De internationale boycotcampagne tegen Israël is een slecht idee, betoogt de bekende Israëlische vredesactivist Uri Avnery in de Palestijnse pers. Volgens hem drijft het de partijen alleen maar verder uit elkaar.
Keuze uit het archief
Begin deze maand maakten Nederland, Spanje, Slovenië en Ierland bekend af te zien van deelname aan het Songfestival 2026 nadat bekend werd dat Israël aan het zangfestijn zal meedoen. Deze week sloot ook IJsland zich bij die vier landen aan. De reden voor de boycot tegen Israël is de oorlog in Gaza.
Wijlen vredesactivist Uri Avnery legt in dit artikel van negen jaar geleden uit waarom een boycot tegen Israël als land averechts werkt en wat er aan Palestijnse en Israëlische zijde moet gebeuren om vrede te bereiken.
Help! Ik ben in een mijnenveld verzeild geraakt. Het heet BDS: boycot, desinvestering, sancties [een internationale boycotcampagne tegen Israël].
Vaak wordt mij om mijn standpunt gevraagd over deze internationale beweging, die door Palestijnse activisten is opgezet en zich als een veenbrand over de wereld heeft verspreid. De Israëlische regering beschouwt de beweging inmiddels als een grote bedreiging. Een nog grotere bedreiging, heb ik het idee, dan IS of Iran. Wereldwijd zijn Israëlische ambassades gemobiliseerd om het verschijnsel te bestrijden.
De academische wereld is het voornaamste slagveld. Fanatieke aanhangers van BDS voeren felle debatten met al even fanatieke aanhangers van Israël. Beide partijen zetten ervaren debaters in en deinzen niet terug voor propagandistische trucs, valse argumenten en regelrechte leugens. Het is een woordenwisseling die alsmaar onverkwikkelijker wordt.
Vrede betekent niet alleen een einde aan vijandelijkheden, maar ook verzoening en coëxistentie
Waar gaat het precies over?
Aan beide zijden van de kloof wordt veel gesproken over vrede. Maar het woord ‘vrede’ is uitgegroeid tot het laatste toevluchtsoord van de haatzaaiers. Vrede is iets wat twee vijanden met elkaar sluiten. En vrede veronderstelt wederkerigheid. Wanneer de ene partij de andere vernietigt, zoals Rome Carthago vernietigde, is de oorlog wel ten einde, maar is er nog geen vrede. Vrede betekent niet alleen een einde aan vijandelijkheden, maar ook verzoening en coëxistentie. Vrede betekent hopelijk ook samenwerking en uiteindelijk zelfs sympathie. Vandaar dat het onoprecht aandoet om enerzijds een vredewens te verkondigen en anderzijds een haatcampagne te voeren. Wat je dit ook wilt noemen, het is geen ijveren voor vrede.
Een boycot is een legitiem politiek instrument. Het is ook een fundamenteel mensenrecht. Iedereen heeft het recht te kopen of niet te kopen wat hij of zij wil. Iedereen heeft het recht anderen te vragen bepaalde goederen te kopen of juist niet te kopen, om wat voor reden dan ook. Toen in Duitsland de nazi’s aan de macht kwamen, organiseerden Amerikaanse Joden een boycot van Duitse waren. De nazi’s reageerden met een boycotdag van Joodse winkels in Duitsland.
Vrede Nu
De eerste boycot tegen de Israëlische bezetting werd afgekondigd door Gush Shalom (Vrede Nu), de Israëlische vredesorganisatie waartoe ik behoor. Dat was lang vóór BDS. We deden een oproep aan het Israëlische publiek. We vroegen hun de producten van de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, in de Gazastrook en op de Hoogvlakte van Golan te boycotten. Voor het gemak publiceerden we een lijst van alle betrokken ondernemingen.
Ik nam ook deel aan gesprekken met de Europese Unie, en verzocht de bouw van nederzettingen op veroverd land niet aan te moedigen. De Europeanen deden er lang over om te besluiten dat de producten van de nederzettingen duidelijk moesten worden gemarkeerd. Hoeveel Israëli’s gevolg gaven aan onze oproep is moeilijk te zeggen. Vrij veel, is onze indruk, en dat doen ze tot op de dag van vandaag.
We vroegen mensen niet om Israël zelf te boycotten. Dat leek ons contraproductief. Wanneer de staat wordt bedreigd, sluiten Israëli’s de rijen. Dan worden fatsoenlijke en goedbedoelende burgers in de armen van de kolonisten gedreven. Wij wilden juist het tegendeel bereiken: het brede publiek scheiden van de kolonisten.
De BDS-beweging heeft een heel ander standpunt. Ze is een initiatief van de Palestijnse nationalisten die zich richten tot een internationaal publiek. Ze slaan volstrekt geen acht op Israëlische gevoelens.
Een boycotbeweging heeft geen precies programma nodig. Het doel om een einde te maken aan de bezetting en om de Palestijnen de mogelijkheid te bieden een eigen staat te stichten, was voldoende geweest. Maar BDS publiceerde onmiddellijk een duidelijk politiek programma. Daar begon het probleem.
BDS verkondigt drie doelstellingen: beëindiging van de bezetting en ontmanteling van de nederzettingen, gegarandeerde gelijke behandeling van Arabieren in Israël en bevordering van de terugkeer van de vluchtelingen.
Klinkt onschuldig, maar dat is het niet. Vrede met Israël wordt niet genoemd. Een tweestatenoplossing evenmin. Maar het belangrijkste punt is het derde. De uittocht van de helft van het Palestijnse volk in de oorlog van 1948 – deels omdat het vluchtte voor gevechten in een lange en wrede oorlog, deels omdat het door de Israëlische strijdkrachten actief werd verdreven – is een ingewikkeld verhaal. Het opvallendste feit is dat de Palestijnen niet mochten terugkeren nadat de oorlog ten einde was, en dat hun huizen en land aan Joodse immigranten – velen van hen Holocaustoverlevenden – werden gegeven.
Omkering van dat proces is net zo realistisch als eisen dat blanke Amerikanen teruggaan naar waar hun voorouders vandaan kwamen, en het land teruggeven aan de oorspronkelijke, inheemse eigenaars. Het zou de afschaffing van de staat Israël betekenen en de oprichting van een Palestijnse staat, van de Middellandse Zee tot de Jordaan, een staat met een Arabische meerderheid en een Joodse minderheid.
Hoe kan dit worden bereikt zonder oorlog met een nucleair bewapend Israël? Hoe verhoudt dit zich tot vrede?
Alle serieuze Palestijnse onderhandelaars hebben op dit punt impliciet ingeschikt. De stilzwijgende afspraak is dat Israël in het kader van een definitief vredesakkoord een symbolisch aantal vluchtelingen terugneemt, en dat alle anderen, én hun afstammelingen – nu zo’n vijf tot zes miljoen – passende compensatie ontvangen. Dit alles als onderdeel van de tweestatenoplossing. Dat is een vredesprogramma. Eigenlijk het enige vredesprogramma dat er is. De BDS-doelen zijn dat niet.
De andere partij in het felle debat is nog minder gericht op vrede. Hele legers zionistische ‘uitleggers’ – velen van hen betaalde professionals – worden op pad gestuurd om de BDS-aanval te pareren. Ze beginnen met het ontkennen van de meest voor de hand liggende feiten: dat de staat Israël het Palestijnse volk onderdrukt, dat een genadeloze militaire bezetting het leven van de Palestijnen verziekt, dat ‘vrede’ een scheldwoord is geworden in Israël.
De eenvoudigste manier om BDS te delegitimeren is om de beweging te beschuldigen van antisemitisme. Dat maakt een einde aan iedere zinnige discussie, zeker in Duitsland, en meestal ook elders in het buitenland.
Er is geen enkel bewijs voor de beschuldiging dat de meeste BDS-sympathisanten antisemieten zijn. Ik ben ervan overtuigd dat de overgrote meerderheid bestaat uit toegewijde idealisten, wier hart uitgaat naar de onderdrukte Palestijnen, net zoals Joden door de eeuwen heen onderdrukte mensen te hulp zijn geschoten, of dat nu zwarte Amerikanen of anderen waren.
Ik wil de Palestijnen en hun ware vrienden (andermaal) op het hart drukken dat antisemieten in de praktijk gevaarlijke vijanden zijn
Dat neemt niet weg dat sommige verklaringen van BDS-aanhangers onmiskenbaar rieken naar antisemitisme. Voor antisemieten van de oude school is BDS een veilige preekstoel vanaf waar zij hun verfoeilijke evangelie kunnen verspreiden, onder het mom van antizionisme en anti-Israëlisme.
Ik wil de Palestijnen en hun ware vrienden (andermaal) op het hart drukken dat antisemieten in de praktijk gevaarlijke vijanden zijn. Zij zijn het die Joden wereldwijd ertoe drijven zich in Israël te vestigen. Deze antisemieten geven niets om de Palestijnen, ze exploiteren hun situatie om hun eeuwenoude, perverse afkeer van het Jodendom te kunnen botvieren.
Omgekeerd begaan Joden die bij wijze van misplaatste steun aan Israël graag meedoen aan de nieuwe golf van islamofobie, een pijnlijke vergissing. De islamhaters van nu zijn de Jodenhaters van gisteren en van morgen.
Palestijnen hebben vrede nodig om zich te ontdoen van de bezetting en om eindelijk vrijheid, onafhankelijkheid en een normaal leven te kunnen realiseren. Israëli’s hebben vrede nodig omdat ze anders steeds dieper wegzakken in het moeras van een eeuwige oorlog, de democratie die hun trots was zullen verspelen en uiteindelijk zullen verworden tot een gehate apartheidsstaat.
Het gevaar van het BDS-debat is dat het de wederzijdse vijandschap verdiept, de kloof tussen de twee volkeren verbreedt, hen nog verder van elkaar vervreemdt. Alleen actieve samenwerking tussen de vredeskampen aan beide zijden zal brengen wat alle betrokkenen het hardst nodig hebben: vrede.
