Het is de eerste keer sinds de Taliban er aan de macht zijn
Een delegatie van de Afghaanse regering zal in Bakoe zijn voor de klimaattop, die van 11 tot 22 november wordt gehouden, meldt The Times of India. De status van de Afghaanse delegatie bij de COP29 was niet meteen duidelijk, maar bronnen vertelden AFP zaterdag dat de Afghaanse delegatie de status van waarnemer zou kunnen krijgen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Zo‘n uitnodiging heeft het land niet meer gehad sinds de terugkeer van de Taliban-regering in 2021, die door geen enkele staat ter wereld wordt erkend, maar die ervoor pleit om betrokken te worden bij internationale klimaatbesprekingen.
Afghanistan, het zesde meest kwetsbare land voor klimaatverandering, worstelt met plotselinge overstromingen, droogte en andere natuurrampen die wetenschappers in verband brengen met klimaatverandering. Alleen al in mei kwamen meer dan 350 Afghanen om bij overstromingen.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar de COP28, de klimaattop die plaatsvindt van 30 november tot en met 12 december. Waar draait deze internationale conferentie om?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €5 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Wat is COP28 en waarom is het belangrijk?
Tienduizenden mensen van over de hele wereld komen deze week naar Dubai voor de jaarlijkse conferentie van de Verenigde Naties over klimaatverandering, die plaatsvindt van 30 november tot en met 12 december. De Verenigde Arabische Emiraten (VAE), een belangrijke olieproducent, is dit jaar gastheer van de top.
COP staat voor Conference of Parties, de algemene, besluitvormende vergadering van alle partijen die een internationale conventie bezoeken, in dit geval de 198 landen die het klimaatverdrag van 1992 hebben ondertekend. Diplomaten van deze landen komen sinds 1995 elk jaar bijeen. Het is dus de achtentwintigste keer dat de klimaattop wordt gehouden.
Verscheidene wereldleiders, met een wisselende staat van dienst op het gebied van klimaat, hebben toegezegd aanwezig te zijn, schrijft The Washington Post. Onder andere de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva, die beloofde de ontbossing van het Amazonewoud een halt toe te roepen, en de Britse premier Rishi Sunak, die onlangs de klimaatdoelstellingen van het Verenigd Koninkrijk heeft uitgesteld vanwege zorgen over de hoge kosten. Ook Paus Franciscus, die vorige maand waarschuwde dat ‘de wereld waarin we leven instort’, heeft bevestigd COP28 te zullen bijwonen. De Britse koning Charles III verzorgt de openingstoespraak.
Van de Chinese president Xi Jinping wordt verwacht dat hij de top overslaat, hoewel vicepremier Ding Xuexiang en de Chinese klimaatonderhandelaar Xie Zhenhua wel van plan zullen zijn deel te nemen. Vanwege de aanhoudende oorlog in Oekraïne zal de Russische president Vladimir Poetin waarschijnlijk evenmin aanwezig zijn. De Amerikaanse president Joe Biden neemt niet deel aan de top.
Wereldleiders moeten ‘ophouden met treuzelen en beginnen met handelen’ als het aankomt op het terugdringen van de CO2-uitstoot, waarschuwde Simon Stiell, de hoogste klimaatfunctionaris van de VN. Door de snel stijgende temperaturen dit jaar loopt iedereen het risico op een klimaatramp, aldus Stiell in een interview met The Guardian. Geen enkel land hoeft zich volgens hem immuun te wanen voor een catastrofe.
Voorafgaand aan de klimaattop waarschuwden de VN in een rapport dat de wereld op weg is naar een ‘helse’ opwarming van de aarde van 3 graden Celsius. ‘Temperatuurrecords zijn door het dak gegaan in 2023 en intensievere hittegolven, overstromingen en droogtes hebben over de hele wereld levens geëist en dorpen, steden en landbouwgrond verwoest. Dit als gevolg van een temperatuurstijging van 1,4 graden sinds eind negentiende eeuw. Wetenschappers zeggen dat er nog veel ergere dingen volgen als de temperatuur blijft stijgen’, schrijft de Britse krant in een ander artikel.
Wat staat er deze keer op de agenda?
Het belangrijkste agendapunt is het beoordelen of de wereld op schema ligt om de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs uit 2015 te halen, de zogeheten ‘Global Stocktake’. De inventarisatie vindt om de vijf jaar plaats en ‘tot nu toe hebben diplomaten elke keer geconcludeerd dat de wereld er flink naast zit’, aldus The Washington Post.
‘Het neteligste agendapunt wordt gevormd door de onderhandelingen over een nieuw fonds om arme landen te compenseren voor “verlies en schade” – VN-jargon voor de verwoestingen veroorzaakt door de opwarming van de aarde’, schrijft de Amerikaanse krant. Op de top van vorig jaar in het Egyptische Sharmel-Sheikh bereikten de rijke landen een historische overeenkomst om zo’n fonds op te richten. Maar sindsdien zijn ze er niet in geslaagd om het eens te worden over welke landen aan het fonds moeten bijdragen en hoeveel. Zo zeggen rijkere landen die zich pas later hebben ontwikkeld dan het Westen, zoals China, dat zij minder hebben bijgedragen aan de wereldwijde opwarming en dus minder hoeven bij te dragen.
De Zimbabwaanse klimaatactivist Sidney Chisi roept rijke landen in een ingezonden brief op de website van Al Jazeera dan ook op om hun verantwoordelijkheid te nemen. ‘In het Mondiale Zuiden maakt men zich voortdurend zorgen dat rijke landen en internationale bedrijven zullen aandringen op beleid dat hen in staat stelt om hun bedrijfsvoering onveranderd te laten, waardoor armere landen, die het minst verantwoordelijk zijn voor klimaatverandering, er het zwaarst door getroffen zullen worden.’ Grote vervuilers uit rijke landen moeten volgens Chisi niet de kans krijgen om op de klimaattop hun belangen voorop te stellen.
Analisten verwachten ook dat de onderhandelaars het niet eens zullen worden over de vraag of de slotovereenkomst van COP28 moet oproepen tot het uitfaseren van fossiele brandstoffen, de belangrijkste veroorzaker van de opwarming van de aarde. Grote olieproducerende landen zullen zich hier waarschijnlijk tegen verzetten en aandringen op het belang van CO2-opslag, een technologie die koolstofdioxide uit vervuilende installaties opzuigt en diep onder de grond opslaat. ‘Veel klimaatactivisten zien deze technologie als een valse oplossing, die de levensduur van de infrastructuur voor fossiele brandstoffen nog tientallen jaren verlengt’, schrijft The Washington Post.
Ook voedselproductie is een belangrijk punt. Volgens schattingen zou een derde van de wereldvoedselproductie in gevaar kunnen komen als de temperaturen blijven stijgen, schrijft The Observer. Landbouw draagt ook in grote mate bij aan de crisis: methaan – een krachtig broeikasgas – is afkomstig van vee; stikstof – een ander broeikasgas – is afkomstig van kunstmestgebruik, en er komen enorme hoeveelheden CO2 vrij wanneer bossen, moerasland en veengronden worden omgezet in landbouwgrond.
Toch ontbrak het onderwerp voedsel grotendeels in eerdere COP’s, schrijft klimaatredacteur Fiona Harvey van de Britse zondagskrant. ‘Deze keer zal de leiders worden gevraagd een speciale voedselverklaring [over het streven naar duurzame voedselproductie] te ondertekenen, die aan het begin van de conferentie wordt uitgegeven. Een paar dagen later zal de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN uiteenzetten hoe de wereld een groeiende bevolking volgens haar kan voeden zonder buiten de temperatuurgrens van 1,5 graden te treden.’
Waarom is er zo veel kritiek op organisator VAE?
‘Waarom is een oliekoninkrijk gastheer van COP28?’ Die vraagt stelt ook The Washington Post. De Verenigde Naties roteert de locatie van de COP’s elk jaar tussen vijf regio’s: Afrika, Azië en de Stille Oceaan, Oost-Europa, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied en West-Europa. Dit jaar was het de beurt aan de Aziatisch-Pacifische groep om te hosten. In 2021 werd door alle deelnemende landen ingestemd met de Verenigde Arabische Emiraten als gastheer voor COP28. Sultan Ahmed Al-Jaber – minister van Industrie en Geavanceerde Technologie van de VAE maar ook directeur van de Abu Dhabi National Oil Company – zal de besprekingen leiden.
Deze dubbele rol wordt bekritiseerd als belangenverstrengeling, schrijft klimaatredacteur Damian Carrington van The Guardian. Temeer omdat uit gelekte documenten in handen van de Britse krant blijkt dat de gastheer van COP28 van plan is om tijdens klimaatbijeenkomsten met andere landen deals voor zijn nationale olie- en gasbedrijven te promoten.
Ook mensenrechtenactivisten zijn kritisch op de rol van de Verenigde Arabische Emiraten als gastland. Zo schrijven advocaten Rhys Davies en Ben Keith in The Economistdat het slecht gesteld is met de mensenrechten in het olierijke koninkrijk. ‘De vrijheid van meningsuiting wordt ernstig beknot. Afwijkende meningen, of ze nu de vorm aannemen van online activisme of van vreedzame protesten, worden beantwoord met onverbloemde repressie. De zaak van Ahmed Mansoor, een blogger en mensenrechtenactivist uit de VAE die sinds 2017 gevangenzit voor zijn activisme, illustreert een groter, systemisch probleem: de intolerantie van de staat tegenover kritiek.’
De Britse briefschrijvers vinden het dan ook ‘problematisch’ dat het land gastheer is van de klimaattop: ‘De essentie van COP28 is het aanpakken van de grootste problemen die klimaatverandering met zich meebrengt, en dit vereist een open dialoog, inclusiviteit en respect voor fundamentele rechten. Door de conferentie te houden in een land waar andersdenkenden vaak het zwijgen wordt opgelegd, wordt een tegenstrijdige boodschap uitgedragen, die de geloofwaardigheid en doeltreffendheid van de resultaten zeker zal ondermijnen.’
Democratieën boeken meer vooruitgang in de strijd tegen klimaatverandering dan autocratieën. Maar desinvesteringscampagnes kunnen ook de meest recalcitrante politiek leiders onder druk zetten.
Op het eerste gezicht leek de klimmaattop van afgelopen herfst in Glasgow veel op zijn vijfentwintig voorgangers. Er waren:
een conferentiezaal ter grootte van een vliegdekschip waar breed werd uitgepakt door dubieuze partijen (zoals een gigantisch paviljoen van de Saoedi’s waar een ‘agenda voor een circulaire koolstofeconomie’ werd gepromoot);
eskaders van afgevaardigden die zich continu naar geheimzinnige sessies spoedden waar gepronkt werd met de resultaten van allerhande internationale milieubeschermingsprogramma’s, terwijl de echte onderhandelingen in een paar achterkamertjes plaatsvonden;
oprechte betogers met uitstekende protestborden (‘De verkeerde Amazon brandt af’).
Maar terwijl ik door de zalen en de omliggende straten dwaalde, viel me opnieuw op hoeveel er was veranderd sinds de laatste grote milieuconferentie in Parijs in 2015, en niet alleen omdat de CO2-niveaus en de temperaturen almaar hoger waren geworden.
De grootste verandering betrof het politieke klimaat. In die paar jaar leek de wereld een sterke ommezwaai te hebben gemaakt van democratie naar autocratie, wat onze mogelijkheden om de klimaatcrisis te lijf te gaan dramatisch heeft beperkt. Allerlei oligarchen hadden de macht gegrepen en gebruikten die om de status quo te handhaven; de hele bijeenkomst had iets Potemkinachtigs, alsof iedereen zinnen uit een scenario opzei dat de feitelijke politieke situatie van de planeet niet langer weerspiegelde.
Nu we hebben gezien hoe Rusland een oliegestookte invasie in Oekraïne heeft ondernomen worden we eens te meer met onze neus op deze trend gedrukt, maar Poetin is lang niet het enige geval. Hier volgen nog wat voorbeelden.
‘Alleen God…’
In 2015 in Parijs stond de Braziliaanse delegatie onder leiding van Dilma Roussef van de Arbeiderspartij, die een grote rol had gespeeld bij de beperking van de ontbossing van het Amazonegebied. In sommige opzichten kon Brazilië claimen dat het meer had gedaan om de klimaatschade te beperken dan enig ander land, simpelweg door de houtkap af te remmen. Maar in 2021 had Jair Bolsonaro de leiding, het hoofd van een regering die opkwam voor elke grote veeboer en mahoniestroper in het land. Als mensen zo begaan waren met het klimaat, zei hij, dan konden ze minder eten en ‘om de dag poepen’. En als ze zo begaan waren met de democratie, dan konden ze… de gevangenis in. ‘Alleen God kan me het presidentschap ontnemen,’ verkondigt hij in aanloop naar de verkiezingen dit jaar.
Of neem India, dat gezien de verwachte toename van zijn energieverbruik misschien wel het land is waar het allemaal om draait en dat de Indiase Greta Thunberg zelfs een visum had geweigerd om de conferentie bij te wonen. (In elk geval zat Disha Ravi niet langer in de gevangenis.)
Of Rusland (waarover straks meer) of China; tien jaar geleden konden we, zij het enigszins voorzichtig en niet geheel risicoloos, nog klimaatbetogingen in Beijing houden. Dat laat je nu wel uit je hoofd.
Of, natuurlijk, de VS, waarvan de ernstige democratische gebreken lange tijd de klimaatonderhandelingen hebben gehinderd. Dat we het moeten doen met een systeem van vrijwillige toezeggingen in plaats van een bindende wereldwijde overeenkomst komt doordat de wereld uiteindelijk doorkreeg dat er nooit 66 stemmen in de Amerikaanse Senaat te vinden zouden zijn voor een echt verdrag.
Die andere Joe
Joe Biden had verwacht bij de gesprekken te arriveren met het Build Back Better-investeringsplan in zijn achterzak, dat op tafel te gooien en tegen de Chinezen op te bieden, maar die andere Joe, Joe Manchin uit West Virginia, de grootste individuele ontvanger van fossielebrandstofgelden in Washington DC, stak daar een stokje voor. In plaats daarvan verscheen Biden met lege handen en liepen de gesprekken uit op een zeperd.
De bevolking snakt naar actie tegen klimaatverandering
En dus stonden we oog in oog met een wereld waarvan de bevolking snakte naar actie tegen klimaatverandering, maar waarvan de systemen daarin niet voorzagen. In 2021 hield het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP) een opmerkelijke wereldwijde opiniepeiling, waarbij de vragen via videogamenetwerken werden gesteld om ook mensen te bereiken die niet zo snel reageren op traditionele enquêtes. Zelfs tijdens de covidpandemie noemde 64 procent van de respondenten de klimaatverandering een ‘wereldwijde noodtoestand’ en drongen ze aan op een ‘veelomvattend klimaatbeleid dat verder gaat dan het huidige gefröbel’. Volgens UNDP-directeur Achim Steiner ‘laten de uitslagen van de enquête duidelijk zien dat acute klimaatactie overal te wereld brede steun geniet, ongeacht nationaliteit, leeftijd, geslacht of opleidingsniveau’.
Het ironische is dat sommige milieubeschermers zo nu en dan naar minder democratie hebben verlangd, niet naar meer. Natuurlijk, als er overal alleen maar sterke mannen aan de macht waren, dan konden die gewoon de moeilijke beslissingen nemen en ons op het rechte pad brengen, zonder dat we last hadden van de voortdurende grillen van verkiezingen, lobbyisten en plaatselijke overheden.
Verkeerd
Maar dit is om minstens één morele reden verkeerd: sterke mannen die in staat zijn onmiddellijk tegen de klimaatcrisis in actie te komen zijn ook in staat op veel andere gebieden onmiddellijk in actie te komen, waarvan de bevolking van Xinjiang en die van Tibet zouden kunnen meepraten als ze hun mond mochten opendoen. Het is ook verkeerd om een aantal praktische redenen.
Die praktische redenen beginnen met het feit dat autocraten rekening moeten houden met gevestigde belangen. Modi maakte tijdens zijn campagne om premier van de grootste democratie ter wereld te worden gebruik van de zakenjet van Adani, het grootste steenkolenbedrijf van het subcontinent. En reken maar dat er een fossiele lobby in China is; die vertelt Xi op ditzelfde moment dat economische groei afhankelijk is van meer steenkool.
Autocraten zijn vaak een rechtstreeks uitvloeisel van fossiele brandstoffen
Daar komt bij dat autocraten vaak een rechtstreeks uitvloeisel van fossiele brandstoffen zijn. Olie en gas zijn geconcentreerd op een paar plekken op de wereld, en daarom krijgen de mensen die erbovenop wonen of die plekken op een andere manier in hun greep hebben enorme hoeveelheden onterechte en ongebreidelde macht.
Boris Johnson was kortgeleden in Saoedi-Arabië om wat koolwaterstoffen te ritselen, de dag nadat de koning 81 mensen die hem niet aanstonden had laten onthoofden. Zou iemand ook maar enige aandacht aan de Saoedische koninklijke familie besteden als ze geen olie bezaten? Nee. Net zomin als dat de gebroeders Koch de Amerikaanse politiek zouden hebben kunnen domineren op grond van hun ideeën; toen David Koch in 1980 een libertaire gooi naar het Witte Huis deed kreeg hij bijna geen stemmen. Dus besloten hij en zijn broer Charles van hun inkomsten als Amerika’s grootste olie- en gasbaronnen de Republikeinse Partij op te kopen, en de rest is (disfunctionele) politieke geschiedenis.
Het behoeft nauwelijks betoog dat het opvallendste voorbeeld van dit fenomeen Vladimir Poetin is, een man wiens macht vrijwel geheel berust op de productie van spul dat je kunt verbranden. Als ik door mijn huis loop, vind ik volop elektronica uit China, textiel uit India, allerlei spullen uit de EU, maar niets waar ‘made in Russia’ op staat. Zestig procent van de export waarmee hij zijn leger bekostigt is afkomstig van olie en gas, en al het politieke machtsvertoon waardoor het Westen zich laat koeioneren vloeit voort uit het feit dat hij de gaskraan in handen heeft. Hij en zijn afschuwelijke oorlog zijn het product van fossiele brandstoffen, en zijn belangen in fossiele brandstoffen hebben de rest van de wereld in belangrijke mate gecorrumpeerd.
Despotisme
Laten we niet vergeten dat Donald Trumps eerste minister van Buitenlandse Zaken, Rex Tillerson, drager is van de Orde van Vriendschap, persoonlijk op zijn revers gespeld door Poetin als dank voor de enorme investeringen die Tillersons bedrijf (lees: Exxon) in het noordpoolgebied heeft gedaan, een regio die inmiddels rijp is voor exploitatie omdat hij, eh, is gesmolten. En die jongens laten elkaar niet barsten: het is volkomen logisch dat toen Coca-Cola, Pepsi, Starbucks en Amazon Rusland vorige maand verlieten, Koch Industries bekendmaakte dat ze bleven waar ze waren. Het familiebedrijf is tenslotte begonnen met het bouwen van raffinaderijen voor Stalin.
Je kunt ook zeggen dat koolwaterstoffen van nature goed samengaan met despotisme omdat ze over een grote energiedichtheid beschikken en daarom erg waardevol zijn; geografisch en geologisch gezien is de doorvoer ervan relatief gemakkelijk. Eén pijpleiding, één olieterminal volstaan.
Zon en wind zijn veel democratischer: die zijn overal beschikbaar en diffuus
Terwijl zon en wind in dit opzicht veel democratischer zijn: die zijn overal beschikbaar en diffuus in plaats van geconcentreerd. Ik kan geen olieput in mijn achtertuin hebben omdat daar, zoals in bijna alle achtertuinen, geen olie zit. En zelfs als er een olieput was, zou ik wat ik oppompte aan een raffinadeur moeten verkopen, en aangezien ik Amerikaan ben, zou dat vermoedelijk een bedrijf van Koch zijn. Maar wel kan ik een zonnepaneel op mijn dak hebben (en dat heb ik ook); mijn vrouw en ik runnen onze eigen minuscule oligarchie, geïsoleerd van de marktkrachten die de Poetins en de Kochs ontketenen en exploiteren. De kosten van zonne-energie zijn dit jaar niet gestegen, en zullen dat volgend jaar ook niet doen.
Vuistregel
Een vuistregel is dat gebieden met de gezondste democratieën die het minst worden gegijzeld door gevestigde belangen het succesvolst zijn in de strijd tegen klimaatverandering. Kijk wereldwijd maar naar IJsland of Costa Rica, in Europa naar Finland en Spanje, in de VS naar Californië en New York. Dus milieuactivisten moeten zorgen dat ze voor functionerende democratische staten werken, waar een werkzame toekomst belangrijker is dan gevestigde belangen, ideologie en persoonlijk leengoed.
Maar gezien de fysische tijdsbeperkingen – de alom aanwezige noodzaak om snel actie te ondernemen – kan dat niet de hele strategie zijn. De activisten zijn misschien wel een beetje te veel gefocust geweest op de politiek als bron van verandering en hebben onvoldoende oog gehad voor dat andere machtscentrum in onze beschaving: geld.
Als we de financiële reuzen van deze wereld er op een of andere manier toe zouden kunnen overhalen of dwingen om te veranderen, zou dat ook tot snelle vooruitgang leiden. Misschien nog wel snellere, omdat een hoog tempo eerder het kenmerk van de beursvloer is dan van een parlement.
En hier is de situatie een klein beetje rooskleuriger. Neem mijn eigen land. De politieke macht heeft zich in de meest Republikeinse, meest corrupte delen van Amerika gevestigd. De senatoren die relatief gesproken een handjevol mensen in dunbevolkte staten in het westen vertegenwoordigen zijn in staat ons politieke leven lam te leggen, en die senatoren staan bijna allemaal op de loonlijst van grote oliemaatschappijen. Maar het geld dat is vergaard in de Democratische delen waar op Biden wordt gestemd, is goed voor zeventig procent van de economie.
Dat is één reden waarom sommigen van ons zo hard hebben gewerkt aan campagnes voor bijvoorbeeld desinvestering in fossiele brandstoffen; we hebben grote overwinningen geboekt bij pensioenfondsen in New York en het onmetelijke universiteitssysteem van Californië, zodat we de grote oliemaatschappijen flink onder druk hebben kunnen zetten. Nu doen we hetzelfde met de grote banken die de financiële levensader van de olie-industrie vormen. We beseffen heel goed dat we Montana of Mississippi misschien nooit aan onze kant zullen krijgen, dus kunnen we beter een paar oplossingen bedenken die daar niet van afhankelijk zijn.
Wereldwijd
Hetzelfde geldt wereldwijd. We zullen misschien niet in staat zijn onze zaak in Beijing of Moskou te bepleiten, en ook in Delhi lukt dat steeds minder. Alleen al om die reden is het nuttig dat de geldpotten in Manhattan, in Londen, in Frankfurt en in Tokio blijven. Daar kunnen we tenminste nog wat lawaai maken.
En het zijn plekken waar een reële kans bestaat dat dat lawaai wordt gehoord. Regeringen zijn geneigd mensen te bevoordelen die hun fortuin al hebben gemaakt, industrieën die al bloeien: zij hebben werknemers die en bloc naar de stembus gaan, en zij kunnen zich het smeergeld veroorloven. Maar investeerders gaat het om bedrijven die hierna geld zullen verdienen. Daarom is Tesla op de beurs veel meer waard dan General Motors, zij het niet in de zalen van het Amerikaanse Congres.
Als we de wereld van het geld kunnen overhalen om in actie te komen, kan het heel snel gaan
Bovendien, als we de wereld van het geld kunnen overhalen om in actie te komen, kan het heel snel gaan. Als bijvoorbeeld Chase Bank, momenteel de grootste geldschieter ter wereld van de fossiele-brandstofindustrie, dit jaar zou aankondigen dat die steun in hoog tempo zal worden afgebouwd, dan zou dat nieuws zich binnen enkele uren naar alle aandelenbeurzen verspreiden. Daarom vonden sommigen van ons het de moeite waard om steeds grotere campagnes tegen deze financiële instellingen te lanceren, en zich vanuit hun lobby’s naar de gevangenis te laten afvoeren.
De wereld van het geld is minstens even onevenwichtig en oneerlijk als de wereld van de politieke macht, maar op zo’n manier dat milieuactivisten er iets gemakkelijker vooruitgang kunnen boeken.
Groteske oorlog
Poetins groteske oorlog is misschien de plek waar sommige van deze losse draden bij elkaar komen. Het is een illustratie van de manier waarop fossiele brandstof autocratie in de hand werkt, en van de macht die autocraten ontlenen aan de controle over schaarse middelen. Het heeft ons ook laten zien dat de macht van financiële systemen de meest recalcitrante politieke leiders onder druk kan zetten: Rusland wordt op een systematische en effectieve manier afgestraft door banken en bedrijven, al zouden die nog veel meer kunnen doen, zoals mijn Oekraïense collega Svitlana Romanco en ik kortgeleden hebben betoogd. Ook kan de schok van de oorlog de vastbeslotenheid en eensgezindheid van de resterende democratieën op de wereld versterken en, zo mogen we hopen, de aantrekkingskracht van aspirant-despoten als Donald Trump verminderen.
Maar we hebben jaren, geen decennia, om de klimaatcrisis tot op zekere hoogte een halt toe te roepen. Momenten als dit zullen we niet meer krijgen. De dappere bevolking van Oekraïne vecht misschien wel voor meer dan ze zelf beseft.
45 procent denkt niet dat de mens grotendeels verantwoordelijk is
Dit jaar werd gekenmerkt door enorme bosbranden in de VS en zware overstromingen in Europa en Azië. Experts brengen die natuurrampen in verband met de klimaatcrisis, maar veel Amerikanen worstelen met de vraag waarom deze crisis zich precies voordoet. Dat blijkt uit een peiling die werd gehouden in opdracht van VICE News, The Guardian en Covering Climate Now, een week voordat COP26, de conferentie over klimaatverandering in Glasgow, begon.
8,3 procent gelooft helemaal niet in opwarming van de aarde
Uit de gegevens blijkt dat klimaatverandering een belangrijke kwestie is voor kiezers in de VS, na gezondheidszorg en sociale programma’s. Voor ondervraagden met een universitair diploma en Democratische kiezers staat klimaatverandering zelfs op de eerste plaats, schrijft ViceNews. Maar ook al gelooft 69,5 procent van de respondenten dat opwarming van de aarde een feit is, er bestaat verdeeldheid over de oorzaak. 45 procent denkt niet dat de mens grotendeels verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde, maar dat die ontstaat door ‘natuurlijke veranderingen in het milieu’ of ‘andere’ oorzaken. 8,3 procent gelooft helemaal niet in opwarming van de aarde.
Opmerkelijk genoeg ontbreken op de klimaattop COP26 in Glasgow, die zondag is begonnen, veel van de landen die als eersten grote risico’s lopen door klimaatverandering. Redenen voor hun afwezigheid lopen uiteen van geldgebrek tot gebrekkige organisatie door COP26.
Eilandstaten in de Stille Oceaan spelen vaak een grote rol op VN-klimaatconferenties. De toespraken en samenwerkingsverbanden van leiders van landen die dreigen te verdwijnen onder de stijgende zeespiegel, tonen wat er daadwerkelijk op het spel staat. Om voor de hand liggende redenen dringen deze leiders ook het hardst aan op ambitieuze klimaatovereenkomsten die hun kwetsbare landen zullen beschermen. Desondanks zal een derde van de kleine eilandstaten en gebieden in de Stille Oceaan geen mensen afvaardigen naar COP26, de klimaattop die nog tot 12 november duurt, aldus Jocelyn Timperley in haar artikel voor Wired UK.
Dit is voornamelijk het gevolg van de quarantaineverplichtingen waarmee ze te maken zouden krijgen bij terugkeer naar hun grotendeels coronavrije landen. Persbureau Reuters meldde dat slechts vier leiders van deze eilanden, Fiji, Papoea-Nieuw-Guinea, Tuvalu en Palau, COP26 zullen bijwonen.
Catastrofaal
Laaggelegen eilanden in de Stille Oceaan worden geteisterd door de klimaatcrisis en dan niet alleen door stijgende temperaturen en veranderende weerpatronen, maar vooral door de stijgende zeespiegel die ertoe kan leiden dat hele landen onder water kunnen komen te staan.
COP26 wordt gezien als een evenement met een bijzonder hoge inzet omdat de conferentie de deadline markeert voor de tweede ronde van nationale klimaattoezeggingen, die om de vijf jaar worden gedaan. Het is dus een cruciaal moment voor het intensiveren van de klimaatambities. De huidige klimaattoezeggingen zullen deze eeuw voor een temperatuurstijging van 2,7 graden Celsius zorgen volgens de VN, ruim boven de doelstelling van anderhalve graad van het akkoord van Parijs, die al catastrofaal zal zijn voor veel eilanden in de Stille Oceaan.
Eilanden in de Stille Oceaan zullen weliswaar vertegenwoordigers hebben op de conferentie, maar de afwezigheid van hogere regeringsvertegenwoordigers is onwenselijk. Dit zijn overigens niet de enige belangrijke mensen die op COP26 zullen ontbreken. Covid-19-beperkingen, lange visumprocedures, stijgende hotelprijzen en veranderend quarantainebeleid hebben ervoor gezorgd dat veel potentiële afgevaardigden thuis zijn gebleven. Als gevolg hiervan hebben de plannen van COP-voorzitter Alok Sharma om van de conferentie ‘een inclusieve top’ te maken ‘waar alle stemmen worden gehoord’ een schrille bijklank gekregen.
Saleemul Huq, directeur van het International Centre for Climate Change and Development in Bangladesh, merkt op dat de meeste landen die voorheen op de rode lijst van het Verenigd Koninkrijk stonden – en wiens inwoners dus in verplichte quarantaine moesten –, de armste ontwikkelingslanden waren. Hoewel het VK nu de meeste landen van de rode lijst heeft gehaald, wat zeker heeft geholpen om de conferentie te kunnen bijwonen, ‘zullen velen het nog steeds niet halen’, zegt hij.
De warrige beslissingen van het VK met betrekking tot de rode lijst hebben het voor sommigen nog moeilijker gemaakt. Als reactie op aandringen van maatschappelijke organisaties bood het VK aan om de kosten van een verplichte vijfdaagse quarantaine volledig te dekken. Dit aanbod kwam nadat het vereiste quarantaineverblijf in hotels al eerder was teruggebracht van tien naar vijf dagen voor COP26-aanwezigen.
Toen het VK begin oktober 47 landen van de rode lijst schrapte, hadden velen al vliegtickets gekocht, en moesten ze dus alsnog vijf extra dagen accommodatie betalen ter vervanging van de quarantaineperiode. Dat zegt Alejandro Aleman, coördinator van de Latijns-Amerikaanse tak van het invloedrijke non-profitnetwerk Climate International Network (CAN).
Twee derde van de leden van Latijns-Amerikaanse organisaties die normaal gesproken zouden deelnemen, zijn er niet bij
‘Ten minste vier organisaties van CAN Latijns-Amerika die ik ken, hebben hun deelname geannuleerd omdat ze zich die extra dagen niet konden veroorloven’, zegt Aleman. Hij schat dat ongeveer twee derde van de leden van Latijns-Amerikaanse maatschappelijke organisaties die normaal gesproken zouden deelnemen aan VN-klimaatbesprekingen, er niet bij zijn bij COP26.
Dan zijn er ook nog vertragingen geweest met visa voor afgevaardigden. Maria Aguilar, advocaat bij de Colombiaanse non-profit Ambiente y Sociedad, zegt dat ze op 27 juli een visum aanvroeg om COP26 bij te wonen, dat pas op 20 oktober arriveerde, een dag voor haar vlucht. ‘Dus mijn hele planning was onzeker’, zegt ze. ‘Ik kon nog bellen en reageren omdat ik Engels spreek en een creditcard bij de hand had, maar ik kan me voorstellen dat mensen die dat allemaal niet hebben veel meer problemen ervaren.’
Een gebrek aan participatie van het maatschappelijk middenveld uit landen die kwetsbaar zijn voor klimaatverandering zal een aanzienlijke impact hebben op de resultaten van de conferentie, denkt Aleman. CAN Latijns-Amerika is bijvoorbeeld een voorstander van een vergoeding voor verlies en schade door klimaatverandering, zoals het verlies van huizen of land, tot ‘pijler van de onderhandelingen’ te maken, iets waar veel rijke landen zich krachtig tegen hebben verzet.
Begin september kwam de kritiek op COP26 tot een hoogtepunt toen CAN opriep om de conferentie uit te stellen, met het argument dat ‘een veilige, inclusieve en rechtvaardige wereldwijde klimaatconferentie’ nu onmogelijk was. De UK COP26 Coalition, die de oproep steunde, zei dat er geen tijd meer was om een ‘normale en inclusieve’ conferentie te organiseren.
Maar veel kwetsbare landen waren het daar niet mee eens en voerden aan dat COP26, die vanwege de pandemie al een jaar vertraging had opgelopen, ondanks de problemen door moest gaan. Aguilar vindt ook dat het uitstellen van COP26 geen optie was. ‘We zien al dat uitstel vanwege covid-19, waardoor klimaatactie is vertraagd, verdere schade heeft veroorzaakt’.
Rijken en machtigen
Ondertussen zijn veel van de rijkste landen met grote delegaties aanwezig op COP26. De VS, traditioneel een zeer machtige speler bij VN-besprekingen, zullen naar verluidt dertien kabinetsleden en hoge regeringsfunctionarissen sturen naast tientallen andere afgevaardigden. VolgensPolitico werden de organisatoren van de conferentie overspoeld met aanvragen van rijken en machtigen die aanwezig willen zijn. ‘Mijn gevoel is dat de kloof in participatie tussen de machtige landen en de kwetsbaren groter wordt’, zegt Aleman.
De Chinese president Xi Jinping woont de conferentie niet bij, maar de leider van van ’s werelds grootste vervuiler heeft er ongetwijfeld voor gezorgd dat berichten over zijn eisen en wensen zullen worden doorgegeven. Zowel koningin Elizabeth als de paus hebben hun aanwezigheid om medische redenen geannuleerd. En de Europese Unie heeft, hoewel ze nog steeds veel afgevaardigden stuurt, de opdracht gegeven om sociale evenementen op de conferentie te vermijden vanwege het toenemende aantal coronagevallen in het VK, wereldwijd gezien het op één na hoogste aantal na de VS.
Conferenties als COP26 zijn zeker niet de enige plekken voor klimaatactie, maar er worden belangrijke beslissingen genomen en ze bieden cruciale kansen voor degenen die het meest worden getroffen door klimaatverandering om hun stem te laten horen. ‘Nu de wereld op weg is om binnen ongeveer tien jaar meer dan anderhalve graad warmer te worden, kan niemand zich het veroorloven dat de landen die het meeste risico lopen afwezig zijn’, concludeert Timperley haar artikel.
Onder andere China, Brazilië en de VS zeggen toe ontbossing tegen te gaan
Wereldleiders hebben tijdens de klimaattop in Glasgow (COP26), die zondag is begonnen, een akkoord bereikt om ontbossing in de komende tien jaar een halt toe te roepen en het wereldwijde bomenarsenaal te vergroten als onderdeel van een miljardenpakket om de door de mens veroorzaakte uitstoot van broeikasgassen aan te pakken, bericht The Guardian.
Xi Jinping, Jair Bolsonaro en Joe Biden behoren tot de leiders die zich dinsdag tijdens de conferentie aan de verklaring zullen verbinden om uitgestrekte gebieden te beschermen, van de oostelijke Siberische taiga tot het Kongobekken, waar zich het op één na grootste regenwoud ter wereld bevindt, aldus de Britse krant.
Boskap is verantwoordelijk voor bijna een kwart van de uitstoot van broeikasgassen
Boskap is verantwoordelijk voor bijna een kwart van de uitstoot van broeikasgassen, grotendeels als gevolg van landontginning voor landbouwproducten zoals palmolie, soja en rundvlees, schrijft The Guardian. Door de verklaring te ondertekenen, verbinden presidenten en eerste ministers van grote producenten en consumenten van ontbossingsgerelateerde producten zich ertoe de bosecosystemen te beschermen.
El Salvador van president Bukele ontslaat een derde van de rechters
De jonge Salvadoraanse president Nayib Bukele, veertig jaar, staat bekend om zijn steeds autoritairder wordende methoden. Recent heeft hij besloten een slag toe te brengen aan de rechterlijke macht en 249 rechters ontslagen.
Alle rechters ouder dan zestig jaar of met meer dan dertig dienstjaren zijn ontslagen wegens ‘corruptie’
‘De ochtend van 27 september 2021 is een keerpunt in de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht’, schrijft dagblad La Prensa Gráfica. Alle rechters ouder dan zestig jaar of met meer dan dertig dienstjaren zijn ontslagen wegens ‘corruptie’.
De hele zaak werd geregeld via een wetsdecreet van het parlement – waarvan de meerderheid lid is van de partij van Bukele – en bekrachtigd door de president van het Hooggerechtshof, die door de regering werd benoemd. Inmiddels zijn al 98 nieuwe rechters ingezworen.
De bekende rechter Jorge Guzmán, die een onderzoek instelt naar een bloedbad in het leger in 1981 (bijna duizend doden) en die de president ervan beschuldigt hem de toegang tot militaire archieven te hebben ontzegd, verklaarde tegenover El Faro:
‘Het woord “corrupt” komt niet voor in het decreet, maar als je kijkt naar de discussies in het parlement om het te rechtvaardigen, denk ik dat dat het bijvoeglijk naamwoord is dat het meest werd gehoord. “We gaan ons ontdoen van corrupte rechters”, “we gaan het rechtssysteem zuiveren”. En nog voordat deze plenaire vergadering het decreet goedkeurde, had de president van de republiek zelf in een tweet aangekondigd dat er een ware zuivering zou komen in het justitiële apparaat.’
‘Een effectieve zuivering kan niet worden bereikt door de rechtsstaat met voeten te treden’
In een hoofdredactioneel commentaar stelt La Prensa Gráfica: ‘De rechterlijke macht heeft haar werk niet naar behoren gedaan. Het hele land maakt zich hier zorgen over en wil het gebrekkig rechtssysteem hervormen, dat openstaat voor georganiseerde misdaad (…) en politieke druk. Maar een effectieve zuivering kan niet worden bereikt door procedures met voeten te treden, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht met voeten te treden en de rechtsstaat met voeten te treden.’
Tijdens de klimaattop van de VN, die van 31 oktober tot 12 november in Glasgow plaatsvindt, wordt vuurwerk verwacht tussen de Schotse en Britse regeringen. COP26 wordt officieel georganiseerd door de Britten, maar met de grootste stad van Schotland als gastheer zal de pro-onafhankelijkheidspartij SNP van Nicola Sturgeon ongetwijfeld een prominente rol spelen, schrijft Politico EU.
De Schotse regering van Sturgeon is ambitieuzer op het gebied van klimaatverandering dan de Britse regering
De door de SNP geleide Schotse regering van Sturgeon is ambitieuzer op het gebied van klimaatverandering dan de Britse regering en heeft zich ten doel gesteld om tegen 2045 een nuluitstoot van CO2 te bereiken, tegenover het VK in 2050. Dat de SNP de macht deelt met de Schotse Groene Partij, de eerste keer dat een groene partij aan een regering in het VK deelneemt, is daarbij een factor van betekenis.
Milieuactivisten zijn bezorgd over steun van Britse ministers aan nieuwe olie- en gaswinning in de Noordzee, waaronder plannen voor exploratie van het Cambo-olieveld bij de Shetlandeilanden.
EY Ierland breidt uit
Dienstverlener EY creëert het komende jaar meer dan achthonderd banen in Ierland, bericht RTÉ, de Ierse publieke omroep. Het bedrijf is op zoek specialisten op het gebied van onder meer belastingen, audit, consulting, economie, recht, duurzaamheid, technologie en cyberbeveiliging. Met de uitbreiding zal het aantal medewerkers van het bedrijf in Ierland op 4200 komen.
‘De fundamentele veranderingen als gevolg van de pandemie, in combinatie met bredere macro-economische tegenwind en veranderende bedrijfsmodellen, hebben geleid tot een grotere vraag naar onze diensten om onze klanten te helpen de meest complexe zakelijke uitdagingen aan te gaan’, aldus Frank O’Keeffe, Managing Partner EY in Ierland. Hij voegde eraan toe dat het nieuwe hybride werkmodel van EY betekent dat het werk zal kunnen worden verricht door mensen overal op het eiland. ‘De medewerkers zullen de mogelijkheid hebben om te wisselen tussen werken op locatie bij de klant, vanuit een EY-kantoor of vanuit huis op een manier die het beste werkt voor onze klanten, onze mensen en voor ons bedrijf.’
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
