De Turkse autoriteiten beschuldigen de Israëlische premier van genocide. Volgens de Daily Sabah zijn nog eens zesendertig andere verdachten het doelwit, onder wie de Israëlische ministers van Defensie en Nationale Veiligheid. Deze functionarissen zijn volgens het Openbaar Ministerie in Istanbul verantwoordelijk voor ‘systematische genocide en misdaden tegen de menselijkheid’. Aangezien geen van de verdachten zich momenteel in Turkije bevindt, kan niemand worden gearresteerd.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Israël verwerpt met minachting de nieuwste publiciteitsstunt van de tiran Erdoğan’, aldus de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Saar op Twitter. ‘In Erdoğans Turkije is het rechtssysteem allang een instrument geworden om politieke rivalen het zwijgen op te leggen en journalisten, rechters en burgemeesters te arresteren’, klaagde hij.
Overlevenden wijten de tragedie aan menselijk falen
De brand brak dinsdag midden in de nacht uit in de plaats Bolu in het skigebied Kartalkaya, in een hotel met twaalf verdiepingen dat 238 gasten herbergde op het hoogtepunt van de wintervakantie. Het eerdere dodental was zesenzestig, maar dat is bijgesteld naar zesenzeventig. ‘Overlevenden weten de tragedie aan nalatigheid en zeiden dat het hotel blijkbaar geen alarmsysteem had,’ meldt Middle East Eye.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Er is geen alarm afgegaan, er was geen rookmelder en geen brandtrap, ook al hing er rook tot op de tiende verdieping,’ zei een overlevende in tranen op televisie. Vier mensen werden dinsdag gearresteerd, waaronder de hoteleigenaar, en in hechtenis genomen. Volgens het ministerie van Justitie is het onderzoek toegewezen aan zes aanklagers, ondersteund door een commissie van deskundigen. President Recep Tayyip Erdogan kondigde woensdag een dag van nationale rouw aan.
Erdogan wint tweede ronde van presidentsverkiezingen
Recep Tayyip Erdogan is gisteren bij de tweede ronde van de Turkse presidentsverkiezingen als winnaar uit de bus gekomen en heeft zich verzekerd van een nieuwe termijn van vijf jaar als president, schrijft Hürriyet. De leider van de AKP kreeg in 52 procent van de stemmen. Zijn uitdager Kemal Kilicdaroglu, de leider van de Republikeinse Volkspartij (CHP) en de presidentskandidaat van de Nationale Alliantie, bleef steken op 48 procent
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In een toespraak tot zijn aanhangers buiten zijn residentie in Istanboel bedankte Erdogan de kiezers en zei: ‘Met deze overwinning is de deur van “de eeuw van Turkije” begonnen. (…) De winnaar van deze verkiezingen is de Turkse natie met haar 85 miljoen inwoners.’
De president keek ook al vooruit. ‘We hebben 2024 [lokale verkiezingen] voor de boeg. Zijn we klaar om Istanboel te winnen bij de lokale verkiezingen? Non-stop.’ voegde hij eraan toe.
De Turkse kiezers gingen al op 14 mei naar de stembus voor presidents- en parlementsverkiezingen, maar geen van de kandidaten haalde meer dan 50 procent van de stemmen die nodig zijn om in de eerste ronde een winnaar aan te wijzen, waardoor een tweede ronde nodig was. ‘In de laatste twee weken van de verkiezingscampagne benadrukte Erdogan dat zijn presidentschap zal zorgen voor harmonie tussen de staatsorganen omdat zijn AKP de meerderheid van de zetels in het parlement heeft’, schrijft Hürriyet.
Erdogan leidt, maar oppositie bekritiseert voorlopige uitslagen
Recep Tayyip Erdogan en zijn uitdager Kemal Kilicdaroglu gaan ‘nek aan nek’ in ‘een van de spannendste presidentsverkiezingen in de geschiedenis van Turkije’, aldus het Turkse dagblad Hürriyet. Volgens Al Jazeera gaat, nadat 98 procent van de stemmen zijn geteld, de huidige Turkse president aan de leiding met 49,42 procent van de stemmen. Oppositieleider Kilicdaroglu moet het doen met 44,95 procent.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Omdat geen van de kandidaten de grens van 50 procent overschrijdt is er waarschijnlijk een tweede ronde nodig, die zal plaatsvinden op 28 mei. ‘Als onze natie om een tweede ronde vraagt, zullen we die graag aanvaarden. En we zullen deze tweede ronde absoluut winnen,’ verzekerde Kilicdaroglu, voorman van de CHP.
Bepalende figuren van die partij, waaronder de burgemeester van Ankara Mansur Yavas en die van Istanboel Ekrem Imamoglu, hebben zowel het staatspersagentschap Anadalu Agency als de regerende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) bekritiseerd voor het manipuleren van de verkiezingsresultaten en het vertragen van het tellen van de stemmen, bericht Hürriyet. Volgens AKP-woordvoerder en vicevoorzitter Ömer Celik zoekt de CHP naar excuses voor een nederlaag: ‘Ze zullen zich schamen als ze de realiteit onder ogen komen.’
De derde kandidaat, de ultranationalistische Sinan Ogan, kreeg 5 procent van de stemmen. Wie zijn partij besluit te steunen kan mogelijk bepalend zijn als de Turken opnieuw naar de stembus gaan. ‘Het zijn de nationalisten die in de tweede ronde de president zullen bepalen (…) Er staan ons vijftien zeer moeilijke dagen te wachten,’ aldus Ogan, die eraan toevoegde dat hij en zijn partijgenoten na intern overleg zullen beslissen wie zij zullen steunen, schrijft de Turkse krant.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Turkije, waar presidentsverkiezingen worden gehouden en de huidige president Erdogan het mogelijk moet afleggen tegen rivaal Kemal Kilicdaroglu. Wat staat er op het spel bij deze verkiezingen?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Wie zijn de presidentskandidaten?
Op zondag 14 mei worden er presidentsverkiezingen in Turkije gehouden enAl Jazeera noemt dat ‘de zwaarste test in president Recep Tayyip Erdogans twintigjarige periode als leider van het land’. Erdogan is al negen jaar president van het land, en was daarvoor elf jaar premier van Turkije. Hij was eerder burgemeester van Istanbul en is dus al decennialang een bepalende autoriteit in Turkije.
Dankzij enkele belangrijke economische en institutionele hervormingen aan het begin van deze eeuw wordt Erdogan door zijn aanhangers gezien als iemand die het land veel goeds heeft gebracht. Ook op internationaal niveau doet Turkije weer mee dankzij Erdogan, zo zegt zijn aanhang. Maar in het imago van Erdogan zijn steeds meer barstjes ontstaan: het onderdrukken van oppositie, het optreden van de regering na de aardbeving en de moeizame economische tijden voor het land worden de president zwaar aangerekend.
De grootste tegenstander van Erdogan is Kemal Kilicdaroglu, die volgens persbureauReuters‘gelooft dat zijn tijd is gekomen om met Turkije een nieuwe weg in te slaan en veel van de erfenis terug te draaien van de man die de politiek al twee decennia domineert’. Kilicdaroglu leidt een coalitie van zes oppositiepartijen en in sommige peilingen staat de vierenzeventigjarige Kilicdaroglu er beter voor dan Erdogan.
Politico noemt de rivaal van Erdogan de ‘Turkse Gandhi’ en schrijft: ‘Kilicdaroglu staat bij zijn voor- en tegenstanders bekend als een eerlijk man. Erdogan is president van een staat die doortrokken is van corruptie, terwijl Kilicdaroglu carrière heeft gemaakt in de strijd tegen misdaad.’ Andere kandidaten zijn de negenenvijftigjarige Muharrem Ince en de vijfenvijftigjarige Sinan Ogan, maar afgaande op wat de peilingen zeggen gaat de strijd tussen Erdogan en Kilicdaroglu.
De grootste thema’s deze verkiezingen zijn de economie, de heropbouw van het land, illegale migratie en democratische waarden. Allereerst de economie: die staat er niet goed voor. In februari lag de inflatie in het land op ruim 55 procent, schrijftCNBC, na een eerdere piek in 2022 van bijna 86 procent. Het gaat al maandenlang niet goed met de economie van het land en de oppositie wijst naar Erdogan als hoofdschuldige.
Daar komt bij dat Erdogan niet goed zou hebben ingegrepen in de nasleep van de aardbevingen die het land op 6 februari troffen.The New Yorker heeft de verkiezingen in Turkije zelfs omgedoopt tot ‘aardbevingsverkiezingen’ en schrijft: ‘De ramp benadrukte de corruptie en het autoritaire karakter van president Erdogan.’ De aardbeving, waarbij vijftigduizend doden vielen, toonde aan dat de infrastructuur en gebouwen niet goed gebouwd waren, dat de regering niet in staat was noodhulp te coördineren en dat mensen maanden later nog steeds tussen het puin leven.
Migranten zijn een speelbal geworden tijdens de presidentiële campagne, zo meldtThe Independent. Turkije heeft enorm veel Syrische vluchtelingen opgenomen (ongeveer 3,7 miljoen Syriërs) en speelt een belangrijke rol in het migratiebeleid van de EU (waarover later meer). ‘Alle drie de presidentskandidaten die het tegen Erdogan opnemen, hebben beloofd vluchtelingen terug te sturen. Erdogan zelf heeft de migratiekwestie niet genoemd tijdens de campagne. Geconfronteerd met een golf van verzet tegen vluchtelingen heeft zijn regering echter gezocht naar manieren om Syriërs terug naar huis te sturen’, schrijft de Britse krant.
Verder staat de democratie onder druk in Turkije. Na de couppoging van 2016 werden duizenden mensen opgepakt, werden oppositiepartijen verboden en is de persvrijheid flink verslechterd. Kemal Kilicdaroglu zei in een interview metDeutsche Welle dat hij ‘het verlangen van de mensen naar democratie zou vervullen. Dat is de grootste verandering en die zal niet alleen hier in Turkije worden gezien, maar door de hele wereld. We zullen echte democratie naar dit land brengen’, aldus Kilicdaroglu.
Wat het extra moeilijk maakt voor Erdogan, is dat de oppositie deze verkiezingen zeer verenigd optreedt, iets wat in voorgaande jaren wel anders was. ‘De oppositie is het meest verenigd sinds jaren. Ze vertrouwt erop dat ze in staat is het stemmen en tellen in stembureaus in het hele land te monitoren, zodat slechts een klein percentage van de stembiljetten kan worden gemanipuleerd’, schrijft Financial Times, die echter benadrukt dat er ook angst is bij de oppositie. ‘Hoe dichterbij de verkiezingen komen, hoe groter de angst voor fraude of een betwiste uitslag. De Turkse minister van Binnenlandse Zaken heeft de verkiezingen op sinistere wijze afgeschilderd als een westerse “politieke couppoging”.’
Wat betekenen deze verkiezingen voor de rest van Europa?
Vanuit Europa wordt er met meer dan een belangstellende blik naar de verkiezingen gekeken. Er staat veel op het spel, mede door de prominente rol die Turkije in de afgelopen jaren heeft ingenomen op het wereldtoneel. Onder Erdogan zijn de banden met autoritaire landen als China en Rusland verder aangehaald. Zo is Turkije een van de enige NAVO-landen die nog handel drijft met Rusland, schrijft deBBC. Als Erdogan aan de macht blijft, zal hij Turkije verder wegduwen van het Westen, zonder de NAVO te verlaten. Zijn uitdager Kilicdaroglu wil juist betere banden met het Westen, een hersteld bondgenootschap met de VS en zelfs toetreding tot de EU.
Vanuit Zweden zal er ook met extra belangstelling worden gekeken naar de verkiezingen in Turkije. Het land probeert al sinds vorig jaar lid te worden van de NAVO, maar Turkije is het enige land dat die aanvraag niet wil ratificeren. Erdogan beschuldigt Zweden ervan Koerdische terroristen in het land te laten verblijven en heeft om uitlevering gevraagd. De Zweedse premier Ulf Kristersson gaf al eerder aan af te wachten wat er met de verkiezingen zou gebeuren. ‘Wij hopen op een snel ratificatieproces na de Turkse verkiezingen’, zei hij volgensAnadolu Agency.
En dan is er de voor Europa zo belangrijke vluchtelingendeal. We schreven al dat Turkije miljoenen Syrische vluchtelingen heeft opgenomen die mogelijk op weg waren naar Europa. VolgensEuronews moet er mogelijk een nieuwe vluchtelingendeal worden gesloten als een andere partij de verkiezingen wint, ook al wijzen experts er in het artikel op dat de Syrische vluchtelingen, in plaats van teruggestuurd te worden, ook kunnen worden ingezet bij de wederopbouw van Turkije.
En dan zijn er nog de oorlog in Oekraïne en de goede relaties tussen Rusland en Turkije. Wie er ook wint, de hechte banden tussen die twee landen zullen blijven bestaan, zeggen twee experts tegenCNN. Zo zegt Onur Isci, universitair docent internationale betrekkingen aan de Bilkent-universiteit in Ankara, dat het ‘Turkse buitenlands beleid is ingegeven door economische overwegingen. En dat zal waarschijnlijk zo blijven in de volgende regering.’ Zo is Rusland een van de grootste handelspartners van Turkije, met een bilaterale handel van ruim 62 miljard dollar in 2022. Ook trekken sinds de oorlog in Oekraïne steeds meer rijke Russen naar Turkije.
‘Ruslands geografische nabijheid tot Turkije en zijn economische belangen in Ankara betekenen waarschijnlijk dat een andere leider dan Erdogan nog steeds goede betrekkingen met Rusland zal onderhouden, terwijl hij Turkije stevig zal verankeren binnen zijn westerse democratische allianties’, zegt Murat Somer, professor politieke wetenschappen aan de Koc-universiteit in Istanboel, tegen het Amerikaanse medium.Toch zal een groot deel van de EU hopen op een machtswisseling in Turkije deze zondag, dan wel na de tweede ronde. ‘Als Kemal Kilicdaroglu, de presidentskandidaat van de CHP [het oppositieblok], erin slaagt het autoritaire systeem dat Erdogan gedurende zijn twintigjarige ambtsperiode heeft opgebouwd te verslaan, ontstaat er mogelijk een kans om een vriendelijkere relatie op te bouwen tussen Turkije en zijn partners in de NAVO en de Europese Unie’, zo schrijftWorld Politics Review.
Het land was een bouwplaats. Nu is het een begraafplaats geworden. En dat is de verantwoordelijkheid van Erdogan en zijn regering, schrijft de Turkse journalist Aysegül Sert.
Aardbevingen vormden in de loop van de Turkse geschiedenis al vaker belangrijke keerpunten. In luttele seconden verwoestten ze de stilte. Mijn woonplaats Istanboel werd in 1999 getroffen. Er vielen meer dan zeventienduizend doden en nog veel meer gewonden. Ik wist altijd al dat je rekening moest houden met aardbevingen, dat ze te verwachten zijn in een land dat op de Anatolische Plaat ligt en aan twee grote breuklijnen grenst. Maar ik had er nog nooit een meegemaakt, of de nasleep ervan gezien. Wekenlang sliepen mensen buiten, in parken, aan de waterkant, op straat en in stadions. Sommigen konden niet terug naar hun huizen, omdat die verwoest waren. Anderen waren bang om terug te keren naar hun huizen die nog wel overeind stonden.
Die ramp, en de trage reddingsoperaties die erop volgden, zorgden ervoor dat de AKP – de Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling – aan de macht kwam. De AKP beloofde een modern en transparant beleid en heeft sindsdien het land bestuurd. Ondanks haar beloften heeft de partij tientallen jaren verspild: ze hebben alleen het eigen regime in stand gehouden en zich gelaafd aan hun eigen ideologische prioriteiten. Op de huidige catastrofe hebben ze zich op geen enkele manier voorbereid.
Vragen
Turkije en Syrië werden op 6 februari getroffen door twee zware aardbevingen, waarbij meer dan vijftigduizend mensen omkwamen en meer dan honderdduizend gewonden vielen. Velen worden nog vermist. In Turkije zijn meer dan elfduizend woonhuizen en bedrijfsgebouwen ingestort.
De eerste aardbeving had een magnitude van 7,8 en trof de stad Gaziantep, die grenst aan Syrië, kort na vier uur ’s nachts, terwijl iedereen sliep. Er wonen zo’n half miljoen Syrische vluchtelingen, die opnieuw een afschuwelijk gevoel van ontheemding ondergingen. De provincie Kahramanmaraş, die 95 kilometer noordelijker ligt, werd negen uur later getroffen door een beving met een magnitude van 7,5. Verschillende Turkse steden zijn zwaar getroffen. In Griekenland, Cyprus en Libanon werden nog lang naschokken gevoeld.
Ongeveer 380.000 mensen hebben na de aardbeving hun toevlucht gezocht tot hotels, slaapzalen, gemeenschapscentra en andere faciliteiten. President Recep Tayyip Erdogan kondigde voor drie maanden de noodtoestand af in de provincies die het zwaarst door de ramp zijn getroffen, en stelde zeven dagen van nationale rouw in. Want dat is hoe we het in Turkije altijd doen: vandaag rouwen we erom, morgen zijn we het weer vergeten. Totdat de volgende tragedie zich aandient.
Maar de Turkse bevolking heeft allerlei vragen aan de regering. Wat is er gebeurd met de miljarden dollars die we sinds de ramp van 1999 aan ‘aardbevingsbelastingen’ hebben betaald? Waarom heeft men zich niet hoeven houden aan de bouwvoorschriften die bedoeld waren om gebouwen aardbevingsbestendig te maken? Waarom is er, ondanks de waarschuwingen van deskundigen en de beloften van politici, niet meer gedaan om al deze doden te voorkomen?
De ontevredenheid maakte de weg vrij voor de haast messiaanse belofte van de AKP: de creatie van een ‘Nieuw Turkije’
Toen de AKP zo’n twintig jaar geleden aan de macht kwam, was de partij nog vrij onbekend. Kiezers omarmden de AKP omdat ze genoeg hadden van het oude bestuurssysteem en de bijbehorende partijcoalities, het gebrek aan transparantie, het politiegeweld en de financiële ongelijkheid. Die ontevredenheid maakte de weg vrij voor de haast messiaanse belofte van de AKP: de creatie van een ‘Nieuw Turkije’.
Maar de regering heeft de versterking van het land geenszins een prioriteit gemaakt. In plaats daarvan heeft de partij de afgelopen jaren besteed aan nationalistische campagnes – door Koerden in Turkije (bijna 20 procent van het land is van Koerdische afkomst) en Syrië aan te vallen, en door buurland Griekenland te bedreigen. Ideologie kreeg de prioriteit: vrouwen zijn aangespoord ‘ten minste drie kinderen’ te baren en er wordt geprobeerd een ‘vrome generatie’ te kweken door veel religieuze scholen te openen. De regering onderdrukte afwijkende meningen door ambtenaren te ontslaan die zich niet konden vinden in de conservatieve standpunten van de partij.
Kortom, de regering heeft ernaar gestreefd secularisme en democratie de kop in te drukken en alles tot een symbool van haar eigen heerschappij te maken. Bij een grotendeels ongeschoolde en gemakkelijk manipuleerbare bevolking heeft ze er nationalisme ingehamerd, angst voor de ‘ander’ en een onvoorwaardelijk vertrouwen in een heldhaftige vaderfiguur.
Kapot
Dit ‘Nieuwe Turkije’ gebruikte infrastructuurprojecten om de breuk met het verleden te benadrukken. Hoe meer de regering bouwde, hoe machtiger en moderner ze leek. Ze nam geen voorbeeld aan Europa, maar aan de wolkenkrabbers van Qatar en Saoedi-Arabië. Bouwbedrijven en andere bedrijven die dicht bij de partij stonden kregen contracten en vergunningen aangeboden in ruil voor smeergeld en stemmen. Erdogan zei in een toespraak ter gelegenheid van de voltooiing van een nieuwe brug in 2021: ‘Buitenlanders die naar Turkije komen, kijken nu met afgunst naar onze wegen, bruggen en luchthavens.’ Als dat ooit al zo was, geldt dat nu in ieder geval niet meer.
Turkse burgers vroegen kort na de recente aardbevingen op sociale media aan rijke vastgoed- en bouwbedrijven of die hun grondverzetmachines en andere zware apparatuur naar de getroffen plekken konden brengen, zodat er nog levens konden worden gered. Zijn zij immers niet degenen die bouwvoorschriften negeerden om hun inkomsten te maximaliseren? Zijn zij het niet die wegen en huizen bouwden met goedkope materialen, die nu vergaan zijn tot puin en stof?
Ziekenhuizen zijn verwoest, waardoor patiënten en verzorgers in de kou zitten
Ik heb Turken in de nasleep van corruptieschandalen vaak dingen horen zeggen als ‘Oké, ja, ze stelen. Nou en? Elke regering heeft van ons gestolen; deze regering geeft tenminste iets terug aan het volk door bruggen, vliegvelden en wegen te bouwen.’ Maar nu zijn de bruggen kapot en de vliegvelden gesloten. De wegen zijn zozeer opengebarsten dat ze door een meteoriet lijken te zijn getroffen. Noodhulp kan de rampgebieden niet bereiken.
In de getroffen regio zijn een winkelcentrum en een historische moskee zijn ingestort. Ziekenhuizen zijn verwoest, waardoor patiënten en verzorgers in de kou zitten. Elektriciteit, brandstof, gas en stromend water zijn schaars. Het kasteel van Gaziantep, een monument dat de Hettitische, de Romeinse en Byzantijnse periode overleefd heeft, is zwaar beschadigd geraakt. Orthodoxe en Armeense kerken en synagogen – de weinige overgebleven herinneringen aan de multi-etnische geschiedenis die de regering heeft geprobeerd uit te roeien zijn naar verluidt vernield.
Maar het is moeilijk om erachter te komen wat er nu precies is ingestort en wat nog overeind staat, omdat de regering veel onafhankelijke media de afgelopen jaren het zwijgen heeft opgelegd. In de ochtend daags na de aardbeving werkte Twitter – waar mensen informatie uitwisselen over overlevenden en benodigdheden – in Turkije bijzonder traag. Waarschijnlijk zat de regering ook daar achter.
Maar op de verkiezingsdag moeten we besluiten onze macht niet langer te geven aan een partij die er misbruik van maakt
Mijn moeder is geboren in Erzincan, in het oosten van Turkije, meer dan tien jaar na de aardbeving van 1939. Daarbij kwamen dertigduizend mensen om – nog steeds staat de aardbeving bekend als de meest verwoestende in de nationale geschiedenis. Ik bezocht in 2017 haar afgelegen dorp in het prachtige hooggebergte. De mensen daar vertellen nog steeds verhalen over het trauma dat de aardbeving heeft veroorzaakt en dat mensen in elke uithoek van mijn vaderland nog steeds met zich meedragen. Wat er begin deze maand is gebeurd, zal minstens net zo lang worden herinnerd.
Onze republiek viert dit jaar in oktober zijn honderdste verjaardag. De presidents- en parlementsverkiezingen worden in mei gehouden. Natuurlijk heeft de regering deze aardbeving niet veroorzaakt; dat hebben breuklijnen diep in de aarde gedaan. Maar op de verkiezingsdag moeten we besluiten onze macht niet langer te geven aan een partij die er misbruik van maakt en die meer geeft om haar eigen voortbestaan dan om het welzijn van het volk. We moeten denken aan de blote handen van alle reddingswerkers en bewoners die mensen opgraven in het puin van onze steden. Turkije was een bouwplaats. Nu is het een begraafplaats geworden. Ons land verdient beter.
Twee zware aardbevingen hebben maandagavond opnieuw het noorden van Syrië en de zuidelijke Turkse provincie Hatay getroffen. Ze hadden een kracht van 6,4 en 5,8 op de schaal van Richter. De verwoestende aardbeving van 6 februari heeft in beide landen meer dan 47.000 mensen het leven gekost. Die had een magnitude van 7,8.
Volgens de Turkse minister van Binnenlandse Zaken, Süleyman Soylu, zijn er in Turkije minstens zes doden en meer dan tweehonderd gewonden gevallen. In Syrië zijn in Aleppo zes mensen gewond geraakt, die in paniek probeerden te vluchten, meldt het agentschap Sana. De Syrische reddingsgroep de Witte Helmen verklaart dat er meer dan honderddertig gewonden zijn gevallen in het noorden van het land.
‘De mensen zijn in paniek en getraumatiseerd’ door de gebeurtenissen van 6 februari
‘De naschokken zullen maanden duren, zelfs jaren. Maar ze nemen met de dag af,’ zei de Turkse geoloog Mehmet Kokum tegen Al Jazeera. Kokum voegde eraan toe dat er sinds 6 februari meer dan vijfduizend naschokken zijn geweest. In Syrië heeft de laatste beving, ‘hoewel hij korter en iets zwakker was [dan eerdere aardbevingen], de bevolking nog meer angst aangejaagd’, vertelde Abdulkafi Al-Hamdo, een oppositielid uit het noorden van het land, aan de Qatarese zender. ‘De mensen zijn in paniek en getraumatiseerd’ door de gebeurtenissen van 6 februari.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week gaan we dieper in op de vraag waarom de aardbeving in Turkije zo veel doden en schade tot gevolg kon hebben.
Dit artikel verscheen eerder als nieuwsbrief, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Welke impact heeft de aardbeving in Turkije gehad?
‘Ingestorte flatgebouwen, puin in de straten, gezinnen in tenten in een voetbalstadion’, zo beschrijftThe New York Timesde gevolgen van de aardbeving van 6 februari in de Zuid-Turkse stad Kahramanmaras. Maras, zoals de stad van 400.000 inwoners kortweg genoemd wordt, bevond zich haast op het epicentrum van de beving. ‘De stank van dode lichamen hangt in de straten’, aldusAl Jazeera.
Bijna duizend gebouwen zijn ingestort in Maras en meer dan zeshonderd doden zijn bevestigd. Er liggen echter nog veel dode lichamen begraven onder het puin. ‘De gebouwen die nog overeind staan in de stad zijn ook niet meer veilig om in te wonen, waardoor veel overlevenden de strenge winter in de open lucht moeten trotseren’, vervolgt het Qatarese nieuwsnetwerk. In heel Turkije zijn inmiddels meer dan 35.000 doden gemeld.
Bekijk op de site van CNN de voor- en nabeelden van de aardbeving om een idee te krijgen van de ernstige verwoestingen in het getroffen gebied.
‘In deze regio komen aardbevingen vaker voor, dus waarom was deze zo vernietigend?’, vraagtCNN zich af in een videoreportage. Met een kracht van 7,8 op de schaal van Richter was de recente aardbeving de sterkste in honderd jaar tijd. Daarna volgde een serie van naschokken, de grootste met een magnitude van 7,5 – bijna net zo krachtig als de aanvankelijke beving.
Doordat de aardbeving zo vroeg in de ochtend plaatsvond, lagen de meeste mensen thuis in hun bed te slapen. In het gehele rampgebied, dat zo groot is als heel Frankrijk, zijn duizenden woningen ingestort. Volgens schattingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zouden er in Turkije en Syrië zo’n 23 miljoen mensen geraakt zijn door de natuurramp.
In veel afgelegen gebieden is de hulp nog nauwelijks op gang gekomen, schrijft The New York Times in een reportage vanuit het dorp Kayabasi. ‘In Zuid-Turkije hebben overlevenden van de aardbeving nog steeds behoefte aan onderdak, dekens en toiletten. De nood lijkt vooral acuut op het platteland.’
Terwijl families rouwen om het verlies van hun dierbaren, groeit de woede onder getroffenen en wordt er gezocht naar schuldigen voor de omvangrijke ramp, schrijft CNNin een artikel over de nasleep.
Hoewel meteorologen rampen zoals orkanen of overstromingen kunnen voorspellen, kunnen seismologen dat bij aardbevingen nog niet. Er zijn wel apparaten die een aardbeving kunnen detecteren, maar die geven hooguit een minuut van tevoren een waarschuwing af en zijn duur in onderhoud, aldusThe Economist. Vaak geven ze mensen hooguit de tijd om hun woning uit te vluchten.
Na de verwoestende aardbeving van 1999, waarbij duizenden mensen omkwamen, zijn de regels voor gebouwen in aardbevingsgebieden aangescherpt. Toch zijn meer dan zesduizend gebouwen in Turkije ingestort, volgens het rampenagentschap van het land. Met zoveel schade is de vraag welke rol de infrastructuur van gebouwen kan hebben gespeeld in de tragedie.
‘Wat vooral opvalt is het type instortingen – wat wij de pannenkoekinstorting noemen. En dat is het type instorting dat wij ingenieurs niet graag zien,’ zei Mustafa Erdik, hoogleraar aardbevingstechniek aan de Bogazici-universiteit in Istanboel tegen CNN. ‘Dergelijke instortingen maken het werk van de zoek- en reddingsteams erg moeilijk.’ Hoewel Erdik gelooft dat veel van de ingestorte woningen voor 1999 gebouwd zijn, denkt hij dat er ook veel moderne gebouwen bijzaten die niet aan de regels voldeden.
Hoewel seismologen, geofysici en stedenbouwkundigen de afgelopen jaren en vooral de laatste maanden hebben gewaarschuwd voor het zeer hoge risico op aardbevingen, met name in de regio Kahramanmaraş, lijken er geen bijzondere maatregelen te zijn genomen. De autoriteiten hadden hier beter op in moeten spelen, aldus een deel van de Turkse pers.
In de wijk Saraykint in Antakya, een van de zwaarst getroffen steden, wezen bewoners op het slechte vakmanschap van een pas gebouwd luxe gebouw van veertien verdiepingen met ongeveer negentig appartementen, dat compleet is ingestort. ‘Het beton is net zand,’ zei een man tegenThe New York Times, toen hij bij het gebouw stond en naar de reddingswerkers keek. ‘Het is te snel gebouwd.’
De Turkse krantCumhuriyet sprak met overlevenden van de aardbeving in Kahramanmaras, die ook wijzen op het aantal nieuwe gebouwen dat is ingestort. ‘Ze zeiden ons dat deze plaats zou worden zoals Adana [de naburige grote stad, 200 kilometer verderop, die welvarender is], en dit is het resultaat.’ In de stad is 95 procent van de gebouwen ingestort of zeer zwaar beschadigd.
Een van de zwaarst getroffen wijken is Onikisoebat. Hier is men pas twee dagen na de aardbeving begonnen met de reddingsoperaties. ‘Waar is de regering? Waar is Recep Tayyip Erdogan, die kritiek had op [de slechte aanpak van] de aardbeving van 1999 [waarbij 17.000 mensen omkwamen in het gebied rond Istanboel en die de publieke verontwaardiging tegen de toenmalige regering aangewakkerde en bijdroeg aan Erdogans opkomst in 2002]? Zijn ze ons vergeten of wat?’ aldus een bewoner tegen de Turkse krant.
Ook hekelen de inwoners van Kahramanmaras het gebrek aan informatie. ‘Na de eerste aardbeving hadden de autoriteiten een oproep moeten doen aan de mensen om niet terug te keren naar hun huizen. Maar er werd niets gedaan. Sommige mensen keerden terug naar hun huizen en stierven bij de tweede aardbeving. Dat is te wijten aan onzorgvuldigheid en incompetentie van de autoriteiten.’
Afad, het Turkse orgaan dat verantwoordelijk is voor de coördinatie van de reactie op natuurrampen, is het doelwit van critici, die de vertraging en het gebrek aan organisatie van reddingsoperaties aan de kaak stellen. Een probleem van budgettaire prioriteiten, vindt het linkse dagbladBirgün, dat erop wijst dat de regering de begroting van de instelling in 2023 met 33 procent, oftewel 150 miljoen euro, heeft gekort en dat de totale begroting van Afad zeven keer lager is dan die van het ministerie van Religie.
‘Waren de miljarden aan belastinggeld die na 1999 in het kader van het aardbevingsrisico werden geïnd maar goed gebruikt’, schrijft het onlinemediumT24. ‘We kregen zogenaamde existentiële dreigingen voorgeschoteld, waartegen we bommen en vliegtuigen moesten kopen en produceren, waarvoor we huurlingen moesten betalen en gevechtsdrones fabriceren, terwijl de eigenlijke dreiging onder onze voeten lag.’
Cumhuriyet stelt de laksheid van de autoriteiten aan de kaak, die regelmatig ‘amnestie’ verlenen om het bouwen zonder vergunning te legaliseren. Zo zouden er alleen al in 2018 in de regio Gaziantep 76.605 en in de regio Hatay 71.738 gebouwen pas achteraf zijn goedgekeurd.
VolgensThe New York Timesprees Erdogan tijdens de campagne van 2019 de wetgeving die zijn politieke partij had doorgedrukt, waardoor eigenaren van gebouwen bouwovertredingen werden vergeven zonder dat ze hun gebouwen hoefden aan te passen.
De Turkse krant merkt op dat in de stad Malatya een enorm luxe wooncomplex, Asur Konutlari, dat slechts zes maanden geleden werd opgeleverd, is ingestort. ‘De website van de projectontwikkelaar adverteerde dat de gebouwen “conform de aardbevingsnormen met materialen van topkwaliteit” zijn gebouwd.’
Lees ook deze reportage van The New York Times met beelden van de instorting van Asur Konutlari.
Welke gevolgen zal deze kritiek hebben voor Erdogan?
De aardbeving kan een gamechanger zijn voor de politieke carrière van president Erdogan, schrijftCNN. Hoewel Erdogan de getroffen gebieden bezocht, slachtoffers troostte en beloofd heeft de duizenden ingestorte huizen weer op te bouwen, is de onvrede over zijn optreden groot, vooral in de regio’s die het hardst geraakt zijn.
Het handelen van de Turkse president in de wederopbouw zal bepalend zijn voor de presidentsverkiezingen van 14 mei. ‘Erdogan is zich daar waarschijnlijk van bewust’, aldus CNN. Vorige week woensdag erkende hij ‘tekortkomingen’ in de vroege reactie van de regering. De volgende dag herinnerde hij de Turken aan de inspanningen van de regering bij eerdere rampen, beloofde hij huizen in minder dan een jaar te herbouwen en beloofde hij slachtoffers te steunen met 10.000 lira (597 euro) per persoon.
Of deze beloften zijn kans op herverkiezing zullen redden is onduidelijk. De meeste door de aardbeving getroffen provincies in het zuiden van Turkije zijn sociaal conservatief en bolwerken van Erdogans islamistisch georiënteerde AK-partij, aldus Sinan Ulgen, een voormalige Turkse diplomaat en voorzitter van de in Istanboel gevestigde denktank EDAM. ‘De gemiddelde prestaties van de AK-partij in die provincies liggen boven het nationale gemiddelde’, zei hij tegen CNN.
Verlies van steun in de getroffen gebieden zou dus desastreus zijn voor Erdogan, die midden in de campagne zit voor een derde termijn als president. Voor de Turkse machthebbers hebben bevingen in het verleden een grote rol gespeeld. Zo is Erdogan zelf aan de macht gekomen na onvrede over de wederopbouw na de aardbeving van 1999. Ook de Turkse oppositie spreekt zich al uit over de vermeende tekortkomingen van de regering bij de aanpak van de tragedie.
Het regeringsgezinde dagbladSabah blijft in ieder geval achter de president staan: ‘Is het mogelijk om in één jaar tien nieuwe steden te bouwen? Het is moeilijk te geloven, maar ik vertrouw hem, ik weet zeker dat het kan. Turkije heeft in het verleden ook aardbevingen meegemaakt en het heeft zich daarvan hersteld. Erdogan en Turkije komen altijd sterker uit de crises die ze doormaken’, aldus de krant in het hoofdredactioneel commentaar. ‘Erdogan heeft ons niet teleurgesteld.’
De aardbeving in Turkije en Syrië heeft niet alleen gevolgen voor de mensen in het getroffen gebied, maar zou ook weleens een staartje kunnen krijgen voor president Erdogan, zo schreef Politico vrijdag. Politici van de oppositie houden Erdogan verantwoordelijk voor het feit dat het land zo slecht voorbereid was op een aardbeving en dat de noodhulp zo laat op gang kwam. Dit zou te wijten zijn aan onvoldoende samenwerking en coördinatie tussen de staat en de lokale autoriteiten en hulporganisaties.
Het optreden van de Turkse president tijdens deze humanitaire noodsituatie zou weleens invloed kunnen hebben op de uitslag van de verkiezingen, die over drie maanden gehouden worden. In 1999 was het de slappe reactie van de toenmalige regering op de aardbeving in dat jaar die Erdogan en zijn AKP in het zadel hielp. Dat zou Erdogan ook kunnen overkomen, aldus Politico.
Erdogan erkende dat er ‘natuurlijk fouten zijn gemaakt’
Volgens critici zou Turkije geld dat begroot was voor natuurrampen, besteed hebben aan het bouwen van snelwegen. Daarnaast waren veel gebouwen die zijn ingestort, gebouwd na 1999 en hadden zij dus moeten voldoen aan de aardbevingsbestendige bouwvoorschriften die na dat jaar in werking zijn getreden. Ook werden hulporganisaties in hun werkzaamheden gehinderd doordat de Turkse regering zo gecentraliseerd is, wat de reddingsoperaties bemoeilijkte.
Erdogan wees kritiek op de politie en het leger van de hand. Volgens hem hebben zij naar eer en geweten gehandeld. Wel erkende hij dat de zoek- en reddingsoperaties sneller hadden gekund en dat er ‘natuurlijk fouten zijn gemaakt’. Hij beloofde dat er binnen een jaar nieuwe gebouwen zullen staan en dat de regering de huur zal betalen van mensen die niet in tenten willen blijven wonen.
Het dodental van de aardbeving in het zuiden van Turkije blijft stijgen. Dinsdagavond meldde Turkije meer dan 5894 doden, en Syrië meer dan 1932. De beving van maandagnacht had een kracht van 7,8 op de schaal van Richter en werd gevolgd door een sterke naschok enkele uren later.
‘Naschokken, ijskoude temperaturen en beschadigde wegen belemmeren reddingspogingen om overlevenden te vinden’, aldus The Guardian, die erop wijst dat ‘de Turkse autoriteiten in tien provincies de noodtoestand hebben uitgeroepen en de Wereldgezondheidsorganisatie heeft gewaarschuwd dat het uiteindelijke dodental meer dan twintigduizend kan bedragen.’
‘De pogingen om overlevenden te vinden worden bemoeilijkt door de ijzige omstandigheden’
Mensen in afgelegen steden in het zuiden van Turkije beschreven hoe de hulpverleners in het grensgebied van meer dan duizend kilometer lang handen en middelen te kort komen. In Noord-Syrië, waar de rebellen aan de macht zijn, ontbreekt het vrijwillige reddingswerkers bijvoorbeeld aan brandstof en andere elementaire voorzieningen die nodig zijn om mensen die nog steeds vastzitten onder het puin te kunnen helpen.
‘Een onbekend aantal mensen zit nog steeds vast en de pogingen om overlevenden te vinden worden bemoeilijkt door de ijzige omstandigheden. Ook de slechte internetverbinding en beschadigde wegen tussen enkele van de zwaarst getroffen steden in het zuiden van Turkije hebben de reddingsteams gehinderd’, bericht de Britse krant.
Volgens de WHO zou het dodental kunnen verachtvoudigen
Het dodental in Turkije en Syrië blijft stijgen, meer dan vierentwintig uur na de verwoestende aardbeving. Volgens voorlopige cijfers van maandag 6 februari zijn meer dan 4300 mensen omgekomen door de aardbeving van 7,8 op de schaal van Richter die om 4:17 uur plaatselijke tijd bij de stad Gaziantep (Zuidoost-Turkije) plaatsvond, enkele uren later gevolgd door een sterke naschok.
In Turkije staat het dodental op 2921, volgens het staatsbureau voor rampenbestrijding (Afad). Het laatste dodental uit Syrië overstijgt de 1400 slachtoffers. De Wereldgezondheidsorganisatie verwacht dat het dodental kan verachtvoudigen, bericht de BBC.
‘Reddingswerkers zoeken bij ijzige temperaturen wanhopig in het puin naar overlevenden‘
‘In beide landen zijn duizenden gebouwen ingestort, en verschillende video’s tonen het moment waarop ze vielen, terwijl omstanders dekking zochten’, schrijft de BBC. ‘Gebouwen van wel twaalf verdiepingen hoog liggen nu plat, wegen zijn verwoest en er liggen enorme bergen puin zover het oog reikt.’
In Turkije en Syrië ‘zoeken reddingswerkers bij ijzige temperaturen wanhopig in het puin naar overlevenden‘, met ‘hoofdlampen en schijnwerpers om ’s nachts door te blijven werken’, aldus The New York Times.
De eerste reddingswerkers uit het buitenland zullen naar verwachting vandaag aankomen. Volgens de Turkse president Recep Tayyip Erdogan hebben vijfenveertig landen – naast de NAVO en de Europese Unie – hulp aangeboden, meldt de Turkse krant Hürriyet.
Het Turkse parlement heeft donderdag een door president Recep Tayyip Erdogan voorgestelde wet goedgekeurd die het mogelijk maakt journalisten en gebruikers van sociale media tot drie jaar op te sluiten voor het verspreiden van ‘desinformatie’. Ook moeten sociale netwerken en internetsites persoonlijke gegevens van gebruikers verstrekken, bericht Deutsche Welle.
Volgens de Raad van Europa kunnen de vage definitie van ‘desinformatie’ en de bijbehorende dreiging met gevangenisstraf een ‘afschrikkend effect en meer zelfcensuur tot gevolg hebben, niet in de laatste plaats met het oog op de komende verkiezingen in juni 2023’. Uit peilingen blijkt dat de steun voor Erdogan en zijn AKP sinds de laatste stemming is afgenomen, aldus DW.
Artikel 29 van de wet gaf de meeste aanleiding tot bezorgdheid over de vrijheid van meningsuiting. Daarin staat dat wie online valse informatie over de veiligheid van Turkije verspreidt om ‘angst te zaaien en de openbare orde te verstoren’, een gevangenisstraf van één tot drie jaar kan krijgen.
In de Somalische hoofdstad Mogadishu staat het Recep Tayyip Erdogan-ziekenhuis, vernoemd naar de Turkse president. Dat is opmerkelijk, want gezien het geweld trekt Mogadishu weinig buitenlanders aan. Behalve Turken dus. Een Turks bedrijf renoveerde de haven en exploiteert die nu. Een ander Turks bedrijf runt een hotel en de internationale luchthaven. Met Turks ontwikkelingsgeld hebben Turkse bedrijven het parlementsgebouw en verkeersaders in de stad hersteld. Turkse officieren hebben meer dan 5000 Somalische soldaten en politiecommando’s opgeleid en uitgerust. Het zijn allemaal voorbeelden van de expansieplannen van Erdogan, meldt The Economist.
Turkse bedrijven hebben naar schatting voor 78 miljard dollar aan projecten in Afrika voltooid
In 2009 had Turkije slechts enkele diplomatieke missies in Afrika. Nu zijn het er 43. Turkish Airlines vloog in 2004 op vier Afrikaanse steden, nu zijn dat er ruim 40. De handel met het continent steeg tot 29 miljard dollar vorig jaar, waarvan 11 miljard dollar met Afrika bezuiden de Sahara: een bijna achtvoudige toename sinds 2003. Hetzelfde geldt voor de bouwsector, waar Turkse bedrijven knabbelen aan de dominante positie van Chinese bedrijven. Turkse bedrijven hebben naar schatting voor 78 miljard dollar aan projecten in Afrika voltooid, waaronder luchthavens, stadions en moskeeën. Vorig jaar verwierf een Turks bedrijf een contract van 1,9 miljard dollar van Tanzania voor de aanleg van een spoorlijn.
Twee decennia geleden keek Turkije amper naar dat continent en droomde het van toetreding tot de Europese Unie. Naarmate de betrekkingen met het Westen bekoelden, is Turkije zich steeds meer gaan richten op Afrika.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
