De lhbtiq+-gemeenschap ziet er een aanval op hen in
Juni wordt algemeen beschouwd als Pride Month, de maand waarin lhbtiq+-gemeenschappen demonstreren tegen discriminatie en hun identiteit vieren. Het is de maand waarin de moderne Amerikaanse homobevrijdingsbeweging ontstond na de opstand in de Stonewall Inn in New York in 1969.
Sommige Republikeinse staten in de VS willen het dit jaar echter anders doen. Een aantal Republikeinse gouverneurs heeft namelijk alternatieve benamingen voor de maand bedacht, die zowel voor- als tegenstanders zien als een manier om de lhbtiq+-gemeenschap tegen te werken, schrijft The Guardian.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Zo hebben de gouverneurs van Indiana en Tennessee juni omgedoopt tot ‘maand van het kerngezin’, expliciet om gezinnen te vieren die bestaan uit ‘één man, één vrouw en eventuele biologische, geadopteerde of pleegkinderen’. De gouverneurs van Utah en Arkansas hebben juni uitgeroepen tot ‘maand van de trouw’, waarmee de nadruk ligt op trouw aan geloof, land en gezin, zonder echter te specificeren hoe dat gezin eruit zou moeten zien.
De gouverneurs hebben niet gespecificeerd dat deze benamingen bedoeld zijn om de Pride-maand voor lhbtiq+-gemeenschappen te vervangen, maar de sociaal-politieke boodschap is voor de meesten luid en duidelijk.
Tijdens de tweede regering-Trump is er een toename te zien in aanvallen op de rechten van transgenders, met name als het gaat over de toegang tot genderbevestigende medische zorg, pogingen om de wettigheid van het homohuwelijk te ondermijnen en verboden op lhbtiq+-pridevlaggen.
In kleine dorpen voelen veel lhtbiq+-personen de druk om te vertrekken. In Spanje is daar zelfs een woord voor: sexilo. Maar Manuel Calvillo, kapper en dragperformer uit Zahara de la Sierra, weigert zijn dorp in te ruilen voor de stad en zet zich juist in voor meer acceptatie binnen zijn eigen gemeenschap.
Manuel Calvillo is alles in Zahara de la Sierra (Cádiz), een dorpje met 1300 inwoners dat zo op een ansichtkaart kan: kapper, aankleder van de beschermheilige van het dorp, organisator van duizend-en-één feesten, zanger als de mensen een beetje klappen en travestiet onder zijn alter ego La Peligro. Bovenal is Calvillo, inmiddels 58 jaar oud, een overlever die al decennia geleden inzag dat hij dat allemaal – en meer – moest zijn om als lhtbiq+-persoon gerespecteerd te worden in een klein dorp: ‘Je moet extra je best doen om je te bewijzen.’ Toen hij Fede Benítez, de dochter van vrienden, voor het eerst op hoge hakken in de deuropening van zijn kapsalon zag staan, nog jong en nog niet begonnen aan haar transitie, wist hij meteen dat hij ‘de morele plicht had om haar te steunen en te beschermen’.
Voor veel lhtbiq+-personen ligt het exil – of ‘sexil’ – in hun geboortedorp zo voor de hand, dat meer dan 42 procent uiteindelijk naar een grote stad verhuist om meer zichzelf te kunnen zijn. Dat blijkt uit een nog lopend onderzoek naar sexilio dat het Spaanse ministerie van Gelijkheid uitvoert en waarvan de resultaten eind dit jaar worden gepresenteerd. Tegenover die harde realiteit winnen het verenigingsleven en Pride-vieringen van de gemeenschap in landelijke gebieden elk jaar terrein, zoals ook geldt voor Zahara, waar elk jaar de Zahara Pride plaatsvindt. Die feesten staan voor wat antropoloog Bernat Aragó in 2019 in zijn studie Escapar del poble’: Itineraris de sexili cap a la ciutat [Weg uit het dorp: Routes van sexil naar de stad] omschreef als het ‘recht op het dorp’: het recht om in je eigen gemeenschap je seksualiteit te beleven, zonder schaamte of angst.
‘Feesten als deze zijn belangrijk voor ons en ook voor de rest van het dorp, zodat iedereen er kennis mee maakt’
Dat is precies waar Calvillo zich voor inzet in Zahara. Ondanks dat hij als jonge kapper in het Algeciras van de jaren tachtig ‘een overdosis aan vrijheid’ ervoer, besloot hij terug te keren. ‘Ik was “de nicht van het dorp”, maar was vastbesloten hier te blijven en mezelf te zijn, al was dat soms zwaar,’ zegt de stylist, waarna hij zijn ogen opmaakt, een paar hoge hakken aantrekt en in de cabrio stapt die hem tijdens de Pride-optocht door het dorp zal rijden. Het is het begin van een weekend vol activiteiten aan het eind van het Spaanse Pride-seizoen, dat elk jaar loopt van juni tot juli.
Fede Benítez zit trots achterin de auto, die over de steile straten van Zahara omlaag rijdt. Ze glimlacht en zwaait, en kijkt Calvillo veelbetekenend aan. ‘We hebben elkaar altijd met één blik begrepen. Manolo is als een peetmoeder voor me,’ zegt de zestienjarige, die onlangs aan haar transitie is begonnen. Beiden zullen dit weekend optreden op het dorpsplein, Benítez onder haar dragnaam La Distraída. ‘Feesten als deze zijn belangrijk voor ons en ook voor de rest van het dorp, zodat iedereen er kennis mee maakt,’ zegt de kapper. Hijzelf heeft dat gemist tijdens zijn jeugd. ‘Ik had geen voorbeelden, behalve wat ik op tv zag. Ik keek naar de folclóricas [flamboyante vrouwelijke iconen van de Spaanse folklore] en had maar één homovriend, in El Bosque [een naburig dorp in de Sierra de Cádiz].’
Domino-effect
Calvillo’s verhaal sluit precies aan op wat Aragó signaleerde toen hij begon met de interviews voor zijn onderzoek: ‘Het is een structureel probleem binnen de gemeenschap: lhtbiq+-personen vertrekken uit de dorpen naar de grote steden en dat werkt als een domino-effect – als er niemand overblijft in de dorpen, zijn er ook geen rolmodellen meer.’ Bovendien hebben queerpersonen die naar grotere steden als Madrid, Barcelona, Sevilla of Valencia verhuizen niet altijd door dat hun identiteit daar een van de drijvende factoren voor is. Ook dat viel Aragó op, en wordt eveneens bevestigd door het onderzoek van het ministerie van Gelijkheid; mensen realiseren zich vaak pas achteraf, nadat ze de term hebben leren kennen, dat ze een sexiel hebben meegemaakt.
Het fenomeen is zo complex dat er vaak sprake is van migratie in meerdere fasen – zogeheten ‘multi-etappes’, aldus het ministerie van Gelijkheid. Veel mensen die hun dorp verruilden voor de stad, komen uiteindelijk terecht in een tussenliggende, kleinere plaats. Volgens Aragó raken zij in deze tweede fase vaak teleurgesteld in het ‘roze kapitalisme’ van de grote stad: een leven binnen de queer gemeenschap dat sterk wordt bepaald door consumptie en uiterlijk vertoon, en daardoor moeilijk vol te houden is. Daarbij komt dat het platteland meestal niet de onveiligste omgeving is als het gaat om lhtbiq+-gerelateerd geweld. ‘In Catalonië worden de meeste aanvallen gepleegd in de stad. De exilanten vertelden me dat ze in het dorp misschien minder zichzelf konden zijn, maar zich er nooit fysiek onveilig voelden – niemand zou hen daar op straat in elkaar slaan, dat was onmogelijk omdat iedereen elkaar kende en er meteen zou worden ingegrepen,’ legt Aragó uit.
‘Vanaf het moment dat ik als klein meisje de hakken van mijn moeder aantrok, wist ik dat ik een vrouw was’
Calvillo en Benítez hebben geen van beiden ooit een fysieke aanval meegemaakt, maar ervaren wel druk van het feit dat ze altijd opvallen. ‘Als ik jaren geleden ’s avonds alleen over het dorpsplein liep, voelde ik alle ogen op me rusten. Maar ik heb altijd het advies van mijn grootmoeder gevolgd, die haar tijd ver vooruit was en me enorm steunde: “Wees wie je wilt zijn en doe dat met stijl – wie zichzelf respecteert, dwingt respect af.”’ vertelt de kapper. ‘Fede was altijd al een lhtbiq+-persoon, dat wist ik zonder dat ze het hoefde te zeggen,’ vertelt hij verder. ‘Vanaf het moment dat ik als klein meisje de hakken van mijn moeder aantrok, wist ik dat ik een vrouw was,’ beaamt Fede, die aangeeft dat ze zich altijd ‘gesteund en gerespecteerd’ heeft gevoeld in haar dorp.
Calvillo heeft gemerkt hoe de sfeer in het dorp in de loop der jaren is veranderd. Ondanks eerdere tekortkomingen heeft hij Zahara altijd als gastvrij ervaren, en in juni 2024 eerde de gemeente hem zelfs door een straat naar hem te noemen.
Vooruitgang
Initiatieven als de oprichting van de Asociación LGTBIQ Delta de la Sierra de Cádiz in 2015, of de Pride van Zahara zelf, hebben bijgedragen aan de veranderingen. Het zijn geen op zichzelf staande acties. In zijn voorlopige conclusies signaleert het onderzoek in opdracht van het ministerie van Gelijkheid ‘een behoorlijk levendige lhbti+-beweging op het platteland, die zich vooral inzet voor prides en festivals die recht doen aan de unieke ervaringen van deze gemeenschappen’. In Zahara is die beweging inmiddels al bijna zes jaar actief, en veel bijzondere momenten maken intussen deel uit van het collectieve dorpsgeheugen. De gigantische regenboogvlag die elk jaar wordt ontvouwen aan de historische Torre del Homenaje [een wachttoren die boven het dorp uittorent en deel uitmaakt van de oude Moorse vesting op de rots] is waarschijnlijk de grootste van Andalusië.
Het was tijdens de Pride van Zahara dat La Peligro, na meer dan veertig jaar van shows in discotheken en zaaltjes in en rond het dorp, voor het eerst optrad op het podium op het dorpsplein – voor al haar dorpsgenoten. ‘Het was een vreemde gewaarwording, alsof je je helemaal blootgeeft, maar het was ontzettend dankbaar om te doen,’ vertelt Calvillo. En ook La Distraída maakte voor het eerst haar opwachting tijdens dit bonte en activistische spektakel, nog maar dertien jaar oud. De editie van 2025 belooft opnieuw gedenkwaardig te worden. Als haar cijfers het toelaten en ze de opleiding tot schoonheidsspecialist kan volgen die ze graag wil, wordt dit de laatste Pride voor Benítez als vooraanstaande dorpsbewoonster en zal ze naar een grote stad vertrekken om zich verder te ontwikkelen. ‘Ik denk dat ik me daar vrijer zal voelen, minder bekeken. Maar ik blijf het dorp leuker vinden, ik hoor hier thuis,’ zegt ze trots.
De Sisters of Perpetual Indulgence uit Los Angeles kwamen recent in opspraak toen een onderscheiding van honkbalteam de Dodgers werd ingetrokken onder conservatief katholieke druk. Maar de drag-nonnen toonden zich vergevingsgezind.
Zuster Tootie Toot (met groene glitterlippen, een donkere baard en een smaragdgroene cocktailjurk) vond haar roeping toen ze op een dag een zogenaamde leather bar binnenliep waar een aantal zusters bijeenzat. Ze wist het gelijk, als donderslag bij heldere hemel.
Zuster Unity (met oranje sluier, oranje opgemaakte ogen en een harige, oranje stola) ontdekte haar roeping toen ze toevallig bij een pride-optocht in San Francisco de oorspronkelijke zusterorde de menigte zag zegenen. Er ging een haast elektrische golf door haar heen, ‘een tintelende mix van vuur en ijs’.
En zuster Candy Cide van het Altijddurend Misverstand (zwarte jurk met lange mouwen, een wit slabbetje en meerdere kettingen met nepparels) wist wat ze wilde toen ze een groep drag-nonnen over straat zag lopen tijdens een pride-evenement in Los Angeles. Hun zelfverzekerde houding sprak haar aan. ‘Ik voelde me destijds zo schuldig, ik dacht dat ik mijn ouders teleur zou stellen om wie ik was,’ zei ze. ‘De zusters willen juist die stigmatiserende schuld bij mensen wegnemen en ze weer gelukkig maken. Toen ik dat hoorde, had ik zoiets van: dat moet ik zowel voor mezelf als voor anderen gaan doen.’
Met hun kenmerkende witte make-up, enorme kappen (die ze zelf Hoobie Doobies noemen) en superlange wimpers trekken de Sisters of Perpetual Indulgence overal waar ze komen de aandacht. De afgelopen tijd steeg hun bekendheid echter naar nieuwe hoogten. De Dodgers, een honkbalteam uit Los Angeles, kondigde aan dat ze de zusters een onderscheiding zouden geven voor hun ‘heldendom’ in de gemeenschap. Toen conservatieve katholieke groeperingen zich daartegen verzetten, trokken ze de onderscheiding weer in om die vervolgens toch weer toe te kennen. Dat alles voltrok zich in slechts enkele dagen.
Mogen de wedstrijden gezegend zijn! Mogen de spelers gezegend zijn! Mogen de fans gezegend zijn!
Mogen het bier en de hotdogs in smakelijke overvloed vloeien!
Sommige zusters vonden het wel degelijk moeilijk om de Dodgers te vergeven. Maar dat is niet wat de zusters willen uitdragen, zegt zuster June Cleavage, een cisgender vrouwelijk lid van de groep. (De Sisters of Perpetual Indulgence verwelkomen mensen van ‘elk gender, elk ras, elke romantische voorkeur, klasse, soort, stam, drankvoorkeur en seksuele geaardheid’, aldus hun website.) ‘Je sluit je niet aan bij deze organisatie als je geen begrip of medeleven hebt en dergelijke conflicten nog niet eerder hebt meegemaakt,’ zegt ze. ‘Ik denk dat dat onderdeel is van de roeping.’
Eigen manier
Op een recente lenteavond verzamelden elf zusters zich in Elysian Park in de schaduw van het Dodger Stadium. Ze kwamen in vol ornaat bijeen om het verleden, het heden en de toekomst van de non-profitgroep te bespreken in de nasleep van alle chaos die er was ontstaan.
De geschiedenis van de zusters begon in 1979, toen drie homoseksuele mannen in San Francisco steeds vaker in habijten begonnen rond te lopen. Wat begon als een gewaagde grap werd al snel serieuzer: begin jaren tachtig sloeg de aidscrisis toe. De Sisters of Perpetual Indulgence zetten de eerste inzamelingsacties voor aidsorganisaties op en publiceerden het eerste pamflet dat voorlichting gaf over veiliger seks.
De groep was even vrijpostig als dienstbaar en die combinatie sloeg aan. Ze werden steeds bekender en zetten nieuwe kapittels op in steden over de hele wereld. Zo ook in Los Angeles in 1995.
De missie van de zusters is ‘het verlichten van stigmatiserende schuld en het verspreiden van universele vreugde’. Maar sinds hun oprichting worden ze duivels en antikatholiek genoemd en door hun tegenstanders beschuldigd van godslastering: ze zouden katholieke nonnen bespotten.
Maar zo zien zij het niet. ‘We spotten nergens mee,’ zegt Zuster Harlot D Lite (rode geribbelde minijurk, rode oorbellen met kwastjes en sierlijke roze make-up). ‘We waarderen nonnen en we doen de dingen op onze eigen manier, voor onze gemeenschap.’
Alle zusters werken op vrijwillige basis en al het geld dat ze verdienen met donaties, optredens of de evenementen die ze organiseren, gaat naar liefdadigheidsinstellingen. ‘Elke dollar die bij de zusters binnenkomt, vloeit terug naar de gemeenschap,’ zegt zuster Candy Side. ‘We verdienen er zelf geen cent aan.’
Ook geven ze individuele hulp aan mensen in nood. ‘Toen we net begonnen, verraste het ons dat mensen niet alleen de grap waardeerden, maar het nonnenaspect ook echt serieus namen,’ zegt Zuster Unity. ‘En toen dachten we steeds vaker: Weet je, we hebben ook een serieuze verantwoordelijkheid. Laten we die vervullen. Laten we mensen glitter en humor geven, maar ook dat overbrengen waarin we echt geloven.’
Zuster Unity herinnert zich dat ze in het toilethokje van een gaybar de biecht afnam van een stoere leather daddy die zich zorgen maakte over zijn vriendje
Inmiddels noemen de zusters de een-op-eengesprekken die ze hebben ‘zendingswerk’. Ze vertellen dat deze veel voorkomen. Zo stond zuster Mariposa Patriota, nu met emeritaat, een keer op een straathoek in West Hollywood boven het gedreun van dancemuziek uit te praten met een jongeman. De man, die uit Orange County kwam, was net uit de kast gekomen tegenover zijn ouders en huilde omdat het niet goed was gegaan. Mariposa Patriota verzekerde hem dat het goed zou komen. Nu deed het pijn, maar er stond een gemeenschap van duizenden mensen klaar om hem te steunen en zijn nieuwe vrienden en familie te worden.
Zuster Unity herinnert zich dat ze in het toilethokje van een gaybar de biecht afnam van een stoere leather daddy die zich zorgen maakte over zijn vriendje. Onlangs nog, bij de White Dress Party die de zusters elk jaar organiseren, stond zuster June Cleavage dertig minuten lang hand in hand met een vrijwilliger die treurde om zijn pas overleden moeder.
Sommige zusters denken dat de witte make-up, dat een soort anoniem effect heeft, mensen in staat stelt om zich voor hen open te stellen. ‘Het is een masker. Soms vinden mensen het minder eng om tegen een masker te praten dan tegen iemand met een echt gezicht,’ zegt zuster Candy Cide.
Zuster Loose Clarita (met glanzende make-upstrepen op het gezicht die op de Mexicaanse vlag lijken) zegt dat de zusters spelen met het archetype van de hofnar of de clown. ‘Tenzij je een fobie voor ze hebt, weet je dat clowns je geen pijn zullen doen. De clown is altijd de domme, degene zonder waarde,’ zegt ze. ‘Dat stelt ons in staat om contact te maken met de donkere plekken van de ziel, waar mensen zelf misschien bang voor zijn.’
Hard werk
Om lid te worden van de zusters moet je veel meer doen dan een mooie naam kiezen en je opmaken. Meestal duurt het proces minstens anderhalf jaar. Het begint met de aspirantfase: iemand geeft aan zuster te willen worden, kiest een naam en begint bijeenkomsten bij te wonen. Als dat allemaal goed gaat, begint drie maanden later de postulantfase: de zuster in spe mag de karakteristieke make-up dragen, maar krijgt nog geen sluier. Weer zes maanden later breekt de beginnersfase aan. Een beginnend zuster draagt de Hoobie Doobie en wordt verwacht deel te nemen aan evenementen en bijeenkomsten, maar moet daarop een witte sluier dragen.
Om een volwaardig zuster te worden moet elke beginneling een project voltooien, zoals het organiseren van een evenement of het opzetten van een campagne voor veilige seks. Eén zuster schreef bijvoorbeeld een kookboek, waarvan ze de opbrengsten aan een aidsorganisatie schonk. Iemand anders zette in een lhbtq+-ruimte in Torrance [een stad dicht bij Los Angeles] een zogenaamde sister story time op: eens in de zoveel tijd komen zusters aan kinderen voorlezen in het Engels en Spaans.
‘Hoe ik het vaak aan mensen uitleg, is dat elke fase in feite toetst of jouw vorm van gekte past bij onze vorm van gekte,’ zegt zuster Kumonawanna Leya. ‘En of je naast alle frivoliteit ook echt komt om te werken. Want dat is het: hard werk.’
De zusters zijn eraan gewend in het middelpunt van de belangstelling te staan, maar velen geven toe dat de recente storm van aandacht een emotionele tol heeft geëist.
In de media werd gesuggereerd dat de Dodgers de prijs hadden ingetrokken omdat de fanbase van het honkbalteam grotendeels Latino en katholiek is. Zuster Bearonce Knows, die al haar hele leven al Dodgers-fan is, wond zich hierover op. ‘Ik had zoiets van: ja, dat ben ik ook. Dus wat zeg je nou eigenlijk?’
Zuster Tootie zegt dat de aanvankelijke afwijzing bij veel van de zusters pijnlijke ervaringen uit het verleden opriep. ‘Mijn eerste reactie was: hier gaan we weer – hetzelfde liedje,’ zegt ze. ‘De meesten van ons zijn queer en gay. We zijn gewend aan teleurstellingen, want er zijn ons al vaker dingen afgepakt. Veel van ons hebben dat ervaren binnen onze familie, vriendenkring en gemeenschap.’
Maar veel van de zusters vertellen dat de recente ervaring ze ook iets heeft opgeleverd, nog los van de excuses die ze uiteindelijk van de Dodgers kregen. ‘Ik ben een Mexicaanse homoman die in de Verenigde Staten woont, dus ik ben altijd bang,’ zegt zuster Bearonce. ‘Deze specifieke situatie verandert dat niet voor mij, maar ik voelde me vooral gesteund, niet alleen door onze eigen gemeenschap maar ook door mensen daarbuiten.’
Zuster Tootie is het daarmee eens. ‘In het begin was ik verdrietig, maar toen ik zag hoeveel mensen steun en liefde uitten, leefde ik juist op,’ zegt ze.
Zuster Unity was ontroerd door alle steun van lhbtq+-organisaties, die drag-performers in het verleden niet altijd een warm hart hebben toegedragen. ‘Ik denk dat binnen de lhbtq+-gemeenschap een culturele verandering gaande is,’ zegt ze.
Voor Zuster Candy Cide was het belangrijkste dat ze steun kreeg van haar biologische familie. Toen ze jaren geleden bij haar ouders uit de kast kwam, kostte haar dat veel moeite. Maar afgelopen week belde haar moeder haar op om te zeggen hoe erg ze het vond dat de Sisters of Perpetual Indulgence door het slijk werden gehaald. Ze wist dat het een geweldige groep was – en Candy een geweldige persoon.
Het was het zoveelste bewijs dat drag-nonnen wonderen kunnen verrichten.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
