Infrastructuur op Sicilië krijgt langverwachte verbetering
De Italiaanse regering van Mario Draghi versnelt het gebruik van middelen uit het Europese Ontwikkelings- en Cohesiefonds 2021-2027 voor verbetering van de infrastructuur van Sicilië, meldt La Repubblica. Hierdoor komt 1,2 miljard euro aan financiering vrij voor wegen, spoorwegen, dammen en waternetwerken. Het grootste deel, ruim een miljard, is bestemd voor projecten waarvan de plannen al tientallen jaren klaarliggen.
Terwijl in Nederland kranten en praatprogramma’s worden beheerst door nieuws over #MeToo-schandalen, is Italië in de ban van een aanrandingsschandaal op een middelbare school in Cosenza. Boze leerlingen hebben de school sinds 3 februari bezet.
‘Sinds een paar dagen bezetten leerlingen in Castrolibero, bij Cosenza, het Valentini-Majorana Lyceum, nadat de school niet reageerde op klachten van studenten over seksuele intimidatie, met name door één bepaalde docent.’ Zo begint nieuwszender 24 Sky Italiazijn berichtgeving ‘over een delicate kwestie waar de onderwijsinspectie en het parket van Cosenza nu onderzoek naar doen.’
De studenten houden de school al sinds 3 februari bezet terwijl de regionale onderwijsinspectie van Calabrië een onderzoek is gestart om vast te stellen wat er precies is gebeurd. ‘Op de ochtend van 7 februari ging een ambtenaar naar het lyceum’, aldus 24 Sky Italia, ‘voor een onderzoek op basis van een rapport dat door het hoofd van de middelbare school naar de onderwijsinspectie is gestuurd. Daar was ook om gevraagd door de ouders van de leerlingen.’
Instagram
De journalistieke onderzoekssite Fanpage.it begint zijn artikel over het schandaal specifieker: ‘Vrouwelijke leerlingen die het doelwit zijn van seksueel getinte grappen. Leraren die intieme delen van meisjes betasten en onfatsoenlijke voorstellen doen. Zomaar een greep uit “Castrolibero-gate”, de zaak die door de leerlingen van het Valentini-Majorana Lyceum aanhangig is gemaakt, die nu al een week speelt en die er alle schijn van heeft nog lang niet afgelopen te zijn.’
‘Het begon allemaal eind januari’, vervolgt Fanpage, ‘toen een oud-leerlinge van het instituut het Instagram-profiel “Call out Valentini-Majorana” aanmaakte waarin ze vermeende wandaden, ook van een paar jaar geleden, onverbloemd aan de kaak stelde. “Moe van de fysieke en verbale intimidatie door het onderwijzend personeel dat werd getolereerd door het schoolhoofd”, schreef de leerlinge bij het profiel. Haar eerste bericht luidde: “Weg met de pedofielen van het Valentini-Majorana”.’
De leerlingen van het lyceum, die nu tot het bittere einde protesteren om schorsing te eisen van de leraren die bij het schandaal betrokken zijn, zeggen dat ze herhaaldelijk voorvallen van seksuele intimidatie hebben gemeld aan het hoofd van de school, Iolanda Maletta, maar tot nog toe heeft zij alles in de doofpot gestopt of er althans niets mee gedaan heeft. En dat terwijl ze volgens de regels verplicht is dergelijke meldingen door te geven aan de onderwijsinspectie.
‘De veertienjarige leerlinge kreeg het aanbod om een naaktfoto te sturen in ruil voor een goed cijfer’
‘Volgens getuigen gaat het in het bijzonder om één docent die jarenlang onafgebroken meisjes zou hebben lastiggevallen’, schrijft Fanpage. De docent zou grensoverschrijdende opmerkingen hebben gemaakt over het meisje dat de zaak aan de kaak heeft gesteld. Hij zou ‘haar voor de klas hebben geroepen en opmerkingen hebben gemaakt over haar grote borsten. Bij een andere gelegenheid kreeg de toen veertienjarige leerlinge naar verluidt het aanbod om een naaktfoto te sturen in ruil voor een goed cijfer.’
Fanpage schrijft dat het meisje alles eerst thuis heeft gemeld en vervolgens bij de directeur. Maar die zou de klachten hebben genegeerd, zelfs toen, volgens de leerlingen, ‘een video van het meisje binnen de school was gaan circuleren die leraren zouden hebben bekeken waarna ze anderen aanmoedigden om deze te delen in chats.’
Na de berichten van het Instagram-account, waarvan de identiteit van de eigenaar om privacyredenen anoniem wordt gehouden, maar waarachter een meisje schuilgaat waarvan de naam bij de carabinieri bekend is, volgden er tientallen klachten van andere leerlingen. Veel meisjes zouden zichzelf in het verhaal hebben herkend en op hun beurt misstanden, in sommige gevallen fysieke seksuele intimidatie, aan de kaak hebben gesteld. Een leerlinge zegt bijvoorbeeld dat een andere leraar naast haar kwam zitten en zijn hand eerst op haar rug en daarna op haar billen legde.
E-mail
Voor de onderzoekers is het lastige van de zaak, zoals zo vaak in dit soort gevallen, dat directe bewijzen ontbreken. Er is, zoals Fanpage het omschrijft, ‘zelfs geen klein detail dat een smoking gun kan worden.’ De broer van een van de meisjes is zich daarvan bewust, zo liet hij in een openbare brief weten, maar hij heeft in ieder geval bewijs in handen dat de school gefaald heeft: ‘Er kan niet worden gezegd dat de school er niets van wist, gezien een e-mail in mijn bezit, die de afspraak bevestigt die ik met de grootste spoed had aangevraagd vanwege de precaire psychische toestand van mijn zus.’ De mail bevestigt een afspraak met de school op 28 juni 2018. ‘Een afspraak waarbij mijn moeder en ik ons prompt presenteerden voor een confrontatie met de betreffende leraar, en die, zoals blijkt, niets waard bleek te zijn.’
In gesprek met Fanpage zei de broer: ‘De lont ging een paar weken geleden in het kruitvat toen mijn zus de leraar in kwestie tegenkwam terwijl ze door de gang van de school liep. Hij zou tegen haar hebben gezegd “Ik had je harder moeten aanpakken”. Volgens de broer van de jonge vrouw die aangifte deed van het incident, “heeft dat de wond weer opengemaakt die nooit echt geheeld was en die ontstond in de laatste dagen van juni 2018, toen zij als weerloze veertienjarige haar eerste traumatische gebeurtenis met deze leraar beleefde”.’
‘Ik juich de moed van deze meisjes uit Cosenza toe’
‘Ik juich de moed van deze meisjes uit Cosenza toe, en applaudisseer voor hun kracht om dit geweld aan de kaak te stellen.’ Dat zegt Elena Bonetti, minister voor Gelijke Kansen en Familie in de regering van Mario Draghi, in gesprek met La Repubblica. ‘Ze laten zien dat ze de weerbaarheid hebben die nodig is om intimidatie en seksisme te herkennen en af te wijzen. Nu is het aan de minister van Onderwijs Bianchi, die al een inspectie is begonnen, en aan de rechterlijke macht, om de feiten te verifiëren en ernaar te handelen. Het onderzoek moet duchtig zijn en ik weet zeker dat Bianchi tot de bodem zal gaan. Maar één ding is zeker: deze generatie meisjes pikt het niet langer’.
Bonetti zegt geraakt te zijn door de gebeurtenissen op de school in Cosenza. ‘Ik werd getroffen door de woorden van een meisje dat zei: “Ik kon geen onderscheid maken tussen smerigheid en galanterie”. Maar uiteindelijk viel het kwartje. Daar moeten we op scholen aan werken: meisjes maar ook jongens helpen om gendergerelateerd en andere vormen van geweld te leren herkennen.’
Seksistische cultuur
In een interview dat Corrado Zunino van La Repubblica eerder deed, zegt Diana, het meisje dat als eerste een klacht indiende: ‘Van het tweede tot het vierde jaar was er constant sprake van seksueel geweld van de betreffende docent tegen mij en mijn klasgenoten. Niemand van ons, ondergedompeld als we waren in de seksistische cultuur van de school, bedacht echter dat het geweld zou kunnen zijn.’ Maar zelfs toen de meisjes zich realiseerden wat er daadwerkelijk aan de hand was en dat vervolgens aan de kaak stelden, werden hun klachten door volwassenen verworpen.
Als het aan Bonetti ligt is dat voor het laatst: ‘Instituten zijn er om burgers te dienen en niet om zichzelf te verdedigen.’ Dat geldt ook voor onderwijsinstellingen: ‘Studenten moeten gehoord worden.’
Vooralsnog blijft het lyceum in Cosenza in ieder geval nog bezet door boze studenten.
De Italiaanse regering heeft de verplichting voor mondkapjes op straat opgeheven, zo liet onderminister van Volksgezondheid Andrea Costa weten.
De maatregel om buitenshuis ‘in heel Italië’ mondkapjes te dragen is geschrapt, ongeacht de risicostatus van de afzonderlijke regio’s, bericht Wanted in Rome. Costa noemde de stap ‘een teken van hoop voor alle Italianen’ en zei: ‘We willen een positief signaal geven, want onze burgers hebben zich twee jaar lang aan regels en beperkingen gehouden en hebben zich massaal bij de vaccinatiecampagne aangesloten.’ De beslissing ‘betekent overigens niet dat voorzichtigheid moet worden opgegeven’, waarschuwde hij.
Vorige week versoepelde de regering al enkele beperkingen voor scholen, en mensen die zijn ingeënt tegen corona en een derde ‘booster’-injectie hebben gehad krijgen nu een vaccinatiebewijs met onbepaalde geldigheidsduur. Premier Mario Draghi heeft een ‘nog grotere heropening van het land’ in het vooruitzicht gesteld. Inmiddels is meer dan 88 procent van de Italiaanse bevolking ouder dan twaalf jaar gevaccineerd en hebben zo’n 35 miljoen mensen een derde vaccinatie gekregen.
De prijs van een espresso, de drank die dagelijks zo’n 5,5 miljoen Italianen op gang helpt, ligt onder vuur. Sinds jaar en dag schommelde de prijs rond de 1 euro, maar vorig jaar ging die op veel plekken naar 1,10 euro. Volgens sommige experts kunnen de kosten dit jaar verder stijgen tot wel 1,50 euro, aldus The Independent.
Die inflatie is gedeeltelijk te wijten aan de pandemie, die ook de prijzen voor energie en andere boodschappen heeft beïnvloed. Maar ook klimaatverandering speelt een belangrijke rol. De stijgende kosten van espresso zijn namelijk het gevolg van hogere prijzen op de grondstoffenmarkt, voor zowel arabica- als robustabonen. Vorst, droogte, overstromingen en onvoorspelbare weerpatronen hebben de productie in landen als Brazilië en Vietnam, waar veel grondstoffen vandaan komen, geraakt en consumenten beginnen dat nu te voelen.
Volgens Furio Truzzi van Assoutenti, een Italiaanse organisatie voor consumentenrechten, zullen hogere espressoprijzen ’een dagelijks ritueel transformeren tot een luxe voor de rijken’.
‘De moeilijke dagen die we hebben doorgemaakt voor de presidentsverkiezing, te midden van de voortdurende noodsituatie op het gebied van gezondheid, economie en samenleving, vraagt om verantwoordelijkheid en respect voor de beslissing van het parlement. Onder deze omstandigheden kun je geen afstand doen van de plicht waartoe je wordt geroepen. Deze moet prevaleren boven andere overwegingen en persoonlijke vooruitzichten en vraagt toewijding om aan de verwachtingen van onze medeburgers te voldoen.’
’De terugkeer naar Mattarella is hoe dan ook een gemiste kans voor de politiek. Tegenover een president van de republiek die op alle mogelijke manieren aangaf niet te willen doorgaan, bleek het niet mogelijk om een ‘high-profile’ figuur te vinden die erin slaagde om een consensus voor alle partijen te bereiken. Daar kunnen twee redenen voor zijn: óf de Italiaanse politiek is echt te controversieel, óf ons land mist figuren die waardig genoeg worden geacht om de rol als bewaker van de Grondwet te vervullen.’
’Het proces dat leidde tot de herverkiezing van Sergio Mattarella als president van Italië toont een politieke klasse die met zichzelf op gespannen voet staat, maar een gemeenschappelijk egoïstisch belang heeft voor zijn voortbestaan. De herverkiezing voorkomt een ramp op korte termijn: de ineenstorting van de hervormingsgezinde regering van Mario Draghi. Maar ze laat ernstige twijfels rijzen over het verantwoordelijkheids-gevoel van Italiaanse beroepspolitici in een land dat zich op een kritiek punt in zijn ontwikkeling bevindt.’
’Salvini, Renzi, Conte, Letti en de rest: ze hebben allemaal verloren. Want hoewel het zeker een troost is om te kunnen rekenen op de statuur van Sergio Mattarella, is het feit dat er geen geloofwaardig alternatief was, dat leiders er niet in zijn geslaagd om tot enige overeenstemming te komen en dat parlementariërs gedwongen waren om naar de Colle Quirinale [het presidentieel paleis] te gaan om een staatshoofd dat de koffers al had gepakt te smeken aan te blijven, niet iets wat je een succes kunt noemen.’
‘Espresso is onderdeel van de Italiaanse identiteit’
De Italiaanse staatssecretaris van Landbouw, Gian Marco Centinaio, heeft bekendgemaakt dat zijn regering wil dat Italiaanse espresso een plek krijgt op de lijst van immaterieel erfgoed van Unesco, meldt persbureau ANSA. De reden daarvoor, aldus Centinaio, is dat ‘koffie in Italië veel meer is dan een simpele drank’.
De staatssecretaris beschrijft het nuttigen van een espresso voor Italianen als ‘een authentiek ritueel, een integraal onderdeel van de nationale identiteit en een uitdrukking van ons maatschappelijke karakter, waarmee we ons over de hele wereld onderscheiden’. Desgevraagd liet Centinaio weten dat hij er zeker van is dat Unesco de aanvraag eind maart zal goedkeuren.
Het getypte briefje waarmee de communistische Rode Brigades vierenveertig jaar geleden in Italië de verantwoordelijkheid opeisten voor de ontvoering van Aldo Moro, leider van de christendemocratische partij, wordt online geveild op de website van veilinghuis Bertolani Fine Art, bericht het Italiaanse persbureau ANSA.
Moro werd in een hinderlaag gelokt op 16 maart 1978, waarbij vijf politie-escortes werden neergeschoten. Bijna twee maanden later, op 9 mei 1978, werd hij vermoord door de linkse terroristen. De bieding op het communiqué begint bij 600 euro. De veiling heeft tot protesten geleid, onder meer van journalist Mario Calabresi, wiens vader werd doodgeschoten tijdens de zogenoemde Jaren van Lood van rechtse en linkse terreur.
Italië moet eindelijk een vrouw krijgen als president, aldus een groep prominenten uit de culturele wereld in een oproep aan het parlement, dat eind deze maand een opvolger voor Sergio Mattarella kiest. Een ingewikkelde kwestie, meent de Italiaanse pers.
In Rome vindt op 24 januari een bijeenkomst plaats van 1008 stemgerechtigden, bestaande uit afgevaardigden, senatoren en 58 regionale afgevaardigden, die gezamenlijk de volgende president van de republiek Italië zullen kiezen.
In Italië is de president een belangrijke institutionele figuur die de staat vertegenwoordigt, ook al heeft hij geen invloed op de beslissingen van de uitvoerende macht. Die staat momenteel onder leiding van ‘SuperMario’ Draghi. Tot nu toe werd de rol van Italiaanse president nooit door een vrouw vervuld.
Maar daar willen de ondertekenaars van een oproep aan het parlement verandering in brengen, schrijft de Milanese krant Corriere della Sera: ‘Een pleidooi aan de politiek, ondertekend door schrijvers, intellectuelen en persoonlijkheden uit de entertainmentwereld. Een verzoek aangaande de keuze van het toekomstige staatshoofd: “We zeggen het duidelijk: het is tijd om een vrouw te kiezen.”’
De oproep is ondertekend door onder meer Dacia Maraini, Edith Bruck, Liliana Cavani, Michela Murgia, Luciana Littizzetto, Silvia Avallone, Melania Mazzucco, Lia Levi, Andrée Ruth Shammah, Mirella Serri, Stefania Auci, Sabina Guzzanti, Mariolina Coppola, Serena Dandini, Fiorella Mannoia.
‘“Binnenkort wordt u geroepen om de president van de republiek te kiezen – lezen we – en we geloven dat de tijd is gekomen om inhoud te geven aan het idee van gendergelijkheid, dat wordt gedeeld en ondersteund door de meest democratische en progressieve krachten in ons land”, stellen de initiatiefnemers van de oproep’, aldus Corriere della Sera. De krant citeert verder: “We praten over gendergelijkheid, maar vanuit die optiek is Italië een grotendeels onvolledige democratie, zeker in vergelijking met landen als Duitsland, Groot-Brittannië, Oostenrijk, België, Denemarken, IJsland, Noorwegen, Finland. Toch weten we dat er in Italië vrouwen zijn die op grond van hun titels, verdiensten, ervaring en evenwichtigheid het land heel goed op het hoogste niveau zouden kunnen vertegenwoordigen.”’
Om deze wens te vervullen is het theoretisch gezien voldoende als partijen in het parlement er onderling tot overeenstemming over zouden komen. Dat is echter makkelijker gezegd dan gedaan.
Een ingewikkeld compromis
‘De Italiaanse president is een institutionele figuur, die veelal op de achtergrond blijft, maar wel één wiens belang niet mag worden onderschat’, schreef Courier International een tijdje geleden. ‘Vergeleken met zijn Franse tegenhanger neemt de Italiaanse president als zodanig geen actieve politieke rol op zich, maar treedt hij op als arbiter.’
De bepalende rol van de Italiaanse president komt om de hoek kijken in het geval van een crisis, bijvoorbeeld wanneer de regering zijn meerderheid verliest in het parlement, en dat is een veel voorkomend scenario in Italië. In dergelijke gevallen wordt de rol van de president plotseling beslissend. Hij (of zij) leidt de onderhandelingen om opnieuw een regering te vormen op basis van de voorgaande verkiezingen, of besluit om vervroegde verkiezingen uit te schrijven.
Daarom, en ook omdat de stemming persoonlijk en dus niet partijgebonden is, zijn partijen en parlementsleden uiterst behoedzaam in hun keuze. Zo lijkt het bijvoorbeeld onwaarschijnlijk dat Silvio Berlusconi, inmiddels vijfentachtig jaar oud en kandidaat, het tot president zal schoppen, maar niemand zal er een weddenschap op durven afsluiten. Volgens de siteAffaritaliani, zou hij zelfs voldoende stemmen kunnen halen.
Partijen zien zich uiteindelijk vaak gedwongen om zich neer te leggen bij een compromiskandidaat
Aangezien veel kandidaten bij de parlementaire stemming niet voldoende stemmen halen, zien partijen zich uiteindelijk vaak gedwongen om zich neer te leggen bij een compromiskandidaat. De gang van zaken maakt de verkiezing van de Italiaanse president tot een onvoorspelbare affaire die ervoor zorgt dat Italiaanse kranten al maanden schrijven over de aanstaande verkiezingen. Het beperken van het spectrum van mogelijke kandidaten tot alleen vrouwen zou die verkiezing volgens ingewijden alleen nog maar ingewikkelder maken.
Volgens het linkse dagblad Il Fatto Quotidiano betekent dat echter niet dat er geen vrouwelijke kandidaten mogelijk zijn. Integendeel, de krant uit Rome stelde een lijst op van zes vrouwen die geschikt zouden zijn om naar de functie te kunnen solliciteren. Onder hen Rosy Bindi, de voormalige minister van Volksgezondheid van de Partito Democratico (Democratische Partij; centrumlinks); de huidige voorzitter van de kamer, Maria Elisabetta Alberti Casellati (Forza Italia, centrumrechts), en Marta Cartabia, voormalig president van het Constitutionele Hof en de huidige Minister van Justitie. Deze laatste is in de ogen van Il Fatto Quotidiano de meest realistische optie, aangezien zij bij geen enkele partij is aangesloten.
‘Op het moment van de waarheid stemmen politici systematisch op mannen’
Desalniettemin roepen media die dicht bij de Vijfsterrenbeweging (M5S) staan op tot voorzichtigheid, aangezien ‘de kandidatuur van een vrouw voor het presidentschap altijd zal worden gebruikt als een middel om de publieke opinie af te leiden’, aldus de krant.
Die opvatting lijkt bevestigd te worden door Domani. Dit progressieve dagblad publiceerde een paar dagen voordat de oproep van de groep vrouwen openbaar werd gemaakt een artikel over het onderwerp en voorzag het van de kop ‘Tutti vogliono “una donna” al Quirinale ma poi non la votano’ (‘Iedereen wil “een vrouw” voor het presidentschap, maar stemt er vervolgens niet op’). Talloze politici hebben rondom eerdere presidentiële verkiezingen verklaard om een vrouw naar voren te willen schuiven, maar daar is nooit naar gehandeld.
De conclusie van Domani is even beknopt als veelzeggend: ‘De “vrouw”-factor biedt partijen de laatste jaren een favoriet onderwerp ter afleiding. Op de vraag van journalisten, “Wie zou u graag president zien worden?” is maar één politiek effectief en acceptabel antwoord mogelijk: “Een vrouwelijke president, dat zou mooi zijn.” Nogmaals, veel politici geven dat antwoord. Maar op het moment van de waarheid stemmen ze systematisch op mannen.’
Maatregel moet stijgende cijfers vanwege omikron beteugelen
Italië gaat willekeurig testen afnemen bij iedereen die het land binnenkomt voor toerisme, werk of om een andere reden, los van de reeds bestaande test- en vaccinatievereisten. Sinds 25 december zijn coronacontroles verscherpt in havens, luchthavens, op stations en aan grenzen en worden willekeurige antigene of moleculaire tests afgenomen bij aankomende reizigers, schrijft The Local.
Het besluit is onderdeel van nieuwe regelgeving om de stijgende infecties veroorzaakt door de omikronvariant te beteugelen, zo kondigde minister van Volksgezondheid Roberto Speranza kort voor Kerstmis aan. Mensen die bij binnenkomst in Italië positief worden getest, moeten gedurende een periode van tien dagen in quarantaine.
Vijsterrenbeweging en PD zullen Berlusconi niet steunen
De Italiaanse oud-premier Giuseppe Conte zegt dat zijn Vijfsterrenbeweging (M5S) Silvio Berlusconi niet zal steunen mocht hij de volgende president van Italië willen worden, meldt persbureau ANSA. Leden van het parlement, de senaat en vertegenwoordigers van de Italiaanse regio’s kiezen volgende maand een nieuw staatshoofd, aangezien de zevenjarige termijn van president Mattarella in februari afloopt.
‘Berlusconi heeft zich weliswaar nog niet officieel kandidaat gesteld voor het presidentschap, maar als hij het doet, krijgt hij niet onze stemmen’, aldus Conte. De centrumlinkse Democratische Partij (PD) liet al eerder weten dat ze de voormalige centrumrechtse premier en mediamiljardair Berlusconi niet zal steunen in zijn mogelijke kandidatuur.
Katholieke kerk biedt excuses aan voor uitspraken bisschop
Het bisdom Noto op Sicilië heeft excuses aangeboden nadat bisschop Antonio Stagliano een groep kinderen had verteld dat de kerstman niet bestaat. Het bisdom benadrukt dat het niet de bedoeling van de bisschop was om de dromen van kinderen vlak voor Kerstmis te verstoren, schrijft persbureau Agenzia Italia.
‘De Kerstman bestaat niet en Coca-Cola gebruikt zijn beeltenis om zichzelf te promoten als drager van waarden en normen’
‘De Kerstman bestaat niet en Coca-Cola – en niet alleen Coca-Cola – gebruikt zijn beeltenis om zichzelf te promoten als drager van waarden en normen’, zei Stagliano tijdens een religieus festival. Volgens een communicatiemedewerker van het bisdom probeerde Stagliano de ware betekenis te onderstrepen van Kerstmis en van Sint-Nicolaas, een bisschop die schonk aan de armen en werd vervolgd door een Romeinse keizer.
‘De Kerstman is een effectief beeld om het belang van geven, vrijgevigheid en delen over te brengen. Maar als dit beeld zijn betekenis verliest, en je de Kerstman ziet als consumentisme, als het verlangen om te bezitten, te kopen en nog meer te kopen, dan moet je het herwaarderen door er een nieuwe betekenis aan te geven.’
In deze tijden van corona worden we misschien wel vaker geconfronteerd met het begrip ‘risico’ dan ooit tevoren. Maar waar komt dat begrip eigenlijk vandaan? Hoogleraar Italiaanse en Mediterrane studies Karla Mallette zocht het uit.
We zijn recentelijk allemaal experts op het gebied van risicobeoordeling en risicobeheer geworden; we denken na, praten en tweeten over het risico dat we nemen als we ons bezighouden met activiteiten die ooit alledaags waren. Het is moeilijk voorstelbaar dat we zonder het begrip risico zouden leven: het is het analytische instrument waarmee we de wenselijkheid berekenen van handelingen die voordeel of verlies kunnen opleveren.
Toen het woord risico in de twaalfde eeuw in West-Europese talen belandde, ongeveer in dezelfde periode dat ook de begrippen ‘gevaar’ en ‘toeval’ ontstonden om de bedreiging van voorspoed aan te duiden, duurde het even voordat het begrip beklijfde. Niccolò Machiavelli (1469-1527) en Francesco Guicciardini (1483-1540), de twee grote Italiaanse schrijvers uit de vijftiende en zestiende eeuw die schreven over toeval en macht terwijl alles om hen heen instortte, gebruikten het Italiaanse woord rischio in ieder geval niet in de werken waarmee ze beroemd werden, ook al waren Italianen early adopters van het begrip en van het speculatieve gedrag dat het beschrijft.
Een plotselinge storm kon schip, bemanning en lading vernietigen en piraterij was alomtegenwoordig
Het eerst bekende gebruik van het Latijnse woord resicum, verre voorouder van risk, rischio, risque, risico, dook op in een notariscontract dat op 26 april 1156 in Genua werd opgemaakt. De kapitein van een schip sloot een contract af met een investeerder om met het geïnvesteerde kapitaal naar Valencia te reizen. Het contract wijst het resicum toe aan de investeerder: de kapitein zou aan het einde van de reis 25 procent van de winst ontvangen en de investeerder streek de resterende 75 procent op. Dit contract laat overigens zien dat de middeleeuwse Italiaanse scheepvaart een egalitair karakter had. Het specificeert namelijk dat de reis zou kunnen worden verlengd van Valencia naar Alexandrië voordat het schip terug zou keren naar Genua, maar alleen als een meerderheid van de mannen aan boord ermee instemde.
Resicum had in deze vroege contracten een magische werking. Het kerkelijk recht verbood de betaling van rente op leningen in middeleeuws Europa, net zoals de islamitische wet dat deed in het oostelijke en zuidelijke Middellandse Zeegebied. Om in het geval van een succesvolle voltooiing van een reis een bonus te kunnen betalen aan investeerders, durfkapitalisten en kapiteins, bood resicum de mogelijkheid om te ontsnappen aan dat verbod. En tegelijk was de kans om investeringswinst te boeken zo ook weggelegd voor degenen die niet konden reizen: een klein maar significant deel van de investeerders in deze maritieme contracten blijken gepensioneerde zeelieden of vrouwen te zijn. Het risico dat werd genomen door degenen die de reis ondernamen werd zo dus gedeeld.
Zeevaart over de Middellandse Zee kon enorm winstgevend zijn, maar was riskant. Een plotselinge storm kon schip, bemanning en lading vernietigen en piraterij was alomtegenwoordig. Een kapitein kon op het moment dat hij vertrok niet weten wat de toestand in de haven van bestemming was. Hij zou naar Valencia kunnen gaan met de bedoeling om zijde te kopen, om er vervolgens achter te komen dat een regimewisseling of plaag de economie had verwoest en de wevers en verkopers van zijde had verjaagd. Vóór de innovatie van resicum droegen kapiteins en bemanning de risico’s van de reis: alleen zij zouden de lasten dragen en de winst in eigen zak steken. Resicum verdeelde potentiële winst en verlies over een bredere gemeenschap. Onvoorziene omstandigheden konden worden geclassificeerd en het risico gerationaliseerd.
Al-rizq
Waar kwam dit wonderen verrichtende begrip vandaan? Historici denken dat resicum is afgeleid van het Arabische woord al-rizq dat voorkomt in de Koran. Het verwijst naar Gods voorziening voor de schepping. Zoals in dit vers dat een zelfstandig naamwoord en een werkwoord met dezelfde lexicale stam bevat: ‘Hoeveel schepselen kunnen niet voor hun eigen voorziening [rizq] zorgen! God voorziet hen en jou: hij is de Alhorende, de Alwetende.’ In de middeleeuwen werd het woord gebruikt om de dagvergoeding voor soldaten aan te geven. In het dialect van al-Andalus, het Arabische Spanje, verwees het naar toeval of geluk. Het lijkt erop dat rizq van haven tot haven rond de Middellandse Zee reisde, totdat het begrip op de werktafel belandde van een klerk in Genua, die een strategie bedacht om de risico’s van transmediterrane handelsondernemingen te spreiden.
Vanaf dat moment begon resicum aan een triomftocht. Want wat werkte voor de transmediterrane scheepvaart, werkte net zo goed voor een breed scala aan contracten, uiteenlopend van op premie gebaseerde schadeverzekeringen tot polissen die werden afgesloten op het leven van tot slaaf gemaakten, vooral van tot slaaf gemaakte zwangere vrouwen wier leven bijzonder precair was. Gokkers konden zelfs een resicumcontract afsluiten op de levensverwachting van beroemde mensen. Kortom, resicumcontracten die in Genua en Venetië werden opgesteld, liepen aan het einde van de veertiende eeuw uiteen van verzekeringen tot wat we nu gokken zouden noemen.
Nadat het nieuwe woord in het Italiaans terechtkwam, toen nog een jonge taal, dook het op bij enkele schrijvers die in het Italiaans schreven. De betekenis van het begrip begint te veranderen: In de veertiende eeuw verscheen het Italiaanse woord rischio, meestal als synoniem voor gevaar, in poëzie, geschiedenissen, morele verhandelingen en in vroege wetboeken die in de nieuwe volkstaal waren geschreven. Het had toen niet meer de betekenis van een uitkering als stimulans voor investeringen in onzekere ondernemingen.
Het begrip past goed bij de ontwikkelingen in het tijdsgewricht. De vijftiende en zestiende eeuw in Italië boden volop mogelijkheden om na te denken over gevaar en risico. De aanwezigheid van huurlingen, uitgenodigd om te vechten namens Italiaanse facties van Milaan tot Rome en de strijd tussen Anjou en Aragón om het Koninkrijk Napels in het zuiden, domineerde de eerste helft van de vijftiende eeuw. Na de Ottomaanse verovering van Constantinopel in 1453 verdreven moslims Byzantijnse christenen om de oude keizerlijke hoofdstad te claimen die de Italianen zelf in 1204 hadden veroverd, tijdens de Vierde Kruistocht. In de zestiende eeuw bestormden Franse en Spaanse legers het schiereiland en voerden ze oorlogen op Italiaanse bodem.
‘Risicomanagement was in handen van lieden aan de onderkant van het sociale spectrum’
Schrijvers die nauw zijn verbonden met de omwentelingen in deze eeuwen zijn Machiavelli en Guicciardini, beiden door politici aangesteld om te reflecteren op de machinerie van de politiek. Machiavelli’s Il Principe werd een van de bekendste verhandelingen over staatsmanschap tijdens de renaissance en het wordt nog steeds herdrukt en nagevolgd. Guicciardini noteerde zijn gedachten in het alledaags boek Ricordi [Herinneringen], dat pas na zijn dood werd gepubliceerd. Beide mannen staan stil bij het toeval of het lot, beiden schrijven over fortuin en over de tumultueuze veranderingen in hun tijd. Maar noch Guicciardini, noch Machiavelli gebruikten het woord risico, noch gebruikten ze de kwantitatieve analyse die destijds opkwam om het kronkelende pad van het lot te onderzoeken. Waarom?
Mogelijk omdat ze dachten in het Latijn, waaruit de Italiaanse woorden voor fortuin, lot en gevaar stamden die wel werden gebruikt. Maar risico, dat zijn oorsprong vond in de koran, had nog geen plaats in de wereld van Machiavelli en Guicciardini. Risico duidde toen nog op de harde onderhandelingen tussen ondernemers en zeelieden; risicomanagement was in handen van lieden aan de onderkant van het sociale spectrum. Degenen die in transmediterrane scheepvaart investeerden of resicumpolissen afsloten op het leven van de rijken en beroemdheden, waren niet de prinsen en gouverneurs naar wiens gunsten Machiavelli en Guicciardini dongen.
Het woord en de praktijk van verzekeren, bereikten tegen het einde van de zestiende eeuw Frankrijk, Spanje, Engeland, Nederland en Duitsland. Resicum kwam zo in allerlei spellingen in alle volkstalen terecht. Risicobeoordeling- en management zouden in de loop van de volgende eeuwen rijpen, totdat, zoals de Duitse socioloog Ulrich Beck het omschreef, ‘risicomaatschappijen’ ontstonden, die waarschijnlijkheid en statistieken gebruiken om de mogelijke uitkomst van gebeurtenissen te berekenen. Inmiddels beschouwen we risicobeoordeling als een zaak van experts met tabellen en rekenmachines, die we inhuren om ons te vertellen wat er gaat gebeuren en wat het ons gaat kosten.
Maar we hebben die experts niet nodig om te marchanderen met het lot. Risico is een verhaal dat we onszelf vertellen over de toekomst. Als ik het risico inschat om in 2021 een uitnodiging voor een sociale bijeenkomst te accepteren, denk ik graag aan die mannen en vrouwen die in 1156 hun resicum op de kade in Genua berekenden, met het ene oog op een handvol munten en het andere op de horizon.
Afgelopen jaar vielen er 261 doden in Italië door extreem weer
Het aantal geregistreerde extreme weersomstandigheden in Italië neemt elk jaar aanzienlijk toe naarmate de klimaatcrisis verder escaleert, aldus het rapport Osservatorio CittàClima dat milieuvereniging Legambiente jaarlijks publiceert, schrijft het in Rome gevestigdepersbureau ANSA.
Tussen 2010 en 21 november 2021 werden 1118 extreme weersomstandigheden geregistreerd in Italië. Daarvan vonden er 133 in het afgelopen jaar plaats, een stijging van 17,2 procent ten opzichte van het aantal in het rapport van vorig jaar. Door de weersextremen werden 602 steden zwaar getroffen en vielen er 261 doden, waarvan negen in de eerste tien maanden van dit jaar. Rome is de zwaarst getroffen stad volgens het rapport, gevolgd door Bari en Milaan.
NIA, het bureau voor terrorismebestrijding van India, heeft de prominente Kasjmiri-mensenrechtenactivist Khurram Parvez gearresteerd en invallen gedaan in zijn kantoor en woonhuis in het door India bestuurde deel van Kasjmir, bericht Al Jazeera. Parvez, tweeënveertig, is coördinator van burgerrechtenorganisatie JKCCS, die hij in 2000 samen met activist Parvez Imroz oprichtte. Hij is ook voorzitter van AFAD, een organisatie die verdwijningen van mensen aankaart.
Al ruim twintig jaar stelt Parvez mensenrechtenschendingen aan de kaak
‘Zijn telefoon, laptop, mijn telefoon en enkele boeken uit de bibliotheek zijn in beslag genomen’, aldus Parvez’ vrouw Sameena Mir. ‘Onze twee kinderen zijn heel erg geschrokken. We sliepen allemaal toen de inval plaatsvond.’ Volgens Mir werd Parvez ontboden op het NIA-kantoor in hoofdstad Srinagar voor ondervraging, waarna hij werd gearresteerd wegens ‘financiering van terreur’ en andere aanklachten op grond van de Unlawful Activities Prevention Act (UAPA). De UAPA is een bewust vaag geformuleerde wet die het mogelijk maakt om mensen voor onbepaalde tijd vast te houden zonder proces. ‘Hij is in het verleden al voor zo veel zaken opgepakt en nu is er dit weer’, zei zijn echtgenote tegen Al Jazeera. ‘Het komt allemaal door zijn mensenrechtenwerk.‘
Al ruim twintig jaar stelt Parvez mensenrechtenschendingen aan de kaak in het door India bestuurde deel van Kasjmir. Zijn organisatie publiceerde meerdere onderzoeken over de ‘straffeloosheid van de strijdkrachten’ in de betwiste regio.
India en Pakistan, die over delen van Kasjmir heersen, eisen beiden de volledige Himalaya-regio op. Aan Indiase kant begon dertig jaar geleden een gewapende opstand tegen de heerschappij van New Delhi waarbij de rebellen ofwel fusie van de regio met Pakistan eisten ofwel onafhankelijkheid. Het conflict verhevigde twee jaar geleden nadat de Indiase premier Narendra Modi de beperkte autonomie van de regio annuleerde. Daarna volgden een maandenlange sluiting van het gebied en arrestaties van honderden Kasjmiri-politici, advocaten en activisten.
De speciale VN-rapporteur voor mensenrechten, Mary Lawlor, noemt de arrestatie van Parvez ‘verontrustend’.
Tekort aan waterstof
Groene waterstof is een belangrijk element in de strijd tegen klimaatverandering, maar volgens wetenschappers van zes Duitse onderzoeksinstituten is groene waterstof nog lang niet in voldoende hoeveelheden beschikbaar, meldt Der Spiegel. Dat staat in een rapport over energietransitie, gefinancierd door het Duitse federale ministerie van Onderwijs en Onderzoek.
Groene waterstof wordt uitsluitend met hernieuwbare energie gewonnen
Volgens het rapport zal waterstof tot 2030 een ondergeschikte rol spelen en is grote politieke daadkracht nodig om de productiecapaciteit en het gebruik van groene waterstof uit te breiden. Vooralsnog zal waterstof moeten worden gereserveerd voor die toepassingen waar directe elektrificatie met groene stroom niet mogelijk is, bijvoorbeeld in de ammoniak- en staalproductie, of als e-fuel voor langeafstandsvluchten en de scheepvaart. Dit alles zolang nog onduidelijk is in welke hoeveelheden en tegen welke prijs waterstof in de toekomst kan worden geproduceerd. Om in 2030 aan slechts één procent van de EU-energievraag te kunnen voldoen met groene waterstof, zal de productie vanaf 2023 jaarlijks met ongeveer 70 procent moeten toenemen. Dat kan alleen als de Europese doelstelling tot uitbreiding van de elektrolysecapaciteit voor de productie van waterstof wordt gehaald.
Groene waterstof, die uitsluitend met hernieuwbare energie wordt gewonnen, kan als basis dienen voor brandstoffen ter vervanging van kolen, olie en aardgas. Duitsland wil de uitbreiding van lokale hernieuwbare energie uit wind en zon bevorderen, maar gaat ervan uit dat een groot deel van de benodigde hoeveelheid waterstof aanvankelijk zal moeten worden geïmporteerd. Want niet alleen de hoeveelheid elektriciteit die wordt opgewekt uit zonne- en windenergie is onvoldoende, ook de productiefaciliteiten voor waterstof schieten tekort.
Antisemitisch raadslid
De Italiaan Fabio Meroni, antivaxer en radicaal-rechts Lega-raadslid uit Lissone in Lombardije, veroorzaakte een storm van protest door te verwijzen naar Liliana Segre, senator voor het leven en Holocaustoverlevende, met het nummer dat in Auschwitz op haar arm is getatoeëerd, bericht Wanted in Rome. Op Facebook schreef Meroni: ‘Alles wat ontbrak in het vaccindebat was het kampnummer 75190.’ Hij verwijderde het bericht nadat woedende raadsleden van de centrumlinkse Partito Democratico publiekelijke verontschuldigingen eisten aan de eenennegentigjarige senator die als dertienjarige naar Auschwitz werd gedeporteerd.
Meroni stelde Segre’s bewering dat vaccins ‘de enige uitweg uit de pandemie’ zijn niet op prijs
Meroni verweerde zich met de opmerking dat hij Segre’s bewering dat vaccins ‘de enige uitweg uit de pandemie’ zijn, niet op prijs stelde, omdat ‘ze geen dokter’ is, en beweerde dat hij ‘dat nummer in plaats van haar naam gebruikte om te voorkomen dat hij van Facebook zou worden verbannen’. Uiteindelijk verontschuldigde hij zich: ‘In dit klimaat van haat raakte ik helaas ook betrokken en probeerde ik mij op een totaal verkeerde manier uit te drukken.’
Lokale kranten in de VS bedreigd
Een overnamevoorstel van miljoenen dollars zou ruim twintig lokale kranten in het Amerikaanse Midden-Westen in bezit kunnen brengen van een in New York gevestigd hedgefonds dat bekendstaat om het ‘uitbenen’ van zijn kranten, schrijft Poynter, een lokaal dagblad uit St. Petersburg in Florida. Alden Global Capital wil Lee Enterprises Inc., eigenaar van onder meer de St. Louis Post-Dispatch, de Omaha World-Herald en de Sioux City Journal, kopen voor 24 dollar per aandeel, en dat leidde tot alarm op allerlei redactiekantoren.
Alden is een hedgefonds dat met dagbladen als The Denver Post en The Mercury News een van de grootste kranteneigenaren is geworden in de Verenigde Staten en het heeft een beruchte reputatie opgebouwd als het gaat om kostenbesparingen en inkrimping van het personeelsbestand. Alden kocht eerder dit jaar Tribune Publishing, eigenaar van kranten als The Chicago Tribune en The Baltimore Sun. Kathy Kiely van de Missouri School of Journalism noemt Aldens voorgestelde aankoop van Lee een ‘ramp voor de democratie‘.
Bollywoodsterren propageren borstvoeding
Bollywoodsterren in India liggen onder vuur omdat ze foto’s hebben gepost waarop ze hun baby’s borstvoeding geven. Soms openlijk gesteund door hun man willen actrices en modellen als Neha Dhupia, Amrita Rao, Kareena Kapoor en Soha Ali Khan de manier waarop India denkt over borstvoeding veranderen, aldus South China Morning Post.
In het conservatieve India, waar elke minuut negenenveertig baby’s worden geboren, heeft borstvoeding in het openbaar nog steeds een stigma; borstvoedende vrouwen worden uitgescholden of overladen met seksueel getinte opmerkingen. Als onderdeel van haar ‘Freedom to Feed’-campagne heeft Dhupia, die in oktober is bevallen van haar tweede baby, foto’s op Instagram geplaatst van zichzelf in een zwangerschapsoutfit terwijl ze haar baby borstvoeding geeft. ‘Het laatste wat nieuwe moeders nodig hebben, is bekritiseerd en bespot te worden. We moeten onze baby’s overal en altijd kunnen voeden’, aldus Dhupia.
Antisemitisch raadslid veroorzaakte storm van protest
De Italiaan Fabio Meroni, antivaxer en radicaal-rechts Lega-raadslid uit Lissone in Lombardije, veroorzaakte een storm van protest door te verwijzen naar Liliana Segre, senator voor het leven en Holocaustoverlevende, met het nummer dat in Auschwitz op haar arm is getatoeëerd, bericht Wanted in Rome. Op Facebook schreef Meroni: ‘Alles wat ontbrak in het vaccindebat was het kampnummer 75190.’ Hij verwijderde het bericht nadat woedende raadsleden van de centrumlinkse Partito Democratico publiekelijke verontschuldigingen eisten aan de eenennegentigjarige senator die als dertienjarige naar Auschwitz werd gedeporteerd.
Meroni stelde Segre’s bewering dat vaccins ‘de enige uitweg uit de pandemie’ zijn niet op prijs
Meroni verweerde zich met de opmerking dat hij Segre’s bewering dat vaccins ‘de enige uitweg uit de pandemie’ zijn, niet op prijs stelde, omdat ‘ze geen dokter’ is, en beweerde dat hij ‘dat nummer in plaats van haar naam gebruikte om te voorkomen dat hij van Facebook zou worden verbannen’. Uiteindelijk verontschuldigde hij zich: ‘In dit klimaat van haat raakte ik helaas ook betrokken en probeerde ik mij op een totaal verkeerde manier uit te drukken.’
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
