De Belarussische sprintster Kristina Tsimanoeskaja, die vorige week asiel aanvroeg in Polen nadat teamfunctionarissen haar tijdens de Olympische Spelen in Tokio aan boord van een vliegtuig naar Minsk probeerden te dwingen, is niet de enige sporter die de dictatuur van Aleksander Loekasjenka ontvlucht.
‘Je kan nu niet alleen je vrijheid verliezen maar ook je leven‘, aldus de gevluchte Maksimava
Vorige week liet zevenkampster Jana Maksimava, ook aanwezig op de Olympische Spelen, weten dat zij en haar echtgenoot besloten hebben om met hun kind in Duitsland te blijven zolang het nietsontziende optreden tegen prodemocratische groeperingen en regeringscritici in Belarus voortduurt, bericht Radio Free Europe/RL. Haar echtgenoot, Andrej Krawtsjanka, bezit het Belarussische nationale record op de tienkamp en won een zilveren medaille op de Olympische Spelen van 2008 in Beijing. In een bericht op Instagram zei Maksimava dat ‘je nu niet alleen je vrijheid kan verliezen, maar ook je leven’.
Ondertussen meldde de Belarussische krant Nasha Niva dat Kanstantsin Jakawlev, coach van handbalclub Vitsjaz uit Minsk, is gevlucht naar Oekraïne. In juni werd Jakawlev gearresteerd en vijftien dagen vastgehouden wegens deelname aan een door het regime verboden antiregeringsdemonstratie.
Sergej Kovaljov, ‘een van de belangrijkste figuren op het gebied van politiek en mensenrechten in de Sovjet-Unie en Rusland’, is maandag op 91-jarige leeftijd overleden, meldde The Moscow Times. Kovaljov, winnaar van de Sacharov-prijs van het Europees Parlement in 2009, was een van de leiders van de prodemocratische beweging in de USSR en bracht in de jaren zeventig en tachtig zeven jaar in een strafkamp door wegens ‘antisovjetactiviteiten’.
Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie liet Kovaljov zich kritisch uit over de eerste oorlog van Moskou in Tsjetsjenië en het groeiende autoritarisme onder president Vladimir Poetin.
Eerste marburgvirusdode in Guinee
Guinee registreert het eerste sterfgeval door het zeer besmettelijke marburgvirus in West-Afrika. Vorige week werd een besmettingsgeval vastgesteld, minder dan twee maanden nadat de WHO de ebola-uitbraak in Guinee voor beëindigd had verklaard.
Het marburgvirus kan grootschalige uitbraken met een hoogsterftepercentage veroorzaken
‘Doordat het marburgvirus zich snel kan verspreiden, is het van levensbelang dat we het een halt toeroepen’, zei de regionale WHO-directeur in een verklaring. De virusziekten ebola en marburg lijken klinisch veel op elkaar, schrijft de Guinese website Guinea News. Beide kunnen grootschalige uitbraken met een hoog sterftepercentage veroorzaken.
De ex-vrouw van de Russische oligarch Farchad Achmedov, die in 2016 van het Britse hooggerechtshof een echtscheidingsuitkering van 525 miljoen euro kreeg toegewezen, de hoogste ooit in Groot-Brittannië, gaat akkoord met een schikking van ‘slechts’ 174 miljoen euro, bericht Daily Mail. Tatjana Achmedova heeft de strijd opgegeven om het vonnis van het hooggerechtshof ten uitvoer te brengen en accepteert nu een schikking in contanten en kunst van ongeveer een derde van het toegewezen bedrag. Daarvan moet Achmedova overigens ruim 86 miljoen euro betalen aan Burford Capital dat haar juridische strijd financierde.
‘Burford en zij hebben miljoenen uitgegeven aan een kostbare wereldwijde tournee’
Achmedova claimde ook het superjacht Luna van 260 miljoen als onderdeel van de 525 miljoen, maar die eis werd in latere rechtszaken afgewezen. Volgens een woordvoerder van haar ex-man levert de zaak haar uiteindelijk weinig op vanwege de betrokkenheid van Burford. ‘Burford en zij hebben miljoenen uitgegeven aan een kostbare wereldwijde tournee langs verschillende jurisdicties om Luna te verkrijgen. Dat is mislukt.’
Verzoening elf jaar na Ivoriaanse burgeroorlog
De Ivoriaanse president Alassane Ouattara en zijn voorganger Laurent Gbagbo hebben dinsdag in Abidjan hun verzoening bezegeld, tijdens hun eerste ontmoeting sinds de burgeroorlog van 2010. ‘Het conflict werd uitgelokt door de weigering van Gbagbo om zijn nederlaag in de presidentsverkiezingen te aanvaarden’, aldus BBC. Het geweld heeft drieduizend mensenlevens gekost.
Twee doden bij explosie in Duitsland
Dikke zwarte rook heeft dinsdag de Duitse stad Leverkusen bedekt na een explosie in een afvalverwerkingsinstallatie in een chemisch industriepark. Inwoners van de stad werd verteld ‘naar huis te gaan en deuren en ramen af te sluiten’, meldde Deutsche Welle.
Bij de explosie, waarvan de oorzaak onbekend is, vielen twee doden, 31 gewonden en raakten vijf mensen vermist.
Turnster Simone Biles trekt zich terug
Tot ieders verbazing heeft het Amerikaanse gymnastiekwonder Simone Biles zich dinsdag op de Olympische Spelen van Tokio teruggetrokken uit de meerkampwedstrijd voor teams. Ze vertelde verslaggevers dat ze ‘demonen in haar hoofd’ had en leed aan een gebrek aan ‘vertrouwen’ in zichzelf, volgens The New York Times. Haar teamgenoten wonnen de zilveren medaille.
Noodtoestand in Tokio zorgt voor toeschouwerloze Spelen
Geconfronteerd met de oplopende coronabesmettingen in Tokio, heeft de Japanse premier opnieuw de noodtoestand afgekondigd in de hoofdstad. De evenementen van de Olympische Spelen in en rond Tokio zullen daarom zonder toeschouwers plaatsvinden.
Met nog maar twee weken te gaan voor de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Tokio op 23 juli, heeft zich weer een ommekeer voorgedaan. Tegen de achtergrond van de opleving van de coronaepidemie in de hoofdstad als gevolg van de ontwikkeling van de Delta-variant is door de Japanse regering op 8 juli voor de vierde keer de noodtoestand afgekondigd in Tokio, meldt het dagblad Nikkei Shimbun. De maatregel treedt in werking op 12 juli en blijft van kracht tot 22 augustus.
De noodtoestand betekent met name een beperking van de verkoop van alcohol en dwingt bars en restaurants te sluiten om 20.00 uur. Voor openbare evenementen gaat een maximum van vijfduizend toeschouwers, of 50 procent van de capaciteit van een locatie tellen.
‘Het is uiterst betreurenswaardig dat de Spelen op zeer beperkte schaal zullen plaatsvinden’
Regeringswoordvoerder Katsunobu Kato gaf op donderdag 8 juli al toe dat hij met het Internationaal Olympisch Comité (IOC) overlegt over een ‘toeschouwerloze Spelen’, aldus Nikkei Shimbun. Kort daarna werd op donderdagavond het officiële besluit genomen om alle evenementen in de prefectuur Tokio en de drie aangrenzende prefecturen (Chiba, Saitama, Kanagawa) zonder toeschouwers te laten plaatsvinden, meldt The Japan Times.
‘Het is uiterst betreurenswaardig dat de Spelen op zeer beperkte schaal zullen plaatsvinden in het licht van de verspreiding van nieuwe coronabesmettingen’, zei Seiko Hashimoto, voorzitter van het organisatiecomité. ‘Ik betreur het ten zeerste voor de tickethouders en de lokale bewoners die uitkeken naar de Spelen.’
De minister voor de Olympische Spelen, Tamayo Marukawa, zei echter dat op sommige locaties buiten Tokio nog steeds fans zullen worden toegelaten, tot 50 procent van de capaciteit. Het gaat onder meer om Fukushima, waar honkbal en softbal zullen worden gespeeld, Miyagi, waar sommige voetbalwedstrijden zullen worden gehouden, en Shizuoka, waar het wielrennen zal plaatsvinden, bericht The Guardian.
De situatie binnen het organisatiecomité lijkt steeds chaotischer te worden. De Japanse krant Asahi publiceerde een artikel over de zorgen binnen het comité voor de bekendmaking van het definitieve besluit.
‘Als de Japanse autoriteiten kiezen voor de optie van nul toeschouwers, zal dat de 90 miljard yen (70 miljoen euro) aan ticketinkomsten waarop het comité hoopte, in rook doen opgaan’, aldus krant. ‘Japanse ambtenaren zullen het gat moeten dichten met overheidsgeld.’
‘Ik weet niet of we deze Spelen wel kunnen houden. De zorgen wordt alleen maar groter’
Ook de onderhandelingen over de eet- en drinkkraampjes rond de stadions lijken ingewikkeld te verlopen. ‘Ik weet niet of we deze Spelen wel kunnen houden. Het lijkt haast onwerkelijk. De zorgen worden alleen maar groter’, bekende een commissielid aan Asahi.
Kritiek op de regering, die de noodtoestand eind juni in allerijl heeft opgeheven ondanks het risico van een nieuwe uitbraak, zaait zelfs binnen de regerende Liberaal-Democratische Partij verdeeldheid. ‘De premier was te optimistisch, we hadden ons moeten voorbereiden op het ergste scenario’, zei een lid van de partij, geciteerd door het nieuwsagentschap Jiji Tsushin. Bij de laatste verkiezingen voor de districtsraad van Tokio, begin juli, behaalde de partij de op een na slechtste score in haar geschiedenis.
Biden verdedigt definitieve terugtrekking uit Afghanistan
De Amerikaanse president Joe Biden heeft donderdag ‘met hand en tand’ zijn besluit verdedigd om de Amerikaanse militaire inzet in Afghanistan te beëindigen, schrijft The Wall Street Journal, ‘ondanks de snelle opmars van de taliban, tekenen van spanning in het Afghaanse leger en grimmige prognoses van Amerikaanse militaire en inlichtingenfunctionarissen’.
Biden gaf deze verklaring ‘enkele dagen’ na terugtrekking van de Amerikaanse troepen van luchtmachtbasis Bagram, het centrum van de Amerikaanse operaties sinds het begin van de oorlog twee decennia geleden, schrijft The New York Times. De Democratische president zei dat het vertrek van de troepen ‘tegen 31 augustus voltooid’ zou zijn. En hij verzekerde dat de overname van het land door de taliban ‘niet onvermijdelijk’ was.
Het staatshoofd betoogde dat de Amerikanen ‘de doelen hebben bereikt’ die zij zich twintig jaar geleden hadden gesteld, namelijk het bestrijden van de terroristische dreiging. Biden zei dat hij niet verklaarde dat de missie was volbracht – een verwijzing naar een toespraak in 2003 van toenmalig president George W. Bush, die de VS als overwinnaar in Irak beschouwde, ook al duurde het tot 2011 voordat de troepen het land verlieten. ‘De missie is echter volbracht in die zin dat we Osama bin Laden te pakken hebben gekregen en het terrorisme niet langer uit dat deel van de wereld komt’, aldus de Amerikaanse president.
‘Het is hoogst onwaarschijnlijk dat er één regering in Afghanistan zal zijn die het hele land zal controleren’
Hij stelde dat het nu aan de Afghanen zelf is om over zijn eigen toekomst te beslissen. ‘Het is het recht en de verantwoordelijkheid van het Afghaanse volk om te beslissen over zijn toekomst en hoe het zijn land wil besturen’, zei hij, en hij verzekerde dat hij ‘vertrouwen had in de capaciteiten van het Afghaanse leger’. Maar hij erkende dat ‘het hoogst onwaarschijnlijk is dat er één regering in Afghanistan zal zijn die het hele land zal controleren’.
‘Ik zal niet nog een generatie Amerikanen naar de oorlog in Afghanistan sturen zonder hoop op een ander resultaat’, voegde Biden eraan toe. Er zijn al meer dan tweeduizend Amerikanen omgekomen in de oorlog, aldus The Wall Street Journal.
In de afgelopen weken hebben de taliban tientallen districten heroverd en ‘controleren zij ongeveer een derde van het land’, aldus The Wall Street Journal. ‘In een recente evaluatie van de Amerikaanse inlichtingendiensten wordt geconcludeerd dat Kaboel binnen zes maanden na de volledige terugtrekking van de Amerikaanse troepen deze zomer in handen van de taliban zou kunnen vallen’, aldus de krant. Bovendien heeft generaal Scott Miller, de hoogste Amerikaanse bevelhebber in Afghanistan, ‘gewaarschuwd voor het risico van een burgeroorlog’ na het vertrek.
Terwijl de taliban oprukken, ‘neemt de kritiek toe over wat sommigen zien als een te haastig vertrek’, aldus CNN. Maar volgens The New York Times lijkt de aankondiging van het Amerikaanse vertrek niet echt iets teweeg te brengen in de Verenigde Staten. Het land concentreert zich vooral op zijn eigen problemen. ‘Er is vrijwel geen debat tussen Democraten en Republikeinen over de vraag of terugtrekking verstandig is. En peilingen tonen aan dat een groot aantal Amerikanen van beide partijen terugtrekking uit Afghanistan steunen,’ aldus de krant.
Doodgeslagen homoseksuele man brengt Spanje in beroering
Op maandag 5 juli werden in veel Spaanse steden demonstraties gehouden ter nagedachtenis aan Samuel Luiz, een vierentwintigjarige homoseksuele man uit Galicië die zaterdag in A Coruña werd doodgeslagen. Volgens de Spaanse pers nemen de aanvallen op de lhbt-gemeenschap in het land toe.
‘Applaus, ontroering en de slogan ‘Justicia para Samuel’ (‘Gerechtigheid voor Samuel’): op maandag verzamelden duizenden mensen zich in A Coruña, Galicië, in het noordwesten van Spanje, en in andere steden van het land om Samuel Luiz, die door homogeweld om het leven kwam, te eren’, zo meldt El País.
Lhbt-organisaties hadden opgeroepen tot de demonstratie, terwijl de dood van de 24-jarige Galiciër – ‘het slachtoffer van een aanval met homofobe inslag, waarvan het precieze motief nog wordt onderzocht’ – in het hele land voor opschudding zorgt. Dinsdagavond zijn drie mannen opgepakt voor de moord op Luiz, meldt The Guardian.
Op maandag sprak het plaatselijke dagblad La Voz de Galicia met Lina, ‘een van Samuels beste vrienden’, die getuige was van de tragedie. Zij en Samuel verlieten zaterdag kort voor drie uur ’s nachts een nachtclub in A Coruña om een sigaret te roken en een videogesprek te voeren.
‘Of je stopt met opnemen, of ik vermoord je, flikker’
Volgens Lina liep er een stel langs. De jongeman, die ten onrechte dacht dat hij gefilmd werd, vroeg hen daarmee te stoppen. Ondanks diens uitleg ging hij op Samuel af en bedreigde hem: ‘Of je stopt met opnemen, of ik vermoord je, flikker.’
Woedend sloeg hij hem verschillende keren voordat hij vluchtte. ‘Samuel was enigszins versuft door het pak slaag dat hij had gekregen en vroeg Lina om terug de nachtclub in te gaan om haar mobiele telefoon te halen. Toen zij terugkeerde op straat, was haar vriend niet meer waar zij hem had achtergelaten’, aldus La Voz de Galicia.
Ondertussen, een paar meter verder, ‘werd Samuel omsingeld door een groep van een tiental mensen’, volgens verschillende getuigen. ‘Ze schopten en sloegen hem overal en noemde hem een vieze flikker’, vervolgt het dagblad. De jongeman was bewusteloos en lag op de grond.
De dood van Samuel Luiz vond plaats aan het einde van de Pride Week in Spanje, een belangrijke viering voor de Spaanse lhbt-gemeenschap
De dood van Samuel Luiz vond plaats aan het einde van de Pride Week in Spanje, een belangrijke viering voor de Spaanse lhbt-gemeenschap, en ‘na een jaar vol symbolische gebeurtenissen, zoals de recente goedkeuring van de transgenderwet’, aldus InfoLibre.
Volgens de linkse website ‘blijkt uit officiële gegevens dat het geweld tegen de lhbt-gemeenschap toeneemt’.
In het meest recente rapport uit 2019 telde het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken 278 haatmisdrijven op basis van seksuele geaardheid en genderidentiteit, tegenover 182 geregistreerde gevallen een jaar eerder.
‘Deze cijfers betreffen echter alleen gemelde misdrijven, en laten alle misdrijven die de autoriteiten nooit bereiken buiten beschouwing’, concludeert de website.
De Indiase export is in de maand mei met ruim 67 procent gegroeid tot 32,21 miljard dollar, dankzij positieve ontwikkelingen in sectoren als techniek, farmaceutica, olieproducten en chemie. Dit blijkt uit voorlopige gegevens die het Indiase ministerie van Handel deze week publiceerde. Business Standard bericht dat de export vorig jaar mei 19,24 miljard dollar bedroeg. In mei 2019 was dat 29,85 miljard dollar.
Docenten willen vrijuit spreken
Meer dan vier op de tien leraren van middelbare scholen in Hongkong vinden dat ze vrijuit hun mening moeten kunnen uiten, maar slechts een vijfde van de schoolhoofden denkt er hetzelfde over, zo blijkt uit een recente enquête. De bevindingen maken deel uit van een onderzoek door de Vereniging van Middelbare Schoolhoofden naar de professionele status en sociale erkenning van leraren.
Bijna tweeduizend middelbare scholieren en meer dan honderd leraren werden uiteindelijk gearresteerd
Uit de peiling blijkt ook dat de meeste docenten en ouders van mening zijn dat leraren het recht hebben om vrijelijk deel te nemen aan ‘sociale evenementen’, hoewel de meesten het er wel over eens zijn dat docenten de verantwoordelijkheid hebben om studenten te ontmoedigen om deel te nemen aan illegale activiteiten.
Volgens de onderzoekers tonen de resultaten de opvattingen van ouders en leraren over de protesten tegen de regering die in juni 2019 uitbraken, waaraan veel docenten en studenten deelnamen. Bijna tweeduizend middelbare scholieren en meer dan honderd leraren werden uiteindelijk gearresteerd op verdenking van aan de protesten gerelateerde misdrijven, schrijft South China Morning Post.
Ngo’s boycotten Winterspelen
China zal de Winterspelen van 2022 in Beijing organiseren. Maar een groeiend leger van mensenrechtenactivisten roept landen op om de spelen te boycotten vanwege de schendingen van mensenrechten door China, zoals de vervolging van Oeigoerse moslims in Xinjiang, die door het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken is betiteld als’genocide’.
Een coalitie van ongeveer honderdtachtig mensenrechtenorganisaties heeft een ‘oproep tot actie’gedaan waarin landen en atleten worden opgeroepen tot een boycot van wat ze de’genocide Olympics’ zijn gaan noemen. Als Beijing ongestoord een Olympisch spektakel mag organiseren, zeggen ze, dan komt dat neer op acceptatie van de wreedheden van de Chinese regering tegen de Oeigoeren, het antidemocratisch optreden in Hongkong en andere mensenrechtenschendingen, aldus Vox.
‘Als genocide geen aanleiding is om de Olympische Spelen te boycotten, dan is niets dat meer’, zegt Zumretay Arkin van het World Uyghur Congress, een van de groepen die de campagne voor een boycot steunen.
België herroept ambassadeur
In april sloeg de vrouw van de Belgische ambassadeur in Zuid-Korea een medewerker in een kledingwinkel. Volgens Zuid-Koreaanse media werd de vrouw verdacht van winkeldiefstal. Bij het verlaten van de winkel zou ze boos hebben gereageerd toen een medewerker vroeg of ze wel had betaald voor de jas die ze droeg. Op bewakingsvideo’s is te zien hoe de ambassadeursvrouw vervolgens een medewerker slaat en een ander lastigvalt, meldt Der Spiegel.
De video werd later op sociale media gedeeld en daardoor leidde het incident tot wijdverbreide verontwaardiging. Sindsdien zijn de betrekkingen tussen de twee landen behoorlijk gespannen. Het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft nu laten weten dat het zijn ambassadeur Peter Lescouhier terugtrekt uit Zuid-Korea. ‘Het is duidelijk geworden dat de huidige situatie hem niet toestaat zijn rol op een ontspannen manier te blijven uitoefenen’, aldus een verklaring van het ministerie. Lescouhier was sinds drie jaar de ambassadeur in Seoul.
Zagreb kiest groene kandidaat
Een linkse en groene kandidaat won afgelopen zondag de race om het burgemeesterschap van de Kroatische hoofdstad Zagreb door zijn extreemrechtse rivaal in een tweede ronde te verslaan. Met deze uitslag krijgt de stad voor het eerst in twee decennia een nieuwe burgemeester. Tomislav Tomasevic, die een vooruitstrevend milieubeleid beloofde om de leefbaarheid in de hoofdstad te verbeteren, kreeg 65 procent van de stemmen. Zijn tegenstander was de 59-jarige ex-popzanger Miroslav Skoro.
De vertrekkende burgemeester, Milan Bandic, leidde meer dan twintig jaar de stad. Hij werd beschuldigd van corruptie, stapte toch in de race voor een nieuwe termijn, maar stierf in februari aan een hartaanval.
Tomasevic, 39, die wordt gezien als symbool van een nieuwe generatie Kroatische politici, voerde campagne met de belofte om vriendjespolitiek en de ‘octopus van corruptie’ in de hoofdstad uit te roeien. Hij belooft de hoofdstad ‘groener, eerlijker, efficiënter en transparanter’ te maken, aldus EuroNews.
Horeca Italië mag binnen open
Italië zet de coronaversoepelingen door en sinds afgelopen dinsdag mogen bars en restaurants hun klanten ook weer binnen bedienen, tot opluchting van uitbaters die niet beschikten over een terras buiten. De verplichting tot het dragen van mondkapjes wanneer klanten niet zitten, eten of drinken, blijft vooralsnog van kracht.
De klassieke Italiaanse gewoonte van een espresso ‘al bancone’, aan de bar, was sinds maart verboden, maar wordt nu dus weer in ere hersteld zo meldt The Local. Vooral dat verbod leidde tot protesten van Italiaanse bareigenaren, omdat de traditie van een snelle koffie aan de bar de ‘levensader’ vormt voor tienduizenden kleine bedrijven in de horeca.
Situatie Libanon is uitzichtloos
De langdurige economische crisis in Libanon behoort tot ’s werelds tien zwaarste crises sinds het midden van de negentiende eeuw. Dat schrijft de Wereldbank in een recent rapport, weergegeven door . ‘Voortdurende beleidsinactiviteit en de afwezigheid van een optimaal functionerende uitvoerende autoriteit bedreigen de toch al kwetsbare sociaal-economische omstandigheden en de broze sociale vrede, terwijl een duidelijk keerpunt aan de horizon ontbreekt’, aldus de Wereldbank geciteerd door Middle East Monitor. Volgens het rapport is het bbp van Libanon gekelderd van bijna 55 miljard dollar in 2018 tot naar schatting 33 miljard dollar in 2020, terwijl het bbp per hoofd van de bevolking in dollars met ongeveer 40 procent is gedaald.
De Olympische Spelen beginnen pas op 23 juli, maar deze steeplelopers mochten op 9 mei al even proeven van de sfeer in het Nieuw Olympisch Stadion in Tokio, waar ook de openings- en sluitingsceremonie plaats zullen vinden. Of niet?
Vier vijfde van de Japanners wil dat de Spelen niet doorgaan
Vier vijfde van de Japanners wil dat de Spelen niet doorgaan, zo blijkt uit een recente opiniepeiling. In veel steden, waaronder Tokio, is door het hoge aantal besmettingen een noodtoestand van kracht. Volgens het overgrote deel van de bevolking zou het sportevenement alleen maar afleiden van de bestrijding van het virus. Maar de regering peinst er niet over de langverwachte Spelen af te gelasten, en de Japanners zullen met tegenzin de bijna 80.000 verwachte bezoekers moeten ontvangen.
Op 12 februari trad de 83-jarige Japanse oud-premier Yoshiro Mori terug als voorzitter van het Organiserend Comité van de Olympische Spelen in Japan. Aanleiding was de ophef die was ontstaan over zijn denigrerende opmerkingen over vrouwen, opgetekend door een journalist van Asahi Shinbun, de grootste links-liberale krant van Japan.
Na afloop van een online vergadering op 3 februari over het streven van het Japanse Olympische Comité om op termijn meer dan 40 procent van de bestuursfuncties te laten vervullen door vrouwen, liet Mori zich ontvallen dat de spreektijd dan wel aan banden moest worden gelegd, omdat de vergaderingen anders te lang zouden gaan duren. Vrouwen zijn niet alleen lang van stof, maar ook erg competitief: als één vrouw iets zegt, willen de anderen ook aan het woord komen, aldus Mori. Gelukkig wisten de zeven vrouwelijke leden van het vijfendertigkoppige bestuur van het Organiserend Comité zich volgens hem wél te gedragen. Hij had de lachers op zijn hand.
Met name dat laatste schoot vrouwenactiviste Kazuko Fukuda in het verkeerde keelgat, zo valt te beluisteren in een podcast van Japan Times. Fukuda riep Mori in een petitie op ontslag te nemen en drong aan op diepgaande hervormingen in de organisatie van Tokyo 2020. De petitie werd in een paar dagen tijd meer dan 155.000 keer ondertekend.
Blunders en politiek incorrecte opmerkingen
Mori staat bekend om zijn blunders en politiek incorrecte opmerkingen. Zo liet hij zich ooit laatdunkend uit over aids-patiënten en kiezers die niet op zijn partij stemden, en beschreef hij Japan als een goddelijke natie, met de keizer als stralend middelpunt, een opmerking die de controverse rondom de aanbidding van de keizer tijdens de Tweede Wereldoorlog nieuw leven inblies en die bovendien in strijd was met de naoorlogse grondwet.
Als politicus was hij niet erg succesvol: toen hij in april 2001 al na een jaar moest aftreden als premier, was de populariteit van zijn kabinet tot rond de zeven procent gedaald, een wel heel lage score, zelfs voor het sceptische Japanse kiezerspubliek dat zelden overloopt van enthousiasme voor de zittende regering.
Toch was niemand verbaasd toen Mori in 2014 naar voren werd geschoven voor deze prestigieuze functie. Zijn enorme invloed als vooraanstaand lid van de grootste factie binnen de conservatieve Liberal Democratic Party, de partij die sinds de Tweede Wereldoorlog vrijwel onafgebroken aan de macht is geweest, en zijn goede connecties en ruime ervaring in de nationale en internationale sportwereld maakten hem de juiste man voor de job, zo schrijft de Japan Times.
Mori maakte zijn noodlottige opmerkingen uitgerekend op de dag dat het eerste playbook werd gepresenteerd, dat een voorlopig overzicht geeft van de maatregelen die moeten garanderen dat de Spelen veilig zullen verlopen
En nu heeft zijn loslippigheid hem dan toch weer genekt, en wel op een bijzonder slecht moment. Mori maakte zijn noodlottige opmerkingen uitgerekend op de dag dat het eerste playbook werd gepresenteerd, dat een voorlopig overzicht geeft van de maatregelen die moeten garanderen dat de Spelen veilig zullen verlopen. Dat nieuws viel als gevolg van het schandaal volledig in het water.
Met nog maar vijf maanden te gaan voor de geplande start van Tokyo 2020 op 23 juli, zijn alle inspanningen van het Japanse Olympische Comité en de overheid erop gericht de uitgestelde en uiterst kostbare Spelen door te laten gaan, ondanks alle onzekerheid als gevolg van de pandemie.
Volgens opiniepeilingen is daar binnen Japan weinig steun voor. Bijna tachtig procent van het Japanse publiek en meer dan de helft van het bedrijfsleven is voorstander van hernieuwd uitstel of afstel, vooral vanwege de gezondheidsrisico’s. Hoewel het dagelijks aantal besmettingen met circa duizend per dag momenteel laag is en de noodtoestand in grote delen van het land op 1 maart werd opgeheven, is de vaccinatiecampagne nog maar net van start gegaan: de eerste prik werd pas op 17 februari gezet.
De storm van verontwaardiging werd nog eens aangewakkerd door Mori’s halfslachtige excuses
Dat de voorzitter van Tokyo 2020 zo kort voor de eindstreep is afgetreden geeft wel aan dat het echt niet anders kon. Het artikel in de Asahi Shinbun werd overgenomen door The New York Times, en ontketende een storm van verontwaardiging in de nationale en internationale pers en op sociale media, een storm die nog werd aangewakkerd door Mori’s halfslachtige excuses. Meer dan duizend vrijwilligers trokken zich terug, en ook bedrijven en andere sponsoren van de Spelen tekenden protest aan.
Na een aanvankelijk lauwe reactie van het Internationale Olympische Comité en de Japanse premier Suga werd op 11 februari dan toch bevestigd dat Mori zou aftreden. Even leek het erop dat hij zou worden opgevolgd door de 84 jarige oud-voorzitter van de Japanse Voetbalbond, Kawabuchi, en dat Mori als adviseur zou aanblijven, maar uiteindelijk viel de keuze op de 28 jaar jongere minister voor de Olympische Spelen en Gendergelijkheid, Keiko Hashimoto, een van de twee vrouwelijke ministers in het kabinet van premier Suga. Zelf heeft ze vier maal achter elkaar deelgenomen aan de Olympische winterspelen schaatsen, met een bronzen medaille in 1992, en drie maal aan de zomerspelen, als wielrenster.
‘Marionet van Mori’
De Japanse activisten zijn blij met de keuze voor Hashimoto, al denken weinigen dat zij daadwerkelijk iets zal kunnen veranderen. Hashimoto is lid van de dezelfde factie binnen de Liberal Democratic Party als Mori, en is daarmee nauw verweven met het conservatieve establishment van de partij. Atsuo Ito, een onafhankelijke politieke analist, ziet haar volgens The New York Times als niet meer dan een ‘marionet van Mori’. Anderen prijzen haar inzet als minister van Gendergelijkheid en zien haar als rolmodel voor de werkende vrouw.
De ongelijkheid tussen man en vrouw is diepgeworteld in de Japanse samenleving en politiek. Ter illustratie: in 2018 kwam aan het licht dat de prestigieuze Tokyo Medical University de prestaties van vrouwen bij het toelatingsexamen stelselmatig lager waardeerde. Door de lat voor hen hoger te leggen wilde de school volgens Japan Times een artsentekort in de aan de universiteit verbonden ziekenhuizen voorkomen, omdat de ervaring had geleerd dat vrouwen vaak ontslag nemen zodra ze trouwen en kinderen krijgen, of langdurig met zwangerschapsverlof gaan.
Ook in politiek zijn de traditionele man-vrouwverhoudingen diep verankerd. Volgens Kiriu Minashita, professor sociologie en gender aan de Kokugakuin University, vertolkte Mori met zijn uitspraken een binnen de politiek breed gedeelde opvatting over vrouwen.
Volgens het Global Gender Gap Report 2020 van het World Economic Forum zakte Japan in 2019 van de 110de naar de 121ste plaats van in totaal 153 landen, de laagste score van alle ontwikkelde economieën. Voor vrouwen in leidende posities stond Japan op de 131ste plaats. Op het punt van politieke participatie van vrouwen scoorde het land nog slechter: voor dit aspect staat het op nr. 140, één plaats boven Iran.
Ook het bedrijfsleven presteert mager. Asahi Shinbunmeldt dat de raden van bestuur van de beursgenoteerde bedrijven volgens overheidsstatistieken in 2019 maar voor 5,2 procent uit vrouwen bestonden.
En dat terwijl Suga’s voorganger, premier Abe, de grotere deelname van vrouwen aan het arbeidsproces in 2012 nog tot speerpunt van zijn beleid had gemaakt. Hij wilde de economie versterken door optimaal gebruik te maken van vrouwelijk talent: Japan moest een land worden waar vrouwen konden uitblinken. In 2020 had dertig procent van de leidinggevende functies moeten zijn ingenomen door vrouwen, maar toen Abe in september vorig jaar om gezondheidsredenen aftrad, was de teller blijven steken op 12 procent. De arbeidsparticipatie van vrouwen is de laatste jaren wel toegenomen, maar vooral in deeltijd.
Het is vooral te danken aan de succesvolle socialemediacampagne van Fukuda en andere jonge vrouwen en de steun van internationale media dat Mori uiteindelijk is teruggetreden, zo schrijft NYT. Het feit dat niet de 84 jarige Kawabuchi werd aangewezen als Mori’s opvolger, maar een jongere vrouw met een prima staat van dienst, geldt voor hen als een zeldzame overwinning in een land waar de hogere posities in bedrijfsleven en politiek stevig in handen zijn van oude mannen en anciënniteit doorgaans zwaarder weegt dan verdienste.
Volgens Japan Times heeft Mori’s opvolgster inmiddels laten merken de oproep tot hervormingen serieus te nemen. Ze heeft een speciaal team in het leven geroepen dat de gelijkheid tussen man en vrouw in de organisatie van Tokyo 2020 moet bevorderen. Ook heeft ze nog eens herhaald er alles aan te zullen doen om het aandeel van vrouwen in het bestuur van het Organiserend Comité tot 40 procent te verhogen. Of dat zal lukken in de korte tijd die nog rest is natuurlijk zeer de vraag, maar voor de actievoerders is het in ieder geval een begin.
Het Amerikaanse weekblad Newsweek verzamelde 21 gebeurtenissen om naar uit te kijken in 2021. 360 selecteerde er 10 voor u.
Kleur van het jaar: zonovergoten geel
De kleurexperts van Pantone, het bedrijf dat kleurcoderingen publiceert, hebben de afgelopen tweeëntwintig jaar een kleur van het jaar gekozen, die grote invloed had op textiel- en grafisch ontwerp, de mode, woninginrichting en andere producten.
Fashion shoe in de juiste kleuren.
Symbolisch genoeg was Pantones kleur van het jaar van 2020 ‘Classic Blue’. Maar het komende jaar zij dit ‘Illuminating’ en ‘Ultimate Grey’, zodat je alles – ‘van koffiebekers en hondenschalen tot paraplu’s en T-shirts’ – zult tegenkomen in zonovergoten geel in rotsvast grijs.
Beelden van de Hubble Space Telescope, 24 april 2020.
James Webb kijkt verder in de ruimte dan ooit
De meesten onder de veertig hebben de collectieve sensatie van de vroege foto’s van de Hubble Space Telescope niet meegemaakt. De beelden toonden onder andere spectaculaire golvende stof- en gaswolken waaruit sterren worden geboren.
Op 31 oktober 2021, na decennia van vertragingen, kostenoverschrijdingen en politiek gekibbel, zal de James Webb Space Telescope, opvolger van Hubble, eindelijk op een Ariane 5-raket de ruimte in gaan.
De Webb zal ons een glimp bieden van de gouden eeuw van het universum, slechts een miljard jaar na de oerknal
Als alles goed gaat, zal hij zichzelf parkeren op een zwaartekrachtvrije plek in de schaduw van de aarde, afgeschermd van de schittering van de zon, en met zijn krachtige infraroodtelescoop door de kosmische mist heen snijden, waardoor de telescoop verder de ruimte in kan kijken dan al zijn voorgangers. Melkwegstelsels, sterren en nevels zullen worden onthuld.
Waar de Hubble vooral zichtbaar en ultraviolet licht zag, wordt verwacht dat de infraroodsensoren van de Webb ons een glimp bieden van de gouden eeuw van het universum, slechts een miljard jaar na de oerknal, toen veel van de sterren en sterrenstelsels die we vandaag zien de leegte begonnen te vullen. Een welkome afleiding van onze aardse zorgen, aldus Newsweek.
Een jaar met grote films
Na het gebrekkige aanbod van 2020, waarin veel filmmakers afzagen van een première in bijna lege bioscopen – als de filmtheaters al open waren – zullen fans in 2021 profiteren van al dat uitgestelde filmgeweld. De grootste releases, allemaal in december: Dune, een bewerking van de sci-fi klassieker; Steven Spielbergs West Side Story; en The Matrix 4, de eerste nieuwe release in de franchise in zeventien jaar. Plus, voor actiefans is er in april de negende Fast and Furious-film en No Time to Die, de vijfentwintigste Bondfilm, met Daniel Craig in de hoofdrol, die vermoedelijk voor het laatst 007 speelt.
Andere langverwachte titels zijn Marvels Black Widow in mei; In the Heights, de verfilmde versie van Lin-Manuel Miranda’s eerste grote Broadway-hit, in juni; en Elvis in november, geregisseerd door Baz Luhrmann en met Tom Hanks als Presley’s manager Kolonel Tom Parker en een relatieve onbekende (Austin Butler) als ‘The King’ himself.
Weer een bloedmaan dit jaar
Een totale maansverduistering, ofwel bloedmaan, waarbij de maan in de schaduw van de aarde valt, staat gepland op 26 mei 2021, boven de lucht van Japan, Australië, Nieuw-Zeeland, Hawaï en het westen van de VS. Als het weer het toelaat, wordt de maan gedurende 14 minuten diep oranje.
Eurovisie Songfestival en de terugkeer van livemuziek
Zoals zoveel andere livemuziek-evenementen in 2020 werd het Eurovisie Songfestival, waar wereldwijd zo’n 182 miljoen mensen naar kijken, vorig jaar afgelast. Maar de organisatoren zeggen dat ze voor 2021 vastbesloten zijn om het evenement te laten plaatsvinden. En ze hebben verschillende alternatieven achter de hand om die belofte in te kunnen lossen, afhankelijk van in welk stadium de pandemie in Europa zich bevindt tegen de wedstrijddatum van 18-22 mei.
Amerikaanse eigenaren van concertzalen denken aan coronasneltests voor bezoekers en een digitaal vaccinatiepaspoort
Elders zijn er ook voorzichtige tekenen van heropleving in de live-muziekindustrie. Volgend jaar wordt een aantal tournees hervat, waaronder Shawn Colvin (maart), Chris Stapleton (april), Queen, met Adam Lambert op zang (mei) en Justin Bieber (zomer). En juni is de nieuwe datum voor de 50e verjaardag van het Glastonbury Music Festival, dat vorig jaar werd uitgesteld, hoewel dat tijdstip nog steeds onzeker is vanwege de pandemie.
Natuurlijk hangt veel ervan af of locaties voor livemuziek weer veilig open kunnen. Zo denken Amerikaanse eigenaren van concertzalen aan coronasneltests voor bezoekers en een digitaal vaccinatiepaspoort om ‘een tweede laag van veiligheid’ te creëren.
De Olympische Zomerspelen in Tokio
Nog een op lange beter-laat-dan-nooit-lijst van 2021; de Olympische Zomerspelen in Tokio zijn nu gepland voor de periode van 23 juli tot 8 augustus, een jaar nadat ze oorspronkelijk hadden moeten plaatsvinden.
Een van de hoogtepunten: vier nieuwe sporten – karate, skateboarden, sportklimmen en surfen – zullen hun debuut maken en honkbal en softbal, beide populaire sporten in Japan, zullen voor het eerst sinds 2008 weer te zien zijn.
Landing op Mars
Op 18 februari 2021 zal een klein ruimtevaartuig boven Mars een parachute opzetten, vaart minderen tot 3200 kilometer per uur om dan een kleiner, doosachtig apparaat los te laten dat de reis naar beneden zal voortzetten op acht remraketten.
Voordat het de grond bereikt, springt er weer een ander apparaat uit, eraan vastgemaakt met nylon snaren, dat voor een zachte landing zorgt. En dit is allemaal live te bekijken op het YouTube-kanaal van NASA.
Wetenschappers hebben goede hoop dat de rover zichtbare fossielen van oude microben zal vinden
Wat overblijft na de landing zal NASA’s Perseverance-rover zijn, die zal rondneuzen in de 50 kilometer brede Jezero-krater – een riviervallei die miljarden jaren geleden is opgedroogd – en daar de chemische samenstelling van rotsen zal meten, foto’s maken en op zoek zal gaan naar overgebleven organisch materiaal.
Wetenschappers hebben goede hoop dat de rover zichtbare fossielen van oude microben zal vinden.
Ban van plastic in de EU
In juli treedt het verbod van de Europese Unie op plastic artikelen voor eenmalig gebruik in werking. (Hoewel het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat, is het van plan in oktober een soortgelijk verbod in te voeren.) Hoewel branchegroepen om uitstel hebben gevraagd, verklaart de EU tot nu toe dat het zich aan de deadline zal houden.
Het idee is om het gebruik van veel van de wegwerpgoederen die uiteindelijk in de oceanen van de wereld terechtkomen te stoppen, waaronder: wegwerp plastic bestek, borden, rietjes en roerstaafjes, polystyreen bekers en voedselcontainers en wattenstaafjes gemaakt van plastic.
Het verbod geldt niet voor plastic flessen, maar de EU heeft hiervoor afzonderlijk strenge inzamelings- en recyclingvereisten vastgesteld.
Eerste wereldtentoonstelling in het Midden-Oosten
De eerste wereldtentoonstelling die in het Midden-Oosten wordt gehouden, Expo 2020 Dubai, werd uitgesteld vanwege de pandemie. Nu staat het event gepland voor 1 oktober 2021 tot maart 2022. De Expo zal exposities uit meer dan 190 landen bevatten in wat bedoeld is als een showcase voor wereldwijde innovatie, technologie en samenwerking en een viering van menselijke prestaties en vooruitgang.
De organisatoren besloten de oorspronkelijke naam van het event aan te houden.
Miljarden luid parende krekels
Een zwerm insecten klinkt niet per se verleidelijk, maar Brood X, een enorme wolk krekels die eens in de zeventien jaar tevoorschijn komt in het Oosten van de VS om te paren en eieren te leggen, is niet zomaar een insect. Deze krekels, die naar verwachting in mei voor het eerst sinds 2004 met miljarden tegelijk uit hun winterslaap komen, paren zo luid dat het geluid wel 100 decibel kan bereiken en van een kilometer afstand te horen is.
Na het leggen van de eieren sterven de insecten – die niet bijten, geen ziekten verspreiden of gewassen schaden. Bij het composteren helpen ze het milieu door de bovengrond aan te vullen met stikstof.
Door de schorsing van Rusland voor de Olympische Winterspelen staat sportdoping weer bovenaan de agenda. Maar over de bestrijding ervan blijven de meningen verschillen.
JA
De laatste tijd zijn er meerdere onderzoeken geweest naar sportdoping, zoals dat van de Onafhankelijke Commissie van het World Anti-Doping Agency (WADA). Deze commissie onderzocht de moedwillige ontduiking van het dopingbeleid door Rusland. Het land had een grootschalig dopingprogramma en vervalste systematisch urinetests.
Maar het ontbreekt de antidopingautoriteiten aan macht en middelen, zodat zij vaak niet alle aanwijzingen die zij binnenkrijgen, kunnen onderzoeken. In Groot-Brittannië zijn maar weinig voltijdse antidopingonderzoekers. Bovendien hebben zij niet de juridische volmachten om medische dossiers op te vragen, of ander vertrouwelijk materiaal dat bij het onderzoek behulpzaam zou kunnen zijn.
De dopingzondaars weten dit. Ze weten ook dat de kans om gepakt worden gering is, zolang ze maar voorzichtig zijn. Er bestaan methodes die vrijwel niet via tests aan te tonen zijn – zoals het gebruik van EPO, een truc om het aantal rode bloedcellen in de bloedbaan kunstmatig te op te peppen.
Alle medicijnen moeten dus nader bekeken worden. Wanneer een sporter bijvoorbeeld lijdt aan zware astma en daarvoor een krachtig medicijn neemt dat in potentie zijn prestaties verbetert, dan zou hij niet mee moeten kunnen doen zolang het in zijn lichaam actief is
We moeten er ernstig over denken of doping geen strafrechtelijk vergrijp zou moeten zijn. Dat zou de autoriteiten de juridische macht geven om al het bewijs te vergaren dat zij voor hun onderzoek nodig denken te hebben. Een overtreding zou dan, behalve tot uitsluiting van atleten en artsen, ook tot vervolging van alle betrokkenen kunnen leiden.
In veel landen werkt het al zo. Bij een recent onderzoek legde de Britse olympisch wielerkampioene Nicole Cooke een verklaring af. Over de veroordeling van haar voormalige teamchef William Dazzani zei zij: ‘Als hij niet in Italië maar in Engeland had gewerkt, zou hij nog steeds doping verstrekken. Maar in Italië is het een misdrijf om sporters zulke middelen te geven.’
Het gaat er ook om een ethische grens in de sport te bewaken, zodat toegestane medicijnen die sportprestaties gunstig beïnvloeden alleen met een medische noodzaak gebruikt worden. De voormalige Britse wielercoach Shane Sutton vertelde in een interview met BBC Panorama hoe wielrenners speciale certificaten hebben om legale middelen te gebruiken die bij wedstrijden verboden zijn omdat ze sportprestaties kunnen verbeteren.
Alle medicijnen moeten dus nader bekeken worden. Wanneer een sporter bijvoorbeeld lijdt aan zware astma en daarvoor een krachtig medicijn neemt dat in potentie zijn prestaties verbetert, dan zou hij niet mee moeten kunnen doen zolang het in zijn lichaam actief is. Ook zijn er strengere regels nodig voor hoe sportartsen medische gegevens bijhouden. Zij zouden verplicht moeten worden om niet alleen verslag aan coaches uit te brengen, maar ook aan officieel aangewezen onafhankelijke artsen, die hun methoden en verslaglegging aan een peer review kunnen onderwerpen. Want zoals het nu gaat, kan het niet doorgaan.
Damian Collins is Brits parlementslid voor de Conservatieven. Hij is voorzitter van de commissie Cultuur, Media en Sport van het Lagerhuis.
1. Damien Collins; 2. Simon Barnes.
NEE
Sport leeft van tegenstellingen: wij tegen jullie, onze jongens tegen de rest, leiders en volgers. Net als elke andere mythologie heeft de sport dus ook helden en boeven nodig. Daarom is er zo veel aandacht voor doping: het gaat over de boeven.
Bij de Olympische Winterspelen in Pyeongchang is de boef een heel land. Rusland werd uitgesloten van deelname, na onderzoek naar dopinggebruik bij de vorige winterspelen in Sotsji in 2014. Het gastland bleek zijn sporters systematisch van doping te hebben voorzien en hun urinetests te hebben vervalst.
Het toch al geplaagde Internationaal Olympisch Comité weigerde om Rusland uit te sluiten van deelname aan de Olympische Zomerspelen van 2016 in Rio. De organisatie besloot het opleggen van sancties aan de individuele sportfederaties over te laten (alleen de atletiekfederatie deed dat). Maar na verder onderzoek werd uitsluiting toch onvermijdelijk. Wel mochten Russische sporters die nooit doping hadden gebruikt op individuele titel meedoen in Zuid-Korea.
Zijn zij boeven? Slechte mensen, die wij moeten haten?
Elke dag brengt het sportnieuws wel een verhaal over doping. Soms vallen helden daarbij van hun voetstuk: Chris Froome, de Britse wielrenner die viermaal de Tour de France won, was zo iemand. Vorig jaar testte hij positief. Een andere Britse wielerheld, Bradley Wiggins, is ook in een dopingaffaire verwikkeld. Zijn zij daarom boeven? Slechte mensen, die wij moeten haten? Froome had een positieve testuitslag voor een astmamedicijn. Wiggins had geheel legaal toestemming gekregen om bepaalde medicijnen te gebruiken. Ging hij daarmee zijn boekje te buiten? Profiteerde hij van een lacune in de regels? Wist hij een klein voordeeltje optimaal te benutten?
Geen van beiden haalt het bij de Amerikaanse wielrenner Lance Armstrong. Van deze voormalige held werden zeven Tour de France-zeges afgepakt nadat onderzoek uitwees dat zijn team jarenlang ‘het meest geavanceerde, professionele en succesvolle dopingprogramma runde dat de sport ooit heeft gezien’.
Elke sporter die in verband wordt gebracht met doping wordt automatisch als een tweede Armstrong gezien. De binaire moraal van de sport verklaart waarom onderzoeksjournalisten zo gebrand zijn op doping: één aantijging kan iemands reputatie vernietigen en een boef van hem maken. Sportsterren moeten ofwel wanhopige junkies zijn, ofwel brandschone blauwogige helden. Daartussenin zit niets.
Wanneer is doping geen doping meer? Als het een voedingssupplement heet? Als je officieel toestemming hebt om een middel te gebruiken? Sommige medicijnen zijn tot een bepaalde dosis legaal. Het is verboden om één keertje te veel van een astmamedicijn te gebruiken, maar ook om zoals Armstrong je hele carrière lang menselijk groeihormoon te slikken. De wereld ziet de dingen graag zwart-wit, maar krijgt in feite vijftig tinten aspirine.
Simon Barnes is een Engelse journalist. Hij was tot 2014 chef sport van The Times.Barnes staat bekend om zijn stevige uitspraken. Zo noemde hij tennisser Maria Sjarapova een bimbokampioene.
Honderdduizenden arme Chinezen vonden vanaf de jaren tachtig werk in de afvalrecycling. Sommigen werden er zelfs miljonair mee. Maar door dalende prijzen ligt de sector op zijn gat en zijn de sorteerders weer terug bij af.
In de naargeestige straatjes van Beijing kom je rammelende driewielers tegen die zwaar beladen zijn met allerlei ‘gebruikte spullen’ en getooid met een groot kartonnen bord waarop in onbeholpen karakters ‘Afvalinzameling’ staat.
Ook al kent Beijing al sinds de jaren vijftig afvalscheiding, de bewoners zijn er nog niet aan gewend. Vorig jaar produceerden de huishoudens in Beijing meer dan 7,9 miljoen ton afval en de hoofdstad wordt omringd door meer dan vierhonderd stortplaatsen. Elke dag beklimmen honderden mensen stinkende vuilnisbergen om met bekwame hand het afval te scheiden. Afvalrecycling is in de Chinese hoofdstad bijna volledig afhankelijk van deze bevolkingsgroep uit de provincies, die helemaal onder aan de maatschappelijke ladder staat. Met blote handen wroeten ze in het afval om recycleerbare voorwerpen te vinden die ze vervolgens voor enkele tienduizenden yuans [1 yuan = 0,14 euro] kunnen doorverkopen aan een afvalverwerkings- en behandelingsbedrijf.
Tot dit leger van afvalsorteerders behoort de familie Zhou, afkomstig uit een dorpje in de buurt van Fuyang, in de provincie Anhui in Centraal-China. Twintig jaar geleden vestigde Zhou Shouyi zich op bijna vijftigjarige leeftijd met zijn gezin op een vuilstortplaats aan de zuidelijke rand van Beijing. Omdat hij wees was, kon hij in zijn dorp niet over landbouwgrond beschikken. Hij moest als metselaar werken om zo goed en zo kwaad als het ging zijn brood te verdienen. Eind jaren tachtig werd Shouyi’s linkerbeen verbrijzeld door een val uit een boom op een bouwplaats, zodat hij zijn werk verloor. Daarna, in 1995, verloor hij al zijn bezittingen bij een brand. Hij besloot zijn geluk in Beijing te beproeven.
Shouyi vertrok met zijn vrouw en vier kinderen: zijn tweeling Bingyu en Bingqing, een achtjarige dochter van zijn jongere broer van wie haar ouders vanwege geldgebrek afstand wilden doen, en zijn zoon Bingjie, die op dat moment nog in de buik van zijn moeder zat. Op aanraden van iemand uit het dorp trok de familie Zhou naar het district Xihongmen, ten zuiden van de vijfde rondweg van Beijing, waar zich een immense vuilstort bevindt.
Sloppenwijk
Nadat hij zich had aangesloten bij het leger van afvalsorteerders in de hoofdstad, bouwde Shouyi op de stortplaats zelf een hut van resten plaatijzer, kapotte bakstenen en stukken hout die hij her en der had verzameld, net als al hun meubels en kleren. In dit krot werd hun zoon Bingjie geboren.
De legers van afvalsorteerders streken begin jaren tachtig in de grote steden van China neer. Volgens een studie zou Beijing er wel 160.000 hebben geteld. Het merendeel was afkomstig uit de provincies Sichuan (in het zuidoosten), Henan (in het centrale oosten), Jiangxi (in het oosten) en Anhui. Vervolgens verdeelden deze afvalsorteerders zich op grond van hun geografische herkomst in diverse clans, die elkaar op leven en dood beconcurreren. Sommigen werkten zich dankzij de goudmijn die het afval kan zijn op tot ‘glaskoningen’, ‘plastickoningen’ en ‘ijzer- en aluminiumkoningen’, en werden miljonair. Anderen vestigden zich op grote stortplaatsen aan de rand van de stad, waarvan ze de grond dikwijls huren van productiebrigades van naburige dorpen. De percelen beslaan enkele vierkante kilometers en zijn opgedeeld in ontelbare bedrijfjes waar het afval wordt gescheiden en gerecycleerd.
Van het tiental grote stortplaatsen rond de hoofdstad zijn er maar zeer weinige die over de vereiste vergunningen beschikken of zich tijdig hebben ingeschreven bij de Dienst Handel en Industrie. Deze dienst laat zich betalen voor de locatie en bekommert zich nauwelijks om de bescherming van het milieu. Ondanks het feit dat ze talrijke problemen veroorzaken (verstoring van de openbare orde, milieuvervuiling, vervalsing en het aanlengen van spijsolie), stellen de honderdduizend afvalsorteerders de overheid in staat jaarlijks enkele honderden miljoenen yuans te besparen op het verwerken van afval.
Dankzij het harde werken van deze mensen is China uitgegroeid tot de grootste wereldmarkt voor recycling. Volgens statistieken van de Staatscommissie voor Ontwikkeling en Hervorming was in 2013 bijna de helft van het koper, meer dan de helft van het papier en bijna een derde van het aluminium in het land afkomstig van recycling van uit de Verenigde Staten en Japan geïmporteerd afval. Tussen de afvalkoninkrijken bestaat een strikte onderverdeling, en het zware en vuile werk is geen enkel beletsel om wat dan ook in te zamelen.
Wang Weiping, vicevoorzitter van de Commissie Stedelijke Milieuzaken op het stadhuis van Beijing, houdt zich al meer dan veertig jaar bezig met de afvalverwerking in de hoofdstad. Tijdens de volksvergadering van de gemeente Beijing in 2016 legde hij uit dat de afvalsorteerders zich hebben opgedeeld in dertien clans, die zijn geconcentreerd in 82 ‘kampen’ van ongeveer tweeduizend huishoudens buiten de vierde rondweg. De grootste groep heeft de bijnaam ‘clan van Sichuan’ en bestaat uit ongeveer veertigduizend voormalige inwoners van de stad Bazhong. De tweede is die van Henan (zeventienduizend leden, voor het merendeel afkomstig uit het district Gushi). De samenlevingsregels tussen de verschillende clans zijn zeer strikt, en elke clan heeft zijn eigen werkterrein (glas, plastic, voorwerpen) waarvan niet mag worden afgeweken.
Onderzoek van Wang Weiping heeft uitgewezen dat in 1999, toen Beijing 82.000 afvalsorteerders telde, deze bevolkingsgroep betrokken was bij meer dan 70 procent van de wetsovertredingen in de hoofdstad. ‘Als er niets viel in te zamelen, gingen ze stelen, en als ze niets konden stelen namen ze hun toevlucht tot geweld.’ Alles zamelden ze in: putdeksels, vangrails en zelfs elektriciteitskabels van de metro… ook al werden die nog gebruikt.
Om een eind te maken aan deze chaotische situatie heeft Wang Weiping persoonlijk ontmoetingen georganiseerd met vertegenwoordigers van een tiental van deze clans. Ze kwamen tot de volgende afspraak: de clan van Sichuan zamelt huishoudelijk afval in, die van Henan zamelt voorwerpen in, die van Hebei houdt zich bezig met het recyclen van afval buiten de vierde rondweg en die van Jiangsu zamelt spijsolie in.
Wat hij het meeste vreesde waren de leden van de ordedienst, bestaande uit eenvoudige burgers die in samenwerking met de overheid de openbare orde in de wijken handhaafden
Zhou Shouyi, die zich onder aan de ladder van het systeem bevond, kon alleen maar datgene verzamelen wat de verschillende clans, de officiële diensten of de ongecontroleerde bendes hadden achtergelaten nadat ze eruit hadden gehaald wat er van hun gading was. Omdat hij zich moeilijk kon verplaatsen vanwege zijn geamputeerde linkerbeen, en omdat zijn vrouw aan verschillende kwalen leed, was het arbeidsvermogen van hun huishouden sterk afgenomen ten opzichte van dat van andere gezinnen. De beste oplossing was in de ogen van Shouyi om alleen kleinschalig te werken en geen lawaai te maken, verstopt tussen het afval. Toch schuimde hij soms met zijn bakfiets (nadat hij zijn prothese had aangedaan) woningblokken af om voorwerpen te zoeken die op straat waren gezet. Om toegang te krijgen tot de plekken waar het afval van een bepaald blok werd ingezameld en gescheiden, moest hij elke maand een geldbedrag betalen aan vertegenwoordigers van de plaatselijke reinigingsdienst. Bijna duizend afvalinzamelingsstations voor woonblokken in Beijing zijn volgens contract aan een kleine groep inzamelaars vergeven.
Met de nadering van de Olympische Spelen van 2008 kregen Shouyi en zijn gezin de kans de stortplaats te verlaten, omdat er een woningblok zou worden gebouwd. Er werd hun geld geboden om naar een fatsoenlijker woning te verhuizen. Maar Shouyi weigerde.
Zijn vrouw en hij hadden geen tijdelijke woonvergunning voor Beijing, en ze hadden meer kinderen dan volgens de geboortebeperkingsregels was toegestaan; ze stonden dus niet ingeschreven bij de gemeente en Shouyi was bang dat ze zouden worden teruggestuurd naar hun geboortedorp als men daarachter kwam. Maar wat hij het meeste vreesde, net als de andere afvalsorteerders, waren de leden van de ordedienst, bestaande uit eenvoudige burgers die in samenwerking met de overheid de openbare orde in de wijken handhaafden. Zij deelden lukraak boetes uit van soms wel enkele honderden yuans, vooral tijdens de periode van ‘zware repressie’ die aan de Olympische Spelen voorafging.
Wat hem ook zorgen baarde, was dat hij ‘werkloos’ zou kunnen raken als hij op een aangenamer plek ging wonen. Voor Shouyi ging er niets boven de smerige en stinkende stortplaats waar hij discreet kon leven en een karige boterham kon verdienen. Het was hun fort.
Toch is de schoolopleiding van de kinderen altijd een grote zorg voor de familie Zhou geweest. Shouyi zelf kent maar enkele karakters, terwijl zijn vrouw volledig analfabeet is. Maar hoe moesten ze schoolgeld betalen als ze met het sorteren van afval maar net de touwtjes aan elkaar konden knopen? Bovendien waren ze niet welkom in Beijing.
In 2002 stond geen van hun vier kinderen bij de burgerlijke stand ingeschreven, zodat ze nog steeds niet naar school konden gaan, terwijl hun oudste (geadopteerde) dochter vijftien was, hun tweeling negen en hun zoon zeven. Drie jaar later besloot hun oudste dochter werk te gaan zoeken. Iemand had haar aangeraden naar de provincie Hebei te gaan. Waar precies? Om wat voor werk te doen? Haar familie had geen idee. Sinds haar vertrek hoorden ze nooit meer iets van haar. Ze probeerden de autoriteiten te waarschuwen, maar omdat hun dochter niet was ingeschreven bij de burgerlijke stand, werd hun aangifte niet in behandeling genomen.
De tweeling, met alleen maar een basisschoolopleiding, was gedwongen om zwaar, gevaarlijk en slecht betaald werk te accepteren. In november 2011 kregen ze hun eerste officiële baantje als kwaliteitscontroleurs in een fabriek voor elektrische materialen in het district Daxing. De fabriek stond in een afgelegen gebied en werd in de winter niet verwarmd. De twee zusjes werkten twaalf uur per dag, met soms nachtdiensten, voor een salaris van 1600 yuan [220 euro], een schamele beloning voor alles wat ze te verduren kregen.
Toen de tweeling jonger was, was een van hen, Bingqing, gewond geraakt aan haar rug doordat een vriendje op de basisschool een stoel naar haar had gegooid. Omdat ze in haar nieuwe baan twaalf uur achter elkaar keihard moest werken, kreeg ze vreselijke rugpijn. Toen ze niet meer kon, ging ze naar het ziekenhuis, waar röntgenfoto’s werden gemaakt die haar 3000 yuan [410 euro] kostten. Maar die foto’s alleen vond de arts nog niet genoeg; hij gelastte een MRI-scan. Bingqing, die beducht was voor de kosten, probeerde hem om te praten. ‘Dat kan ik echt niet betalen. Zijn die foto’s niet genoeg?’ Maar de arts bleef onverbiddelijk en uit angst te veel uit te geven staakte Bingqing uiteindelijk de behandeling, wat haar bitter stemde.
Bingyu moest ondertussen elke dag aandachtig naar de passerende onderdelen kijken. Korte tijd later kreeg ze een oogaandoening. De zusjes hielden het ondanks alles drie jaar vol en verlieten de fabriek pas in 2014, toen ze het werk fysiek niet meer aankonden.
Zhou Shouyi, die momenteel 68 is, heeft zelf ook steeds vaker gezondheidsproblemen: hij is al diverse keren flauwgevallen tijdens het afval sorteren. De gezondheid van zijn vrouw is nog sneller achteruitgegaan; ze heeft het vaak benauwd en valt ook regelmatig flauw. Omdat haar gezichtsvermogen achteruit is gegaan, zitten haar handen vol littekens van brandwonden, veroorzaakt door kokend water dat ze eroverheen heeft gekregen. Maar ze weigert naar de dokter te gaan, omdat ze net als haar dochter bang is dat ze veel geld voor de geneesmiddelen moet betalen.
Ontmanteling
Vorig jaar, vóór het Chinees Nieuwjaar, nam Bingqing een dag vrij om haar vader te helpen tijdens zijn laatste afvalinzamelingsronde. Na een dag werken hadden ze nog geen 100 yuan [14 euro] verdiend, en Shouyi begreep dat hij zo niet langer door kon gaan. Tussen de SARS-epidemie van 2003 en de Olympische Spelen van 2008 kende hij in zijn beroep een gouden tijd, maar de laatste jaren was de overheid begonnen met de ontmanteling van grote recyclinglocaties. Bovendien nam in 2015 de vraag aanzienlijk af door de crisis in de maakindustrie en kelderden de afvalprijzen. ‘Wij staan helemaal onder aan de industriële ladder. Nadat we alles hebben gegeven, kunnen we ophoepelen!’ constateert een bittere Shouyi.
De situatie is nog erger voor andere sorteerders, zoals die uit Gushi, concurrenten die Shouyi altijd erg benijdde. Terwijl hij voor zijn woning in een rij barakken in Dongxiaokou staat, kijkt meneer He, een inzamelaar, naar het braakliggende terrein dat zich voor hem uitstrekt en vraagt zich af of hij Beijing, waar hij toch meer dan tien jaar heeft gewoond, niet moet verlaten.
Dongxiaokou ligt buiten de vijfde rondweg van Beijing en stond bekend als het ‘afvaldorp’, vooral bewoond door mensen uit Gushi in de provincie Henan. In de gouden tijd werd er afval ingezameld en gescheiden op een immens terrein van meer dan 33 hectare, waar enkele tienduizenden mensen elektronische en elektrische apparaten verwerkten die door Beijing waren afgedankt.
In alle jaren dat hij in Dongxiaokou woont, heeft meneer He de activiteit zien afnemen. Vroeger bedroeg de maandelijkse huur voor een locatie 5000 yuan [690 euro] en kon je wel 10.000 yuan [1370 euro] per maand verdienen, maar tegenwoordig verdien je hooguit 3000 yuan [410 euro] als magazijnbediende in het naburige dorp, dat nog niet met de grond gelijk is gemaakt. Volgens meneer He ‘ligt de sector volledig op zijn gat’.
Op hun drieëntwintigste hebben Bingyu en Bingqing allebei een vriendje (bezorgers van thuismaaltijden). Maar hoeveel ze ook van hen houden, ze zijn niet van plan met hen te trouwen
De familie Zhou weet heel goed dat de afvalprijzen zijn gedaald: de prijs van een plastic waterfles (3 eurocent) is gedaald tot eenderde; glas brengt minder dan 20 yuan [2,75 euro] per 50 kilo op, terwijl de prijs van polyester met een hoge dichtheid is gekelderd tot 2 yuan [28 cent] per kilo, tegen vier keer zoveel vroeger.
Maar Wang Weiping van de Commissie Stedelijke Milieuzaken is bang dat door het vertrek van deze kleine sorteerders uit Beijing de particuliere afvalinzamelingsbedrijfjes failliet zullen gaan, dat de plastic-, staal- en papierfabriekjes in de naburige provincie Hebei hun deuren zullen sluiten en dat de hoeveelheid te verwerken afval van Beijing aanzienlijk zal toenemen en voor ernstige problemen zal zorgen.
Zoals Bingqing al lang geleden besefte, kon haar vader vroeger nog een klein beetje geld verdienen door vuile handen te maken als sorteerder, maar zal dat voor haar generatie niet langer weggelegd zijn. Beide zusjes hebben inmiddels een baan gevonden bij een fastfoodrestaurant in het district Changping, ten noorden van Beijing, op 80 kilometer van hun ouders. Ze verdienen er een mager salaris en hebben het zo druk dat ze vaak maar één keer per dag kunnen eten. Bingjie is toegelaten op een middelbare school in Beijing en zijn zusjes hebben maar één doel voor ogen: genoeg geld verdienen om zijn schoolgeld van 16.000 yuan [2200 euro] per jaar te kunnen betalen.
Op hun drieëntwintigste hebben Bingyu en Bingqing allebei een vriendje (bezorgers van thuismaaltijden). Maar hoeveel ze ook van hen houden, ze zijn niet van plan met hen te trouwen. Want als ze een huwelijk sluiten met iemand die in dezelfde financiële omstandigheden zit als zijzelf, zullen ze nooit het maximale kunnen doen om hun kleine broertje te helpen. En waar zouden hun kinderen moeten wonen en naar school gaan? Ze willen er liever niet aan denken.
Auteur: Zhao Han
Vertaler: Peter Bergsma
(Op verzoek van de betrokkenen zijn de namen van de familie Zhou gefingeerd.)
Islam El Shehaby, de Egyptische judoka die op de Olympische Spelen weigerde zijn Israëlische tegenstander de hand te schudden, kreeg ook in eigen land veel kritiek. Maar volgens schrijver Nael El Toukhy is zijn gedrag onderdeel van een groter probleem.
Er werd in Egypte heel wat gedebatteerd over de nederlaag van de Egyptische judoka Islam El Shehaby tegen zijn Israëlische tegenstander Or Sasson, en de weigering van de verliezer om zijn opponent daarna de hand te schudden. Zowel Shehaby’s critici als zijn verdedigers voelden zich beschaamd. Niemand zag hem als een held die geprezen moest worden. Velen vielen hem aan en weinigen sympathiseerden met hem. Op zijn best riep Shehaby medelijden op.
Ook ik had medelijden met Shehaby. Ik was het niet eens met de buitensporige aanvallen op hem, omdat ik hem als een slachtoffer van de maatschappij beschouw. Zijn gedrag geeft alleen maar aan dat er een probleem is, dat overdacht en opgelost moet worden. Er dringt zich een simpele en logische vraag op: wat doe ik als ik Israëli’s in het buitenland tegenkom? Negeer ik ze? Moet ik ze een klap geven? Moet ik me normaal gedragen? Wat zou ik doen als ik in het buitenland een Israëlische buurman had die me goedemorgen wenste?
Welnu, de meeste Egyptenaren die elders wonen, zouden goedemorgen terugzeggen tegen een Israëli, zoals tegen alle anderen, omdat mensen nu eenmaal zo met elkaar omgaan.
Wie het licht durft aan te doen zegt: “Zo ziet het spook eruit”, wordt ervan beschuldigd de vijand menselijk te maken
De nationalistische krachten in Egypte, die bestaan uit invloedrijke personen uit de film- en tv-wereld, plus minder invloedrijke nasseristen en linkse figuren, weten dit ook wel. Maar ze willen niet luisteren naar de vraag: ‘Wat zou jij in mijn plaats doen?’ omdat die vraag de nationalistische positie op losse schroeven zet.
Als de vraag wel wordt gesteld, gebruiken de nationalisten soms Egyptische martelaren als emotioneel chantagemiddel, als substituut voor een discussie gebaseerd op logica en collectief denken. Dit lijkt een beetje op het inzetten van Holocaustslachtoffers om mensen die wijzen naar zionistische misdaden het zwijgen op te leggen. Het debat stokt en vragen blijven onbeantwoord.
Als het om Israël gaat, neemt het gros van de bevolking een totaal ander standpunt in dan de nationalisten. De meerderheid van de Egyptenaren heeft niets tegen een normalisatie van de betrekkingen met Israël. De elite heeft daar geen antwoord op, behalve dat ze mensen bang maken voor Israëli’s.
De Egyptische elite maakt het volk bang voor de Israëli’s omdat ze er zelf bang voor zijn, en dat komt omdat ze er niets van afweten. Wij vechten tegen een vijand van wie we niets weten, een spook in een kamer. Wie het licht durft aan te doen zegt: ‘Zo ziet het spook eruit’, wordt ervan beschuldigd de vijand menselijk te maken.
Wat wordt er eigenlijk bedoeld met ‘normalisatie’? Volgens de ‘Campaign to Boycot supporters of Israel in Lebanon’ verwijst normalisatie naar deelneming aan elke activiteit die Arabieren en Israëli’s samenbrengt. Dit is van toepassing op alle vormen van wetenschappelijke, professionele, artistieke, feministische of jongerenactiviteit.
Israël is een onmisbare bondgenoot geworden in de oorlog tegen IS in de Sinaï. De vrede wordt steeds warmer, en ondertussen blijven Egyptenaren bang voor Israëli’s om onzinnige redenen.
Het normalisatiedebat wordt pas geopend als iemand normaliseert. Het document waaraan hierboven wordt gerefereerd, is alleen geschreven omdat de in Libanon geboren Franse romancier Amin Maalouf een interview gaf aan een Israëlisch tv-station.
Als iemand normaliseert – door Israël te bezoeken, zijn of haar werk te vertalen in het Hebreeuws of in de Israëlische media te verschijnen – staan intellectuelen tegen hem of haar op, en daarna staan andere intellectuelen weer op tegen die eersten. Beide partijen zijn niet echt geïnteresseerd in normalisatie, zoals bewezen wordt door het feit dat hun debat alleen oplaait als zich een incident heeft voorgedaan. Als ze tijd over hebben, besteden ze die niet aan het nadenken over de aard en de grenzen van normalisatie. De kwestie van normalisatie wordt altijd uitgesteld tot een gebeurtenis ons dwingt haar aan de orde te stellen, en als die zich voordoet, is er geen plaats voor een kalm gesprek, alleen voor hysterie, want we zitten midden in een crisis.
Dit is het moment waarop het nationalistische discours zich als mislukt moet verklaren
Het opvallende is: in de twee of drie jaar na de revolutie van 25 januari 2011 hoorde ik geen enkele beschuldiging van normalisatie. We hadden net een revolutie doorgemaakt, waren trots op onszelf en trots op het feit dat we Egyptenaren waren. We meenden dat we in opstand konden komen tegen de wereld. In dat jaar namen nationalistische gevoelens in Egypte en andere Arabische landen toe. Dat zal moeilijk te begrijpen zijn voor de vijanden van de Arabische lente, de kinderen van Bashar al-Assad en Gamal Abdel Nasser.
Omdat het nationalistische debat saai is en gevoeligheid ontbeert, durven dagelijks hoe langer hoe meer Egyptenaren te verklaren dat ze het Arabisch-Israëlische conflict niet begrijpen, en vragen ze zich af waarom Israël toch zo slecht is. Dit is het moment waarop het nationalistische discours zich als mislukt moet verklaren, of op zijn minst moet erkennen dat er diepe scheuren zitten in de muren die zijn opgetrokken tegen mensen die Israël niet als vijand beschouwen en die niet alleen Palestijnen zien op hun kaart van het Midden-Oosten.
Een Egyptisch blog dat onder auspiciën staat van de journalisten van de Egypt Independent (de Engelse versie van Al Masry al-Youm). ‘Mada Masr’ betekent: over Egypte.
De Bulgaars-Duitse auteur Ilija Trojanow leerde zichzelf tachtig olympische disciplines, en schreef er een boek over.
Zoals zoveel mensen zat hij vier jaar geleden voor de buis en liet vrijwel geen onderdeel van de Olympische Spelen aan zich voorbijgaan. Maar de ene sport vond hij te simpel, de ander te moeilijk. Hij kankerde, verbaasde zich, zat uitgezakt in zijn luie stoel; een sportman in zijn verbeelding, een slimme toeschouwer, vanbinnen een winnaar.
Op een gegeven moment besloot hij toen maar een echte winnaar te worden. De vijftigjarige schrijver Ilija Trojanow, in Bulgarije geboren, als kind met zijn familie via Joegoslavië en Italië naar Duitsland gevlucht en vervolgens in Kenia opgegroeid, trok in de zomer van 2012 zijn oude hardloopshirt aan – het zat wat strak, maar wat kon het schelen – en besloot olympisch kampioen te worden. Maar dan wel een echte, een maximale olympisch kampioen, eentje die alle sporten beheerst – of zo niet beheerst, dan toch op zijn minst op wedstrijdniveau beoefent. Alleen de teamsporten sloeg hij uit praktische overwegingen over. Zijn doel: in elke sport minstens half zo goed worden als de huidige olympisch kampioen.
Dat plan was exceptioneel, overdonderend, vrijwel onmogelijk. Niet alleen wilde hij de 23 sporten en 80 disciplines vóór de Olympische Spelen van dit jaar onder de knie hebben, maar ook wilde hij er een boek over hebben geschreven: Meine Olympiade. Het is hem gelukt.
Het is een boek over falen en zelfoverwinning. Een boek waarmee je als amateursporter heel concreet je voordeel kunt doen, omdat Trojanow de techniek van sommige sporten, zoals schoonspringen en kogelstoten maar ook de borstcrawl, nauwkeurig beschrijft, met grote verbazing over de geleerde details. Het is ook een ietwat pocherige wereldroman. Vanzelfsprekend leert hij judoën in Japan, gewichtheffen in Bulgarije, worstelen in Iran en boksen in Brooklyn. Voor zijn looptraining vliegt hij naar Kenia, en de borstcrawl leert hij op Sri Lanka en in Mumbai.
Sixpack
Trojanow neemt ons mee naar een parallelle wereld. En die begint al bij zijn research in een boekwinkel. Enigszins beschaamd wil de schrijver een fitnessboek kopen. Hij neemt uiteindelijk Sixpack in 66 dagen en niet Sixpack in 6 weken,De sixpackstrategie of Sixpack in 90 dagen. De verkoopster vertelt hem dat ze ‘zonder die sixpackboeken’ de zaak allang had moeten sluiten.
Bovendien past hij zijn voeding aan. Als ontbijt zuurkool, linzen, ei en hüttenkäse, Indiaas gekruid. Hij begint met zijn training en leest ook een heel ander boek: ‘Al na enkele weken realiseerde ik me dat mijn lichaam een boek was waarin ik tot nog toe nauwelijks had gelezen. Een verbazingwekkend, zichzelf aanvullend boek, dat steeds weer met nieuwe hoofdstukken kwam.’
En de lezer is er live bij, van het aarzelende begin en de vraag hoe die verdomde crawl nou echt in zijn werk gaat tot de momenten die Trojanow als ‘flow’ bestempelt. Wanneer het bijna vanzelf gaat en lichaam en geest zelfstandig aan een gemeenschappelijk project werken. Aan een nieuwe sport.
3 x de schrijver in training. – Thomas Dorn / laif / HH
De grondgedachte van het boek is het wegnemen van de tegenstelling tussen lichaam en geest. Vlotjes voegt Trojanow bij elke nieuwe sport een bescheiden stukje cultuurgeschiedenis toe, vertelt over de zwemkelder van Lord Byron, ‘waar monniken ooit lijken hebben gebalsemd’. Of over zijn zwemtocht over de Dardanellen: ‘Op die prestatie ging ik meer prat dan op welke faam ook, of het nu op politiek, poëtisch of retorisch gebied is.’ En de onverschrokken nachtzwemmer Jack London citeert hij met de woorden dat hij liever een zwemwedstrijd wint dan The Great American Novel schrijft.
Je hebt de indruk dat Trojanow het kan invoelen. Hij is ambitieus, soms ook megalomaan. Hij faalt doorlopend en lacht erom. Het boek begint met de beschrijving van een triatlon in Zuid-Afrika, waarbij hij als groentje zo ongeveer elke lachwekkende tegenslag te verduren krijgt die je maar kunt bedenken. Trots en onbeholpen heeft hij zich net op tijd voor de start in een nieuw neopreenpak geperst en zich al afgevraagd waarom het zo slecht zit. Maar ach, ze worden zo weggeschoten en hij wil meteen de aanval zoeken. Dus wurmt hij zich tussen de andere triatleten, onopvallend, alsof het nooit anders is geweest, tot er eentje vraagt: ‘Zeg, waarom heb je dat pak binnenstebuiten aan?’
Zoiets overkomt hem aan het eind van het boek niet meer. Hij leert doorlopend bij, pagina na pagina. Het is een klassieke ontwikkelingsroman. Een man leert zichzelf kennen. Uiteindelijk is hij bijvoorbeeld een tienkamper, ook al behaalt hij zijn doelstelling half zo goed te zijn als de olympisch kampioen natuurlijk niet. Hij komt niet verder dan een achtste van diens punten, maar hij voltooit een volledige tienkamp, inclusief polsstokhoogspringen en kogelstoten. Vooral bij deze discipline ervaart hij wat hij in alle individuele sporten niet heeft ervaren: het gemeenschappelijke, het sociale, dat toch ook een belangrijke zegen van sport is. De aanmoedigingen van de tienkampers onderling, de pluimen voor zelfs de zwakste prestaties, de oprechte steun aan elkaar, omdat iedereen weet hoe zwaar het is. Hoeveel moeite, zweet en zelfoverwinningen nodig waren om dit te bereiken. Omdat ze allemaal misschien ooit zijn opgestaan van de bank en zich in een te strak shirt hebben geperst. Omdat ze sportmensen zijn.
‘Mislukken is weliswaar een vruchtbaar literair thema, maar alleen als er een reële kans op succes bestaat’
Trojanow vertelt in dit boek ook heel terloops de geschiedenis van zijn familie, het verhaal van zijn afkomst. Hij vertelt over het falen van zijn vader, die op weg was om Bulgaars jeugdkampioen op de 110 meter horden te worden, maar over de laatste horde struikelde. Hoe dat fiasco een familiemythe werd – fotoalbums van vluchtelingen zijn dun – en hoe het de familie zou zijn vergaan als zijn vader die laatste horde wel had genomen. Natuurlijk vraagt hij zijn vader hem het hordelopen te leren. Zonder de last om die bewuste nederlaag goed te maken, maar toch met dat echec vlak voor de finish in zijn hoofd.
Het hoofdstuk over turnen begint zo: ‘Ik ben getraumatiseerd. Toen we in 1977 vanuit Kenia naar Duitsland verhuisden, sprak ik geen Duits en kon ik ook niet turnen. Mijn integratie kende pieken (taal) en dalen (turnen).’ Die vroege aversie overwinnen is een van de grootste uitdagingen die de auteur aangaat. Moedeloosheid is er niet bij. Zijn trainer ‘accepteert geen voorschot op falen’. Dan wordt het een bewezen, in de praktijk gebracht falen. Een debacle waarvan niet eens meer een komische uitwerking uitgaat: ‘Het is geen toeval dat de beschrijvingen van nu af aan korter worden. Mislukken is weliswaar een vruchtbaar literair thema, maar alleen als er een reële kans op succes bestaat. Onze belangstelling gaat uit naar iemand die ver omhoogvliegt tot hij te dicht bij de zon komt, en niet naar iemand die op een ligbedje aan het verbranden is.’
Ilija Trojanow is steeds weer ver omhooggevlogen, heeft alles geprobeerd, veel bereikt en steeds weer groots gefaald. Een beachvolleyballer in Rio zegt het als volgt: ‘We mogen geen bal laten lopen. Maar als dat dan toch gebeurt, dan maken we er in elk geval een mooie snoekduik achteraan.’
Auteur: Volker Weidermann
CONTEXT: Ilija Trojanow
Ilija Trojanow werd in 1965 geboren in Sofia. In 1971 vluchtte zijn familie naar Duitsland, waar ze politiek asiel kregen. Een jaar daarop verhuisden ze alweer door naar Kenia, waar Trojanow tot 1984 woonde. Later verbleef hij onder meer in Kaapstad, Mumbai en München, voor hij neerstreek in zijn huidige woonplaats Wenen.
Trojanow schreef verscheidene non-fictieboeken over Afrika en vertaalde Afrikaanse auteurs in het Duits. Zijn eerste roman, Die Welt ist groß und Rettung lauert überall, verscheen in 1996. In 2013 kwam hij in het nieuws toen hem vanwege zijn kritiek op inlichtingendienst NSA de toegang tot de VS werd ontzegd.
Een belangrijk onderzoekstijdschrift, opgericht in 1947 en uiterst onafhankelijk, dat verscheidene politieke schandalen aan het licht heeft gebracht.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
