Seksueel geweld is onderdeel van operationele procedures
De systematische aanvallen van Israël op de gezondheidszorg voor vrouwen in Gaza komen neer op genocidale daden, schrijft The Guardian. Bovendien hebben Israëlische veiligheidstroepen seksueel geweld gebruikt als oorlogswapen om het Palestijnse volk te domineren en te vernietigen. De beweringen zijn gestoeld op een rapport van de onafhankelijke onderzoekscommissie van de VN.
‘De acties van Israël vallen onder twee categorieën van genocidale daden in het statuut van Rome en het genocideverdrag, waaronder het opzettelijk creëren van levensomstandigheden om Palestijnen fysiek te vernietigen en het opleggen van maatregelen om geboorten te voorkomen,’ aldus de Mensenrechtenraad in een persbericht over het rapport.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Het rapport informeert onder andere over aanvallen op gezondheidsinstellingen voor vrouwen. Een IVF-kliniek is vernietigd en de binnenkomst van voedsel en medische voorraden is beperkt. ‘Dat heeft het voortplantingsvermogen van de Palestijnen in Gaza als groep gedeeltelijk vernietigd.’
Israëlische troepen hebben verschillende vormen van seksueel en aan geslacht gerelateerd geweld tot onderdeel gemaakt van ‘operationele standaardprocedures’. Te denken valt aan gedwongen publiekelijke seksuele intimidatie, strippen, dreigen met verkrachting en aanrandingen. Seksueel geweld in de Palestijnse gebieden komt steeds vaker voor en in steeds heftigere vorm.
‘Het patroon van seksueel geweld dat de Israëlische strijdkrachten gebruiken, zoals gevallen van verkrachting en seksuele marteling, is een oorlogsmisdaad en een misdaad tegen de menselijkheid,’ concludeert de onderzoekscommissie van de VN.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar de Democratische Republiek Congo (DRC), waar al jaren een conflict aan de gang is dat vergeleken met veel andere oorlogen maar weinig media-aandacht krijgt. Waar liggen de oorzaken van dit conflict en wat kan eraan worden gedaan?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – tijdelijk al vanaf €1,50 per maand – op 360 Magazine.
Wat is er aan de hand in de DRC?
Al vijftien jaar lang woedt er in de voormalige Belgische kolonie een regionaal conflict tussen het Congolese leger en de door Rwanda gesteunde rebellengroep M23. Waar het conflict eerst weinig aandacht kreeg in de media in vergelijking met de oorlog in Oekraïne en Gaza, wordt er sinds de opmars van de rebellengroep in januari dit jaar weer wat vaker over geschreven in de internationale pers.
M23 is een afkorting van Mouvement du 23-Mars, oftewel de beweging van 23 maart. Op deze datum werd in 2009 een akkoord gesloten tussen de rebellengroep en het Congolese leger om M23 op te nemen in het leger. De groepering wordt geleid door etnische Tutsi’s die zeggen dat ze de wapens moesten opnemen om de rechten van de minderheidsgroep te beschermen. In 2012 kwam de groep vanwege hun slechte leefomstandigheden en het lage loon dat ze in het leger verdienden in opstand en begon te muiten. Sindsdien staat ze bekend als de rebellengroep M23.
Er zijn in totaal naar schatting 7 miljoen ontheemden in de DRC, van wie de meerderheid in de oostelijke provincies woont
Kort na haar oprichting in 2012 veroverde M23 Congolees grondgebied en nam het onder meer de grote stad Goma in, een belangrijk handels- en transportknooppunt met een miljoen inwoners in de provincie Noord-Kivu. Deze daden werden internationaal veroordeeld en M23 werd beschuldigd van oorlogsmisdaden en mensenrechtenschendingen. De rebellengroep zag zich gedwongen zich terug te trekken uit Goma en werd door het Congolese leger en een VN-macht uit Congo verdreven, schrijft Deutsche Welle. De rebellen stemden vervolgens in met integratie in het leger in ruil voor de belofte dat Tutsi’s beschermd zouden worden. ‘Maar in 2021 nam de groep de wapens weer op, omdat het leger volgens hen zijn beloften had gebroken,’ legt de BBC uit.
Eind januari dit jaar namen de rebellen opnieuw Goma in. Kort daarop volgde de provinciehoofdstad Bukavu in Zuid-Kivu. Volgens de nieuwswebsite allAfrica zijn meer dan vijfhonderdduizend mensen in Noord- en Zuid-Kivu ontheemd geraakt als gevolg van deze recente opmars van M23. Er zijn in totaal naar schatting 7 miljoen ontheemden in de DRC, van wie de meerderheid in de oostelijke provincies woont. De Verenigde Naties schatten dat drieduizend mensen, voornamelijk burgers, zijn gedood tijdens de aanval van M23 op Goma. Volgens velen ligt het dodental veel hoger.
Het risico op massale wreedheden is ook groot in een regio waar roofbouw door rebellen, milities en regeringstroepen aan de orde van de dag is. De VN heeft gewaarschuwd voor de rekrutering van steeds meer kinderen, ontvoeringen, moorden en seksueel geweld, aldus allAfrica. ‘Toen de rebellen Goma innamen, waarschuwden VN-hulporganisaties voor een grote humanitaire crisis met tekorten aan voedsel en water, ziekenhuizen die overspoeld werden door slachtoffers en lichamen die op straat lagen’, schrijft de BBC.
In haar opstand tegen het Congolese leger staat M23 niet alleen. ‘Sinds 2012 verklaren VN-experts en mensenrechtenorganisaties expliciet dat Rwanda M23 steunt door hen te voorzien van logistieke middelen, wapens en zelfs personeel, ook al hebben Rwandese leiders herhaaldelijk ontkend de M23-rebellen te steunen,’ aldus Deutsche Welle.
Wat zijn de oorzaken van het conflict?
Dat Rwanda zich met het conflict bemoeit, is geen verrassing voor wie de voorgeschiedenis van de oorlog in de DRC kent. Het Qatarese Al-Jazeerazet in een overzichtelijk artikel op een rijtje welke gebeurtenissen de aanleiding vormden voor de huidige strijd. De DRC-crisis begon in de nasleep van een reeks gevechten om de macht nadat het land in 1960 onafhankelijk was geworden van België. Deze gevechten leidden tot in de moord op de eerste premier Patrice Lumumba en het drie decennia durende militaire bewind onder dictator Mobutu Sese Seko.
Etnische spanningen in Rwanda in de jaren zestig dwongen meer dan driehonderdduizend mensen van de Tutsi-minderheidsgroep te vluchten naar buurlanden, met name naar de DRC. Sommige van deze vluchtelingen hergroepeerden zich en probeerden de macht te grijpen in Rwanda nadat het land in 1962 onafhankelijk werd van België. In oktober 1990 brak er een burgeroorlog uit nadat het Rwandees Patriottisch Front (RPF), een Tutsi-rebellengroep onder leiding van de huidige Rwandese president Paul Kagame, vanuit Oeganda Rwanda binnenviel. In april 1994 vielen hardline Hutu-milities Tutsi’s en gematigde Hutu’s aan. Deze aanval vormde de aanleiding tot een massaslachting waarbij in honderd dagen tussen de 800.000 en 1 miljoen mensen omkwamen. Het bloedbad ging de boeken in als ‘de Rwandese genocide’.
De RPF van Kagame veroverde de Rwandese hoofdstad Kigali op 4 juli, terwijl ondertussen naar schatting 2 miljoen Hutu-burgers uit angst voor wraak en vergeldingsaanvallen naar de DRC vluchtten. Op die manier kwamen de Tutsi’s – van wie er in de jaren zestig al duizenden naar de DRC waren vertrokken – opnieuw in aanraking met de Hutu’s. Hutu-milities, die om het bewind van Kagame te ontvluchten naar vluchtelingenkampen in het oosten van de DRC uitweken, begonnen zich te hergroeperen om een Hutu-regering in Kigali te herstellen. Ze lanceerden aanvallen op Rwanda en doodden ook Tutsi’s in de DRC. Als reactie hierop begon Rwanda Tutsi-milities in de DRC te bewapenen.
Naast het etnische conflict in Rwanda speelt ook mee dat de DRC zeer rijk is aan natuurlijke hulpbronnen, zoals goud, tin en coltan
In de DRC waren veel Congolezen boos over het corrupte bewind van dictator Mobutu. Er ontstonden rebellengroepen die hem omver wilden werpen, zoals de AFDL onder leiding van Laurent-Desire Kabila. Rwanda, dat Mobutu ervan beschuldigde onderdak te bieden aan Hutu-daders van genocide, bewapende de rebellen en stuurde in 1996 Rwandese troepen. Op 24 oktober 1996 lanceerden de door Tutsi’s gedomineerde AFDL in Kivu en troepen van het Rwandese leger offensieven in het oosten van de DRC, wat het begin was van de Eerste Congo-oorlog. Oeganda, Eritrea, Angola en Burundi – allemaal bondgenoten van Rwanda – sloten zich bij de oorlog aan. Deze eindigde met de machtsovername van Kabila in 1997. Het jaar daarop brak de Tweede Congo-oorlog uit, die tot 2003 duurde.
Naast het etnische conflict in Rwanda speelde ook mee dat de DRC zeer rijk is aan natuurlijke hulpbronnen, waaronder metalen en mineralen zoals goud, tin en coltan, die essentieel zijn voor de productie van mobiele telefoons en batterijen voor elektrische voertuigen. De rijkdommen hebben een cyclus van corruptie en bloedvergieten op gang gebracht doordat gewapende groepen, lokale milities en buitenlandse actoren strijden om de controle over het gebied, schrijft Deutsche Welle.
Bij het nagaan van de oorzaken van het conflict in de DRC moeten we ook de rol van het kolonialisme niet uit het oog verliezen
In de afgelopen jaren heeft M23 verschillende lucratieve mijnbouwgebieden in beslag genomen. In een rapport van VN-experts van december vorig jaar staat dat M23 elke vier weken ongeveer 120 ton coltan naar Rwanda opstuurt. Verder merken de experts op dat de export van mineralen uit Rwanda de afgelopen jaren enorm is gestegen, waarvan het grootste deel vermoedelijk afkomstig is uit de DRC, aldus de BBC.
Bij het nagaan van de oorzaken van het langdurige conflict in de DRC moeten we tot slot ook de rol van het kolonialisme niet uit het oog verliezen, merkt Business Day op. ‘De geschiedenis van de betrekkingen tussen de verschillende naties in Afrika kan voor buitenstaanders erg moeilijk te begrijpen zijn. Ze illustreren de willekeur waarmee koloniale machten gebieden binnen landen hebben afgebakend, vaak zonder de moeite te nemen ervoor te zorgen dat de nationale grenzen een afspiegeling zijn van de werkelijke grenzen tussen verschillende etnische groepen. Het resultaat is dat mensen van dezelfde etnische familie in verschillende landen terechtkomen met verschillende koloniale tradities, terwijl verschillende etnische groepen met een lange geschiedenis van conflicten tussen stammen kunstmatig aan elkaar worden “gelast” als één land,’ aldus het Nigeriaanse zakenblad.
Hoe kan vrede worden bereikt?
Er zijn al verschillende pogingen ondernomen om het conflict te beëindigen. Zo was er op 8 februari jl. een top in Tanzania waarop leiders van de landen in zuidelijk en oostelijk Afrika er bij alle strijdende partijen op aandrongen om binnen vijf dagen vredesbesprekingen te houden. De leiders van de strijdkrachten van de acht lidstaten van de East African Community (EAC) en de zestien lidstaten van de Southern African Development Community (SADC) kregen de opdracht om bijeen te komen ‘en richtlijnen te geven voor een onmiddellijk en onvoorwaardelijk staakt-het-vuren’, aldus een woordvoerder, geciteerd door de BBC. Een staakt-het-vuren biedt echter weinig hoop op een uitweg uit de oorlog. Sinds het begin van het conflict in 2021 zijn er al zes wapenstilstanden getekend, die vervolgens steeds weer werden verbroken.
Verder is er in de DRC een vredesmacht van de VN actief, beter bekend onder het acroniem MONUSCO en een van de duurste en omvangrijkste VN-missies in de geschiedenis. Maar dit orgaan is zeer impopulair in de DRC en heeft weinig tot geen invloed. In 2022 braken na nieuwe aanvallen van M23 gewelddadige protesten uit waarbij werd opgeroepen tot het vertrek van MONUSCO. Bij de rellen kwamen minstens 32 burgers en vier vredeshandhavers om het leven, schrijft Al-Jazeera. In januari 2024 werd dan ook besloten dat de vredesmacht zich uiterlijk december 2024 uit de DRC moest terugtrekken. Hoewel de VN-missie meer dan negentienduizend medewerkers inzet, is dit nog steeds ‘een zeer klein aantal voor een land met ongeveer 73 miljoen inwoners en een gebied dat anderhalf keer zo groot is als Quebec,’ aldus het Quebecse tijdschrift L’actualité.
‘De VN-troepen hebben weinig effect op het lokale geweld. Ze hebben bijvoorbeeld niet eens geprobeerd te voorkomen dat M23 Goma innam’
‘De missie richt zich vooral op nationale en regionale factoren, zoals onderhandelingen tussen staten, de exploitatie van de rijkdommen van het land en (…) de organisatie van verkiezingen. De VN-troepen hebben weinig effect op het lokale geweld. Ze hebben bijvoorbeeld niet eens geprobeerd te voorkomen dat M23 Goma innam.’ Volgens L’actualité wordt het geweld vooral veroorzaakt door lokale conflicten over hulpbronnen, land en politieke macht. ‘Dorpsbewoners, lokale traditionele en administratieve leiders en militieleiders hebben allemaal belangen die verweven zijn met nationale en regionale kwesties.’
Een ander middel om vrede tot stand te brengen is een dialoog, waarbij de leiders van de oorlogvoerende landen met elkaar om tafel gaan. Met dat doel werd in 2022 het proces van Luanda gelanceerd, een initiatief van de Angolese president João Lourenço om de spanningen tussen Rwanda en de DRC te verminderen. Lourenço treedt op als bemiddelaar in de gesprekken tussen de Congolese president Félix Tshisekedi en de Rwandese president Paul Kagame.
Hoewel dit initiatief door de internationale gemeenschap wordt gesteund, klinken er ook steeds meer kritische geluiden over de effectiviteit ervan, aldus Radio France Internationale. Zo laat het vredesproces belangrijke actoren in de regio buiten beschouwing, zoals Burundi en Oeganda. Duizenden Burundese soldaten hebben in de DRC gestreden aan de kant van de Congolese strijdkrachten. Ze speelden onder andere een belangrijke rol bij het stuiten van de opmars van M23 naar de provincie Zuid-Kivu.
Het is onmogelijk om vrede te bereiken zonder alle partijen bij de onderhandelingen te betrekken
‘Volgens deskundigen van de VN hebben Rwandese troepen in de DRC de opdracht gekregen om op het slagveld troepen van het Burundese leger onder vuur te nemen. Sommige Burundese soldaten zijn zelfs gevangengenomen en krijgsgevangen gemaakt door M23 en hun bondgenoten,’ aldus RFI. ‘Andersom zijn volgens de VN de spanningen tussen Rwanda en Burundi verergerd als gevolg van de deelname van de Burundese nationale strijdkrachten aan operaties tegen M23 en het Rwandese leger.’
Het is dus onmogelijk om vrede te bereiken zonder alle partijen bij de onderhandelingen te betrekken. Bovendien is volgens RFI het risico aanwezig dat de Burundese president Evariste Ndayishimiye de oplossing van het conflict zal dwarsbomen als hij buiten het vredesproces wordt gehouden. Hetzelfde geldt voor de Oegandese president Yoweri Museveni, die graag zijn imago als ‘de wijze man’ van de regio in stand wil houden.
Een ander punt van kritiek is dat het proces van Luanda voorbijgaat aan de oorzaken van het conflict: de wens van de buurlanden van de DRC om hun handelsroutes naar het oosten van de DRC en hun toegang tot bodemschatten veilig te stellen. ‘Zolang wij niet onder ogen zien dat Kigali en Kampala hun economische ontwikkeling uitbesteden aan het oosten van de DRC, zal het moeilijk zijn om deze crisis op een duurzame manier op te lossen,’ aldus Zobel Behalal, expert in transnationale misdaad, zoals geciteerd door RFI. Eind september vorig jaar zei Bintou Keita, hoofd van de VN-missie voor de stabilisering van de situatie in de DRC, op een bijeenkomst van de Veiligheidsraad in New York: ‘De heimelijke export van natuurlijke hulpbronnen uit de DRC ondermijnt de inspanningen voor het herstellen van de vrede.’
Naast het proces van Luanda, dat zich vooral inzet voor de politieke verhoudingen tussen de DRC en Rwanda, is er ook het proces van Nairobi. Dit vredesinitiatief werd in 2022 opgericht door Oost-Afrikaanse staatshoofden en focust op de militaire aspecten van het conflict. Zo pleit het voor een onmiddellijk staakt-het-vuren, repatriëring van buitenlandse soldaten en roept het de strijdende partijen op tot ontwapening en demobilisatie.
‘Militaire druk, vredesakkoorden en ad-hoc-oplossingen zullen de problemen in de regio niet oplossen’
In de praktijk is daar echter weinig van te merken, schrijft senior onderzoeker Remadji Hoinathy in een artikel voor Institute for Security Studies Africa. ‘Militaire druk en vredesakkoorden zullen de problemen in de regio niet oplossen. Ad-hoc-oplossingen zijn ook niet het antwoord (…) De complexe conflicten in de DRC vinden hun wortels in de historische, lokale, nationale en regionale onenigheden. De huidige crisis vereist onmiddellijke reacties die goed gecoördineerd en op elkaar afgestemd zijn. De Afrikaanse Unie, de Verenigde Naties en andere belangrijke externe partners moeten de Oost-Afrikaanse Gemeenschap helpen vrede te vinden (…) Het allerbelangrijkste is dat er druk wordt uitgeoefend op de regering van de DRC om haar banden met gewapende groepen te verbreken, en op de Rwandese regering om haar steun aan M23 te beëindigen,’ concludeert Hoinathy.
Het land wil op deze manier Hamas onder druk zetten
Nadat Israël afgelopen zondag de humanitaire hulp aan Gaza had gestaakt, heeft het zondag de elektriciteitsvoorziening volledig stopgezet door de laatste energiebron die nog verbonden was met het Israëlische netwerk af te snijden. Dit was ‘een poging om de druk op Hamas te verhogen te midden van de steeds chaotischer wordende onderhandelingen over het fragiele staakt-het-vuren in het gebied’, analyseert The Guardian.
‘Ik heb een bevel ondertekend voor de onmiddellijke stopzetting van de elektriciteitsvoorziening in de Gazastrook,’ maakte de Israëlische minister van Energie Eli Cohen bekend in een korte video die door The Times of Israel werd gepubliceerd. ‘We gaan alle middelen gebruiken die ons ter beschikking staan om alle gijzelaars terug te brengen en ervoor te zorgen dat Hamas de dag na [de oorlog] niet meer in Gaza is.’ De voormalige extreemrechtse Israëlische minister Itamar Ben Gvir verklaarde op X dat ‘Gaza in totale duisternis moet worden gedompeld zolang er nog één Israëlische gijzelaar wordt vastgehouden’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Israël en Hamas beschuldigen elkaar over en weer van het schenden van de wapenstilstandsovereenkomst die op 19 januari van kracht werd. Hamas bagatelliseerde de gevolgen van de beslissing om de elektriciteit stop te zetten en wees erop dat Gaza al maanden in het donker zit. De woordvoerder van Hamas, Hazem Qassem, hekelde echter tegenover AFP Israëls ‘uithongeringspolitiek’ die erop gericht is de oorlog tegen burgers te intensiveren, wat in strijd is met het internationaal recht.
Sinds Israël de oorlog tegen Hamas in Gaza begon als reactie op de aanvallen van 7 oktober, zijn de Gazanen voor hun elektriciteit sterk afhankelijk van generatoren en zonne-energie. Maar de brandstof voor deze apparatuur wordt ook gerantsoeneerd door Israël, dat Hamas ervan beschuldigt een deel ervan te gebruiken voor zijn militaire infrastructuur en raketwerpers.
Niets wijst erop dat het land vrede met Oekraïne wil
Op zaterdag 8 maart verklaarde Rusland drie dorpen in de regio Koersk te hebben heroverd op Oekraïense troepen, die daar in moeilijkheden verkeerden. Volgens het Russische ministerie van Defensie hebben Russische troepen de dorpen Viktorovka, Nikolajevka en Staraja Sorotchina heroverd. Moskou dringt het Oekraïense offensief in deze Russische regio terug met drones en Noord-Koreaanse troepen. ‘Volgens Oekraïense soldaten, Russische militaire bloggers en militaire analisten hebben Russische en Noord-Koreaanse troepen [daar] de afgelopen dagen aanzienlijke vooruitgang geboekt,’ meldt The New York Times.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Eerder lanceerde Moskou ‘een verwoestende aanval’ op Oekraïne, waarbij ten minste veertien mensen omkwamen en tientallen anderen gewond raakten, ‘enkele uren nadat Donald Trump Vladimir Poetin verdedigde en zei dat de leider van het Kremlin “deed wat iedereen zou hebben gedaan”’, meldt The Guardian. Ten minste elf mensen stierven en dertig anderen raakten gewond bij een Russische raket- en droneaanval op de Oost-Oekraïense stad Dobropillia op vrijdagavond, zei het Oekraïense ministerie van Binnenlandse Zaken. Bij een drone-aanval in de regio Charkiv, in het noordoosten van het land, vielen drie doden en zeven gewonden, voegde het eraan toe.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky veroordeelde op sociale netwerken de ‘verachtelijke en onmenselijke intimidatietactieken die vaak door de Russen worden gebruikt’. De ‘meedogenloze’ Russische bombardementen op Oekraïense steden ‘zijn de afgelopen dagen geïntensiveerd’ na een intense week waarin Donald Trump het delen van inlichtingen met Oekraïne en de levering van Amerikaanse wapens stopzette naar aanleiding van de stevige woordenwisseling tussen Trump en Zelensky onlangs in de Oval Office, merkt de Britse krant op. ‘Het conflict vertoont geen tekenen van ontspanning,’ concludeert de BBC.
Het huidige Palestijnse leiderschap wordt ofwel als afwezig beschouwd, ofwel als onwettig. Als de oorlog is afgelopen moet het niet alleen maar in een nieuw jasje worden gestoken, er moet verandering komen.
Sinds de afkondiging van een staakt-het-vuren in Gaza richt een groot deel van de wereld zich op de directe gevolgen van de vernietiging in de strook. De discussie gaat vooral over de vraag welke instanties hulp zullen verlenen, hoe een begin met de wederopbouw kan worden gemaakt, welke internationale actoren een rol kunnen spelen en wat de voorwaarden voor het fragiele staakt-het-vuren moeten zijn.
Dat zijn allemaal belangrijke kwesties. Maar één ding ontbreekt aan deze discussie en aan het staakt-het-vurenakkoord, namelijk de Palestijnen zelf en hun politieke agenda. Ook zullen de volgende vragen moeten worden gesteld: wat zal er na het einde van deze oorlog met de Palestijnse nationale beweging gebeuren? Wie zal namens de Palestijnen spreken en onderhandelen over de voorwaarden voor mogelijke overeenkomsten met Israël? Zijn de eerdere onderhandelingskaders nog wel relevant?
Natuurlijk zijn de Palestijnen opgelucht dat het staakt-het-vuren eindelijk is afgekondigd, na vijftien maanden van onvoorstelbare verwoesting die door veel experts als genocide wordt omschreven. De oorlog heeft de Nakba, de etnische zuivering van 1948 waarbij ongeveer 750.000 Palestijnen uit hun huizen werden verdreven, in omvang overtroffen.
Ernstige zorgen
Over de voorwaarden voor het staakt-het-vuren bestaan ernstige zorgen. Volgens één expert kan de overeenkomst in feite een ‘wurgcontract’ zijn, bedoeld om een pauze in de gevechten in te lassen en tegelijkertijd de feitelijke situatie ter plaatse te veranderen. Dat Israël op precies hetzelfde moment een militaire repressiecampagne op de Westelijke Jordaanoever heeft gelanceerd, Operatie Iron Wall, is bijzonder alarmerend. En een tweede regering-Trump, die geheel achter volledige Israëlische overheersing van de Westelijke Jordaanoever staat, bevestigt de Palestijnse angsten alleen maar. Het akkoord spreekt zich niet uit over de kwestie van Palestijns bestuur. De voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken had geopperd dat de Palestijnse Autoriteit, gesteund door internationale partners, toezicht zou kunnen houden op het gebied, maar daarover moet nog worden onderhandeld.
Desondanks zien veel Palestijnen de huidige situatie tot op zekere hoogte als een overwinning. De bevolking van Gaza is massaal ontheemd maar niet verdreven. Na hier met klem om te hebben gevraagd is hun toestemming verleend om terug te keren naar wat er over is van hun huizen in het noorden van de strook. Bovendien zijn de identiteit en het nationalisme van de Palestijnen nog springlevend en is de wereldwijde steun voor en erkenning van de Palestijnse rechten het afgelopen oorlogsjaar alleen maar toegenomen. Dat zijn allemaal opmerkelijke ontwikkelingen.
Dit brengt ons bij de grootste crisis waardoor de interne Palestijnse politiek nu wordt getroffen: een leiderschap dat in vele ogen afwezig of onwettig is.
Palestijnse Autoriteit
Het Palestijnse leiderschap kent momenteel twee vormen. Er is het politieke bureau van Hamas, waarvan het waarnemend hoofd onderhandelt in Qatar, en de door Fatah gerunde Palestijnse Autoriteit in Ramallah. Geen van beide heeft tot dusver het heft in handen genomen of duidelijk gemaakt hoe ze de aanspraken op een nationale Palestijnse staat in de toekomst willen realiseren. Dat er twee actoren zijn die beweren het volk te vertegenwoordigen is tekenend voor de politieke stagnatie waarmee de Palestijnen worden geconfronteerd.
Sinds het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw mag de door Fatah gerunde Palestijnse Autoriteit (PA), met steun van de VS en in samenwerking met Israël, delen van de Westelijke Jordaanoever besturen. Deze instantie heeft voortdurend aangedrongen op internationale legitimiteit, maar al die tijd geweigerd verkiezingen te houden of duidelijk verantwoording aan de Palestijnen af te leggen.
Fatah heeft alternatieve leiderschapskandidaten en tegenstanders van de zittende president Mahmoud Abbas buitenspel gezet. Belangrijk is dat de PA de Palestijnen niet heeft kunnen beschermen tegen het toegenomen geweld van Israëlische kolonisten en militairen. Extra schokkend is het dat de PA Israël heeft geholpen bij de veiligheidscoördinatie en geweldpleging tijdens de oorlog in Gaza. Maar zolang ze haar rol als veiligheidscoördinator voor Israël bleef vervullen, maalde niemand in de internationale gemeenschap erom dat de PA voor haar eigen volk haar legitimiteit allang had verloren.
De afgelopen vijftien maanden is gebleken dat deze status quo nooit houdbaar is geweest
Hamas daarentegen kreeg de touwtjes in Gaza in handen nadat het in 2006 de Palestijnse parlementsverkiezingen had gewonnen en greep de macht in de Gazastrook toen die verkiezingsresultaten niet door de VS en hun bondgenoten werden erkend. Sindsdien heeft niemand in de internationale gemeenschap iets willen doen aan het feit dat de Palestijnse gebieden afzonderlijk worden bestuurd, of dat de mensen in Gaza een zware blokkade hebben moeten doorstaan sinds Hamas de controle over de strook overnam. Tot 7 oktober 2023 vertrouwden de beleidsmakers erop dat het ‘gewelddadige evenwicht’ tussen Hamas en Israël wel zou standhouden en dat deze status quo van gedeeld bestuur, niet-aansprakelijk leiderschap en een gebrek aan politieke oplossingen voor het Israëlisch-Palestijnse conflict houdbaar zou blijven.
De afgelopen vijftien maanden is gebleken dat deze status quo nooit houdbaar is geweest. We weten dat het Palestijnse volk aandringt op zelfbestuur en zelf zijn zaken wil regelen, ook met onmiddellijke ingang in Gaza. Misschien zijn de twee belangrijkste Palestijnse facties zich van dit algemene gevoelen bewust en hebben ze daarom samen besloten een technisch comité op te richten dat zich na het staakt-het-vuren met de dienstverlening in de Gazastrook zal bezighouden. Of dit comité in het akkoord zal worden opgenomen is overigens nog maar de vraag.
Dus wat nu? Een meerderheid van de Palestijnen is tegen het idee dat de Palestijnse Autoriteit als enige Gaza zal besturen. De PA wordt verantwoordelijk gehouden voor de verslechtering van de levensomstandigheden en de nationale zaak. PA-instellingen leveren weliswaar een aantal basisdiensten, maar het is in het Palestijnse discours inmiddels gebruikelijk om Abbas en de PA ervan te beschuldigen dat ze de Palestijnse zaak verraden.
Legitimiteit Hamas
Het is belangrijk om te erkennen dat Hamas sinds het begin van de oorlog enige legitimiteit onder de Palestijnen heeft verworven, ook al blijft de internationale verontwaardiging groot en spreken de VS en hun bondgenoten van een terroristische organisatie. Uit opiniepeilingen blijkt dat de organisatie momenteel meer steun geniet dan vóór de aanslagen van 7 oktober, waarschijnlijk omdat oorlog er nu eenmaal toe leidt dat mensen zich onder één vlag scharen. In september 2023 vond 27 procent van de ondervraagde Palestijnen dat Hamas het meest in aanmerking kwam om het Palestijnse volk te vertegenwoordigen en te leiden, tegen 43 procent in september 2024. De laatste peiling wijst echter ook uit dat een derde van de Palestijnen vindt dat geen van beide partijen voor het leiderschap in aanmerking komt. Ook geeft de meerderheid van de Palestijnen er de voorkeur aan dat beide partijen na de oorlog een eenheidsregering vormen. Het idee om terug te keren naar een gedeeld bestuur, waarbij de ene organisatie Gaza in handen heeft en de andere de Westelijke Jordaanoever, is onbestaanbaar voor de velen voor wie de eenheid van Palestina op de eerste plaats komt.
Ten slotte is het belangrijk op te merken dat maar weinig Palestijnen instemmen met interventie van buitenaf. Dit staat haaks op de plannen van bijvoorbeeld de Verenigde Arabische Emiraten, volgens welke Arabische troepen in samenwerking met Israël Gaza zouden ‘veiligstellen’ na een staakt-het-vuren.
Gemakkelijke antwoorden bestaan hier niet. Duidelijk is in elk geval dat de Palestijnen hun buik vol hebben van de status quo en dat elke poging om de huidige leiderschaps- en bestuursstructuren alleen maar in een nieuw jasje te steken in hun ogen geen genade zal vinden.
Als politieke en beleidsmatige oplossingen uitblijven, zal de gewapende actie onvermijdelijk toenemen
Het is verbazingwekkend dat na meer dan een jaar oorlog één simpel feit niet duidelijk is geworden: een oplossing voor dit conflict is onmogelijk zonder het Palestijnse volk. En wie denkt dat de Palestijnen niet zullen reageren op de existentiële bedreigingen voor hun leven en identiteit als gevolg van bombardementen, repressie, aanvallen van kolonisten en wat al niet meer, maakt zichzelf iets wijs. Als politieke en beleidsmatige oplossingen uitblijven, zal de gewapende actie onvermijdelijk toenemen. Dat hebben we ook gezien op de Westelijke Jordaanoever en minister Blinken verklaarde begin januari al dat Hamas bijna net zoveel nieuwe militanten had gerekruteerd als het had verloren. Het zou voor iedereen bijzonder verontrustend moeten zijn dat de omstandigheden die aan deze oorlog voorafgingen alleen maar zijn verslechterd.
Oplossingen zijn alleen houdbaar als de Palestijnse samenleving erachter staat. Dat betekent dat de Palestijnen zelf hun leiderschap moeten kunnen kiezen, zodat degenen die namens hen onderhandelen in hun ogen legitiem zijn. Het betekent ook dat de Palestijnen de ruimte moeten krijgen om intern te onderhandelen, zonder represailles en moorden, zodat de keus ruimer is dan alleen Fatah of Hamas. En het betekent ten slotte dat de internationale gemeenschap gedurfde en creatieve oplossingen serieus moet nemen, in plaats van de Palestijnse agenda te negeren.
Alleen dan zal de huidige crisis van lijden en verwoesting in Gaza worden opgelost, en alleen dan zal er langdurige vrede komen.
De grote vraag is: gaan Hamas, Israël en de VS ermee akkoord?
De tweeëntwintig leden van de Arabische Liga ontmoetten elkaar dinsdag in Caïro op een top om een plan op te stellen voor de toekomst van Gaza, als de oorlog voorbij is. Het plan was bedoeld als antwoord op ‘de controversiële visie van Donald Trump voor naoorlogs Gaza en had als doel een verenigd front te vormen tegen de verplaatsing van Palestijnen en de internationale gemeenschap een geloofwaardig alternatief te bieden’, merkt The National op.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Het plan voorziet in de wederopbouw van Gaza in verschillende fasen over een periode van vijf jaar tegen een geschatte kostprijs van 53 miljard dollar, vat Arab News samen. De enclave zou volgens het plan tijdelijk moeten worden bestuurd door een groep Palestijnse technocraten. Naast het opruimen van het puin en het bouwen van honderdduizenden huizen zouden Egypte en Jordanië de veiligheidstroepen trainen die in de enclave worden ingezet.
‘Zal dit plan werken?’ vraagt Al-Jazeera zich af. De vraag is waar het geld vandaan moet komen, maar ‘het belangrijkste is dat we niet weten of Hamas, Israël en de Verenigde Staten ermee akkoord zullen gaan’, aldus het Qatarese medium. Het plan ‘leunt nog altijd op de Palestijnse Autoriteit en UNRWA, ook al hebben beide nadrukkelijk hun steun voor terrorisme aangetoond’, zo luidde de kritiek van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken op het plan, zoals geciteerd door The Jerusalem Post.
De VN zegt ernstig bezorgd te zijn over hun welzijn
Volgens de Verenigde Naties heeft de M23, een gewapende groep die in 2021 de wapens opnam tegen de regering in Kinshasa, honderdzestien patiënten ontvoerd uit het ziekenhuis CBCA en vijftien anderen uit het ziekenhuis Heal Africa. Beide ziekenhuizen staan in de oostelijke stad Goma. De VN zei zich ‘ernstig zorgen’ te maken over het welzijn en de veiligheid van degenen die zijn ontvoerd. Dat staat in een verklaring die maandag in Genève werd uitgegeven.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Er worden steeds meer gevallen van arrestaties en ontvoeringen door de rebellen (…) gemeld in Goma,’ merkt Radio Okapi op. Volgens het Congolese medium heeft M23 het ook gemunt op jongeren en volwassen mannen. ‘Er circuleren talloze opsporingsberichten over vermiste personen, van wie sommigen door de bezettingstroepen zijn gearresteerd en anderen door onbekenden zijn ontvoerd,’ meldt het onafhankelijke radiostation.
Gezin Vance zou op een onbekende locatie verblijven
Vlak na de intense gesprekken tussen de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en de Amerikaanse president Donald Trump op vrijdag 28 februari ging de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance op skivakantie naar Vermont. Bij aankomst werd de familie Vance begroet door een groep pro-Oekraïense demonstranten, meldt NDTV.
Honderden demonstranten verzamelden zaterdagochtend voor een protest tegen het bezoek van de vicepresident aan de Republikeinse staat. Ze hielden Oekraïense vlaggen vast en borden met slogans zoals ‘Vermont steunt Oekraïne’ of ‘Internationale teleurstelling’. Een week voor de felle gesprekken in het Oval Office was er al een demonstratie gepland tegen de regering-Trump en Vance. Velen voegden zich bij de protesten na Zelensky’s bezoek aan het Witte Huis, aldus The Guardian.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Vicepresident Vance leidde het gesprek vorige vrijdag voordat Trump aanwezig was. Vance prees president Trump voor zijn diplomatische oplossingen in de oorlog tussen Oekraïne en Rusland. ‘Over wat voor diplomatie, JD, heeft u het?’ vroeg Zelensky kritisch tijdens het gesprek. ‘Het soort diplomatie dat een einde zal maken aan de vernietiging van uw land,’ antwoorde Vance bruusk. Hij voegde eraan toe: ‘Beste president, met alle respect, ik vind het respectloos van u om het Oval Office te bezoeken en zulke zaken proberen te betwisten voor de Amerikaanse media.’
Starmer wil bij de VS steun werven voor veiligheidsgaranties
Op zondag kwamen in Londen vijftien Europese leiders bijeen op een defensietop om afspraken te maken over de veiligheid van Oekraïne en Europa. De Britse premier en gastheer Keir Starmer beloofde een ‘coalitie van bereidwilligen’ te vormen om een vredesakkoord in Oekraïne te verdedigen en dat in te dienen bij Washington. Starmer hoopt op die manier Amerikaanse steun te werven voor veiligheidsgaranties voor Kyiv tegen Rusland. Volgens de Labour-politicus zouden meerdere Europese landen zich bij dit Frans-Britse initiatief kunnen aansluiten, schrijft La Libre Belgique.
Parijs en Londen hebben ook een gedeeltelijk bestand van een maand in Oekraïne voorgesteld. Het gaat om een bestand in de lucht, op zee en om het staken van aanvallen op de energie-infrastructuur, vertelde president Emmanuel Macron ’s avonds aan de krant Le Figaro.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Uiteindelijk is het ‘het Brexit-land, Groot-Brittannië, dat ervoor zorgt dat Europa zich herpakt en probeert het maximale uit Trump te halen’, analyseert Die Zeitna de top in Londen. Het Duitse weekblad prijst Starmers ‘diplomatieke initiatief’ en pragmatisme, terwijl andere EU-staatshoofden zich tevreden stellen met ‘verontwaardigde uitspraken’ na de spectaculaire confrontatie tussen Zelensky en Trump in het Witte Huis op vrijdag.
‘Het lijkt ironisch dat het juist Groot-Brittannië is, een land dat geen lid is van de EU, dat de EU nu een schop onder de kont geeft op het gebied van realpolitik,’ aldus het Duitse dagblad. Maar ‘er is altijd een zekere kloof geweest tussen het pragmatisme van het gezonde verstand en de ideologische romantiek die de Britten onderscheidt van de Europeanen op het vasteland. Starmer moet worden bedankt voor het opnieuw vruchtbaar maken van deze oude vriendschappelijke spanning en voor het geven van een spuitje realisme aan de Europeanen op het gebied van defensiebeleid,’ schrijft Die Zeit.
Ze krijgen te horen dat Rusland in Oekraïne tegen fascisten vecht
De oorlog in Oekraïne, die drie jaar geleden begon, heeft grote gevolgen gehad voor de Russische scholen. Zo zijn er patriottische en militaire lessen aan het lesprogramma toegevoegd en gedenkplaten op gevels aangebracht ter ere van gesneuvelde leerlingen. Het afgelopen jaar zijn er zelfs complete musea over de ‘speciale militaire operatie’ van het Kremlin opgericht in scholen door heel Rusland. Op die manier probeert de staat alle generaties te indoctrineren met zijn narratief over de oorlog, aldus The Moscow Times.
Er worden oorlogsmusea op scholen geopend in de hoofdstad Moskou en in de regio’s die het zwaarst getroffen zijn door de mobilisatie. In Ulan-Ude, de hoofdstad van de Oost-Siberische republiek Boerjatië, werd een tentoonstelling over de oorlog in Oekraïne geopend in een kunstschool voor kinderen. ‘Dankzij musea als deze zullen we de waarheid, de echte waarheid, kunnen doorgeven aan de volgende generaties,’ zei de burgemeester van Ulan-Ude tijdens de openingsceremonie.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In een museum in een school in de republiek Basjkirostan is een aparte tentoonstelling gewijd aan de Tweede Wereldoorlog die het propagandaverhaal van het Kremlin versterkt dat Rusland vandaag de dag dezelfde oorlog tegen het fascisme voert als toen het tegen nazi-Duitsland vocht.
De Russische onderwijzer Dima Zitzer vreest dat hoe langer de oorlog in Oekraïne voortduurt, hoe meer kinderen geïndoctrineerd zullen worden met deze staatspropaganda. ‘Tot de leeftijd van zeven jaar gelooft een kind onvoorwaardelijk alles wat volwassenen zeggen. En als de oorlog tien jaar duurt, zal er geen tiener zijn die niet op jonge leeftijd met indoctrinatie in aanraking is gekomen,’ aldus Zitzer.
De VS willen Oekraïense mineralen in ruil voor financiële hulp
Maandag is het drie jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. De regering-Trump maakt er haast mee om een einde te maken aan het conflict, maar haar voorstel om financiële steun aan Kyiv te verlenen in ruil voor rechten op lithium en andere schaarse grondstoffen in het land zint president Volodymyr Zelensky niet. ‘Ik wil niet iets aannemen wat tien generaties Oekraïners zullen moeten terugbetalen,’ verklaarde Zelensky op een persconferentie. Ook wil hij dat de VS Oekraïne voldoende veiligheidsgaranties bieden, aldus The Wall Street Journal.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
WSJ merkt op dat op hetzelfde moment, in de Amerikaanse media, ‘de Trump-regering een aanvallende toon aanslaat’ over deze kwestie. Nationaal Veiligheidsadviseur Mike Walz en minister van Defensie Pete Hegseth herhaalden zondagochtend op Fox News dat een economisch partnerschap tussen de Verenigde Staten en Oekraïne welkom zou zijn vanwege de ‘enorme’ financiële hulp die de Amerikanen al hebben gegeven.
Israël spreekt van ‘een flagrante schending’ van de wapenstilstand
Hamas heeft donderdag het stoffelijk overschot van vier Israëlische gijzelaars aan Israël overgedragen. Daarop heeft het Israëlische leger bekendgemaakt dat het de lichamen van Ariel en Kfir Bibas positief heeft geïdentificeerd, maar dat hun moeder Shiri niet bij de lichamen zat, in tegenstelling tot wat Hamas had beweerd, schrijft Haaretz. Volgens het Israëlische leger komt het DNA van het lichaam ‘niet overeen met dat van de overgebleven gijzelaars’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Hebreeuwse staat spreekt van ‘een flagrante schending’ van het staakt-het-vuren door Hamas en eist ‘de onmiddellijke overdracht van de stoffelijke resten van Shiri Bibas’, aldus het Israëlische dagblad. Het leger verklaarde ook dat Ariel en Kfir Bibas, die vier jaar en negen maanden oud waren toen ze op 7 oktober 2023 in Israël werden ontvoerd, in november 2023 ‘op brute wijze in gevangenschap waren gedood door Palestijnse terroristen’, en niet tijdens Israëlische bombardementen op Gaza, zoals Hamas altijd heeft beweerd. De vader van de twee kinderen werd op 1 februari vrijgelaten.
De VS willen dat Oekraïne geen lid wordt van de NAVO. Hoe erg is dit voor het land? Is NAVO-lidmaatschap noodzakelijk om de oorlog in Oekraïne te beëindigen? ‘Als Oekraïne nu lid wordt, zal de oorlog alleen maar langer duren.’ ‘Oekraïne opnemen in de NAVO is de enige manier om een einde te maken aan de imperialistische ambities van Rusland.’
‘Het is de enige manier om de oorlog te beëindigen’
Decennialang werd het NAVO-beleid ten aanzien van Oekraïne ingegeven door de wens om Vladimir Poetin koste wat het kost niet te ‘provoceren’. En helaas lijkt het erop dat de NAVO-lidstaten geen lering hebben getrokken uit de invasie van Georgië in 2008 en van Oekraïne in 2014. Bij die invasies bleek dat je Rusland niet provoceert door kracht, maar door concessies te doen.
In 2008 werd Oekraïne beloofd dat het op een dag lid zou worden van de NAVO, maar in de daaropvolgende vijftien jaar zijn er geen duidelijke stappen in de richting van integratie gezet. Het is de hoogste tijd om het land niet langer te behandelen als een lastpost voor de trans-Atlantische veiligheid en die belofte waar te maken.
Oekraïne zou een aanwinst voor de NAVO zijn. Meer dan vijftien maanden lang hebben de strijdkrachten van het land een invasie van het zogenaamde op een na grootste leger ter wereld afgeslagen en de NAVO beschermd tegen ‘de belangrijkste directe bedreiging’. Daarvoor droeg Oekraïne ook bij aan alle grote NAVO-missies en -operaties, zoals die in Irak en Afghanistan. Het land maakte indruk door Afghanen die naar Canada zouden gaan uit Kaboel te evacueren terwijl de troepen zich terugtrokken. En toen de wereld werd getroffen door covid-19 leverden Oekraïense vrachtvliegtuigen medische noodvoorraden aan bondgenoten via het strategisch luchtbrugprogramma van de NAVO.
Er is geen duidelijke lijst met criteria voor NAVO-lidmaatschap
Ondertussen stimuleert het argument dat de NAVO zich in oorlogstijd niet kan uitbreiden Poetin alleen maar om de moeizame gevechten te laten voortduren. Bovendien is het een mythe dat de NAVO maar beperkte mogelijkheden heeft om landen uit te nodigen die midden in een oorlog zitten. In werkelijkheid is er geen duidelijke lijst met criteria en zijn er geen formele beperkingen met betrekking tot oorlogstijd. Volgens een onderzoek naar NAVO-uitbreiding uit 1995 worden deze criteria om een bepaald land al dan niet uit te nodigen per geval bekeken. En hoewel alle vorige toetredingen inderdaad plaatsvonden in afwezigheid van een actieve oorlog, betekent het ontbreken van een precedent niet dat het verboden is.
Velen vrezen ook dat Oekraïne uitnodigen om lid te worden van het bondgenootschap zou betekenen dat NAVO-soldaten de volgende ochtend vroeg Oekraïne zouden binnenmarcheren om tegen het Russische leger te vechten. Eén blik op de officiële NAVO-toetredingsprocedure volstaat om te begrijpen dat hier geen sprake van is.
Oekraïne moet nog altijd een manier vinden om de grootschalige corruptie in het land uit te roeien
Artikel 5 is alleen van toepassing op volwaardige leden. Bovendien moet een land dat volwaardig lid wil worden eerst een complexe procedure doorlopen. Dus tegen de tijd dat Oekraïne daadwerkelijk lid zou worden van de NAVO, zou het al veel mogelijkheden hebben gehad om de controle over zijn grondgebied terug te krijgen. Bovendien heeft de NAVO ervaring met het toelaten van landen waarvan stukken grondgebied bezet zijn, zoals Duitsland. West-Duitsland bevond zich in de voorhoede van de Koude Oorlog in Europa toen het in 1955 toetrad tot het bondgenootschap, terwijl Oost-Duitsland onder Sovjetbezetting bleef en toetrad met de hereniging van Duitsland in 1990.
Ondanks de aanzienlijke vooruitgang die is geboekt op het gebied van interoperabiliteit, zijn er echter nog steeds problemen die moeten worden aangepakt. Zo moet Oekraïne nog altijd een manier vinden om de grootschalige corruptie in het land uit te roeien. Hoewel nog niet alle veranderingen volledig zijn doorgevoerd, blijft het land ook in oorlogstijd hervormingen doorvoeren – zij het in een trager tempo –, waarbij deze strijd tegen corruptie een krachtige impuls krijgt van de EU. Oekraïne uitnodigen voor de NAVO en beginnen met het onderhandelingsproces zou ook een enorme impuls geven aan de hervormingen op het gebied van defensie en veiligheid.
Oekraïne is een democratie met het grootste leger met gevechtservaring in Europa
Bovendien brengt het verschillende geopolitieke en praktische risico’s met zich mee als Oekraïne niet wordt uitgenodigd om lid te worden van de NAVO. Het zou betekenen dat Rusland zijn feitelijke vetorecht over de NAVO-uitbreiding behoudt; een bevestiging dat zijn beleid van oorlogen voeren en andere landen bezetten werkt. Ook zouden landen van het bondgenootschap daarmee het signaal geven dat ze het NAVO-lidmaatschap van Oekraïne zien als een troefkaart in mogelijke toekomstige onderhandelingen. Daarmee zouden ze de wil van het Oekraïense volk en van vele Europese burgers negeren en het bondgenootschap in diskrediet brengen.
Daarnaast is Oekraïne een democratie met het grootste leger met gevechtservaring in Europa.
Over het geheel genomen zou het Russische leger geen schijn van kans hebben in een militaire confrontatie met de NAVO; het is al nauwelijks opgewassen tegen de strijdkrachten van Oekraïne. Oekraïne opnemen in de NAVO is dus de enige manier om de oorlog te beëindigen – in plaats van uit te breiden –, duurzame vrede terug te brengen in Europa, een einde te maken aan de imperialistische ambities van Rusland en ervoor te zorgen dat dit conflict zich niet herhaalt zodra Rusland zijn nieuwe dienstplichtigen herbewapent en traint.
Dit is een tijd van historische uitdagingen die historisch leiderschap vereisen, en het Westen moet niet bang zijn. Dat zijn de Oekraïners ook niet.
Mijn overtuiging dat het onverstandig is om Oekraïne nu of in de nabije toekomst in de NAVO op te nemen, is gebaseerd op drie aannames. Mijn eerste aanname is dat Oekraïne de situatie op het slagveld niet kan ombuigen en zijn verloren gebied niet kan heroveren, tenzij het veel meer wapens krijgt en tijd om zijn troepen weer op te bouwen na de tegenslagen van het afgelopen jaar. Het land lijdt onder een ernstig (en waarschijnlijk onomkeerbaar) tekort aan mankracht en de combinatie van dronebewaking, artillerie en uitgebreide Russische versterkingen zal het voor Kyiv moeilijk tot onmogelijk maken om grote territoriale vooruitgang te boeken.
Mijn tweede aanname is dat de leiders van Rusland meer om het lot van Oekraïne geven dan het Westen. Poetin en zijn handlangers zijn bereid geweest om duizenden soldaten te sturen om te vechten en te sterven in Oekraïne; geen enkel NAVO-land is bereid om iets te doen wat daar ook maar een beetje op lijkt. Toen de Franse president Emmanuel Macron onverwacht de mogelijkheid opperde dat de NAVO troepen zou sturen, werd hij onmiddellijk berispt door de Duitse bondskanselier Olaf Scholz en NAVO-chef Jens Stoltenberg.
Een van Poetins belangrijkste redenen voor de invasie van Oekraïne was om te voorkomen dat het land lid van de NAVO zou worden
Mijn derde aanname is dat een van de belangrijkste redenen waarom Poetin zijn illegale invasie in februari 2022 lanceerde was om te voorkomen dat Oekraïne toenadering zou zoeken tot het Westen en uiteindelijk lid zou worden van het bondgenootschap. Onthullingen over de inspanningen van het Westen na 2014 om de verdediging van Oekraïne te versterken en de vaak herhaalde toezegging van de NAVO om Oekraïne bij het bondgenootschap te betrekken, hebben ongetwijfeld de zorgen van Moskou aangewakkerd. Poetins acties kunnen ook bepaalde persoonlijke overtuigingen weerspiegelen over de culturele eenheid van Oekraïners en Russen, maar dat zijn acties werden ingegeven door het vooruitzicht dat Oekraïne lid van de NAVO zou worden, is onmogelijk te ontkennen.
Waarom moet Oekraïne geen lid worden van de NAVO? Vijf redenen.
1. Het voldoet niet aan de lidmaatschapscriteria. Oekraïne is op zijn best nog steeds een fragiele democratie. Corruptie is nog steeds wijdverbreid, verkiezingen zijn opgeschort sinds het begin van de oorlog en er zijn nog steeds invloedrijke elementen in de Oekraïense samenleving waarvan je je kunt afvragen of ze stroken met de democratische normen. Bovendien voldoet Oekraïne nog niet aan de voorwaarden van het standaardactieplan voor NAVO-lidmaatschap. De NAVO erkende dit feit en heeft besloten dit criterium te laten vallen. Door de normen voor toetreding tot de alliantie af te zwakken, schept deze beslissing mogelijk een slecht precedent voor de toekomst.
Artikel 5 is geen trigger die NAVO-leden verplicht om te vechten als een ander lid wordt aangevallen
2. Het is niet duidelijk of de NAVO zou handelen in overeenstemming met artikel 5. Dit artikel is geen trigger die leden verplicht om te vechten als een ander lid wordt aangevallen. Artikel 5 verplicht een lidstaat alleen om een aanval op één lid als een aanval op alle leden te beschouwen en vervolgens ‘de acties te ondernemen die hij nodig acht’. Toch wordt deze clausule alom geïnterpreteerd als een verplichting om elk lid dat wordt aangevallen te verdedigen, alsof het hele bondgenootschap op losse schroeven komt te staan als een lidstaat niet te hulp schiet in het geval van een serieuze invasie. Voordat er een nieuw lid bijkomt, moet de rest van het bondgenootschap goed nadenken over zijn bereidheid om zijn troepen in gevaar te brengen. Heeft het zin om stilzwijgend te beloven om over vijf of tien of twintig jaar voor Oekraïne te vechten, als je nu niet bereid bent om dat te doen?
3. NAVO-lidmaatschap is geen magisch schild. De belangrijkste reden om Oekraïne snel toe te laten, is dat Rusland hierdoor zou worden ontmoedigd om de oorlog later te hervatten. Het is goed te begrijpen waarom Kyiv extra bescherming wil, maar dit argument gaat ervan uit dat een NAVO-lidmaatschap een magisch schild is dat Russische militaire acties onder bijna alle omstandigheden effectief zal afschrikken. Dat is niet het geval. Sterker nog, er wordt steeds vaker gewaarschuwd voor een mogelijke Russische confrontatie met de NAVO in de komende jaren. Als je echt gelooft dat Poetin de oorlog in Oekraïne zal beëindigen, een korte pauze zal inlassen om zijn gehavende strijdkrachten weer op te bouwen en dan een nieuwe aanval zal lanceren op Finland, Estland of een ander NAVO-lid, dan geloof je niet echt dat het magische schild zo betrouwbaar is.
Als Oekraïne nu lid wordt, laat het een oorlog voortduren die het land momenteel aan het verliezen is
4. Als Oekraïne nu lid wordt, zal de oorlog alleen maar langer duren. Als het waar is dat een belangrijke reden voor Moskou om Oekraïne binnen te vallen was om te voorkomen dat het lid zou worden van de NAVO, dan zal Oekraïne nu alleen maar een oorlog laten voortduren die het land op dit moment aan het verliezen is. Als dat de reden is waarom Poetin zijn ‘speciale militaire operatie’ lanceerde, zal hij die waarschijnlijk niet beëindigen als zijn troepen het redelijk goed doen en Oekraïense toetreding tot de NAVO nog steeds op tafel ligt. Het resultaat is dat Oekraïne nog meer schade zal oplopen en mogelijk zijn eigen toekomst op lange termijn op het spel zet. Oekraïne was een van de snelst ontvolkende landen in Europa voordat de oorlog begon. De oorlog zal dit probleem alleen maar verergeren.
5. Gezien de geschiedenis van de Russisch-Oekraïense betrekkingen, is het begrijpelijk dat veel Oekraïners geen neutrale positie willen innemen. Maar neutraliteit is niet altijd slecht, zelfs niet voor landen die dicht bij Rusland liggen. Finland voerde tussen 1939 en 1940 een kostbare en onsuccesvolle oorlog tegen de Sovjet-Unie en moest ongeveer 9 procent van zijn vooroorlogse grondgebied afstaan. Maar net als Oekraïne vandaag vochten de Finnen heldhaftig terug en betaalde de Sovjet-Unie een hoge prijs voor de overwinning. Het resultaat was dat Finland een neutraal land en een democratie bleef, met een markteconomie die handel dreef met zowel de USSR als het Westen. Als Finland in die periode ooit had geprobeerd lid te worden van de NAVO, zou dat vrijwel zeker een grote crisis of zelfs een preventieve oorlog hebben uitgelokt.
Dit laat zien dat formele neutraliteit niet hoeft uit te sluiten dat Oekraïne een robuuste democratie opbouwt en uitgebreide economische banden aanknoopt met westerse landen.
Overhaast toetreden tot de NAVO is niet de beste weg naar een veiliger Oekraïne
Om al deze redenen is een snelle toetreding van Oekraïne tot de NAVO geen goed idee. In plaats daarvan moeten de aanhangers van Oekraïne in het Westen creatief nadenken over alternatieve veiligheidsafspraken die Oekraïne gerust kunnen stellen met het oog op een naoorlogse wapenstilstand of vredesovereenkomst. Kyiv moet er zeker van kunnen zijn dat Moskou de oorlog niet hervat; het kan niet akkoord gaan met ontwapening of gedwongen acceptatie van de Russische overheersing. Overhaast toetreden tot de NAVO is hoe dan ook niet de beste weg naar een veiliger Oekraïne. Waarschijnlijker is dat de oorlog erdoor wordt verlengd en dat het land, dat al zo lang lijdt, er alleen nog maar slechter mee af zal zijn.
Het gezin was het symbool van alle Israëlische gijzelaars
Het collectief van families van de door Hamas ontvoerde Israëliërs maakte woensdagavond bekend dat het op de hoogte was gebracht van de dood van de leden van het gezin Bibas en van een vierde gevangene, Oded Lifshitz. Hun stoffelijke resten zullen donderdag door Hamas aan Israël worden overgedragen als onderdeel van de wapenstilstandsovereenkomst. Het gezin Bibas was het symbool geworden van de Israëlische gijzelaars. Het lot van het gezin – moeder Shiri en haar twee kleine jongens, Ariel, bij de ontvoering vier jaar oud, en Kfir, toen negen maanden oud – zorgde al maanden voor ongerustheid in het land.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Donderdag zal voor Israël ‘een schokkende dag, een dag van rouw’ zijn, verklaarde premier Benjamin Netanyahu woensdagavond. Volgens het linkse dagblad Haaretz blijft de regeringsleider doen alsof hij ‘geen verantwoordelijkheid draagt voor de mislukkingen van 7 oktober en het eindeloze lijden van de gijzelaars’, terwijl ‘elke Israëliër zich diep schuldig voelt over de tragedie van het gezin Bibas’. De krant wijst erop dat de Israëlische premier ‘meer dan vijfhonderd dagen na de aanvallen nog steeds geen bezoek heeft gebracht’ aan kibboets Nir Oz, waar het gezin Bibas werd ontvoerd.
Soedans regering spreekt van een ‘afschuwelijk bloedbad’
‘Meer dan tweehonderd ongewapende burgers zijn de afgelopen drie dagen in verschillende dorpen in Soedan gedood door paramilitairen van de Rapid Support Forces (RSF),’ die in een regelrechte oorlog met het leger zijn verwikkeld, meldt de BBC. De prodemocratische advocatengroep The Emergency Lawyers zei dat de aanvallen plaatsvonden in de dorpen Al-Kadaris en Al-Khelwat, ongeveer 100 km ten zuiden van de hoofdstad Khartoem in het noorden van de staat Witte Nijl.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens The Emergency Lawyers hebben de RSF sinds zaterdag ‘executies, ontvoeringen, gedwongen verdwijningen en plunderingen’ verricht. De Soedanese regering, die gesteund wordt door het leger, sprak van een ‘afschuwelijk bloedbad’ en schatte het dodental op veel hoger dan 433. ‘Verschillende hooggeplaatste RSF-leiders zijn momenteel in Kenia, waar ze naar verwachting zullen aankondigen dat ze van plan zijn om hun eigen regering te vormen in de gebieden die ze controleren,’ voegde de Britse omroep eraan toe.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
