Het Verenigd Koninkrijk, Australië en Canada erkennen met onmiddellijke ingang de Palestijnse staat. Dat maakten de premiers van de drie landen zondagmiddag tegelijk bekend. Andere landen hebben ook aangegeven de staat Palestina te zullen erkennen, zoals België, Luxemburg, Frankrijk en Malta. Is dit een eerste stap richting vrede?
Ja: ‘Internationale erkenning van een Palestijnse staat is een belangrijk begin’
‘In zekere zin is deze stap symbolisch. Het zal de situatie in het Midden-Oosten niet veranderen, althans niet op korte termijn. Maar het is wel degelijk een belangrijke stap’, schrijft Hussein Ibish, senior resident scholar bij het Arab Gulf States Institute in Washington in The Atlantic.
Dat er momenteel geen Israëlisch-Palestijns vredesproces gaande is, komt volgens Ibish omdat Israël weigert te praten met de diplomatieke vertegenwoordiger van het Palestijnse volk, de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO). ‘In feite heeft Israël de PLO en haar dochterorganisaties – de Palestijnse Autoriteit op de Westelijke Jordaanoever en de politieke partij Fatah – verantwoordelijk gesteld voor de acties van alle Palestijnen, inclusief de extremistische aartsrivaal van de PLO, Hamas.’
De Israëli’s beweren dat erkenning van de Palestijnse staat Hamas zou belonen, maar dat klopt niet. ‘Het enige waar het PLO en Hamas het over eens zijn, is dat ze allemaal Palestijnen zijn.’ De PLO is een seculiere nationale beweging die nog steeds streeft naar vrede met Israël door middel van diplomatieke onderhandelingen en de oprichting van een kleine Palestijnse staat in de bezette gebieden. Hamas is een islamitische partij en militie die niet alleen in de bezette gebieden, maar ook in wat nu Israël is, een theocratische moslimregering wil. ‘In de Palestijnse politiek liggen ze zo ver uit elkaar, dat vrijwel alles wat de ene groep zou versterken, de andere verzwakt,’ aldus Ibish.
Internationale erkenning zou niet alleen de extreme eisen van Hamas afwijzen, maar ook die van de Israëlische rechterflank en een rem zetten op de uitbreiding op de Westelijke Jordaanoever – ‘het enige gebied dat een realistische kans heeft om een Palestijnse staat te worden’.
‘Landen die Palestina erkennen sturen een duidelijke boodschap naar Israël: beëindig de oorlog in Gaza’
‘Terwijl de ogen van de wereld gericht zijn op de verschrikkingen van de oorlog in Gaza, hebben extreemrechtse Israëlische functionarissen, onder leiding van minister van Financiën Bezalel Smotrich, feitelijk de leiding genomen over de Westelijke Jordaanoever, waar ze het conflict aanwakkeren door rechtse kolonisten aan te moedigen om Palestijnse dorpelingen lastig te vallen.’ Internationale erkenning van de Palestijnse staat zou de plannen van Israël voor de Westelijke Jordaanoever kunnen bemoeilijken. ‘Landen die Palestina erkennen sturen een duidelijke boodschap naar Israël: beëindig de oorlog in Gaza, en nog belangrijker, breid de formele controle over de Westelijke Jordaanoever niet uit.’
Het tegenwerken van de Israëlische annexatiepogingen is volgens Ibish cruciaal om de mogelijkheid van een tweestatenoplossing nieuw leven in te blazen. ‘De wereld moet handelen alsof een tweestatenoplossing niet alleen noodzakelijk, maar ook realistisch is. Internationale erkenning van een Palestijnse staat is een belangrijk begin. Zonder een dergelijke staat naast Israël zullen deze twee gekwelde volkeren, de hele regio en de hele wereld veroordeeld zijn tot nog eens tientallen jaren, en mogelijk eeuwen, van bloedvergieten en onderdrukking. Je schouders ophalen en deze uitkomst accepteren is geen optie.’
Hussein Ibish is senior resident scholar bij het Arab Gulf States Institute in Washington. Hij is wekelijks columnist voor The National (VAE), voormalig columnist voor Bloomberg en schrijft regelmatig voor The Atlantic en The Daily Beast.
Nee: ‘Erkenning dient als afleidingsmanoeuvre voor wat er werkelijk moet gebeuren: sancties opleggen’
‘Europese erkenning van Palestina is een betekenisloos gebaar dat Israël vrijuit laat gaan’, schrijft de Israelische journalist Gideon Levy in het onafhankelijke Israelische dagblad Haaretz. ‘Sterker nog, internationale erkenning van een Palestijnse staat beloont Israël, aangezien een dergelijke erkenning dient als afleidingsmanoeuvre voor wat er werkelijk moet gebeuren: sancties opleggen.’
Het is volgens Levy een puur symbolische zet van westerse leiders. ‘Deze regeringen gebruiken dit om woedende burgers wijs te maken dat ze niet zwijgen.’ Inhoudelijk stelt het niets voor, betoogt hij. Bovendien kan Israël de verklaringen negeren zolang het verzekerd is van Amerikaanse steun. ‘Het steeds maar herhalen van “Niet in mijn naam” zal de medeplichtigheid van liberalen niet uitwissen.’
Volgens Levy laat deze handelwijze zien hoezeer de angst voor Donald Trump de wereldpolitiek verlamt. Landen vrezen de politieke en economische gevolgen van echte sancties tegen Israël. ‘De wereld geeft voorlopig de voorkeur aan een verbaal feestje. Sancties zijn goed als het gaat om Russische invasies, niet om Israëlische. Maar zolang erkenning niet gepaard gaat met het opleggen van een prijskaartje voor genocide, gaat Israël niet veranderen.’
‘Je moet wel waanzinnig optimistisch en naïef zijn om te geloven dat erkenning nog steeds relevant is’
Volgens Levy profiteert Israël dus op korte termijn van erkenningen, omdat het een vervanging is voor echte sancties. Op lange termijn kan het erkennen van een denkbeeldige staat enig voordeel opleveren, omdat het de noodzaak om een oplossing te vinden vergroot. ‘Maar je moet wel waanzinnig optimistisch en naïef zijn om te geloven dat erkenning nog steeds relevant is.’ De Palestijnen hebben geen leiders. Israël heeft er alles aan gedaan om een dergelijke staat te dwarsbomen, en daar zijn ze in geslaagd, aldus de journalist. ‘Het is mooi dat Downing Street 10 een Palestijnse staat wil, maar zolang Jeruzalem dat niet wil, met de extremistische nederzetting Yitzhar die zich bezighoudt met het vernietigen van Palestijns eigendom en steeds sterker wordt met de blinde steun van Washington aan Israël, zal dat niet gebeuren.’
Levy vraagt retorisch: ‘Waar zou die staat überhaupt gesticht worden? In een tunnel tussen Yitzhar en Itamar? Bestaat er een macht die honderdduizenden kolonisten zou kunnen evacueren? Is er een politiek kamp dat daarvoor zou vechten?’
De enige realistische route, concludeert Levy, is dat er eerst praktische strafmaatregelen worden ondernomen om Israël te dwingen de oorlog te beëindigen. Maar ook dat zal de hoop op een tweestatenoplossing geen nieuw leven inblazen. ‘De enige twee oplossingen die nu nog overblijven zijn ofwel apartheid, ofwel een democratie tussen de Middellandse Zee en de Jordaan, met één leider en één stem. Helaas is er, tot mijn grote teleurstelling, geen derde optie meer.’
Gideon Levy is een Israëlische journalist en auteur. Hij schrijft columns en opiniestukken voor Haaretz waarin hij zich vaak richt op de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden. Voor zijn kritische en op mensenrechten toegespitste verslaggeving ontving hij diverse prijzen, waaronder in 2021 de prestigieuze Sokolovprijs, Israëls hoogste journalistieke onderscheiding.
