‘Van een paar honderd mensen langs de weg in St. Petersburg, Florida, tot tienduizenden in Manhattan: de derde golf van No Kings-protesten heeft burgers in het hele land opnieuw gemobiliseerd om te protesteren tegen president Donald Trump en zijn regering’, vat Mother Jones samen.
Zoals blijkt uit de slogans, spandoeken en toespraken tijdens de demonstraties van zaterdag, ‘hebben talloze Amerikanen genoeg van de gewelddadige acties van federale immigratieagenten in Amerikaanse steden, de stijgende kosten van levensonderhoud, de aanhoudende oorlog tegen Iran en de manier waarop de regering omgaat met de Jeffrey Epstein-affaire’, merkt het progressieve tijdschrift op.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De ongeveer 3300 demonstraties die zaterdag plaatsvonden, markeerden de derde actiedag van de No Kings-coalitie sinds de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis. Volgens de organisatoren trokken de marsen minstens acht miljoen mensen, een miljoen meer dan op de laatste actiedag in oktober vorig jaar. De cijfers zijn niet onafhankelijk geverifieerd.
De grootste opkomst was bij de geplande demonstratie voor het Capitool van Minnesota in St. Paul, het epicentrum van het ICE-geweld eerder dit jaar.
‘Volgens de organisatoren woonden meer dan 200.000 mensen het evenement bij, dat evenveel tijd besteedde aan het eren van de inwoners van Minnesota die zich verzetten tegen het federale anti-immigratiebeleid als aan het aanvallen van president Donald Trump,’ meldde The Minnesota Star Tribune.
Om de week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Iran. Wat eind december begon als een staking van enkele markthandelaren, is uitgegroeid tot de grootste protestbeweging in het land in jaren. De autoriteiten treden wederom hard op, maar de internationale context is sinds de Woman, Life, Freedom-protesten van 2022 ingrijpend veranderd. Biedt dat de Iraniërs hoop?
Waarom wordt er geprotesteerd en wat is de omvang van de protesten?
Het begon met een staking van winkeliers en markthandelaren tegen de stijgende kosten van levensonderhoud, maar is inmiddels uitgegroeid tot een protestgolf die zich tot ver buiten Teheran heeft verspreid.
De rial zakte eind december tot een historisch dieptepunt ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Bovendien is er sprake van inflatie en wijdverbreide werkloosheid. Een reeks internationale beperkingen bemoeilijkt Teherans toegang tot internationale financiële markten en bevroren buitenlandse activa. ‘De Iraniërs hebben zo’n verschrikkelijk jaar achter de rug dat niemand erg verbaasd was toen de straten volstroomden met demonstranten’, schrijft de Iraans-Amerikaanse auteur Arash Azizi in The Atlantic.
De protestgolf had zich tegen oudejaarsavond verspreid over zeventien van de eenendertig provincies van Iran, waarbij demonstranten uit alle lagen van de samenleving zich bij de beweging aansloten, aldus Al Jazeera. ‘De onrust is uitgegroeid tot een politiek protest.’
Demonstranten scanderen onder meer ‘dood aan de dictator’, gericht tegen de tachtigjarige opperste leider van Iran ayatollah Ali Khamenei, die sinds 1989 aan de macht is. ‘Om echte verandering teweeg te brengen, zou het regime van Iran een akkoord moeten sluiten met de regering-Trump om de sancties op te heffen. Maar de harde ideologische houding van Khamenei tegenover Israël en de VS maakt dat praktisch onhaalbaar.’
Demonstranten in Teheran maken ook gebruik van de leuze: ‘Noch Gaza, noch Libanon, ik geef mijn leven voor Iran.’ Deze slogan, die in 2009 populariteit verwierf, benadrukt het verzet tegen Irans steun aan milities als Hamas en Hezbollah. ‘De demonstranten zijn van mening dat militair avonturisme de Iraanse middelen heeft uitgeput en ertoe heeft bijgedragen dat het land op gespannen voet staat met zowel het Westen als zijn Arabische buurlanden. Met andere woorden, de Iraniërs brengen hun economische malaise in verband met het buitenlands beleid van hun regime’, schrijft Aziz.
‘Beide protestbewegingen weerspiegelen een onoverbrugbare kloof tussen staat en samenleving’
De protesten markeren de grootste onrust in het land sinds 2022. Toen brak er massale onrust uit in heel Iran na de dood in hechtenis van de tweeëntwintigjarige Mahsa Amini, die in september van dat jaar was gearresteerd omdat ze haar hijab verkeerd zou hebben gedragen. De Iraanse autoriteiten reageerden destijds met willekeurige arrestaties van tienduizenden mensen, grootschalig gebruik van traangas, het afvuren van scherpe munitie en, volgens mensenrechtenorganisaties, de onwettige dood van honderden mensen. Uit een onderzoek van VN-deskundigen in 2024 naar de reactie van de regering bleek dat haar acties neerkwamen op ‘misdaden tegen de menselijkheid’, aldus Al Jazeera.
Volgens Foreign Policy vertoont de huidige protestbeweging overeenkomsten met toen. ‘Hoewel ze verschillende oorzaken hebben, weerspiegelen ze allebei een diepgaande structurele onvrede en een onoverbrugbare kloof tussen staat en samenleving.’ In beide gevallen verspreidden de protesten zich snel via sociale mediaplatforms zoals X en Instagram, waardoor beelden van verzet in heel Iran en daarbuiten konden circuleren.
Maar er zijn ook belangrijke verschillen. ‘De huidige opstand is in zijn beginfase breder en diepgaander. De protesten zijn geografisch meer verspreid, met grote stedelijke centra zoals Teheran, Isfahan, Mashhad en Hamedan, en strekken zich uit tot kleinere steden en economisch gemarginaliseerde gebieden.’
Hoe reageren de autoriteiten en wat zijn de reacties uit de internationale politiek?
Aan het begin van de beweging leek president Masoud Pezeshkian een verzoenende houding aan te nemen. De Iraanse regeringswoordvoerder Fatemeh Mohajerani verklaarde op dinsdag 30 december dat de regering ‘de protesten erkende’. Veiligheidstroepen sloegen echter steeds harder toe nadat opperleider Ali Khamenei de demonstranten als ‘relschoppers’ had bestempeld. Volgens mensenrechtenorganisatie HRANA, geciteerd door AP News, zijn er in negen dagen tijd al zeker vijfendertig doden gevallen en ruim twaalfhonderd mensen gearresteerd. Onder de dodelijke slachtoffers zijn negenentwintig demonstranten, vier minderjarigen en twee leden van de Iraanse veiligheidstroepen.
De Iraanse pers is verdeeld over de protestbeweging, ziet Courrier International. ‘Alles wijst erop dat deze kleine groep relschoppers afhankelijk is van het zionistische regime’, fulmineert de ultraconservatieve Iraanse krant Kayhan. De hervormingsgezinde krant Ham Mihan veroordeelde dat artikel op zijn beurt als ‘haatdragend’. Jomhouri Eslami schrijft: ‘Degenen die de recente protesten als rellen bestempelen, zitten nog steeds gevangen in hun eigen illusie.’ De gematigde krant roept Masoud Pezeshkian op zijn verkiezingsbeloften na te komen door de betrekkingen met het Westen te verbeteren en de vrijheden voor de Iraniërs te vergroten.
De Amerikaanse president Donald Trump waarschuwde de Iraanse regering vrijdag via een post op zijn sociale medianetwerk Truth Social en zei dat de VS ‘klaarstaan om in actie te komen’ als er dodelijke slachtoffers zouden vallen bij vreedzame protesten. ‘Een waarschuwing die krachtig werd onderstreept door de daaropvolgende arrestatie van Nicolas Maduro in Venezuela’, schrijft Reuters. ‘De leiders zitten klem tussen de publieke woede en de steeds strengere eisen en dreigementen van Washington,’ zei een Iraanse ambtenaar tegen het persbureau.
‘Een mogelijke interventie van de VS versterkt ongetwijfeld de angst van de Islamitische Republiek voor Trump‘
De internationale context is sinds 2022 ingrijpend veranderd. Destijds spraken westerse regeringen hun retorische steun uit, maar legden ze beperkte sancties op. De regering-Biden vermeed volledige economische druk en koos voor diplomatie boven confrontatie. ‘Trumps bewezen bereidheid om militair geweld te gebruiken tegen Iran heeft de politieke elite van de Islamitische Republiek aan het wankelen gebracht’, schrijft Foreign Policy. ‘Een mogelijke interventie van de VS’, die sinds de inval in Venezuela aannemelijker is geworden, ‘versterkt ongetwijfeld de angst van de Islamitische Republiek voor Trump, zijn onvoorspelbaarheid en zijn bereidheid om risico’s te nemen’.
Over of de VS echt in staat zijn om in te grijpen in Iran naar het ‘Venezolaans model’, zijn de meningen overigens verdeeld. Volgens Sami Al-Arian, directeur van het Center for Islam and Global Affairs, zal een dergelijke operatie waarschijnlijk mislukken, zo schrijft hij in Middle East Eye. ‘Met een bevolking van 92 miljoen mensen en een grondgebied van 1,6 miljoen vierkante kilometer is dat in Iran noch demografisch, noch geografisch haalbaar.’
Wat sinds 2022 ook is veranderd, is het netwerk van bondgenoten van Iran. In 2025 zijn de capaciteiten van veel regionale partners uitgehold, en sommige voormalige bondgenoten, zoals Bashar al-Assad, die tot dan toe een cruciaal bolwerk voor Teheran vormden, zijn niet langer aan de macht. Bovendien is het nucleaire programma van Iran ernstig beschadigd. In juni voerden Israël en de VS een serie aanvallen uit op de Islamitische Republiek. In een oorlog van twaalf dagen bombardeerden ze verschillende Iraanse nucleaire locaties.
Welke hoop is er voor de demonstranten?
‘De islamitische heerschappij is nooit verenigbaar geweest met de Iraanse samenleving’, schrijft Raphael Geiger in Süddeutsche Zeitung. ‘De laatste jaren is er echter iets veranderd. Het regime is nu alleen nog aan de macht dankzij zijn veiligheidsapparaat, niet dankzij zijn aanhangers. Dat betekent dat kleine demonstraties onmiddellijk protesten tegen het systeem zelf worden.’ Bovendien verlaagt de aanhoudende economische crisis de drempel om risico’s te nemen – en om de straat op te gaan. ‘De combinatie van minder angst en meer lijden is gevaarlijk voor elke dictatuur, vooral voor een dictatuur die een nieuwe aanval van haar superieure vijanden vreest.’
‘De combinatie van minder angst en meer lijden is gevaarlijk voor elke dictatuur’
Toch blijven tegenstanders van de Islamitische Republiek vooralsnog hopeloos ongeorganiseerd en verdeeld, ziet Aziz. Geen enkele oppositiefractie is er tot nu toe in geslaagd krachtige organisaties of duurzame netwerken op te bouwen die de protesten zouden kunnen aansturen. Zonder een dergelijke aansturing zal de huidige beweging waarschijnlijk uitdoven, net als eerdere protesten.
‘Ik ben oprecht blij om anderen op straat te zien’, vertelde een jonge vrouw aan Aziz tijdens een demonstratie. ‘Maar ik weet ook dat we economisch gezien de pineut zijn en dat het er niet op lijkt dat het snel beter wordt. En er bestaat geen gemakkelijke manier om van deze klootzakken te winnen. Het is moeilijk om hoopvol te blijven.’
Minister van Binnenlandse Zaken stapte maandagavond op
In Nepal zijn zeker negentien mensen omgekomen tijdens demonstraties in Kathmandu en Itahari. Dat meldt The Himalayan Times. Duizenden jongeren gingen de straat op uit protest tegen corruptie en het recente verbod op zesentwintig socialemediaplatforms, waaronder X, YouTube en Facebook. Naast de dodelijke slachtoffers raakten zo’n vierhonderd mensen gewond, onder wie demonstranten, journalisten en politieagenten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De autoriteiten hadden eerder een avondklok ingesteld in verschillende grote steden, waaronder Kathmandu, Pokhara, Butwal–Bhairahawa en Itahari, in een poging om de escalerende protesten in te dammen.
Minister van Binnenlandse Zaken Ramesh Lekhak trad maandagavond af en zei ‘morele verantwoordelijkheid’ te nemen voor het harde optreden van de politie. Volgens The Himalayan Times werd dinsdagochtend de toegang tot sociale media weer hersteld.
De nationale garde was ingezet om protesten neer te slaan
President Trump van de VS heeft de nationale garde opgeroepen om protesten tegen zijn immigratiebeleid te stoppen. De rechtmatigheid van deze keuze wordt sterk betwijfeld. In een aanklacht tegen de regering beschuldigt de staat Californië de president van ‘ongekende toe-eigening van de autoriteit en middelen van de staat’.
‘In de aanklacht werd ook beargumenteerd,’ zo schrijft The New York Times, ‘dat de regering-Trump met haar oproep aan de troepen om de beschermende taken van de politie uit te voeren – taken die de plaatselijke politie en de sheriffs het beste konden afhandelen – het tiende amendement heeft verbroken, dat de rechten van staten beschermt.’
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Op 6 juni verzamelde zich in Los Angeles in Californië een groep mensen om te protesteren tegen het feit dat de immigratie- en douanehandhaving (ICE) een kledingfabrikant was binnengevallen. Na politieoptreden groeiden deze protesten uit tot honderden betogers. Volgens wetgeving uit de negentiende eeuw is het niet toegestaan om de nationale garde in te zetten voor binnenlandse handhaving, behalve als sprake is van rebellie of een opstand.
Het bevel van de regering om federale troepen in te zetten, impliceerde dat hier sprake van was. Bovendien heeft de regering hiermee de autoriteit van de gouverneur van Californië omzeild. ‘Er ligt nog een grote kwestie centraal bij de nationale garde’, aldus The New York Times, namelijk ‘of het wettig was van [minister van defensie] Hegseth om [gouverneur] Newson hier niet bij te betrekken.’
Afgelopen maandag waren er in Harare, de hoofdstad van Zimbabwe, demonstraties tegen de huidige regering. Iets meer dan vijfennegentig mensen werden gearresteerd toen de protesten uitliepen op rellen waarbij er stenen naar de politie werden gegooid, meldt Al Jazeera. Gisteren verschenen de beschuldigden voor de rechter.
De demonstraties waren een reactie op de aankondiging van de heersende partij ZANU-PF van Emmerson Mnangagwa, die wil dat de termijn van de huidige president verlengd wordt tot 2030. Mnangagwa kwam aan de macht door een militaire coup in 2017 die president Robert Mugabe afzette. Hij zit nu in zijn laatste termijn en volgens de Zimbabwaanse constitutie mag een president twee keer een termijn van vijf jaar zitten, merkt Africanews op. De demonstranten werden aangemoedigd door Blessed Geza, een oorlogsveteraan die vroeger lid was van ZANU-PF maar nu oppositieleider is en Mnangagwa van corruptie beschuldigt.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Maandagochtend vroeg was er al veel politie op straat in de grote steden van Zimbabwe. De meeste mensen in de hoofdstad besloten thuis te blijven en winkels waren gesloten uit angst voor rellen, aldus Africanews. Een groep van ongeveer tweehonderd demonstranten had zich uiteindelijk verzameld op het Robert Mugabeplein. Volgens rechercheur-sergeant Lovemore Chisi hadden ze de intentie om in een mars naar het huis van de Zimbabwaanse president Mnangagwa te trekken en zijn aftreden te eisen, bericht de Zimbabwaanse nieuwswebsite NewsDay. De Robert Mugabeweg, een van de hoofdwegen van Harare, werd door de demonstranten afgezet met bakstenen en brandende autobanden. De protesten werden beëindigd door de politie nadat agenten bij aankomst waren bekogeld met stenen.
Sinds de hervatting van de oorlog wankelt de steun voor Hamas
Gisteren zijn honderden Palestijnen bijeengekomen in de noordelijke stad Beit Lahia bij een demonstratie tegen Hamas. De demonstranten, vooral mannen, schreeuwden slogans zoals ‘Hamas buiten’ en ‘Hamas terroristen’. De protesten zijn een reactie op de hervatting van de bombardementen op Gaza door Israël na een staakt-het-vuren van twee maanden.
‘Als de oplossing is dat Hamas afstand doet van zijn macht in Gaza, waarom doet Hamas dit dan niet om de mensen te beschermen?’ vraagt Majdi, een deelnemer aan de protesten, zich af. De demonstratie lijkt spontaan te zijn ontstaan, hoewel er ook een bericht rondging op de tekstapp Telegram. Deelnemers meldden dat ‘leden in burger van de veiligheidsdiensten van Hamas de demonstratie probeerden op te breken’. Dinsdagavond gingen er opnieuw berichten van anonieme bronnen rond om de demonstraties in Gaza te hervatten op woensdag.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens Al Arabiya is het onduidelijk hoeveel steun Hamas heeft in Gaza. Zeker omdat Israël regelmatig probeert om de Palestijnen tegen hun eigen leiders te mobiliseren. In de meest recente enquête uit september door het Palestijnse Centrum voor Beleid en Enquête-onderzoek (PCPSR) blijkt dat ongeveer 35 procent van de Palestijnen in Gaza Hamas steunt. Ongeveer 26 procent zou de oppositiegroep Fatah steunen. Afgelopen zaterdag vroeg Fatahs woordvoerder, Monther al-Hayek, aan Hamas om ‘afstand te doen van de regering’ om de levens van Palestijnen in Gaza te waarborgen.
Er werden molotovcocktails naar de politie gegooid
Terwijl de Griekse oppositie woensdag een motie van afkeuring indiende tegen de regering wegens haar reactie op de treinramp in februari 2023, waarbij zevenenvijftig doden vielen, joeg de politie buiten een demonstratie voor het parlement uiteen met traangas en verdovingsgranaten. De situatie ontaardde snel nadat demonstranten vuilnisbakken in brand staken, meldt de Engelstalige Griekse website eKathimerini. ‘Gemaskerde individuen gooiden molotovcocktails naar de oproerpolitie,’ aldus het medium.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In totaal werden tweeëndertig mensen gearresteerd, meldt de site. Terwijl het gerechtelijk onderzoek naar het treinongeluk gestagneerd is, wordt de regering er door de oppositie en maatschappelijke organisaties herhaaldelijk van beschuldigd haar verantwoordelijkheid te verdoezelen. Ze wordt ervan beschuldigd de plaats van het ongeval te hebben schoongeveegd en zo substantieel bewijs over de oorzaken van de tragedie te hebben laten verdwijnen.
Op 28 februari 2023 kwam een vertraagde intercitytrein die van Athene naar Thessaloniki reisde frontaal in botsing met een intermodale trein die op hetzelfde stuk spoor in tegengestelde richting reed. Als gevolg van de botsing ontspoorden beide treinen gedeeltelijk. Met zevenvijftig doden, meer dan vijfentachtig gewonden en vijftig à zestig vermiste of niet-geïdentificeerde lichamen is het ongeluk de dodelijkste treinramp uit de Griekse geschiedenis.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Servië. Sinds afgelopen november vinden er grootschalige studentenprotesten plaats. De demonstranten willen een einde maken aan corruptie en wanbestuur. Wat ging eraan vooraf en hoe verlopen de protesten?
Wat ging er vooraf aan de protesten?
De directe aanleiding van de protestgolf was de instorting van een dak in het recentelijk gerenoveerde treinstation in Novi Sad, de op twee na grootste stad in Servië, op 1 november. Bij de instorting kwamen vijftien mensen om het leven. ‘De demonstranten zijn het over één ding eens: wat er mis is in de Servische politiek, heeft opnieuw zijn eigen burgers gedood’, schrijft The Guardian. Het embleem van de protesten is een rode handafdruk geworden, die symbool staat voor het bloed dat aan de handen van de machthebbers kleeft.
De instorting van het dak wordt ook wel gezien als de druppel die de emmer deed overlopen, aangezien het ongeluk het gevolg zou zijn van de grootschalige corruptie in het land. ‘Het belangrijkste voor de demonstranten is dat de instellingen hun werk doen, dat de wetten worden nageleefd. Dat degenen die verantwoordelijk zijn voor een misdaad gestraft worden met een gevangenisstraf en niet gepromoveerd worden naar een belangrijke positie. Dat iedereen verantwoordelijk is voor zijn werk, zijn woorden en zijn daden’, schrijft de Kroatische journalist Tomislav Kukec, die verslag deed voor de website Dnevno.hr. ‘Kortom, deze Serviërs komen in opstand tegen willekeur, tegen het systeem.’
In het decennium na de omverwerping van voormalig president Slobodan Milošević in 2000 heeft Servië een aantal democratische en anticorruptiehervormingen doorgevoerd. Hierdoor steeg het land in 2013 naar de 72e plaats van de 180 landen op de corruptieperceptie-index van Transparency International. Het jaar daarop begon Servië met onderhandelingen over het EU-lidmaatschap.
Sinds Aleksandar Vučić in 2017 aan de macht kwam, is Servië echter autoritairder geworden, merkt The Conversation op. ‘Corruptie is wijdverspreid en de regering heeft de spanningen en instabiele relatie met de meeste buurlanden op de westelijke Balkan, voornamelijk Kosovo, uitgebuit voor politiek gewin.’ Veel internationale organisaties die toezicht houden op corruptiebestrijding, mensenrechten en democratie hebben melding gemaakt van Vučić’s autoritaire neigingen en corruptie in Servië. Het land zakte naar de 105e plaats op de corruptieperceptie-index van Transparency International in 2024.
Studenten strijden voor een ‘rechtsstaat’ waarin ‘instellingen hun werk doen’
De demonstranten, veelal studenten, hebben een eisenlijst opgesteld. Ze willen publicatie van de volledige documentatie en verantwoordelijkheid voor de instorting van het dak in het treinstation van Novi Sad, straf voor de aanvallers van de demonstranten voor de Federale Universiteit van Servië, intrekking van aanklachten tegen arrestanten bij protesten en opschorting van gerechtelijke procedures en een verhoging van 20 procent van het budget voor hoger onderwijs. In interviews met officiële studentenvertegenwoordigers in de media wordt vooral benadrukt dat de studenten strijden voor een ‘rechtsstaat’ waarin ‘instellingen hun werk doen’, aldus de Servische Leninistisch-Marxistische website Politsturm.
Hoe verlopen de protesten?
De protesten in Novi Sad begonnen al snel na de ramp, met lokale bewoners en studenten die vijftien minuten durende wegblokkades organiseerden om in stilte de vijftien verloren levens te herdenken. Deze vorm van protest verspreidde zich over het hele land, met meer dan driehonderd steden en dorpen die dergelijke wakes hielden. De protestbeweging breidde zich verder uit. In de weken daarna werden zes grote openbare universiteiten bezet, wat het hoger onderwijs in het hele land praktisch lam legde, aangezien alle academische activiteiten in deze instellingen werden opgeschort. Op 13 februari bezetten studenten het Cultureel Studentencentrum in Belgrado, ooit een bloeiend centrum voor cultuur en het studentenleven, dat onder het beheer van het ministerie van Onderwijs in verval raakte en grotendeels voor commerciële doeleinden werd gebruikt. In verschillende steden zijn tienduizenden Serviërs de straten opgegaan.
De protesten zijn niet per se politiek van aard. ‘De studenten hebben geen leider, geen vaste politieke positie, ze geven niets om macht of oppositie,’ analyseert Kukec. ‘Links noch rechts, ze horen nergens bij. Dat is wat de machthebbers bang maakt.’
De demonstranten eisen dus niet dat de regering aftreedt, dat er snelle verkiezingen worden gehouden of dat de oppositie de macht overneemt en zijn niet echt geïnteresseerd in een verandering van leiderschap. Ze hebben er namelijk geen vertrouwen in dat het bestaande politieke systeem een betere leider naar voren zou schuiven. ‘We moeten alles opnieuw opbouwen,’ zegt Ana Ðurović, een filmstudent tegen The Guardian. ‘Studenten proberen niet deel te nemen aan de politiek of de regering. Dat is niet de bedoeling.’
‘Ze kunnen rekenen op brede steun: maar liefst 80 procent van de bevolking staat achter hun eisen’
De studentenprotesten in Servië onderscheiden zich door hun opvallend gestructureerde en collectieve zelfbestuur, schrijft Al Jazeera. Via studentenplenums – open vergaderingen waarin elke student spreekrecht heeft en besluiten democratisch worden genomen – hebben de demonstranten een efficiënt en horizontaal georganiseerde beweging opgebouwd. Specifieke werkgroepen vervullen uiteenlopende taken, zoals veiligheid, logistiek, pr en juridische zaken, waardoor de protesten soepel verlopen en niet afhankelijk zijn van een centraal leiderschap.
De beweging wijst traditionele politieke structuren bewust af. De bezettingen functioneren zonder vaste woordvoerders, sprekers wisselen elkaar voortdurend af en de studenten houden vast aan hun autonomie. Ze nemen expliciet afstand van politieke partijen, gevestigde maatschappelijke organisaties en zelfs informele activistische netwerken. Ze verklaren hun eigen politieke soevereiniteit, formuleren hun eigen prioriteiten en bepalen hun eigen spelregels. Hun beweging verschilt daarmee van recente studentenprotesten in het Westen, zoals de demonstraties voor Gaza, merkt Al Jazeera op. ‘In Servië hebben de studenten volledige controle over de bezette universiteiten en kunnen ze rekenen op brede steun: maar liefst 80 procent van de bevolking staat achter hun eisen.’
Hoe wordt er op de protesten gereageerd?
‘De protesten hebben tot nu toe Vučić en zijn Servische Progressieve Partij (SNS) op het verkeerde been gezet. Hij slaagt er al meer dan tien jaar in om de conventionele politieke oppositie buitenspel te zetten door een combinatie van overheidspatronage en de dreiging van karaktermoord via bevriende roddelbladen, ontslag of financiële druk’, schrijft TheGuardian. Ondertussen blijft Vučić zonder bewijs de indruk wekken dat krachten van buitenaf de protesten organiseren. ‘We hebben geen behoefte aan regeringen die van buitenaf worden opgelegd… zonder verkiezingen en zonder de wil van het volk,’ schreef hij op Instagram. ‘Maar met elke roddel of sporadische fysieke aanval, waaronder twee incidenten waarbij een auto werd geramd, groeien de protesten,’ concludeert het Britse dagblad.
Tegelijkertijd krabbelt de regering steeds sneller terug. Meer dan een dozijn mensen werd aangeklaagd in verband met de ramp in Novi Sad, waaronder de voormalige minister van Transport Goran Vesić. Vesić nam ontslag en ook de premier, Miloš Vučević, is inmiddels afgetreden.
De Servische media lijken niet aan de kant van de demonstranten te staan. De commerciële zender Pink en de regeringsgezinde tabloids concurreren met elkaar om de demonstranten zwart te maken, ziet Kukec. Hij geeft een voorbeeld: ‘Dan staat er: burgers boden tijdens de mars eten aan studenten aan. Ter ere van hen werd er zelfs een varken aan het spit geroosterd. “Dit is de manier waarop studenten rouwen om de slachtoffers, door zich vol te proppen met vlees, te feesten en te dansen, onder het voorwendsel dat ze de tragedie herdenken”, zo gaat het verhaal.’ Ook kwaliteitsmedia, zoals het Servische dagblad Politika, leveren regelmatig kritiek op de beweging.
The Conversation merkt op dat het in het buitenland grotendeels stil blijft ten opzichte van de protesten. ‘De EU heeft grotendeels gezwegen. Na ontvangst van brieven van ngo’s en activisten verklaarde EU-commissaris voor Uitbreiding Marta Kos dat de EU de protesten in Servië volgt en de rechtsstaat en de vrijheid van vergadering steunt.’
‘Dit begon als iets kleins, maar het is uitgegroeid tot een grote golf’
Dit staat in schril contrast met de reactie van de EU op de protesten in Georgië vorig jaar. ‘EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen zei toen: “Het Georgische volk vecht voor democratie.” Maar ze zwijgt over de protesten in Servië.’ Ook de VS hebben zich stil gehouden. Medewerkers van president Donald Trump kregen onlangs toestemming om een Trump-hotel te bouwen in Belgrado. Verder wordt overwogen om Rod Blagojevich, de voormalige gouverneur van Illinois die acht jaar in de gevangenis heeft gezeten voor corruptie, aan te stellen als nieuwe ambassadeur van de VS in Servië. Blagojevich, wiens vader uit Servië komt, heeft steun betuigd aan Vučić en het land bezocht, aldus The Conversation.
‘Adequaat reageren op de protesten is echt een hele uitdaging voor de Servische regering, omdat ze niet weten hoe ze met deze jonge mensen moeten praten die alleen maar om gerechtigheid en de waarheid vragen,’ zegt Srdan Golubović, een gevierd Servisch filmregisseur en professor van de Universiteit van Belgrado tegen The Guardian. ‘Dit begon als iets kleins, maar het is uitgegroeid tot een grote golf, omdat veel mensen uit alle steden en kleine dorpen in Servië niet langer bang zijn. Dat is het belangrijkste – het verlies van angst.’
In alle lagen van de Servische bevolking is men het erover eens dat de samenleving de afgelopen maanden ingrijpend is veranderd. Maar er is geen duidelijkheid over wat er nu gaat gebeuren. De studenten hebben een aantal principes en eisen, maar geven toe dat er geen blauwdruk is. ‘We willen gewoon een wettig land om in te leven en een vreedzame samenleving,’ aldus Anja Stanisavljević, student aan de filosofiefaculteit van Novi Sad tegen The Guardian. ‘We hebben geen volledig uitgestippeld plan, maar ik denk niet dat we zullen stoppen tot we de verandering krijgen die we willen.’
EU-buitenlandchef Kaja Kallas heeft het geweld veroordeeld
De arrestaties vonden plaats tijdens nieuwe demonstraties tegen de regering in Tbilisi. Gigi Ugulava, de voormalige burgemeester van de Georgische hoofdstad, en Nika Melia, oprichter van de pro-Europese Akhali-partij, behoorden tot de tientallen gearresteerde oppositieleden. Melia werd vrijgelaten, maar hij zegt dat hij het slachtoffer was van politiegeweld, meldt Radio Free Europe – Radio Liberty.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Kaja Kallas, de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, heeft op Twitter de ‘brute onderdrukking’ veroordeeld in een land dat lid wil worden van de EU en bevestigde opnieuw de steun van Europa voor ‘het volk van Georgië in hun strijd voor vrijheid en democratie’. Georgische Droom, de partij die sinds 2012 aan de macht is, won vorig jaar de parlementsverkiezingen, maar de oppositie betwist de resultaten van een verkiezing die volgens internationale waarnemers werd gekenmerkt door tal van onregelmatigheden.
Reden voor het geweld is een omstreden verkiezingswinst
Deze telling werd donderdag bekendgemaakt door Plataforma Decide, een ngo met een serieuze reputatie waarvan de gegevens regelmatig worden gebruikt door Amnesty International en andere internationale ngo’s. De afgelopen drie dagen zijn er maar liefst 125 doden gevallen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Sinds de oppositie protesteert tegen de overwinning van de regeringspartij in de verkiezingen van oktober, is het dodental opgelopen tot 252. Mozambique heeft sinds het einde van de burgeroorlog in 1992 niet meer zoveel geweld meegemaakt, afgezien van de wreedheden die gewapende jihadistische groeperingen in het noorden hebben begaan.
De meeste doden vielen rond de hoofdstad Maputo, in de noordelijke provincies, vooral Nampula, waar de oppositie sterk staat, en rond Beira, de tweede stad van het land. ‘In het huidige tempo en gezien de onverzettelijkheid van de twee partijen valt te vrezen dat Mozambique in een burgeroorlog kan terechtkomen,’ analyseert het Burkinese dagblad Le Pays.
Duizenden pro-Europese betogers verzamelden zich woensdag opnieuw in de hoofdstad Tbilisi, drie dagen voor de getrapte verkiezingen, een stembusgang die naar verwachting de greep van de regerende partij zal versterken. De partij wordt ervan beschuldigd dat ze Georgië verder wegvoert van haar Europese pad sinds ze de parlementsverkiezingen op een controversiële wijze heeft gewonnen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Georgia Today meldt dat demonstranten ‘symbolisch’ een doodskist met het portret van de miljardair Bidzina Ivanisjvili, erevoorzitter van Georgische Droom, in brand hebben gestoken buiten het parlement, om duidelijk te maken dat ze willen dat Ivanisjvili en Georgische Droom hun autoritaire greep op het land opgeven.
Georgiërs protesteren tegen uitstel van EU-lidmaatschap
De mensenrechtencommissaris in Georgië beschuldigt de politie ervan dat ze demonstranten martelt. Levan Ioseliani zei dinsdag dat hij zo’n tweehonderd mensen had bezocht die waren aangehouden en gewond geraakt. De aard en ernst van de verwondingen wekken de indruk dat ‘de politie geweld tegen burgers gebruikt als strafmaatregel’, zei de openbare verdediger.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In de hoofdstad Tbilisi wordt sinds donderdag gedemonstreerd, nadat de regering had aangekondigd dat de onderhandelingen over het EU-lidmaatschap zouden worden uitgesteld tot 2028. Dinsdagavond gebruikte de politie opnieuw een waterkanon en traangas om duizenden pro-EU-demonstranten uiteen te drijven, die voor de zesde avond op rij protesteerden.
‘Georgië staat nu op een gevaarlijke tweesprong,’ schrijft The Guardian in een redactioneel. ‘Door de pro-Europese aspiraties van een meerderheid van de bevolking zo verachtelijk te behandelen, heeft de Georgische regering een crisis veroorzaakt die doet denken aan die van Oekraïne tijdens de Maidan protesten in 2014,’ analyseert het dagblad. ‘Als het geweld in de straten van de hoofdstad en elders aanhoudt, moet Europa Tbilisi duidelijk maken dat dit grote gevolgen zal hebben.’
Amnesty International heeft de Iraanse autoriteiten opgeroepen om ‘onmiddellijk en onvoorwaardelijk’ een studente vrij te laten. Ze werd in Iran gearresteerd nadat ze zich gedeeltelijk had uitgekleed. Dat deed ze naar aanleiding van wat de organisatie omschrijft als een publiek protest tegen de intimidatie in verband met de strenge kledingvoorschriften van het land, meldt The Guardian.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Op video’s die op sociale media zijn geplaatst lijkt de vrouw zich uit te kleden en in haar ondergoed de straat op te stappen,’ beschrijft de Britse krant. ‘Een tweede video lijkt te tonen hoe de vrouw in een auto wordt geduwd door mannen in burger.’
De staking is een protest tegen het beleid van Milei
Meer dan een miljoen Argentijnse gebruikers werden woensdag getroffen door de sociale beweging die de toenemende armoede en het dereguleringsbeleid van de ultraliberale president Javier Milei, die de nationale luchtvaartmaatschappij Aerolineas Argentinas wil privatiseren, aan de kaak wil stellen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De belangrijkste vakbonden voor spoor-, luchtvaart-, weg- en riviervervoer hebben zich aangesloten bij de staking, die ook het vrachtvervoer treft. Ambtenaren en studenten hebben ook gehoor gegeven aan de oproep om actie te voeren tegen het verlies van koopkracht, wat kan leiden tot wegblokkades in het hele land. In Buenos Aires organiseerden de truckers een gaarkeuken en kookten ze voor zesduizend mensen, meldt Página 12. ‘Er is ook een middenklasse die maaltijden overslaat’, benadrukten de organisatoren.
Het bezuinigingsbeleid van Milei heeft geleid tot een ernstige recessie en duizenden ontslagen. De armoede in Argentinië bereikte 52,9 procent van de bevolking in de eerste helft van 2024, een sprong van meer dan 11 procentpunten in zes maanden.
In september steeg het aantal gevallen met meer dan een kwart
Een menigte Bengalese vrouwen demonstreerde dinsdag in Dhaka om te eisen dat de regering een einde maakt aan de dramatische toename van geweld tegen vrouwen. Ze zwaaiden met fakkels en scandeerden ’vrijheid, vrijheid‘.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Mohila Parishad, de vrouwenrechtenbeweging van het land, meldde een toename van meer dan een kwart van het aantal gevallen van geweld tegen vrouwen in september vergeleken met de voorgaande maanden.
Op dinsdag eisten de vrouwelijke studenten dat de staat de medische kosten van verkrachtingsslachtoffers zou vergoeden en dat er maatregelen zouden worden genomen om de politie te verbieden druk uit te oefenen in gevallen van verkrachting en intimidatie, aldus de Dhaka Tribune.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
