, te beginnen met de veiligheidscrisis, die een nachtmerrie wordt voor de autoriteiten en voor grote bezorgdheid zorgt.’
Israëliërs zijn het stemmen beu
Vandaag (23 maart) vinden in Israël de vierde parlementsverkiezingen plaats in minder dan twee jaar tijd. Volgens de laatste peilingen maken de beide kandidaten, Benyamin Netanyahu en Yaïr Lapid, nog ongeveer evenveel kans.
Afgelopen weekend wist ongeveer 40 procent van de Israëlische kiezers nog altijd niet goed wie ze zouden gaan stemmen – 20 procent van de Israëli’s was van plan op het allerlaatste moment te beslissen, schrijft Ynet, het populaire portaal van dagblad Yediot Aharonot. Het zou gaan om tien tot dertien onvoorspelbare zetels.
Ook Israel Hayomheeft het over ‘het besluiteloosheid tot het einde’. De zwevende stemmen zouden de machtsverhoudingen tussen de twee grote blokken, pro- en anti-Benyamin Netanyahu, de vertrekkende premier, kunnen doen verschuiven. Volgens het gratis verspreide dagblad speelt bij de besluiteloosheid een gebrek aan informatie mee over de strategieën die de partijen zullen volgen bij de vorming van de nieuwe coalitie na de verkiezingen. De krant spoort aan om desondanks te gaan stemmen: ‘Alles ligt nog steeds in onze handen’. Bij de verkiezingen in maart 2020 was de opkomst 71,5 procent.
Niemand zal spijt krijgen van de vertrekkende coalitie
Ha’Aretz noemt als oorzaken voor deze mogelijke lage opkomst de pandemie, die het verkiezingsproces bemoeilijkt en de kiezers in gevaar kan brengen, maar ook een grote vermoeidheid met het Israëlisch kiesstelsel; veel Israëliërs hebben last van een ‘déjà-vu’ en zijn het stemmen beu.
Yediot Aharonotheeft het in dit verband over ‘de vierde symfonie van Benyamin Netanyahu’, die nog meer dan de vorige drie het werk van de Israëlische premier zou zijn. ‘Hij is de componist, dirigent en uitvoerder.’ Maar, benadrukt de krant, het is belangrijk om niet te vergeten naar de muziek te luisteren. Wat de uitkomst van deze verkiezingen ook is, één ding is zeker: niemand zal spijt krijgen van de vertrekkende coalitie.
VS, VK en EU verenigen zich om China te sanctioneren
De Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Canada spraken zich op maandag 22 maart gezamenlijk uit tegen de massale internering van Oeigoerse moslims en namen parallelle sancties tegen Chinese functionarissen in de provincie Xinjiang, die worden beschuldigd van mensenrechtenschendingen. Beijing reageerde onmiddellijk door tien leden van het Europees Parlement op de zwarte lijst te zetten, meldt The South China Morning Post.
‘Het bewijsmateriaal, onder meer afkomstig uit eigen documenten, satellietbeelden en ooggetuigenverklaringen van de Chinese regering, is overweldigend. China’s uitgebreide onderdrukkingsprogramma omvat onder meer strenge inperkingen van religieuze vrijheid, het gebruik van dwangarbeid, massale detentie in interneringskampen, gedwongen sterilisaties en de gezamenlijke vernietiging van het Oeigoerse erfgoed’, citeert SCMP.
Volgens het Hongkongse dagblad zou dit kunnen leiden tot een dramatische escalatie van ‘spanningen met Beijing’ en maakt het duidelijk dat de nieuwe regering van Joe Biden ‘voornemers is van zijn allianties een krachtig instrument te maken om zich tegen China te verzetten’.
De Rubicon over
In de woorden van The Guardian zijn de EU en het VK ‘de Rubicon overgestoken’ door sancties op te leggen aan een kleine groep Chinese hoge functionarissen;‘Dit zijn de eerste sancties die door Europeanen zijn genomen tegen Chinese functionarissen sinds de bloedige onderdrukking van het Tian’anmen-plein in 1989.’
De Britse minister van Buitenlandse Zaken Dominic Raab benadrukt dat de sancties tegen de Chinese leiders het resultaat waren van een ‘intense’ diplomatieke inspanning tussen de betrokken westerse landen, omdat ‘het bewijs van wijdverbreide schendingen van de mensenrechten in Xinjiang niet kan worden genegeerd’.
De VS kondigden de sancties aan slechts enkele dagen na een verhitte discussie tussen Amerikaanse en Chinese diplomaten tijdens een bijeenkomst in Anchorage (Alaska), schrijft CNN. Directeur van het ministerie van Financiën van het Office of Foreign Assets Control Andrea M. Gacki verklaarde dat ‘de Chinese autoriteiten consequenties [zullen] blijven ondervinden zolang er gruweldaden plaatsvinden in Xinjiang tegen Oeigoeren en andere etnische minderheden.’
De geest uit Quartier Latin
‘De sluiting van de geliefde Gibert Jeune-boekwinkel in het Quartier Latin van Parijs, de thuisbasis van talloze schrijvers, filosofen, kunstenaars, revolutionairen en studenten, is de laatste in een reeks klappen voor de culturele levendigheid van de buurt, een langdurige achteruitgang die werd versneld door de pandemie’, schrijft The New York Times over de sluiting deze week van een iconische Parijse boekwinkel, die volgens het dagblad ‘de geest van het Quartier Latin het beste belichaamde’.
Libération noemt de sluiting: ‘een teken van de tijd’. Het gebouw behoorde toe aan een ‘afstammeling van de historische familie’, en is nu verkocht aan de hoogste bieder. Om de nieuwe verhuurder te kunnen betalen, had de jaaromzet van de winkel met 2 miljoen moeten stijgen. ‘Onhoudbaar voor een kuip die te oud en te zwaar is en aan alle kanten lekt.’
De winkel was onder andere zeer populair bij studenten, die er tweedehands boeken kochten. ‘Het verhaal van een wijk in Parijs die ooit zo vreugdevol was en lang werd geassocieerd met studie, ideeën, jeugd en kennis’ is ten einde’, schrijft ook Le Monde; ‘De Franse boekhandel wordt geconfronteerd met nieuwe lees- en koopgewoonten en een verstikkende vastgoedmarkt.’
Wat brengt volstrekt normale, ongelovige mensen ertoe naar iets mythisch als de Bijbelse Ark van het Verbond te graven? De Israëlische tekenaar Rutu Modan laat het zien in haar onlangs verschenen graphic novel Tunnels.
Een paar jaar geleden kreeg Rutu Modan een lift van Tel Aviv naar Jeruzalem van de man die de website had gebouwd van de Israel Antiquities Authority, de instantie die toeziet op de opgravingen in het land. Toen het gesprek op archeologie kwam, diende zich plotseling een oude herinnering aan. Dertig jaar eerder, herinnerde Modan zich, had ze iemand ontmoet die haar vertelde dat hij en zijn vader opgravingen deden; ze waren op zoek naar de Ark van het Verbond, de kist waarin volgens de Hebreeuwse Bijbel de stenen tabletten met de Tien Geboden werden bewaard. Aanvankelijk had ze hen voor gek versleten, maar nu begon ze toch weer over hen na te denken. Waarom deden ze dat? Wat bracht volstrekt normale, ongelovige mensen ertoe naar zoiets mythisch te gaan graven?
Modan ging in gesprek met deskundigen op het gebied van Bijbelse archeologie en verdiepte zich in de Joodse geschiedenis. Ze schreef zich in voor een cursus archeologie aan de Open Universiteit van Israël en ontmoette mensen uit het veld. Ze ontdekte dat de Ark van het Verbond de heilige graal van deze cursus is die, hoewel serieuze archeologen er niet al te opgewonden over raken, de volksverbeelding en de fantasie van avontuurlijke archeologiefanaten nog altijd prikkelt.
Tot op de dag van vandaag zijn mensen ernaar op zoek, vertelt ze. ‘Ik begon er onderzoek naar te doen en ontdekte dat er veel mystieke krachten aan de Ark van het Verbond worden toegeschreven. Iemand beschreef hem als “Gods walkietalkie, waarmee we met God zouden kunnen praten zoals we ooit hebben gedaan”. En de man die dat tegen me zei was niet eens gelovig.’
Ze raakte algauw in de ban van de lokale archeologie en geschiedenis. ‘Ik ontdekte dat archeologie een onderwerp is dat alles in zich verenigt: geschiedenis, misdaad, gekken, oplichters, rovers, geleerden en eindeloos veel politiek. Ik realiseerde me dat er een heleboel interessante, sappige kanten aan zitten en dat het een uitstekende basis voor een verhaal zou kunnen zijn.’
Tunnels
Het resultaat van Modans onderzoek is te zien in haar onlangs verschenen graphic novel Tunnels, een kruising tussen Indiana Jones en de Israëlische militair en politicus Moshe Dayan. Waar haar eerdere boek The Property zich voornamelijk afspeelt in het verre en koude Polen, voltrekt Tunnels zich geheel in Israël en graaft het onder het oppervlak van deze door conflicten geteisterde regio van het Midden-Oosten.
Het is een avonturenverhaal dat een diepe duik neemt in de wereld van de Israëlische archeologie, vuile handen maakt door het graven naar verloren schatten, zich in de intriges en rivaliteit van het academische leven stort en keihard in botsing komt met het Israëlisch-Palestijnse conflict.
‘Bij dat hele idee van historische rechten heb ik persoonlijk grote twijfels’
Dit keer heeft Modan kolonisten, Palestijnen en Israëlische soldaten in de bezette gebieden bijeengebracht, in de schaduw van de Westoeverbarrière. Uiteraard wordt de situatie algauw gecompliceerd. ‘Een van de treurigste dingen die ik ontdekte toen ik me in de geschiedenis begon te verdiepen, is dat het historische Israël in de bezette gebieden lag,’ zegt Modan.
‘Koning David, Mozes, Salomon, Jozua: allemaal hebben ze daar gewoond, en daarom worden daar de interessantste vondsten gedaan. De Palestijnen graven trouwens ook en verhandelen wat ze vinden. Maar voor mij was dit een van de moeilijkste ontdekkingen, omdat ik begreep dat de kolonisten deze gebieden daarom nooit zullen opgeven. Ik begreep dat we hier niet om het “Land van Israël” vechten dat op de een of andere manier tussen ons verdeeld moet worden, maar dat we om precies hetzelfde gebied vechten omdat daar alles was.’
‘Bij dat hele idee van historische rechten heb ik persoonlijk grote twijfels, maar als we ergens een historisch recht op iets in dit land hebben, dan is het daar, in de bezette gebieden. En dat is afschuwelijk, het is echt tragisch. Dus besloot ik dat ik de plot van dit boek daar moest situeren, zodat het vanuit narratief perspectief automatisch interessanter wordt.’
Israëlische stripscene
Vanaf haar kinderjaren heeft Modan altijd tekeningen gemaakt van de Holocaust en van terreuraanslagen. En van meet af aan waren het niet alleen maar tekeningen. ‘Ik tekende al op mijn derde, en mijn kleuterjuf schreef er verhaaltjes bij die ik haar vertelde. Op mijn vijfde maakte ik mijn eerste boek, en ik heb een heleboel schriften met verhalen en tekeningen,’ vertelt ze.
Een jaar na haar afstuderen besloten Modan en haar studiegenoot Yirmi Pinkus een groep van onafhankelijke illustratoren op te richten. In 1995 haalden ze Batia Kolton, Mira Friedmann en Itzik Rennert erbij, en als Actus-groep publiceerden ze een aantal stripboeken in Israël en daarbuiten. De meeste waren in het Engels en sommige werden geproduceerd in samenwerking met anderen, onder wie Etgar Keret, David Polonsky en Art Spiegelman.
Actus zette de Israëlische stripscene op de kaart en bewees dat het mogelijk was het medium voor allerlei verhalen te gebruiken. ‘We wilden strips maken en hadden geen plek om dat te doen. Ik had een krantencolumn gehad en een boek met Etgar Keret gemaakt,’ zegt Modan, verwijzend naar de graphic novel Nobody Said It Was Going to Be Fun uit 1996. ‘Maar niemand wilde een stripboek publiceren, en dat was wat ik wilde maken. Dus besloot ik dat we het zelf maar zouden doen.’
Microkosmos
De hoofdpersoon van Tunnels is Nili, de dochter van een beroemde archeoloog, die met haar zoon een illegale archeologische opgraving op touw zet op de Westelijke Jordaanoever, vlak onder de scheidingsbarrière. Als kind had Nili daar haar vader geholpen bij opgravingen naar schatten uit de Tempel in Jeruzalem, maar de intifada had roet in het eten gegooid. Nu wil ze de missie alsnog volbrengen. Haar vader lijdt aan dementie en ze is vastbesloten de vondst van de verloren Ark van het Verbond op zijn conto te schrijven terwijl hij nog leeft.
Ze weet zich verzekerd van de steun van een rijke verzamelaar van antiquiteiten; bovendien helpen extremistische Joodse kolonisten haar bij het graven. De situatie raakt verhit als ze ontdekken dat Palestijnen op precies dezelfde plek een eigen tunnel graven. Nili’s broer, een jonge archeoloog die droomt van een universitaire carrière, is niet blij met de illegale opgravingswerkzaamheden van zijn zus. Zijn baas op de universiteit is van plan met de eer van Nili’s inspanningen te strijken en ook is er – we zijn nu eenmaal in Israël – een legerofficier in het verhaal betrokken wiens acties nogal bedenkelijk zijn.
Door de personages en locaties wordt het verhaal een microkosmos van het conflict.
Op de vraag of je je extra verantwoordelijk voelt en extra op je tellen moet passen als het om zulk explosief politiek materiaal gaat, antwoordt Modan: ‘Natuurlijk. In onze tijd is dat levensgevaarlijk, en dit boek gaat meer over politieke kwesties dan gewoonlijk. Eerst wist ik niet precies hoe ik dit moest aanpakken. Ik had altijd over mensen uit Tel Aviv geschreven die behoorlijk veel op mezelf leken. En dit keer moest ik over mensen schrijven met een mening en een wereldbeeld die haaks op de mijne stonden. Maar toen begreep ik dat het boek niet over mijn mening hoefde te gaan.’
‘Als je als Israëlische kunstenaar in het buitenland werkt, verwachten mensen vaak dat je het conflict voor hen zult oplossen, het hun zult uitleggen, boeken zult maken die hun vertellen dat er vrede zal komen en dat alles goed zal aflopen. Ik heb er altijd voor gewaakt mijn mening te geven. Niet omdat ik denk dat mijn standpunten niet belangrijk zijn, maar het zijn volgens mij wel erg beperkte lenzen om naar menselijke situaties te kijken. Dat is goed als het gaat om demonstreren en stemmen, maar met kunst heeft het niets te maken. Tunnels gaat over het Israëlisch-Palestijnse conflict. Mijn twee eerdere boeken gingen over de Holocaust en terreuraanvallen. Met zijn drieën gaan ze over conflicten die het Israëlische bestaan bepalen.
Ik zou nooit echt uit Israël weg kunnen gaan, ook al heb ik een beroep dat ogenschijnlijk erg universeel is. Mijn connectie met de taal en de plek heeft helemaal niets met zionisme te maken. Voor mij is wie ik ben, mijn identiteit, gewoon bepaald door die banden.’
De Amerikaanse staat Arkansas heeft dinsdag (9 maart, een dag na Internationale Vrouwendag) een wet aangenomen die abortus verbiedt, zelfs in gevallen van verkrachting of incest. De enige uitzondering in de wet is om ‘het leven van de moeder te redden in een medische noodsituatie’, bericht USA Today.
Met deze wet hopen tegenstanders van abortus aan te sturen op een herziening van de uitspraak van het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten uit 1973 dat Amerikaanse vrouwen recht hebben op abortus. Een dergelijke herziening zou het elke staat mogelijk maken naar eigen goeddunken te handelen en de verschillen tussen staten benadrukken, legt CBS News uit.
Sinds Donald Trump drie conservatieve rechters heeft benoemd in de hoogste rechtbank van de Verenigde Staten, gaan tegenstanders van abortus ervan uit dat het Hooggerechtshof nu eerder bereid is om het mijlpaalarrest ‘Roe v. Wade’ uit 1973 terug te draaien. Dit was een eerste overwinning voor hen.
Toekomst Netanyahu onzeker
Ook in Israël vinden binnenkort landelijke verkiezingen plaats, op 23 maart. En de experts zijn het er unaniem over eens: de verschillen zullen klein zijn. Intussen heeft de verkiezingscampagne in tijden van corona moeite om de belangstelling te wekken van de Israëli’s, die voor de vierde keer in twee jaar naar de stembus gaan.
‘De kiezer moet uit zijn coma worden wakker geschud en naar de stembus worden gelokt’, signaleert bijvoorbeeld Israel Hayom, de gratis krant die dicht bij Likoed staat, de rechtse partij van premier Benyamin Netanyahu.
De strijd tussen de twee grote politieke blokken is een nek-aan-nekrace, waarbij alles zal neerkomen op een paar zetels, schrijft de krant. ‘Het doel is daarom een hoge opkomst: we moeten het electorale potentieel van Israëlisch rechts maximaliseren’, aldus de krant.
Het dagbladMaariv publiceert, in samenwerking met radiostation 103 FM, de laatste opiniepeiling: de Likoed zou 28 van de 120 zetels in de Knesset (het Israëlisch parlement) krijgen. Netanyahu’s partij lijkt daarmee de grootste te worden, terwijl de andere partijen er ver achter liggen.
De anti-Bibi-partijen zouden volgens de laatste peilingen genoeg zetels krijgen om een rechtse coalitie te blokkeren
De belangrijkste conclusie van de peiling, stelt Maariv, is dat het rechtse blok – een coalitie van religieuze en ultranationalistische partijen die Netanyahu steunen – niet meer dan 58 zetels heeft. De anti-Bibi-partijen – oftewel de partijen die verklaren dat zij Netanyahu niet als premier willen – zouden volgens de peiling 62 zetels krijgen, genoeg om een rechtse coalitie te blokkeren, maar zonder dat ze zelf een levensvatbare regering kunnen vormen, wegens grote politieke verschillen onderling.
Hete adem
De Israëlische premier, die de hete adem in zijn nek voelt, is bezig het aantal campagnebijeenkomsten op te voeren, en probeert ook groepen buiten het traditionele electoraat van zijn partij te bereiken. Zo heeft hij verschillende Arabisch-Israëlische plaatsen bezocht en zelfs een kop koffie gedronken in een bedoeïenentent.
Maar volgens het oppositiedagblad Haaretz wedt Netanyahu vooral op wat de krant de ‘coronagok’ noemt. Hoewel zijn land wereldkampioen vaccineren is, ‘heeft hij ingezet op het onmiddellijk opengooien van de economie’, tegen het advies van de experts van het ministerie van Volksgezondheid in, en beweert hij dat Israël eind april van het virus zal zijn verlost.
De politieke toekomst van de premier is een van de belangrijkste kwesties die deze verkiezingen op het spel staan, schrijft Yediot Aharonot. De grote vraag, aldus het onafhankelijke dagblad in een ander artikel, is of Yair Lapid, de leider van de centrum-linkse Yesh Atid-partij (die op twintig zetels staat in de peiling van Maariv), bereid zal zijn na de verkiezingen concessies te doen, en toch zijn steun uit te spreken voor een regering met Netanyahu aan het hoofd.
Een nieuw onafhankelijk rapport beschuldigt China van genocide
In een document dat dinsdag door het Newlines Institute for Strategy and Policy in Washington werd gepubliceerd, verklaren vijftig internationale deskundigen dat de Chinese regering een beleid heeft gevoerd dat erop is gericht de Oeigoerse moslimminderheid ‘als groep te vernietigen’. Dit is de eerste keer dat een ngo een onafhankelijke analyse heeft gemaakt van de beschuldigingen van genocide in Xinjiang, aldus CNN.
Volgens het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zijn tot twee miljoen mensen uit moslimminderheden ondergebracht in een uitgebreid netwerk van detentiecentra, waar voormalige gedetineerden beweren te zijn onderworpen aan indoctrinatie, seksueel misbruik en zelfs gedwongen sterilisatie. China ontkent deze aantijgingen en beweert dat de centra zijn ingericht om religieus extremisme en terrorisme te voorkomen.
In januari verklaarden de VS al dat er sprake was van genocide tegen Oeigoeren en andere moslims, en in februari heeft het Canadese Parlement ook gestemd voor een motie om de behandeling van Oeigoeren in Xinjiang als genocide te bestempelen, bericht Arab News.
Rusland en China bouwen samen een maanstation
Rusland en China zijn van plan een gezamenlijk maanstation te bouwen. Dit project, dat dinsdag (9 maart) door Moskou en Beijing in een persbericht werd onthuld, bestaat uit ‘een complex van experimentele onderzoeksfaciliteiten gecreëerd op het oppervlak en/of in de baan van de maan’, bericht The Verge.
Het Chinese ruimteagentschap benadrukte ook dat het station tot doel zal hebben ‘de vreedzame verkenning en het vreedzame gebruik van de ruimte door de gehele mensheid te bevorderen’, tekende de South China Morning Post op.
Rusland en China hebben in het verleden de Verenigde Staten beschuldigd van het militariseren van de ruimtevaart, vooral nadat Donald Trump in 2018 besloot een ruimtedivisie van het leger, de eerste ter wereld, op te richten, aldus de krant uit Hongkong.
Regeringspartij wint verkiezingen Ivoorkust
In de parlementsverkiezingen van Ivoorkust heeft de formatie van president Alassane Ouattara, de Rassemblement des houphouëtistes pour la démocratie et la paix (RHDP) een absolute meerderheid behaald, met 137 van de 254 zetels, meldde de nieuwssite Koaci dinsdag.
De oppositiepartijen wonnen 91 zetels. De regeringspartij van Ouattara verloor echter haar meerderheid in het parlement, die zij samen met haar vroegere bondgenoten in handen had na een stembusgang die zonder geweld verliep, in tegenstelling tot de presidentsverkiezingen van oktober.
De overwinning van de RHDP moet haar in staat stellen steun te blijven verlenen aan het ‘hervormingsbeleid’ van het staatshoofd, dat in oktober 2020 werd herkozen voor een omstreden derde termijn.
Over het rustige verloop van de verkiezingen publiceerde 360 Magazine gisteren al:
Rusland, China en Israël proberen onderlinge vaccindeals te sluiten met Europese landen om zo het gezamenlijke aankoopbeleid van de Europese Unie te ondermijnen, waarschuwen verschillende Europese commentatoren.
Geconfronteerd met het trage vaccinatietempo in Europa, hebben verschillende EU-lidstaten besloten zich tot andere partners te wenden, zoals Israël, Rusland of China. Deze zware klap voor de Europese solidariteit ondermijnt de vaccinatiestrategie van de EU, aldus de Belgische krant L’Echoin een commentaar.
‘Eendracht maakt macht als het leidt tot doeltreffend beleid, dat is de raison d’être van de Europese club. (…) Het is dan ook begrijpelijk dat, als dat doeltreffende beleid in twijfel wordt getrokken, deze eenheid begint te barsten’, schrijft El País in een redactioneel commentaar.
En reden voor twijfel is er genoeg. De Europese Unie heeft het moeilijk in de vaccinatiestrijd. Europese bedrijven, zoals BioNTech of CureVac, produceren vaccins, maar deze worden vooral in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Israël gedistribueerd door farmaceutische reuzen die hun besluitvormingscentra niet in Europa hebben, aldus L’Echo. ‘Intussen zullen de coronamaatregelen en de gevolgen ervan waarschijnlijk nog maanden aanhouden.’
Servië
Het eerste Europese land dat begon te flirten met China was geen lidstaat van de Europese Unie, maar het aangrenzende Servië, schrijft het Poolse weekblad Polityka. Toen president Aleksandar Vucic zag dat de EU geen oog had voor het Slavische land, besloot hij direct contact op te nemen met Beijing.
En met succes. In de eerste twee maanden van 2020 heeft China 1,5 miljoen doses van het Sinopharm-vaccin naar Servië gestuurd, genoeg om de twee benodigde doses aan 10 procent van de 7 miljoen inwoners toe te dienen. En deze maand zal nog een levering van zeker een half miljoen vaccins volgen. Ook het Russische Spoetnik V-vaccin is al geleverd aan het Balkanland.
Voor deze overwinning klopt Vucic zichzelf opzichtig op zijn borst, schrijft Polityka: ‘“Als je ziet hoeveel we voor de vaccins hebben betaald, wil je een monument voor mij oprichten”, vatte hij in ware trumpiaanse stijl samen, dodelijk serieus en zonder een spoor van bescheidenheid.’
Het partnerschap tussen Servië en China zou, als je kijkt naar de bredere geopolitieke context, geen verrassing moeten zijn, volgens Polityka. Zowel Beijing als Moskou proberen al jarenlang hun invloed uit te breiden in dit Balkanland. Het was slechts een kwestie van tijd voordat hun vaccins daar beschikbaar zouden komen.
‘Deze vaccin-geopolitiek, soms uitgevoerd ten nadele van hun eigen bevolking, zal China en Rusland in staat stellen hun invloed in de wereld te versterken’
‘Maar het is gevaarlijk dat de Europese Unie – dat verlamd is door gebrek aan daadkracht, door landen die op eigen houtje vaccins aankopen en vertragingen in de levering – niet over de capaciteit of middelen beschikte om hulp te bieden aan landen in haar directe nabijheid, zoals Servië’, schrijft het Poolse weekblad.
Ook L’Echo vreest hoe Rusland en China, bij gebrek aan daadkracht van de EU, hun invloed in de wereld versterken: ‘Intussen scoren Rusland en China punten door hun vaccin over de hele wereld te exporteren en zelfs aan de armste landen aan te bieden. Maar dat heeft altijd een prijs. Deze vaccin-geopolitiek, soms uitgevoerd ten nadele van hun eigen bevolking, zal hen in staat stellen hun invloed in de wereld van morgen te versterken.’
Hongarije en Slowakije
De echte politieke dreiging is de levering van Sinopharm en Spoetnik V aan EU-lidstaten, schrijft Polityka. De Hongaren waren de eersten die het Russische en Chinese vaccin bestelden. En er zijn genoeg andere gegadigden. Op 31 januari zei de Duitse minister van Volksgezondheid Jens Spahn dat hij ‘open’ stond voor vaccins uit Rusland en China, aldus het Poolse weekblad. Duitse lokale politici herhaalden zijn woorden en beweerden dat de Europese en Amerikaanse voorraden die door de EU zijn besteld niet voldoende zijn om het hele continent te vaccineren.
De Tsjechen overwegen ook om bij Sinopharm te kopen, aldus Polityka. Het land is recentelijk zwaar getroffen door de pandemie – gekeken naar het aantal nieuwe besmettingen per 100.000 inwoners belandt Tsjechië in februari op de eerste plaats in de wereld. Bovendien is de Tsjechische president Miloš Zeman enthousiast over het Spoetnik V-vaccin, hoewel premier Andrej Babiš eerst nog de goedkeuring van de EMA wil afwachten.
‘Hebben we echt farmaceutische goedkeuring nodig voor Spoetnik? Is het niet genoeg dat het staatshoofd ervoor instaat?’
Het openlijke enthousiasme van Zeman voor Spoetnik V brengt de hele vaccinatiecampagne in diskrediet, schrijft de Tsjechische krant Seznam Zprávy: ‘Zeman werpt zich op als expert. Hij roept dingen als: “Hebben we echt farmaceutische goedkeuring nodig voor Spoetnik? Is het niet genoeg dat het staatshoofd ervoor instaat?” (…) De president schaadt het vertrouwen van de mensen in de hele vaccinatiecampagne. Zijn opmerking dat het vaccin van AstraZeneca veel slechter is dan dat van Spoetnik klinkt als sabotage van het huidige vaccinatiebeleid.’
Het Tsjechische dagblad ziet dit als teken van de vergaande invloed van Rusland op de president van het land: ‘Twee van Zemans ergste trekken worden hier gecombineerd: onbewezen zaken of zelfs nepnieuws veranderen in feiten, en het behartigen van de belangen van Rusland. Zijn opmerkingen werden onmiddellijk opgepikt door de officiële Russische media.’
‘Matovič heeft toegegeven dat hij de doses in het geheim heeft moeten kopen, zodat niemand hem kon tegenhouden’
Slowakije is na Hongarije het tweede land in de EU dat kiest voor het Spoetnik V-vaccin, dat niet is goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), schrijft Polityka. Het contract met Moskou betreft 2 miljoen doses – genoeg om meer dan 20 procent van de bevolking in te enten – en werd lange tijd geheimgehouden. De regering in Bratislava, die door de coronacrisis steun verloor en aanvallen van de oppositie moest afweren, kon niet langer wachten op leveringen volgens EU-afspraken, aldus Polityka.
De Slowaakse krant Sme vreest dat het toedienen van een vaccin dat niet goedgekeurd is door het EMA zal leiden tot nog meer verwarring in het Oost-Europese land: ‘Het is triest dat premier Igor Matovič zich aansluit bij Viktor Orbán, die de pandemie op cynische wijze politiseert. Spoetnik V moet de tragische situatie oplossen die is ontstaan door het falende coronabeleid. Matovič hoopt dat Spoetnik zijn redding zal zijn. De komende dagen zullen meer vragen dan antwoorden opleveren. Wie moet worden ingeënt met een vaccin dat in Europa niet is goedgekeurd? Zal het mogelijk zijn de Spoetnik-vaccinatie te weigeren? Krijgen degenen die met de Spoetnik zijn ingeënt een Europees vaccinatiebewijs?’
De krant voegt eraan toe: ‘Matovič heeft toegegeven dat hij de doses in het geheim heeft moeten kopen, zodat niemand hem kon tegenhouden. Hoe tragisch kenmerkend voor de situatie waarin Slowakije zich bevindt.’
Ook de regeringspartners van premier Igor Matovič stellen vraagtekens bij de aankoop van het Spoetnik V-vaccin, meldt Euronews. Vooral het feit dat Matovič de vaccins in het geheim kocht, kan mogelijk leiden tot een breuk in de coalitie van het Centraal-Europese land.
Beloftes
Zowel de Hongaren als Slowaken wachten dus niet op de goedkeuring van het EMA. Toen Orbán werd gevraagd naar de mogelijke repercussies van de EU, leken die hem niet veel te kunnen schelen. Zoals de premier op de radio zei, gelooft hij niet dat ‘Britse, Amerikaanse of Europese specialisten meer gekwalificeerd zijn dan Hongaarse’ in het beoordelen van de effectiviteit van vaccins, aldus Polityka. ‘De Europese Unie beloofde injecties, ze heeft de belofte niet waargemaakt. We moeten het zelf oplossen,’ voegde de Hongaarse premier daaraan toe.
Vandaag (4 maart) maakt het EMA bekend dat de versnelde beoordeling van het Spoetnik V-vaccin er gaat komen, meldt de Süddeutsche Zeitung. Het agentschap in Amsterdam heeft aangekondigd dat het is begonnen met een zogenaamde ‘rolling review’. Als het vaccin positief wordt beoordeeld, kan de producent, het Gamaleja-Instituut voor Epidemiologie en Microbiologie dat valt onder het Russische ministerie van Volksgezondheid, officieel een aanvraag om goedkeuring indienen bij de Europese Unie. De beoordeling gaat waarschijnlijk enkele maanden duren.
‘Het meest interessante is dat de EU tot dusverre geen kritiek heeft geuit op de vaccin-afvalligen’
Ook Polen overweegt om het Sinopharm-vaccin aan te kopen, aldus Polityka. De Poolse premier Andrzej Duda en de Chinese president Xi Jinping bespraken onlangs deze mogelijkheid, en de Poolse president ‘was verheugd te horen dat Beijing bereid was de door China geproduceerde vaccins in te zetten als wereldwijd publiek goed’.
Over eventuele leveringen van het Chinese vaccin aan Polen is niets bekend. Maar minister van Volksgezondheid Adam Niedzielski verklaarde dat zonder Europese goedkeuring het Chinese vaccin niet naar Poolse burgers zal gaan, schrijft Polityka.
‘Het meest interessant is nog dat de EU tot dusverre geen kritiek heeft geuit op de vaccin-afvalligen en waarschijnlijk niet weet hoe ze hiertegen moet optreden. Hoewel de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, alle vaccinfabrikanten uitnodigde om EMA-goedkeuring aan te vragen, zette ze vraagtekens bij de effectiviteit van Spoetnik V (zonder wetenschappelijk bewijs te leveren). De chaos wordt ook verergerd door de Franse president Emmanuel Macron, die op zijn beurt twijfelt aan de soepele werking van AstraZeneca’, analyseert Polityka.
‘Nogmaals, op EU-niveau is er geen eensgezinde strategie om de pandemie aan te pakken’, schrijft het Poolse weekblad. ‘Als Hongarije, Slowakije en andere landen die vaccins gebruiken zonder goedkeuring van het EMA, niet door Brussel worden gestraft of zelfs maar bekritiseerd, zal dat een nieuwe klap zijn voor Von der Leyen en de Europese solidariteit. Het was de bedoeling dat er één gezamenlijk aankoopbeleid zou komen, maar achter de schermen werd er op individuele basis onderhandeld. Nu koopt elke staat elk vaccin dat hij kan bemachtigen. De ene mislukking volgt na de andere voor de Europese Unie’, aldus Polityka.
Driekoppige alliantie
Ook Israël, dat wereldwijd vooroploopt met vaccineren, gaat allianties aan met Europese landen buiten de EU om. Denemarken en Oostenrijk gaan samen met het Midden-Oosterse land een ‘vaccinatie-alliantie’ beginnen, meldt de Oostenrijkse krant Kurier.Het zou gaan om zogenoemde tweedegeneratievaccins, die bescherming moeten bieden tegen nieuwe varianten.
‘De EU kan het niet voor elkaar krijgen, we moeten het heft in eigen handen nemen – dat is het signaal dat Oostenrijk en Denemarken afgeven’, schrijft de Süddeutsche Zeitung.
De Deense krant Politikenneemt fel stelling tegen het verbond met Israël. ‘Denemarken mag geen coronavaccins van Israël kopen. (…) In plaats van zich te laten omkopen met vaccins, zou Mette Frederiksen deze gelegenheid moeten aangrijpen om Benjamin Netanyahu duidelijk te maken dat Denemarken de Palestijnen niet vergeten is, en geen vaccins zal aanvaarden die eigenlijk naar hen zouden moeten gaan. Ook bij pandemieën moeten er grenzen zijn aan nationaal eigenbelang – ook al lijkt het erop dat Israël die uit het oog heeft verloren’, concludeert het Deense dagblad.
Pas op
L’Echo blikt terug op hoe het Europese vaccinatiebeleid ooit begon: ‘Op het hoogtepunt van de crisis begon men te dromen van Europese en zelfs mondiale samenwerking bij de productie van een vaccin dat de meest geavanceerde technologieën van de eenentwintigste eeuw in dienst van de mensheid zou stellen.’
Toch lijkt veel van het optimisme dat hieraan ten grondslag lag, uitgedoofd. ‘Nationaal egoïsme, geostrategische reflexen, het onvermogen van politici om een visie te ontwikkelen die verder reikt dan hun achterban, of gewoonweg twijfels over de vaccins, verhinderen dat deze droom werkelijkheid wordt’, analyseert L’Echo. ‘Het is echter nooit te laat om een dergelijke eenheid tot stand te brengen, door een bredere industriële samenwerking en door de aandacht te richten op succesvolle voorbeelden’, besluit de Belgische krant.
‘De verleiding om er afzonderlijk uit te komen is de kiem van andere toekomstige crises, van wrok en verdeeldheid. Pas op’, waarschuwt El País.
‘5-2’ moest in Myanmar geluk brengen voor demonstranten
In Myanmar heeft de regerende junta op zondag 21 februari aangekondigd ‘niet terug te schrikken voor dodelijk geweld als demonstranten de confrontatie met de veiligheidstroepen aangaan’, aldus CNN. Dit was een reactie op de oproep aan Myanmarezen om maandag massaal te protesteren tegen de militaire coup. Ook hebben veel lokale bedrijven en internationale ketens in het hele land hun deuren gesloten uit protest, meldt de Bangkok Post.
Enorme menigten van demonstranten stroomden naar verschillende steden in het land, meldt The Guardian. Ondanks wegversperringen rond de Amerikaanse ambassade in Yangon (de grootste stad van het land), verzamelden meer dan duizend demonstranten zich voor de instelling, terwijl twintig militaire vrachtwagens in de buurt van de locatie post vatten.
Twee demonstranten werden zaterdag in Mandalay gedood nadat de politie het vuur opende om de menigte uiteen te drijven, en zondag werd er een begrafenis gehouden voor de jonge demonstrant die bezweek aan haar verwondingen nadat ze op 9 februari in het hoofd was geschoten.
‘In een land waar data worden geïnterpreteerd als gunstige tekens, heeft 22-2-2021 voor demonstranten een speciale betekenis’
Toch schrokken demonstranten hier niet voor terug. Bij de massale opkomst speelde ook mee dat velen in de datum gisteren een krachtig symbool zagen: ‘In een land waar data worden geïnterpreteerd als gunstige tekens, heeft 22-2-2021 voor demonstranten een speciale betekenis, zoals 8 augustus 1988 dat eveneens had; de dag waarop eerdere antimilitaire demonstraties bloedig werden onderdrukt’, schrijft de Bangkok Post. Het evenement wordt al ‘5-2’ genoemd.
Die staking werd gelanceerd door een groep genaamd Civil Disobedience Movement, die streeft naar een ‘Lenterevolutie’. ‘Het is niet precies bekend wie er achter deze staking zit, maar de oproep komt slechts twee dagen na de vorming van het Algemeen Stakingscomité, bestaande uit militante groeperingen die tot dusver in de voorhoede van de protesten hebben gestaan, waaronder studentenvakbonden, beroepsgroepen en politieke partijen, schrijft Frontier Myanmar. De Algemene stakingscommissie wil ‘de afschaffing van de grondwet van 2008’ en ‘het einde van de dictatuur’, aldus de Myanmarese krant.
Al Jazeera publiceerde vandaag op haar site een tijdslijn van gebeurtenissen in Myanmar sinds 1 februari, de dag van de coup.
Politie zou medeplichtig zijn aan moord op Malcolm X
De dochters van Malcolm X eisen heropening van het onderzoek naar zijn moord.‘Drie mannen werden schuldig bevonden in deze zaak, maar een neef van een undercoveragent genaamd Ray Wood presenteerde zaterdag nieuw bewijs’, aldus de politie van New York en de FBI volgens NBC News. In een handgeschreven brief beschuldigt de inmiddels overleden agent de politie van medeplichtigheid aan moord.
Ray Wood, die wilde dat zijn getuigenis pas na zijn dood openbaar zou worden, beweert ook dat de politie van New York en de FBI bepaalde aspecten van de zaak geheim hielden.
In februari 2020, na de uitzending van een documentaire op Netflix (Who Killed Malcolm X?), vroeg de aanklager van Manhattan, Cyrus Vance, zijn teams de zaak te herzien om te bepalen of het onderzoek al dan niet moest worden heropend.
Fathi Bachagha overleeft opnieuw vermeende moordaanslag
Een gepantserd voertuig opende zondag het vuur op het konvooi van Libische minister van Binnenlandse Zaken Fathi Bachagha’s toen hij terugkeerde naar zijn woonplaats in Janzour, ongeveer tien kilometer van Tripoli. Zijn bodyguards reageerden door terug te schieten. Een van zijn bewakers raakte gewond terwijl de anderen de aanvallers achtervolgden, een van hen doodden en twee anderen arresteerden.
Veiligheidstroepen beweren echter dat het konvooi niet werd aangevallen, maar dat er sprake was van een ongeluk, schrijft Libya Observer. Volgens hen is de processie in botsing gekomen met een veiligheidswagen van het ‘stabiliteitsondersteuningsorgaan’; een veiligheidsapparaat dat in januari is opgericht door de regering van nationale eenheid, waarna bewakers van de minister het vuur zouden hebben geopend.
Als zwaargewicht in de lokale politiek heeft Fathi Bachagha zich toegelegd op de strijd tegen corruptie. De verwachting was dat hij interim-premier van het land zou worden, maar die post ging op 5 februari opnieuw naar Abdel Hamid Dbeibah, schrijft La Presse. Op 16 december 2019 raakte hij gewond nadat hij was beschoten tijdens een moordaanslag door onbekende schutters.
Vleesloos menu op basisscholen zou belediging zijn voor de slager
Het besluit van het ecologische stadhuis van Lyon om na de wintervakantie, op maandag 22 februari, vleesloze menu’s aan te bieden aan basisscholen, veroorzaakte onmiddellijk controverse, aangewakkerd door verschillende leden van de regering.
De Franse minister van Binnenlandse Zaken, Gerald Darmanin, noemde het besluit in een Tweet ‘Schandalige ideologie’ en een ‘onaanvaardbare belediging voor Franse boeren en slagers’. Hij beschuldigt milieuactivisten van een ‘moralistisch en elitair beleid’, aangezien, zo zegt hij, ‘veel kinderen alleen in de kantine vlees kunnen eten’.
Zonder vlees maar met eieren en vis, dat is een ‘evenwichtig’ menu dat ‘geen enkel kind uitsluit’
De ecologische burgemeester van Lyon, Grégory Doucet, verdedigde zijn keuze, die volgens hem rekening houdt met gezondheidafwegigen. Zonder vlees maar met eieren en vis, dat is een ‘evenwichtig’ menu dat ‘geen enkel kind uitsluit’.
‘Volgens voedingsdeskundigen is het vegetarische dieet niet gevaarlijk voor de gezondheid van kinderen, zolang het menu maar voldoende eiwitten, ijzer en mineralen bevat’, schrijft ook de BBC.
‘De teer die de afgelopen dagen aan de Israëlische kust aanspoelde, is de ergste maritieme vervuiling in het land in decennia’, schrijft Haaretz. Het dagblad spreekt van tonnen stookolie die zichtbaar zijn over een lengte van 170 kilometer, oftewel 40 procent van de Israëlische kustlijn.
Yediot Aharonot spreekt zelfs van de ergste ecologische ramp die het land ooit heeft gekend. De krant maakt zich zorgen over het zeeleven en in het bijzonder over schildpadden, krabben en zeesterren. ‘In sommige gevallen zal de schade onherstelbaar zijn, in andere zal het jaren duren’, aldus het Israëlische dagblad.
Onder de eerste slachtoffers lijkt een kalf te zijn wiens lichaam op 18 februari op het strand van Nitzanim in het zuiden van Israël aanspoelde. The Times of Israel meldt dat de autopsie op de 10 meter lange walvisachtige uitwees dat deze aanzienlijke hoeveelheden stookolie had binnengekregen.
‘Alarmsignaal’
Haaretzbeschuldigt overheidsinstanties die verantwoordelijk zijn voor milieubescherming van een gebrek aan voorbereiding, en hoopt dat deze olieramp zal dienen als een ‘alarmsignaal’ voor mogelijke toekomstige rampen.
‘Het strand dat je de komende zomer bezoekt zal ik niks lijken op het strand dat je kent’
Autoriteiten proberen ondertussen de oorsprong van de olieramp te herleiden. Op zaterdag 20 februari zei minister van Milieubescherming Gila Gamliel, op basis van informatie van het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid, dat de bron van de olieramp 50 kilometer uit de Israëlische kust lag. ‘We hebben tien schepen geïdentificeerd die door dit gebied zijn gevaren en een of meer van hen zouden hiervoor verantwoordelijk kunnen zijn’, zei ze, geciteerd door Haaretz in weer een ander artikel.
Het opruimen van de kust zal jaren duren. Yediot Aharonot waarschuwt haar lezers: ‘Het strand dat je de komende zomer bezoekt zal in niks lijken op het strand dat je kent.’
Belarussische demonstranten werden systematisch gemarteld
‘De brute onderdrukking van vreedzame protesten en elke vorm van afwijkende mening in Belarus duurt al maanden en is geëscaleerd naar een nieuw niveau’, zegt Jovanka Worner van Amnesty International Duitsland tegen Deutsche Welle. ‘Het gerechtelijk apparaat in Belarus heeft over de hele linie gefaald bij de vervolging van de verantwoordelijken. Daarom moet de internationale gemeenschap nu zorgen voor gerechtigheid.’
In een nieuw rapport toont de mensenrechtenorganisatie hoe honderden vreedzame demonstranten in de voormalige Sovjetrepubliek op brute wijze werden opgepakt en gemarteld. Volgens het rapport werden de slachtoffers ‘gedwongen zich uit te kleden, krijgen ze slaag en moeten ze lange tijd in stressvolle houdingen blijven staan’. Bovendien kregen zij vaak dagenlang geen voedsel, geen drinkwater en geen medische zorg.
‘Amnesty International beschikt over foto’s, video-opnamen en getuigenissen van gearresteerden, slachtoffers en ooggetuigen’
‘Groepen mensen werden op hun knieën en met hun handen tegen de muur door de politie met stokken geslagen. Anderen werden gedwongen het volkslied te zingen terwijl ze werden geslagen. De omstandigheden in een horrorgevangenis in Minsk worden bevestigd door filmfragmenten die buiten zijn opgenomen – het geschreeuw van mensen is duidelijk te horen op straat’, schrijft Svenska Dagbladet.
De ongekende massale protesten tegen president Aleksander Loekasjenka waren het gevolg van de presidentsverkiezingen van begin augustus, legt Die Zeit uit. De afgelopen maanden zijn meer dan 30.000 mensen gearresteerd en honderden gewond geraakt. Verschillende mensen zijn gedood door de ordetroepen, schrijft het Duitse dagblad. ‘Amnesty International beschikt over foto’s, video-opnamen en getuigenissen van gearresteerden, slachtoffers en ooggetuigen die als bewijs dienen van ernstige mensenrechtenschendingen.’
In Thailand is kritiek op het vaccinatiebeleid majesteitsschennis
De vaccinatiecampagne in Thailand zal naar verwachting op 14 februari officieel van start gaan. Momenteel zit het land in een tweede golf, maandag werden er twee nieuwe sterfgevallen als gevolg van covid-19 geregistreerd. Van het vaccin van AstraZeneca, dat vorige week door middel van een spoedprocedure door de overheid werd goedgekeurd, zijn 61 miljoen doses besteld, meldt dagblad Khaosod.
Maar de laatste dagen is er toenemende kritiek op de vaccinatiestrategie, die lijkt te worden beïnvloed door industriële belangen, aldus critici. Zo is het bedrijf Siam BioScience, dat het vaccin in Thailand gaat produceren, volledig in handen van het Thaise koningshuis, schrijft Khaosod.
Volthai – een anonieme polemist – spreekt zich in een opinieartikel in Thai Enquirer uit tegen het besluit van de regering om het aanbod van India om onmiddellijk 2 miljoen doses AstraZeneca-vaccin te sturen, af te wijzen. ‘Ze kosten 3 dollar per stuk, minder dan de 5 dollar die hetzelfde vaccin geproduceerd door Siam BioScience kost.’
Er zijn in dit verband elf klachten wegens majesteitsschennis ingediend
Thanathorn Juangroongruangkit, een politicus wiens partij Future Forward in februari 2020 werd ontbonden, heeft ook vraagtekens bij dit besluit geplaatst. Het aan BioScience verleende monopolie op de productie van het AstraZeneca-vaccin garandeert BioScience een contract ter waarde van 6 miljard baht [meer dan 160 miljoen euro], aldus Khaosod.
De kritiek van Juangroongruangkit op het beleid leidde ertoe dat hij door regeringsfunctionarissen werd aangeklaagd voor belediging van de monarchie.
Er zijn in dit verband elf klachten wegens majesteitsschennis tegen hem ingediend. Enkele dagen eerder werd een voormalig ambtenaar nadat ze in 2015 audiofragmenten op Facebook en Youtube had gedeeld die kritiek uitten op de in 2016 overleden koning Bhumibol en zijn zoon prins Vajiralongkorn, veroordeeld tot 43 jaar gevangenisstraf, schrijft Khaosod.
In Israël rellen orthodoxe jongeren tegen de coronamaatregelen
Niet alleen in Nederland gaan gefrustreerde jongeren ’s avonds de straat op om de boel kort en klein te slaan. Ook in Israël moesten de ordediensten op zondag 24 januari optreden tegen jongeren die zich verzetten tegen de coronamaatregelen. Alleen gaat het daar om jongeren uit een hele specifieke gemeenschap: ultraorthodoxe charedim.
Dit weekend leken sommige Israëlische steden wel een oorlogsgebied: een brandende bus in Bnei Brak; een politieman die in de lucht schiet om de menigte die hem omringt af te schrikken; stungranaten die naar demonstranten worden gegooid in de wijk Méa Shearim in Jeruzalem, schrijft het dagblad Maariv.
Israël oogst wereldwijde bewondering met een razendsnelle vaccinatiecampagne, maar kent ook nog steeds stijgende besmettingscijfers.
De rellen liggen volgens Haaretzin het verlengde van een decennialange strijd tussen de Israëlische regering en de ultraorthodoxe gemeenschap, die een hoge mate van autonomie nastreeft. Zo weigert een deel van de ultraorthodoxe joden zich te houden aan de coronamaatregelen, omdat die in veel gevallen botsen met religieuze bijeenkomsten en gebruiken.
Vandaag stemt het Israëlische parlement over de motie van wantrouwen van de oppositie, mogelijk met steun van de coalitiepartij van Benny Gantz. De motie is het resultaat van de eindeloze vete tussen premier Netanyahu en zijn regeringspartner en tegenstrever Gantz.
‘Tegen woensdagavond [2 december]’, schrijft Ha’aretz, ‘kan de zombieregering-Netanyahu-Gantz na zeven maanden voorbij zijn en stevent Israël af op nieuwe verkiezingen in maart 2021, de vierde in twee jaar tijd.’
Afgelopen mei, na maanden van crisis, bereikten de twee rivalen een akkoord en vormden ze een coalitieregering, met de strijd tegen het coronavirus als enige politieke programma. Een tweekoppige regering waarin Netanyahu, leider van de rechtse Likoed, en Gantz, leider van de centristische Kachol Lavan (Blauw en Wit), elk voor anderhalf jaar de post van premier deelden. In theorie zou Gantz Netanyahu in november 2021 moeten opvolgen, als de regering het tot dan tenminste volhoudt.
‘De enige die deze verkiezingen kan voorkomen is Netanyahu’
Maar dat is nog niet zo zeker, want op dit moment struikelt de coalitie over de begrotingswet. Kahol Lavan wil dat de Knesset een begroting voor twee jaar vaststelt; Netanyahu wil het land dagelijks blijven besturen. Volgens Ha’aretz ‘zal de leider van Kahol Lavan de motie van wantrouwen van de oppositie waarschijnlijk steunen als drukmiddel om tot een compromis over de begroting te komen. Netanyahu weet op zijn beurt, net als zijn rivaal, dat de coalitie onvermijdelijk zal vallen, en het is in zijn belang om niet de schuld te dragen’, legt de krant in een ander artikel uit.
In een persconferentie verklaart Gantz, die nu de functie van defensieminister bekleedt, dat Netanyahu door het traineren van de begrotingswet duidelijk heeft gemaakt dat hij Israël weer naar de stembus wil laten gaan, bericht Al Jazeera. ‘De enige die deze verkiezingen kan voorkomen is Netanyahu’, aldus Gantz.
Waar Netanyahu zich vooral druk om maakt, aldus Ha’aretz, is dat hij het corruptie- en machtsmisbruikproces dat tegen hem loopt politiek overleeft. Een terugkeer naar de stembussen zou ‘zijn enige kans zijn op het winnen van een meerderheid in de Knesset en het verkrijgen van immuniteit’, schrijft journalist Anshel Pfeffer. Met de verkiezingen zou Netanyahu bovendien kunnen voorkomen dat de macht wordt overdragen aan Benny Gantz; Netanyahu zou hoofd van de regering blijven in afwachting van de vorming van een nieuw kabinet.
‘Israëlische regering voorbestemd om uiteen te vallen’, zo luidt de kop van Yediot Aharonot; ‘De coalitie, die geen enkel moment van stabiliteit heeft gekend, staat op het punt om te imploderen’.
Volgens Israël Hayom, een gratis krant met hoge oplage, ‘valt Gantz in de kuil die hij zelf heeft gegraven’. De journalist in kwestie denkt echter dat, zelfs als de motie van afkeuring wordt aangenomen, ‘de weg naar de verkiezingen nog lang is’. Deze moet namelijk nog worden goedgekeurd door een commissie van de Knesset [Israëlisch parlement], en vervolgens wordt er voordat nieuwe verkiezingen officieel worden uitgeschreven nog drie keer over gestemd.
Gewelddadige bankoverval in Zuid-Braziliaanse stad
Een gijzeling, schietpartijen en branden. Criciúma, een middelgrote stad in het zuiden van de staat Braziliaanse Santa Catarina, was vannacht het toneel van een surreële overval, waarbij een tiental voertuigen en een dertigtal mensen waren betrokken.
‘Horrornacht’ in Criciúma. De lokale krant Diário Catarinense bericht dat het centrum van deze stad van ongeveer 217.000 inwoners, gelegen in de zuidelijke Braziliaanse staat Santa Catarina, op dinsdag 1 december werd belegerd door overvallers die de kluis van een filiaal van de Banco do Brasil-bank opbliezen.
Ze waren daarbij tot de tanden toe gewapend. Volgens het Braziliaanse dagblad namen ten minste dertig zwaarbewapende mensen met helmen en kogelvrije vesten deel aan de aanval, die kort na middernacht begon en een 1 en 40 minuten duurde. Sommige van hen waren uitgerust met machinegeweren die ‘in staat [waren] gepantserde oppervlakken te doorboren’, aldus de politiechef van Santa Catarina.
De overvallers veroorzaakten verschillende branden en vuurden meerdere schoten af, zoals te zien is op videobeelden die door een bewoner zijn genomen en door radiozenderCBN Diário op Twitter zijn verspreid.
‘Binnen enkele minuten was de hele stad wakker’
De burgemeester van Criciúma, Clésio Salvaro, verklaart aan Diário Catarinense: ‘Drie of vier politiebureaus zijn aangevallen, ze hebben ruiten ingeslagen, winkels geplunderd en paniek veroorzaakt in de stad. Binnen enkele minuten was de hele stad wakker.’
Een tunnel van de BR-101-snelweg, die langs een groot deel van de Braziliaanse kustlijn loopt, was geblokkeerd door een brandende vrachtwagen ‘om te voorkomen dat politieversterkingen de stad bereiken’, voegt de diário toe. Volgens de verhalen van de buurtbewoners staken de overvallers een andere vrachtwagen in brand voor de ogen van een militair politiebataljon.
Rond half drie ’s nachts was het stadscentrum een surreëel tafereel: ‘kogelhulzen op de grond, geld dat in het rond vliegt en mensen die naar biljetten graaien’, aldus Diário Catarinense. Een team van de explosievenopruimingsdienst moest vervolgens uitrukken omdat er verdachte explosieven waren bevestigd aan lantaarnpalen in de buurt.
De beelden die op sociale media worden uitgezonden laten zien dat de overvallers ook gijzelaars hebben genomen, van wie sommigen ‘zonder shirt op het zebrapad werden gezet’, meldt de Braziliaanse site G1. Volgens burgemeester Clésio Salvaro waren enkele van de gegijzelden gemeenteambtenaren die op een openbare bouwplaats werkzaam waren. Geen van hen is gewond geraakt.
Volgens Diário Catarinense werden een bewaker en een militaire politieagent tijdens de overval geraakt. De agent ligt nog in kritieke toestand in het ziekenhuis.
Vier personen werden gearresteerd omdat ze geld probeerden te stelen dat op straat lag uitgestrooid
Hoeveel geld de overvallers hebben buitgemaakt is nog niet bekend. De Banco do Brasil in Criciúma was naar verluidt het doelwit van de actie omdat het onlangs was voorzien van contant geld.
De verdachten lieten een koffer met contant geld achter met daarin ongeveer 300.000 reais (47.000 euro). Vier personen, die naar verluidt niet betrokken waren bij de overval, werden gearresteerd omdat ze geld probeerden te stelen dat op straat lag uitgestrooid. Volgens de militaire politie ging dit om 810.000 reais (128.000 euro).
De ongeveer dertig overvallers vluchtten in een konvooi en lieten ongeveer tien auto’s achter op 18 kilometer van Criciúma.
Minder bekend dan het Jiddisch is het Judeo-Arabisch, de taal van Joden in de middeleeuwse Arabische landen. Joshua Blau (99) is de meest vooraanstaande wetenschapper op dit gebied. Een gesprek over taal en cultuur in een tijd dat de wereld nog niet geglobaliseerd was.
Toen Joshua Blau aan het begin van zijn professionele carrière de suggestie kreeg om de brieven van Maimonides [rabbijn en rechtsgeleerde] te bestuderen, waarschuwden verscheidene mensen hem om daar niet aan te beginnen. De drie geleerden die zich eerder over die brieven hadden gebogen, waren alle drie een niet-natuurlijke dood gestorven. De eerste was dood achter zijn bureau aangetroffen nadat hij net anderhalve brief had vertaald; de tweede stierf vroegtijdig aan een ziekte; en de derde werd halverwege zijn onderzoek vermoord bij een terroristische aanslag. ‘Ik heb die waarschuwing natuurlijk in de wind geslagen,’ zegt Blau nu. ‘En ik geloof dat het best goed met me gaat.’
En inderdaad: onlangs is Blau, emeritus hoogleraar Arabische taal en letterkunde aan de Hebreeuwse Universiteit, 99 jaar geworden. Zijn sonore stem, stevige handdruk en sarcastische gevoel voor humor – en de energie waarmee hij zijn linguïstisch onderzoek voortzet – maken duidelijk dat het zelfs beter met hem gaat dan ‘best goed’. Zoals elk jaar was er ook deze keer op zijn Hebreeuwse verjaardag een familiefeest, waar de kinderen, kleinkinderen, achterkleinkinderen en, voor het eerst dit jaar, een achterachterkleinkind bij aanwezig waren – in totaal 39 zielen. Ook zijn collega’s gaven een feest voor hem, waarop het felicitaties en loftuitingen regende voor de 99-jarige, die wordt beschouwd als de meest vooraanstaande wetenschapper op het gebied van de middeleeuwse Judeo-Arabische taal.
Zijn programma is overvol en hij heeft een vaste routine. Hij begint elke dag met gebeden in de synagoge, gaat dan zwemmen en pas na het ontbijt, rond halfelf, en alleen op een van de zeldzame dagen waarop hij niet al een afspraak heeft met een wetenschapper die met hem wil werken of hem wil spreken, is een ontmoeting mogelijk. Nadat hij me heeft begroet in de ontvangstruimte van het verzorgingscomplex waar hij woont met zijn vrouw Shulamit (96), loopt hij met behulp van zijn wandelstok in snel tempo naar zijn studeerkamer.
Judeo-Arabisch is de taal die werd gesproken door de Joden die in de middeleeuwen in de Arabische landen woonden. Net als Jiddisch en Ladino wordt Judeo-Arabisch tot de ‘Joodse talen’ gerekend. Het vocabulaire lijkt op dat van de plaatselijke taal, maar wordt geschreven in Hebreeuwse letters. Zo varieert ‘goedenavond’ al naargelang de regio waarin het wordt gezegd: in het Judeo-Arabisch is het ‘masa alkhir’, in het Judeo-Duits (Jiddisch) is het ‘a gutte nacht’ en in het Judeo-Spaans (Ladino) is het ‘buenas noches’.
U bestudeert de taal van de Joden in de middeleeuwse Arabische gebieden. Kunt u de tijd en de plek iets nader bepalen?
‘Qua plek heb ik het over Iran, Libië, Algerije, Marokko en Spanje, Syrië, Libanon, Israël, Egypte en Jemen. De periode loopt van de negende eeuw tot de veertiende eeuw, een tijdperk van enorme culturele bloei in literatuur, filosofie, geneeskunde en astronomie. Het is de gouden eeuw van de islam, en in deze periode was de joodse cultuur van de Arabische landen tien keer zo groot als de cultuur van het Asjkenazische jodendom [een cultuur-religieuze groepering binnen het jodendom van aanvankelijk Duitse Joden].
Pas later, tijdens de Renaissance, kwam de Asjkenazische cultuur tot bloei in Frankrijk, Italië en Duitsland. In de veertiende eeuw trad er een culturele breuk op. De Arabische cultuur ging ten onder, en daarmee ook de joodse cultuur. Vanaf dat moment hebben de Joden niet langer deel aan de Arabische cultuur, en schrijft de elite alleen nog literatuur in het Hebreeuws.’
De Joden die deel uitmaakten van de bloeiende Arabische cultuur, schreven niet in het Arabisch, maar in het Judeo-Arabisch. Hoe heeft die taal zich ontwikkeld?
‘Zoals alle Joodse talen is het Judeo-Arabisch oorspronkelijk opgekomen vanwege de kinderen. Joodse kinderen gaan naar de cheider – in Asjkenazische landen – en naar de koettab – in islamitische landen, om de Thora te bestuderen. Het eerste schrift dat ze leren is Hebreeuws en daarom, om hun de plaatselijke taal te leren, wordt die ook in Hebreeuwse letters geschreven. Dat is de oorsprong van het Jiddisch, het Judeo-Arabisch en later het Ladino.
Anders dan het Jiddisch, dat in de middeleeuwen de spreektaal van de lagere klassen was terwijl de elite in het Hebreeuws schreef, was Judeo-Arabisch ook de taal van de ontwikkelde mensen. Het grootste deel van de Joodse filosofische literatuur in de Arabische landen werd in die periode zelfs in het Judeo-Arabisch geschreven. Zo schreef bijvoorbeeld Rabbi Saadia Gaon zijn Sefer HaGalui (Boek van de Openbaring) in het Hebreeuws, en vertaalde hij het meteen ook zelf in het Judeo-Arabisch. Juda Halevi schreef Het boek van de Chazaar rechtstreeks in het Judeo-Arabisch, en Mosje Ben Maimonides deed hetzelfde met De gids der Verdoolden. Maimonides gaf in zijn testament zelfs de instructie dat het boek niet in Arabische letters gekopieerd mocht worden – met andere woorden, dat het niet in de taal van moslims gepubliceerd mocht worden.’
Als Halevi zoiets in zijn testament had gezet, dan had ik dat begrepen. Het boek van de Chazaar is een racistisch boek en kan maar beter niet bekend worden bij niet-Joden. Maar waarom probeerde Maimonides te voorkomen dat niet-Joodse lezers zijn filosofieboek zouden lezen?
‘De niet-Joodse wereld interesseerde hem niet. Hij schreef alleen voor Joden.’
Maar dat gaat verder dan onverschilligheid, het is een verklaring van isolationisme. En toch werd Maimonides zelf sterk beïnvloed door niet-Joodse filosofen, zowel islamitische als Griekse.
‘Dat is waar. De gids der Verdoolden is een rechtstreekse voortzetting van de filosofie van Aristoteles, waarmee Maimonides in aanraking kwam via Arabische vertalingen ervan. Zoals ik al zei was de Arabische cultuur de hoogste van zijn tijd: de autoriteiten ondernamen de enorme opgave om de Griekse geschriften in het Arabisch te laten vertalen.’
*Waarom wilde hij zijn ideeën dan niet delen met de hele samenleving waarin hij leefde? *
‘Je denkt te mondiaal. De wereld was toen niet zo. Ze was verdeeld in samenlevingen, gemeenschappen, en men had geen belangstelling voor het doorbreken van grenzen. Ik ben zelf ook zo opgegroeid in Oostenrijk en ik weet heel goed wat een Joodse gemeenschap is.’
Hoe komt een aan het begin van de vorige eeuw in Oostenrijk opgegroeide Jood uit een religieuze familie ertoe om Arabisch te gaan studeren?
‘Ik ben geboren in Transsylvanië, het Hongaarse deel van Roemenië. Toen ik twaalf was, verhuisden we naar Oostenrijk. Mijn vader zat in de handel, maar wist genoeg geld te sparen om vroeg te kunnen stoppen met werken en een oude droom te vervullen: journalist worden. Omdat het journalistieke epicentrum destijds in Wenen zat, gingen we in een stad daar in de buurt wonen. Onderweg erheen, in de trein, zei mijn vader iets wat later zo ironisch zou blijken: “Hier gaan we, op weg naar een land van cultuur.”
Toen ik klaar was met mijn middelbare school, bleek dat ik met mijn Roemeense nationaliteit niet in Oostenrijk zou kunnen werken. Vader kwam met twee voorstellen. Het ene was om Arabisch te gaan studeren aan de universiteit van Wenen, zodat als ik op alia [emigratie naar het Heilige Land] naar Israël zou gaan, ik in mijn onderhoud zou kunnen voorzien door in die taal les te geven. Het tweede idee was dat ik me zou inschrijven aan het rabbijnse seminarie in Wenen, zodat ik, als ik toch in Oostenrijk bleef, in mijn onderhoud zou kunnen voorzien als rabbijn. De twee voorstellen vielen goed samen, want in die tijd was iedereen die aan het rabbijnse seminarie studeerde, verplicht om naar de universiteit te gaan. Rabbijnen werden geacht zich te ontwikkelen, om zich niet op te sluiten in de Joodse wereld.’
Uw vaders idee om Arabisch te gaan studeren voor het geval u zich in Israël zou vestigen, is indrukwekkend. Wat een vooruitziende blik! Waren jullie zionisten?
‘Ja, en we hadden daar ook familie. Op 13 maart 1938 annexeerde Hitler Oostenrijk, en het rabbinale seminarium werd onmiddellijk gesloten. Omdat we de Roemeense nationaliteit hadden, kon ik op de universiteit blijven studeren, maar het Oostenrijkse enthousiasme voor Hitler werd steeds groter. Op een dag kwam onze Oostenrijkse dienstbode ontzet bij ons aan en ze vertelde mijn vader dat ze had gezien hoe een man die er precies zo uitzag als ‘Herr Doktor’ gedwongen was om het trottoir te schrobben.
Die gebeurtenis had grote invloed op mijn vader en ik heb er achteraf een belangrijke les van geleerd: dat klein onheil je soms behoedt voor groot onheil. Het feit dat de situatie begon te verslechteren deed mijn vader beseffen dat we moesten vertrekken en naar Israël moesten verhuizen.
Maar hoe moesten we wegkomen? Iemand vertelde mijn vader dat er die dag visa werden uitgegeven in de Griekse ambassade. Het was sabbat, maar mijn vader nam toch een taxi erheen, want het was een kwestie van pikua nefesj [leven en dood]. Hij klom de trappen van de ambassade op en klopte op de deur. Geen reactie. Hij wilde alweer naar beneden lopen. Toen hij halverwege de trap was, ging de deur open en er verscheen een man, die zei: “We zijn gesloten.” Mijn vader liep door, de deur ging weer open. Weer verscheen die man. Hij zei: “Kom boven. Wat wenst u, beste heer?’’, en mijn vader antwoordde: “Een visum.” De man pakte de rubber stempels, gaf mijn vader het visum en zei tegen hem: “U lijkt precies op mijn vader.” Dat is een verhaal dat ik nooit geloofd zou hebben als ik het van u had gehoord.
Toen we in dit land aankwamen, ging ik op zoek naar werk. Ik was verschrikkelijk verlegen en zag ertegen op om voor de klas te gaan staan, dus ik besloot bij de politie te gaan. Toen ik me kwam inschrijven op het bureau, vroegen ze me om een foto in te leveren. Maar ik had geen foto bij me en ze zeiden tegen me: “Ga naar huis om er een te halen.” Toen ik thuiskwam, ging de telefoon. Het was een van de scholen, en ze zeiden dat ze een leraar Arabisch nodig hadden. Dat was het keerpunt in mijn leven, en het was de tweede les die ik leerde, en die ik je sterk kan aanbevelen: loop nooit rond met je foto op zak. Als ik niet naar huis was gegaan om die foto te halen, zou ik geen leraar Arabisch zijn geworden, en zou alles wat er daarna is gebeurd, niet op mijn pad zijn gekomen.’
Wie waren uw leerlingen?
‘Iedereen. Arabisch was een verplicht vak op school, en terecht natuurlijk. In het begin had ik problemen om orde te houden onder de leerlingen. Op een dag legden ze een stinkbom bij me neer. Ik ging naar het raam, deed het dicht, en ging door met lesgeven. Dat veranderde alles. Daarna had ik geen problemen meer.’
Toen u op de Hebreeuwse Universiteit begon, hebt u zich gespecialiseerd in Judeo-Arabische grammatica. Waarom in hemelsnaam grammatica?
‘Op mijn zesde jaar vroeg mijn vader of ik naar de kleuterschool wilde of naar school. “School,” zei ik. Na de eerste dag vroeg hij: “Hoe was het?” “Heel interessant,” zei ik. Hij vroeg “Wat heb je gehad?” Ik zei: “Grammatica.” Mijn vader, die reageerde als ieder normaal mens, werd bleek en zei: “Krankzinnig.” En kijk eens aan, mijn hele leven al verdien ik mijn brood met die krankzinnigheid. Ik ben er gewoon dol op.’
Het blijkt dat Judeo-Arabisch niet alleen gekarakteriseerd wordt door het gebruik van het Hebreeuwse alfabet. Grammaticaal is het een combinatie van literair Arabisch en gesproken Arabisch. Hoe is dat zo gekomen?
‘Een taal is altijd in ontwikkeling en hoe dat gebeurt hangt af van veel factoren. Allereerst was er het Bedoeïenen-Arabisch, de overheersende taal in de tijd die de moslims jahiliyyah noemen – de ‘periode van onwetendheid’, oftewel de tijd vóór Mohammed. Dat Arabisch kenmerkte zich enerzijds door een beperkt vocabulaire en het ontbreken van veel woorden en begrippen; maar anderzijds was het verrassend gedetailleerd over bepaalde begrippen. Zo zouden er verschillende termen kunnen zijn voor een kameel – ik overdrijf nu met opzet – een kameel van een halfjaar oud, een kameel van een jaar en een kameel van anderhalf jaar.’
Zoals de Inuit verschillende woorden hebben voor sneeuw.
‘Precies. Oude vroeg-Arabische teksten die zijn gevonden, hebben ons verrast. We hadden verwacht dat ze primitief zouden zijn, maar we vonden poëzie. Dat betekent dat de mensen de poëzie van de oude bedoeïenen bewonderden en van generatie op generatie mondeling doorgaven, tot ze werd opgeschreven.’
Net als de oude poëzie in de Bijbel, zoals het Lied van de Zee na de doortocht door de Rode Zee [In Exodus 15].
‘Juist. Met het verspreiden van de islam werd het noodzakelijk om de taal te verbreden – om er woorden aan toe te voegen die bij de nieuwe cultuur pasten, en linguïstische constructies te scheppen waarmee men complexe ideeën kon uiten. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk om een filosofieboek te schrijven in het Bedoeïenen-Arabisch. Er vormde zich een nieuwe taal die de fonetica en morfologie van de bedoeïenen behield, maar de stijl en syntaxis veranderde.
In een bepaald stadium – de meningen lopen uiteen over wanneer precies – ontstond er een tweetalige situatie: twee afzonderlijke talen. De ene werd gebruikt voor literatuur, de andere als spreektaal. De eerste werd gezien als “hoge taal”, de tweede als “lage taal”. Linguïsten noemen dat “hoog register” en “laag register”. Judeo-Arabisch mengt deze twee registers op een manier die typerend is voor minderheden. Je vindt het ook bij de taal van christelijke Arabieren, omdat die niet zo onderhevig zijn aan het starre ideaal van de literaire taal. De moslims vereerden de taal van de koran en van poëzie, en geloofden dat die op geen enkele manier aangetast mocht worden. Minderheden waren niet gebonden aan deze vorm van perfectie. Voor mijn proefschrift heb ik onderzocht in hoeverre Judeo-Arabisch zowel op gesproken Arabisch als op literair Arabisch leek.’
En wat was uw conclusie?
‘Het varieert per tekst. In sommige teksten is het Judeo-Arabisch bijna geheel literair, andere zijn bijna in spreektaal geschreven, en alle vormen daartussen komen ook voor.’
Kunt u een voorbeeld geven?
‘Ik zal u een voorbeeld geven van teksten die ik later heb bestudeerd: Maimonides’ Responsa. Maimonides antwoordde in het Judeo-Arabisch op vragen die vanuit de Joodse wereld aan hem werden gestuurd. Er zijn twee antwoorden die ik vooral interessant vind, gericht aan een man en zijn echtgenote die ruzie hadden en ieder afzonderlijk aan Maimonides hadden geschreven om zijn oordeel te vragen. Dit is het enige geval waarin we zowel de vragen als de antwoorden van beide kanten op schrift hebben, en het is fascinerend. De man klaagt dat zijn vrouw lerares is en lesgeeft aan kinderen, terwijl hij wil dat ze thuisblijft, zoals andere echtgenotes.
Maimonides antwoordt dat hij het recht heeft om haar te verplichten thuis te blijven. Een paar jaar later schrijft de echtgenote aan Maimonides en vertelt dat haar man een nietsnut is: hij gaat uit, komt weer thuis en gaat weer uit, en geeft haar geen cent. Om niet van de honger om te komen, en omdat ze kan lezen en schrijven, was ze gaan lesgeven, en zelfs hoofd van de school geworden. Ze vraagt Maimonides om haar toestemming te geven daarmee door te gaan.’
Waarom zou haar man niet willen dat ze lesgaf? Per slot van rekening verdient zij wel haar brood en hij niet.
‘Omdat hij met een tweede vrouw wil trouwen. Dat lijkt geen probleem – polygamie was toegestaan – maar volgens de ketoeba (huwelijkscontract) mocht de man niet met een tweede vrouw trouwen zonder toestemming van de eerste. De man probeerde dus de echtgenote te dwingen om in te stemmen met de tweede vrouw en alleen dan zou hij haar toestaan om het huis te verlaten. Nadat Maimonides de vraag van de vrouw had gelezen, oordeelde hij dat zij, als dat zo was, in opstand moest komen tegen haar man. Dan zou de man verplicht zijn om van haar te scheiden, en kon zij doen wat ze wilde.’
Wat wil dat zeggen, ‘in opstand komen tegen haar man’?
‘Niet meer bij hem wonen, niet voor hem koken, en geen intieme relatie met hem onderhouden. Een echtgenote was verplicht om al die dingen te doen en als ze die niet deed, dan moest de man wel van haar scheiden. Hier hebben we niet alleen uitzonderlijke informatie over een vrouwelijke leraar, de enige in de middeleeuwen van wier bestaan we afweten, maar bovendien kon ik hiermee het register bestuderen waarin de vragen en de antwoorden zijn geschreven.’
En wat hebt u ontdekt?
‘De vragen van de man en de vrouw zijn geschreven in Arabische spreektaal, gemengd met wat literair Arabisch. Maimonides’ antwoorden zijn daarentegen in veel literairder Arabisch geschreven, maar heel wat minder literair dan de taal die hij gebruikte in De gids der Verdoolden, bijvoorbeeld. Hij paste het register van zijn taal aan het niveau van de ontvangers aan.’
Hoe weten we eigenlijk hoe die gesproken taal was? Per slot van rekening is er alleen geschreven taal bewaard gebleven.
‘Alles bij elkaar genomen weten we het niet precies – de overlevering daarvan begint pas in de negentiende eeuw, toen het onderzoek naar verschillende dialecten begon. Naar het gesproken Arabisch van de middeleeuwen kan ik alleen maar gissen, maar er zijn wel aanwijzingen die dat giswerk onderbouwen. Om te beginnen is de grammatica van de literaire taal veel georganiseerder dan die van de gesproken taal.
Als we de grammatica van teksten in het Judeo-Arabisch vergelijken met die van literair Arabisch, dan ontdekken we heel veel veranderingen, en de hypothese is dat die de spreektaal weerspiegelen. Zoals ik al zei, zijn dat soort afwijkingen van het literair Arabisch typerend voor minderheden, omdat zij zichzelf toestaan om in een lager register te schrijven, op de manier waarop mensen praten.
Nog een manier om iets te weten te komen over Arabische spreektaal uit die tijd is door te kijken naar teksten die fonetisch zijn opgeschreven, waardoor de klank van het woord is overgeleverd, niet de manier waarop het normaal gespeld werd. Een paar weken geleden kreeg ik zo’n tekst, geschreven in het Judeo-Arabisch. Hij gaat over magie en is geschreven in een volkomen vrije vorm. Niets is consequent. De spelling is soms gevocaliseerd, soms niet. Een woord dat verscheidene keren voorkomt, wordt elke keer anders gespeld. Erbarmelijk geschreven dus, maar geweldig voor ons, omdat we zo informatie krijgen over de manier van spreken.’
‘Een taal is altijd in ontwikkeling en hoe dat gebeurt hangt af van veel factoren’
Als je aan een Arabier in de middeleeuwen een tekst in het Judeo-Arabisch zou voorlezen, zou hij die dan begrijpen?
‘Zeker, tenzij er religieuze termen in stonden, die hij natuurlijk niet zou begrijpen. Bijvoorbeeld, als hem De gids der Verdoolden was voorgelezen, zou hij die gedeeltelijk begrepen hebben.’
Het was wonderlijk om te zien hoe helder en scherp Blau was. Hoe vaak hij ook werd onderbroken door een rinkelende telefoon, mijn vragen en mensen die de kamer binnenkwamen, hij hield zijn gedachtegang en de draad van het gesprek beter vast dan de meeste mensen, ook de beduidend jongere, die ik heb geïnterviewd. Maar wanneer ik zijn mening vraag over actuele gebeurtenissen – bijvoorbeeld over de verandering in de status van het Arabisch in Israël sinds de wet op de natiestaat – dan verliest hij zijn belangstelling. Het kan natuurlijk zijn dat hij het niet over politiek wil hebben, maar ik heb eerder het idee dat het hem gewoon niet interesseert.
Tegen het eind van ons gesprek kan ik het niet laten om hem naar zijn gevorderde leeftijd te vragen, ook al is het duidelijk dat hij er de man niet naar is om mensen tips te geven of om met allerlei kernachtige levenswijsheden te komen. En hij zegt dan ook simpelweg: ‘Ik heb geboft. Geboft dat we op tijd uit Oostenrijk zijn weggegaan, geboft dat ik als wetenschapper aan de Hebreeuwse Universiteit werd aangenomen – hoeveel mensen krijgen de kans om het beroep uit te oefenen waar ze zo van houden? Geboft dat mijn hoofd het doet. Dat komt niet doordat ik het gebruik. Ik heb collega’s die hun hoofd heel goed gebruikten en toch op hun zestigste ziek werden. Ik heb geboft met de kinderen en enorm geboft met mijn vrouw.’
Shulamit, zijn vrouw, heeft er tijdens ons hele gesprek bij gezeten. Aandachtig, geconcentreerd, af en toe voegde ze iets toe waarvan ze vond dat het niet vergeten mocht worden. Ze is goed op de hoogte van zijn werk en van wat wel en niet te pas komt in zijn verhaal. Op een bepaald moment vraagt Blau haar of hij het verhaal zal vertellen van Josef Joel Rivlin, de vader van de huidige Israëlische president, en als ik hem aanspoor dat te vertellen, noemt hij zijn vrouw ‘zij die gehoorzaamd moet worden’ – en omdat zij geen toestemming geeft, komt er geen verhaal.
Het paar gaat vaak samen naar een conferentie. ‘Ik was een keer uitgenodigd voor een internationale conferentie,’ vertelt hij, ‘en vanwege het onverwacht grote aantal deelnemers werd de sprekers gevraagd hun lezing in te korten. In plaats van de oorspronkelijke twintig minuten, kregen we nog maar acht minuten. Toen ik besefte dat het onmogelijk was dat ik in die tijd klaar zou zijn, ben ik gewoon vanaf het midden van het verhaal meteen doorgegaan naar het eind. Er was geen verband tussen de vorige zin en de zin waar ik naartoe sprong, maar na afloop kreeg ik een donderend applaus. Sindsdien vraag ik Shulamit om bij mijn lezingen te zijn, want dan is er tenminste iemand die me de waarheid vertelt.’
Voelt u zich collega’s? vraag ik, en zij antwoordt: ‘Vrienden.’
‘Vrienden,’ herhaalt Blau. ‘Dat is het goede woord. God is ons goedgezind geweest, zodat we met elkaar kunnen praten, net zoals we dat 74 jaar geleden deden. Dat spreekt bepaald niet vanzelf. Een ongeëvenaard geschenk.’
Opgericht in 1918 en daarmee het oudste Israëlische dagblad. De onafhankelijke, liberale krant wordt vrij algemeen bestempeld als een ‘kwaliteitskrant’ en is het referentiekader van politici en Israëlische intellectuelen.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
