Directe aanleiding is de livestream van een moord op een vrouw
In de Bosnische stad Sarajevo zijn maandag duizenden mensen de straat op gegaan om te demonstreren tegen vrouwengeweld in het Oost-Europese land. Dat meldt Radio Free Europe. Aanleiding is de moord op een vrouw, die via een livestream op Instagram door duizenden mensen werd gezien.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De moord op de achtendertigjarige Nizama Hecimovic vond vorige week plaats. Haar ex-man Nermin Sulejmanovic schoot haar dood en livestreamde de misdaad op Instagram. Daarna doodde hij nog twee mensen voordat hij zelfmoord pleegde. Hecimovic had eerder aangifte gedaan tegen Sulejmanovic wegens huiselijk geweld, maar was te bang om te getuigen. Daardoor weigerde de rechter een straatverbod uit te vaardigen.
De Bosnische autoriteiten hebben aangekondigd de betrokken instanties, waaronder de rechter, te onderzoeken. Ook komt er een onderzoek naar kijkers van de livestream, die Sulejmanovic zouden hebben aangemoedigd. Voor de Bosnische betogers zit het probleem echter diepgeworteld in de maatschappij.
Tot het laatste moment werd er gedemonstreerd tegen de wet
De zeer rechtse regering van premier Benjamin Netanyahu heeft na maanden van onderhandelingen en protesten een omstreden wet aangenomen waarmee de macht van het Hooggerechtshof aanzienlijk wordt ingeperkt, schrijft The Jerusalem Post. Dat werd gedaan zonder aanwezigheid van de oppositiepartijen, die uit protest waren weggelopen uit de Knesset.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Sinds Netanyahu de hervorming in januari van dit jaar aankondigde, is het onrustig in Israël. Betogers vrezen dat de democratie in gevaar is en protesteren in het hele land. Afgelopen weekend gingen zeker een kwart miljoen mensen de straat op, met name in Jeruzalem en Tel Aviv. Premier Netanyahu noemt de hervorming ‘noodzakelijk’.
Door de hervorming kan het Hooggerechtshof minder snel aan de rem trekken als wetten in het parlement als onredelijk worden beschouwd. Ook krijgt de regering meer macht bij het kiezen van opperrechters. Het Hooggerechtshof in Israël speelt een belangrijke rol, met name in het toetsen van wetten, omdat het land geen geschreven grondwet heeft.
De wetten beperken de macht van het Hooggerechtshof
In Israël heeft het parlement een controversiële wet aangenomen waarmee het rechtssysteem van het land grondig wordt herzien, schrijft The Jerusalem Post. Tegen de herziening werd eerder massaal gedemonstreerd en voor dinsdag worden nieuwe protesten verwacht.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De herziening van het systeem beslaat onder meer een beperking van de macht van het Hooggerechtshof, dat niet meer kan ingrijpen als wetten als onredelijk worden gezien. De overheid kan met de herziening rechters benoemen en het parlement krijgt meer bevoegdheden. Critici vrezen dat de regering van premier Benjamin Netanyahu met het wetsvoorstel meer macht naar zich toetrekt.
Maandag werd al voor het parlementsgebouw in Israël gedemonstreerd en voor dinsdag zijn grootschalige protesten aangekondigd. De eerdere demonstraties tegen de hervormingen werden gezien als de grootste sinds de stichting van de staat Israël.
De jongen van Algerijnse afkomst stierf door een politiekogel
In voorsteden van Parijs en steden elders in Frankrijk is het al enkele dagen onrustig vanwege de dood van een zeventienjarige jongen. De jongen, Nahel, van Algerijnse afkomst, werd dinsdag van dichtbij doodgeschoten door een politieagent omdat hij weigerde mee te werken aan een politiecontrole. Sindsdien zijn er protesten en rellen uitgebroken, schrijft Le Parisien.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Naar aanleiding van de rellen heeft de Franse regering veertigduizend extra agenten ingezet om te helpen de rust te bewaken. Bij de rellen werd op grote schaal brandgesticht: zo gingen overheidsgebouwen, bussen en auto’s in vlammen op. Er wordt ook op vreedzame wijze gedemonstreerd, onder meer door nabestaanden van Nahel, die gerechtigheid eisen voor de dood van de tiener.
Volgens de politie was de agent, die inmiddels is gearresteerd, genoodzaakt zijn vuurwapen te gebruiken omdat de jongen met zijn auto dreigde over hen heen te rijden. Videobeelden laten echter zien dat de jongen juist wegrijdt van de politie. De Franse president Emmanuel Macron heeft het schietincident veroordeeld en roept inwoners van de voorsteden op de kalmte te bewaren.
De Zweedse ambassade in Irak werd bestormd door betogers
In de Arabische wereld is met woede en ontstemdheid gereageerd op een koranverbranding in de Zweedse hoofdstad Stockholm, schrijft Al Jazeera.In de Iraakse hoofdstad Bagdad liepen de gemoederen hoog op toen tientallen betogers korte tijd de Zweedse ambassade bestormden.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De koranverbranding vond plaats op woensdag, op de dag dat het Offerfeest begon. Voor de grootste moskee van Stockholm werd het voor moslims heilige boek in brand gestoken door een vluchteling. De Zweedse politie zou toestemming voor het protest hebben gegeven. De Zweedse premier Ulf Kristersson zei de actie te veroordelen, maar dat het protest zelf niet illegaal was.
Onder meer de regeringen van Iran, Jemen, Egypte, Saoedi-Arabië en Jordanië veroordeelden de actie. In de Verenigde Arabische Emiraten werd de Zweedse ambassadeur op het matje geroepen, terwijl Marokko zijn ambassadeur uit Zweden terugriep. Ook Turkije veroordeelde de actie, waardoor toestemming voor het NAVO-lidmaatschap van Zweden verder weg lijkt.
Sonko krijgt twee jaar celstraf vanwege onzedelijk gedrag
Ousmane Sonko is donderdag veroordeeld tot twee jaar celstraf vanwege onzedelijk gedrag, bericht Al Jazeera. De oppositieleider was ook beschuldigd van het verkrachten en bedreigen van een vrouw, maar daar werd hij van vrijgesproken. Door de veroordeling kan Sonko niet meedoen aan de volgende verkiezingen in het Afrikaanse land.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Na de uitspraak in de rechtszaak tegen Sonko gingen duizenden mensen de straat op in hoofdstad Dakar om te demonstreren. Onder meer op een grote universiteiscampus in Dakar kwam het tot een gewelddadig treffen met de oproerpolitie. Volgens zijn aanhang is Sonko onschuldig en is er sprake van een politieke vervolging.
Ook Sonko zelf ontkent alle beschuldigingen en wijst naar president Macky Sall, die er alles aan zou doen om te voorkomen dat de oppositieleider meedoet aan de komende verkiezingen. Sonko is nog niet gearresteerd, maar autoriteiten hebben wel gezegd dat dat op ieder moment kan gebeuren.
Aanhangers van Imran Khan zijn overal de straat opgegaan
Na de arrestatie van oud-premier Imran Khan is overal in Pakistan hevige onrust uitgebroken. Volgens de BBC is het leger in verschillende delen van het land opgeroepen om de aanhangers van Khan, die vaak op gewelddadige wijze demonstreren, tegen te houden. In de hoofdstad Islamabad hebben aanhangers van Khan wegen geblokkeerd en controleposten van de politie en het leger in brand gestoken.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Imran Khan stond deze week terecht voor diefstal, maar werd uit de rechtszaal verwijderd door agenten en weggevoerd in een politievoertuig. Hij is aangehouden op beschuldiging van corruptie en wordt zeker acht dagen vastgehouden in voorarrest op een militair terrein. Khan werd vorig jaar afgezet na een motie van wantrouwen, en noemt de arrestatie een daad van politieke vervolging. Volgens de Pakistaanse premier Sharif is er genoeg bewijs voor de beschuldiging.
Hoewel ook de partij van Khan de aanhangers van de oud-premier tot kalmte heeft gemaand, lijken betogers geen gehoor te geven aan die oproepen. Volgens Sharif worden zelfs ambulances en radiostations aangevallen. Het leger heeft in een verklaring gewaarschuwd dat zij de protesten hard zullen neerslaan als deze te gewelddadig worden.
‘Honderden demonstranten gingen dinsdag de straat op [in Dakar] om vreedzaam hun steun te betuigen’ voor oppositieleider Ousmane Sonko, bericht The Independent. Donderdag begint een rechtszaak tegen Sonko wegens smaad, belediging en valsheid in geschrifte.
De zaak komt voort uit beschuldigingen die Sonko eind vorig jaar tijdens een persconferentie tegen de minister van Toerisme heeft geuit. Hij beweerde dat de minister 47 miljoen dollar van een overheidsinstantie zou hebben gestolen.
Sonko‘s aanhangers zien de aanklachten als een poging om zijn politieke carrière te saboteren
Sonko’s aanhangers zien de aanklachten tegen hem als de zoveelste poging om de politieke carrière van de oppositieleider te saboteren, ‘inclusief zijn kandidatuur voor het presidentschap van 2024’, aldus de krant, en spreken van een ‘politiek proces’. Sonko werd derde bij de presidentsverkiezingen van 2019 en heeft president Macky Sall opgeroepen publiekelijk te verklaren dat hij geen derde termijn ambieert.
De regeringspartij zegt dat Sall zich kandidaat mag stellen na een grondwetswijziging in 2016 – die werd doorgevoerd terwijl Sall president was – waarbij de presidentiële termijn werd gewijzigd in vijf jaar.
Volgens betogers is het spoor jarenlang verwaarloosd
Na de dodelijke treinramp in Griekenland, die volgens GreekReporter aan zeker zevenenvijftig mensen het leven heeft gekost, zijn er in het land protesten uitgebroken. Volgens betogers hebben de Griekse autoriteiten jarenlang de spoorwegen verwaarloosd en had de treinramp kunnen worden voorkomen als er automatische wissels waren.
Met name in Thessaloniki waren de protesten gewelddadig. Zeker tweeduizend mensen liepen mee in een protestmars, waarbij de politie werd bekogeld met molotovcocktails, stenen en vuurwerk. De oproerpolitie zou traangas hebben ingezet om de orde in de Griekse stad te herstellen.
Een passagierstrein en een vrachttrein botsten deze week frontaal op elkaar omdat ze op hetzelfde spoor reden. Het ging om een menselijke fout. De persoon die verantwoordelijk is voor de wissels is gearresteerd, maar veel Grieken vinden dat er een veel diepgaander onderzoek moet komen naar nalatigheid van de autoriteiten.
Een van de geliefdste acteurs van Italië en een favoriete zoon van Napels, acteur en filmregisseur Massimo Troisi, kreeg op 20 februari postuum een eredoctoraat van de Napolitaanse Federico II-universiteit, meldt ANSA. Troisi zou een dag voor de uitreiking 70 jaar geworden zijn. Hij overleed in 1994 op 41-jarige leeftijd aan een hartafwijking, één dag na het afronden van zijn laatste film Il postino.
Zijn hoofdrol als postbode tegenover Philippe Noiret als de Chileense dichter Pablo Neruda maakte hem postuum internationaal beroemd. Hij kreeg twee Oscarnominaties voor Il postino – een als acteur en een als scenarist. De Napolitaanse filmregisseur Mario Martone, die Troisi bij de uitreiking van het eredoctoraat ‘een Napolitaanse Chaplin’ noemde, bracht eind februari de persoonlijke documentaire Laggiù qualcuno mi ama [Ergens is er iemand die van me houdt] over Troisi uit.
Niks van waar, zei de Egyptische president Abdel Fattah Al-Sisi op 26 februari. Het gerucht ging dat Egypte het Suezkanaal zou willen verkopen voor een biljoen dollar. ‘Ik weet dat het de Egyptenaren bezighoudt. Maar los van het bedrag: het is dus niet waar,’ aldus Sisi op een bijeenkomst over de ontwikkeling van de Sinaï, schrijft Middle East Monitor. Het gerucht komt niet helemaal uit de lucht vallen want de Egyptische economie staat er belabberd voor.
Eerder deze maand werd aangekondigd dat 32 bedrijven zullen worden geprivatiseerd om aan de eisen van het IMF te voldoen
In mei vorig jaar begon premier Madbouly over plannen om bepaalde staatsactiva te privatiseren en de rol van de particuliere sector in de economie te vergroten – wellicht komen de verhalen over de verkoop van het Suezkanaal daarvandaan. Eerder deze maand werd aangekondigd dat 32 bedrijven zullen worden geprivatiseerd om aan de eisen van het IMF te voldoen en om een acute economische crisis te voorkomen. Het doel van de privatisering is om de druk te verminderen die de overheidsschuld legt op de verdere ontwikkeling van Egypte.
Hockney immersief
De tachtigjarige Britse kunstenaar David Hockney gebruikt al tientallen jaren technologie en werkt met een iPad sinds deze in 2010 op de markt kwam. Nu is er Bigger & Closer (not smaller & further away), een vijftig minuten durende lichtshow die zijn zes decennia durende carrière omspant, met een soundtrack van de Amerikaanse componist Nico Muhly en commentaar van de kunstenaar zelf. Critici lopen nog niet echt warm voor de immersieve ervaring, aldus Art News. Het zou entertainment zijn en geen kunst. Je voelt en ruikt de verf niet, en zijn werk verliest intimiteit als het wordt opgeblazen in pixels. Maar Hockney heeft altijd goed geweten hoe hij techniek kan inzetten. Hij krijgt old-schoolers op een gegeven moment vast wel mee.
Mexicanen wantrouwen hervorming kieswet
In Mexico-Stad zijn meer dan 100.000 mensen de straat op gegaan om te protesteren tegen de bezuinigingen die president López Obrador wil doorvoeren in het Electoraal Instituut (INE). Het instituut geeft kiezerspassen uit en houdt toezicht op het stemproces in afgelegen en vaak gevaarlijke uithoeken van het land, schrijft The Hill.
De demonstratie werd georganiseerd door de partijen PRI en PAN, die eerder aan de macht waren en beweren dat als de voorstellen van López Obrador van kracht worden, de democratie gevaar loopt. De Mexicaanse president ontkent dat de hervormingen een bedreiging vormen voor de democratie maar zegt dat het INE te groot is en te veel geld uitgeeft. (Er blijft overigens nog 700 miljoen euro over.) Verkiezingen in Mexico zijn naar internationale maatstaven duur, deels omdat bijna alle legale campagnefinanciering door de regering wordt verstrekt.
Wereldwijd groeide het aantal ultra-rijken – mensen met een vermogen van minimaal 50 miljoen dollar (47 miljoen euro) – van 174.800 in 2019 naar 264.000 in 2021, schrijft The Guardian. Uit The Spear’s 500, een catalogus met exclusieve diensten voor de rijken, blijkt dat er allerlei nieuwe ondernemingen ontstaan die deze groep bedienen, uiteenlopend van adviesbureaus voor het aanschaffen van een wijngaard tot reputatiebeheer.
Een aparte, bloeiende tak betreft zeer exclusieve geestelijke gezondheidszorg. Want mensen in deze vermogensklasse zijn weliswaar financieel gewapend tegen allerlei problemen, maar hebben drie tot vijf keer meer kans dan gemiddeld op een psychische aandoening of een drugsprobleem. Voor behandelingen tegen verslavingen en psychische nood is er bijvoorbeeld Paracelsus Recovery, een luxe revalidatiekliniek in Zürich. Anders dan in andere bekende afkickklinieken – The Meadows in Arizona, Betty Ford in Californië, Priory in het Verenigd Koninkrijk – zullen cliënten van Paracelsus nooit een andere cliënt zien. Er is geen groepstherapie en geen gemeenschappelijke ruimte.
Cliënten verblijven in een eigen villa of appartement en hebben een eigen chauffeur, huishoudster, kok en inwonende therapeut,
Cliënten verblijven in een eigen villa of appartement en hebben een eigen chauffeur, huishoudster, kok en inwonende therapeut, evenals dagelijkse een-op-eensessies met een team van tussen de vijftien à twintig psychiaters, artsen, verpleegkundigen, yogaleraren, masseuses, voedingsdeskundigen, hypnotherapeuten en traumatherapeuten die elkaar na elke afspraak informeren over de toestand en de vooruitgang van de cliënt. Er verblijven tegelijkertijd drie of vier cliënten in verschillende onderkomens van de kliniek, maar hun roosters zijn zo samengesteld dat het lijkt alsof zij de enige in de faciliteit zijn. Met deze vorm, die single-client rehab wordt genoemd, weet behalve het personeel niemand dat ze er zijn. Paracelsus accepteert slechts 30 tot 40 cliënten per jaar, maar verdient op die manier kennelijk genoeg om de kliniek draaiende te houden. Niet zo gek misschien, gezien de kostprijs van 95.000 tot 120.000 Zwitserse frank (95.500 tot 120.640 euro) per week voor een verblijf dat doorgaans zes tot acht weken duurt.
Afghaanse vrouwen proberen digitaal te studeren
Sinds de taliban in augustus 2021 de macht grepen, mogen vrouwen er niet reizen zonder mannelijk gezelschap en hebben weinig mogelijkheden om te werken. De meeste meisjes mogen sinds de machtsovername niet meer naar de middelbare school. Volgens een recent onderzoek van Gallup voelt minder dan 12 procent van de Afghaanse vrouwen zich met respect en waardigheid behandeld, meldt NPR. Vrouwen die hun mening uiten tegen de taliban worden geconfronteerd met gewelddadige onderdrukking van hun protesten, detentie, intimidatie en zelfs marteling. Velen zagen zich gedwongen het land te ontvluchten.
Naar schatting 90.000 vrouwen zijn getroffen door het studieverbod op universitair onderwijs
Naar schatting 90.000 vrouwen zijn getroffen door het studieverbod op universitair onderwijs. Velen van hen proberen het daarom digitaal – bijvoorbeeld via University of the People, een particuliere online-universiteit in het Amerikaanse Pasadena. Dat is allesbehalve ideaal vanwege slechte internetverbindingen. Bovendien is er geen vooruitzicht op werk, want banen voor vrouwen zijn er amper. Ook onderwijsinstellingen als FutureLearn, Herat School en Education Bridge for Afghanistan springen in op de gestegen vraag naar digitaal onderwijs door cursussen te ontwerpen en beurzen beschikbaar te stellen voor Afghaanse studenten. ‘Hun toekomstperspectieven zijn inderdaad somber, maar dat betekent niet dat ze hun onderwijs zouden moeten staken,’ aldus Shai Reshef, voorzitter van University of the People. Hij zegt dat zijn universiteit meer dan 6000 aanvragen kreeg sinds de aankondiging van het verbod in december. Het gehele jaar ervoor waren dat er 10.000.
De Amerikaanse kunstenaar Nick Cave werd bekend met zijn Soundsuits, als reactie op het brute politiegeweld in 1991 tegen Rodney King. Met de pakken creëerde Cave een tweede huid; een manier om woede en onmacht over etnische profilering om te vormen tot een visueel opvallend pantser.
Op de overzichtstentoonstelling Forothermore in New York is een stekelig, alles bedekkend kostuum te zien dat de Amerikaanse kunstenaar Nick Cave maakte van takken en twijgen. Het is een van zijn Soundsuits. Die titel, een neologisme, zegt veel over de taak die Cave zichzelf heeft gesteld om levenslang ruimte vrij te maken voor hen die zich gemarginaliseerd voelen.
Dat de Soundsuits dertig jaar na hun ontstaan nog steeds relevant zijn, benadrukt Caves engagement. Daarover zegt hij zelf: ‘Ik ben op aarde om kunst te gebruiken als voertuig voor verandering.’ Cave heeft bijna vijfhonderd exemplaren gemaakt, met de jaren zijn het steeds autonomere wezens geworden. Dat geldt voor alles wat hij maakt, en wat hij betovert met sprankelende kleuren, eigenaardige vormen en een scala aan verschillende gerecyclede materialen, liefst glimmend. Terwijl de boodschap minder vrolijk is: het idee is dat de drager enorm opvalt en veel aandacht oproept (zwarte mensen worden er vaak als eerste uitgepikt door bijvoorbeeld de politie), maar dat onzichtbaar blijft wie er qua ras, gender of huidskleur in zit, waardoor dagelijkse vooroordelen worden overstegen.
Cave heeft het met Forothermore over de vreselijke geestelijke en lichamelijke wreedheden die zwarte Amerikanen hebben ondergaan (en nog steeds ondergaan) en gebruikt een zee van plastic rommel die ons dreigt te verstikken als metafoor. Zoals mensen ook kunnen stikken in een maatschappij die andere prioriteiten heeft. Zijn werk is zo veelomvattend, uitbundig en overdonderend dat de tijd die het kost om alles te bekijken je ook aan het denken zet.
Nick Cave: Forothermore. Solomon R. Guggenheim Museum, New York, t/m 10 april 2023.
Tientallen doden waren minderjarig, melden organisaties
Sinds het begin van de protesten in Iran zijn tot 527 mensen omgekomen bij demonstraties. Dat melden de mensenrechtenorganisaties HRANA en Iran Human Rights. Ook kwamen er tientallen politieagenten om het leven bij de betogingen, waardoor het totale dodental waarschijnlijk boven de zeshonderd ligt. De demonstraties in Iran gaan, met name op universiteiten, intussen onverminderd door.
De twee mensenrechtenorganisaties, die vanuit de VS opereren, melden dat ruim zeventig van de dodelijke slachtoffers minderjarig waren. Daarnaast zouden er tot twintigduizend mensen gearresteerd zijn voor hun rol in de protesten, waarvan zeker honderd inmiddels ter dood zijn veroordeeld. Bij meerdere terdoodveroordeelden zijn de vonnissen, vaak via ophanging, inmiddels al voltrokken.
De informatie van de organisaties, die niet te verifiëren zijn bij de instanties, toont hoe sinds september, toen de protesten uitbraken, honderden mensen het leven hebben gelaten in hun strijd voor een betere toekomst. De betogingen ontstonden toen de tweeëntwintigjarige Mahsa Amini overleed in het ziekenhuis, nadat ze in een coma was beland tijdens een hardhandige arrestatie. Amini was gearresteerd door de moraalpolitie omdat ze haar hoofddoek niet op de juiste manier gedragen zou hebben. Door het hele land, en ook elders ter wereld, gingen mensen vervolgens de straat op om te demonstreren tegen het repressieve bewind.
Volgens deze Jemenitische auteur heeft de focus van het Iraanse regime op religie in plaats van op de materiële nood van de bevolking een averechts effect. ‘Iran noemt zichzelf de “Islamitische Republiek”, maar het atheïsme is wijdverbreid.’
Hoewel de dood van Mahsa Amini op 16 september jongstleden tot grote woede heeft geleid, weten de Iraniërs dat de aanstoot die het regime nam aan een ontsnapte haarlok illustreert hoe graag het met een overmaat aan religie tegenwicht wil bieden aan de materiële nood van de bevolking.
Omdat het regime er niet in is geslaagd de belangen van de Iraniërs hier op aarde naar behoren te behartigen, probeert het dat in een andere wereld te doen. Met andere woorden, in plaats van de mensen de mogelijkheid te geven hun leven hier beneden te verbeteren, wordt hun het walhalla daarboven voorgespiegeld.
De opleving van het Koerdisch nationalisme
De Iraanse Koerden, die deelnemen aan de protestbeweging, worden met harde hand onderdrukt. Deze volksopstand heeft hun oude aanspraak op territoriale autonomie weer doen opleven.
De Iraanse Koerden zien de betogingen in Iran, waaraan ze actief deelnemen, als een mogelijkheid voor het land om zich te ontdoen van een religieus regime en de mensenrechtensituatie te verbeteren, maar ook als een mogelijkheid om hun oude aanspraak op autonomie weer van stal te halen, die aansluit bij het nationalistische streven van de Koerden in het Midden-Oosten naar een transnationale politieke gemeenschap van Turkse, Syrische, Iraakse en Iraanse Koerden, legt de pan-Arabische krant Daraj uit.
De slogans – zoals ‘Koerdistan zal een begraafplaats voor de fascisten zijn’ – en de meegevoerde portretten van Abdul Rahman Ghassemlou – een van de meest vooraanstaande leiders van de Democratische Partij van Iraans Koerdistan, die in 1989 in Wenen is vermoord door de Iraanse inlichtingendienst tijdens een speciale operatie waaraan ook de Iraanse ex-president Ahmadinejad deelnam – laten zien dat de huidige beweging een Koerdisch nationalistisch tintje heeft.
Deze etnische minderheid, die lange tijd is gemarginaliseerd, ziet bovendien raakvlakken tussen de Koerdische en de feministische beweging. ‘De meeste Koerdische feministen die in Iran gevangenzitten zijn gearresteerd om twee redenen, hun feministische betrokkenheid en hun [Koerdisch] nationalisme’, aldus de auteur van het artikel, die zelf een Syrische Koerd is.
Daraj herinnert eraan dat deze wil om actiever in het geweer te komen tegen het regime al voor de huidige twisten bestond. De Democratische Partij van Iraans Koerdistan en de Democratische Partij van Koerdistan in Iran, de twee grootste Koerdische partijen in Iran, hadden zich afgelopen augustus al verenigd na een schisma van zestien jaar.
De twee partijen, die over een militaire vleugel beschikken, de Peshmerga, hebben toen het begin van een nieuwe fase aangekondigd ‘in de strijd tegen het regime van de Islamitische Republiek Iran en tegen ieder plan dat het pluralisme en de rechten van minderheden ontkent’.
Teheran zegt bovendien dat er Peshmerga-strijders deelnemen aan de betogingen in Koerdische steden, wat door de Koerden wordt ontkend. Het is vermoedelijk een excuus om de repressie op te voeren, besluitDaraj..
De tegenstelling tussen discours en praktijk is schrijnend. Het is de tegenstelling tussen de ‘Islamitische Republiek’ en een moordzuchtige handhaving van de ‘goede zeden’. Tussen de bewering dat men de islam wil koesteren als het licht in de ogen en het met harde hand uitdragen van de religieuze ideologie.
Voor een groot deel van de samenleving lijkt religie dus een eenvoudig instrument in handen van het regime om ieder streven naar een beter leven de kop in te drukken. Dat werkt een afkeer in de hand van alles wat naar religie riekt. In die zin is de opstand tegen het verplicht dragen van een hoofddoek in feite een afwijzing van de ideologische fundamenten van het regime, met zijn velayat-e faqih-doctrine [de voorrang van religie op politieke macht].
Deze doctrine vormt de basis van het bewind van opperste leider Ali Khamenei, wiens beeltenis in tal van Iraanse steden door betogers in brand is gestoken. Khamenei vertegenwoordigt een militair-religieuze macht, die het resultaat is van een verbond tussen de sjiitische geestelijkheid en het leger rond de Revolutionaire Garde.
Afkeer
De afkeer komt ook tot uiting in een reeks verschijnselen die hand over hand toenemen: atheïsme, drugsgebruik, meer criminaliteit, stijgende emigratie. Het zijn verschijnselen die zich ook in andere moslimlanden voordoen, om soortgelijke redenen. Deze redenen houden verband met de vervlogen hoop op democratisering, met economische tegenslag en met werkloosheid. Maar daar komt het cynische gebruik van religie voor politieke doeleinden nog bij.
73 procent van de Iraniërs is tegen het verplicht dragen van een hoofddoek
Toch vormt Iran een geval apart, vanwege de duidelijke afkeer van religie die er in het land heerst. Tijdens een peiling in juni 2020, zo meldde de in Londen gevestigde televisiezender Iran International, zei 73 procent van de ondervraagden tegen het verplicht dragen van een hoofddoek te zijn en verklaarde slechts 26 procent te geloven in imam Mahdi, wiens terugkeer van het einde der tijden een belangrijk element vormt van het hedendaagse sjiisme. Van de 61 procent van de ondervraagden die zei uit een gelovige familie te komen verklaarde 60 procent nooit meer te bidden.
Daar komt nog bij dat de sjiieten in Ahwaz, een regio in het zuidwesten van Iran met een grote Arabischtalige bevolking, zich in groten getale tot het soennisme bekeren. Daarmee willen ze afstand nemen van het staatssjiisme van de Iraanse machthebbers, dat ze associëren met het streven naar hegemonie van Iraanse nationalisten. Het soennisme daarentegen verenigt hen in hun ogen met de andere Arabische landen, waar de soennieten veruit in de meerderheid zijn.
De voetballers
Net als veel andere bekende Iraniërs hebben diverse voetballers zich solidair verklaard met de protestbeweging.
Op 27 september, tijdens een vriendschappelijke wedstrijd van Iran tegen Senegal in Wenen, hebben de Iraanse spelers tijdens het spelen van de volksliederen hun shirt onder een zwarte parka verborgen. Sterspeler Sardar Azmoun heeft boodschappen op Instagram gepost om de betogers te steunen, zoals deze: ‘Schandalig dat jullie het volk zo moeiteloos hebben vermoord en leve de vrouwen van Iran.’ Boodschappen die hij uiteindelijk heeft moeten verwijderen onder druk van de autoriteiten, die hebben beloofd ‘beroemdheden te zullen aanpakken die olie op het vuur gooien’. Volgens de Iraanse krant Javan hebben de Instagramposts van een andere legendarische voetballer, Ali Karimi, ‘heel wat meer invloed dan universiteitsdocenten’.
Terwijl de vertegenwoordigers van religieuze instanties rijkelijk profiteren van de eerder genoemde overmaat aan religie, leeft meer dan de helft van de bevolking onder de armoedegrens. Toch is Iran een van de landen met de grootste natuurlijke hulpbronnen ter wereld en zou de economie moeten floreren, ware het niet dat het militair-religieuze verbond in alle lagen van de maatschappij is doorgedrongen om deze hulpbronnen aan zijn eigen politieke en geopolitieke ambities te verspillen.
Zo geeft het verhaal van Mahsa Amini en duizenden andere Iraanse vrouwen inzicht in de ware aard van een regime waarvan de uitspraken niet stroken met de praktijk. Het gebruikt de zedenpolitie als dekmantel voor het plegen van moorden en ontketent oorlogen onder de vlag van islamitische eenheid. Het noemt zichzelf ‘Islamitische Republiek’ maar het atheïsme is wijder verbreid dan onder het monarchistische bewind van de sjah.
Deze performancekunstenaar, die al sinds juli 2021 gevangenzit, blijft vanuit zijn cel zijn hoop op vrijheid verkondigen, berichtte de in Florida gevestigde website CubaNet.
Op maandag 23 mei 2022 heeft Luis Manuel Otero Alcántara voor de eerste keer van zich laten horen sinds hij op 11 juli 2021 werd gearresteerd toen hij zich probeerde aan te sluiten bij een betoging die op die dag op Cuba werd gehouden. De gesproken boodschap van deze Cubaanse ‘artivist’ [een kruising van de woorden ‘artiest’ en ‘activist’], die in een zwaarbewaakte gevangenis in Guanajay zit, is op Facebook gezet door kunstconservator Claudia Genlui: hij vraagt alle Cubanen ‘te blijven hopen dat het goede, de waarheid en de vrijheid zullen zegevieren’. ‘Ik wil iedereen vragen de vrije kunst, mijn kunst, te steunen, waar het ook is. Laat me niet in de steek, laten we Cuba niet in handen van een dictator of van het lot laten blijven.’
Trots
Otero Alcántara liet ook weten dat zijn gezondheid ‘naar omstandigheden goed’ is en hij heeft de na-bestaanden gecondoleerd van de slachtoffers van de ontploffing op 6 mei in Hotel Saratoga. Daarnaast bedankte hij ‘alle verlichte personen en instituties die zich bekommeren om en zich bezighouden met mijn snelle invrijheidstelling en die van alle andere politieke gevangenen die zich hebben ingezet voor de bevrijding van Cuba. Het is bijna een jaar geleden dat het Cubaanse volk op een vreedzame en ongehoorde manier massaal begon op te komen voor zijn vrijheid. Ik heb het afgelopen jaar nog niet gezegd hoe trots ik erop ben Cubaan te zijn, en hoe trots ik ben op mijn landgenoten, of ze nu op het eiland wonen of in ballingschap leven. Ik weet zeker dat de vrijheid heel, heel gauw zal komen.’
CUBA
LUIS MANUEL OTERO ALCÁNTARA
Luis Manuel Otero Alcántara is een van de krachtige stemmen van het collectief San Isidro, dat bestaat uit kunstenaars, journalisten en activisten en zich inzet voor de vrijheid van meningsuiting op Cuba. Op 2 mei 2021 hebben agenten van de staatsveiligheidsdienst deze kunstenaar onder dwang naar een ziekenhuis gebracht toen hij in hongerstaking was om te protesteren tegen de inbeslagname van zijn werk door de autoriteiten. Na zijn vrijlating een maand later kondigde hij op 11 juli 2021 online aan dat hij zou deelnemen aan een van de grootste betogingen die Cuba sinds decennia had meegemaakt. Voordat de betoging begon werd hij gevangengezet. Na een proces achter gesloten deuren werd hij in juni 2022 tot vijf jaar gevangenisstraf veroordeeld.
WAT EIST AMNESTY?
Zijn onmiddellijke en onvoorwaarde- lijke invrijheidstelling en het verlenen van de vereiste medische zorg.
Ook noemde Alcántara zichzelf ‘een kunstenaar en een mens die strijdt voor zijn vrijlating uit deze onrechtvaardige gevangenis’ maar verklaarde hij ook dat zijn liefde voor de vrije kunst ‘met de dag vastberadener’ werd en zijn ‘liefde voor zijn medemensen en Cuba met de dag onwankelbaarder’. ‘Het enige perspectief op vrijheid dat het regime me de afgelopen maanden heeft geboden is ballingschap ver buiten Cuba, of anders zeven jaar gevangenisstraf.’ Ook bracht hij de jaren van ‘onmenselijke vervolging en repressie door het Cubaanse regime’ in herinnering waaronder hijzelf en veel van zijn vrienden hebben geleden. ‘Nu droom ik dat alle Cubanen op de wereld, wat hun politieke kleur ook is, zich verzamelen langs de Malecón-boulevard [in Havana] om Cuba te verlossen van de dictatuur zodat alle andersdenkende Cubanen niet langer vervolgd, mishandeld of gevangengezet zullen worden.’
De verklaringen van Otero Alcántara, die lid is van de Movimiento San Isidro, een groep Cubaanse kunstenaars en ontwerpers die zich verzetten tegen de censuur, werden op 23 mei bekendgemaakt, tegelijkertijd met de aankondiging door het regime van de datum waarop het proces zou beginnen tegen hem en de rapper Maykel ‘Osorbo’ Castillo.
GUATEMALA BERNARDO CAAL XOL
Bernardo Caal Xol is op 24 maart 2022 vrijgelaten. Deze Guatemalaan was tot zeven jaar en vier maanden gevangenisstraf veroordeeld nadat hij op een vreedzame manier had geprotesteerd tegen de bouw van twee hydro-elektrische centrales langs de rivier de Cahabón, die heilig is voor de Kekchi-Maya’s die daar wonen. De Amnesty- petitie voor zijn vrijlating was door meer dan vijf miljoen mensen ondertekend.
In 2016 deed de Riffijnse opstand het Marokkaanse gezag wankelen. Nasser Zefzafi, een gevangengenomen en gemartelde activist, is uitgegroeid tot het symbool van dit maatschappelijke en politieke protest.
Wie binnenkomt bij de familie Zefzafi betreedt een andere wereld, een wereld die in het teken staat van een voorbije tijd. De meubels staan nog bijna net zoals toen Nasser Zefzafi er woonde, benadrukt zijn vader, Ahmed Zefzafi, terwijl hij ons verschillende plekken in het huis laat zien. Zwarte vlaggen wapperen al op hun dak sinds 29 mei 2017, de dag waarop Nasser werd gearresteerd omdat hij aan het hoofd stond van Hirak, de grootste protestbeweging die er deze eeuw in het Rifgebied is geweest. ‘Deze deur is door de nationale politie ingetrapt,’ zegt Ahmed, wijzend naar de hoofdingang van het huis, ‘en toen zijn ze met 54 man binnengestormd.’ Het zijn de laatste herinneringen die hij nog heeft aan zijn zoon, die sindsdien wereldwijd als de bekendste Berber uit het Rifgebied geldt.
Nasser Zefzafi heeft zich tijdens de Riffijnse opstand, die duurde van 2016 tot 2017, ontpopt als een van de felste activisten. Aanleiding was de dood van een visverkoper, Mouhcine Fikri, die werd vermalen door een vuilniswagen waaruit hij zijn door de autoriteiten in beslag genomen koopwaar probeerde terug te pakken.
MAROKKO
NASSER ZEFZAFI
Nasser Zefzafi is veroordeeld tot twintig jaar gevangenisstraf wegens het eisen van meer sociale gerechtigheid. Als boegbeeld van de Riffijnse Hirak, een volksbeweging die in 2016 in de gemarginaliseerde regio in het noorden van Marokko is ontstaan, is hij in mei 2019 gearresteerd wegens het verstoren van een preek in een moskee, waarbij hij de imam ervan beschuldigde zich als spreekbuis van de autoriteiten te lenen. Al vóór zijn veroordeling is hij tijdens zijn gevangenschap gemarteld en ook op andere manieren slecht behandeld door de politie. Hij zit al sinds zijn arrestatie in isolatie en krijgt niet de medische zorg die hij nodig heeft.
WAT EIST AMNESTY?
Dat er een eind komt aan de slechte behandeling en dat Zefzafi onvoorwaardelijk in vrijheid wordt gesteld.
Het oproer dat ontstond was niet alleen een teken van solidariteit met de ongelukkige visverkoper. De dood van Mouhcine Fikri was het uitvloeisel van een beleid dat het Rifgebied en zijn inwoners al jarenlang doelbewust marginaliseerde. Nasser was nog geen activist op het moment dat dit incident zich voordeed. Zoals veel gewone Riffijnen van die tijd was hij werkloos en waren zijn vooruitzichten slecht omdat de streek steeds verder in het slop raakte, in tegenstelling tot andere regio’s in Marokko die zich allengs moderniseerden. ‘Pas op die dag begon hij de straat op te gaan om deel te nemen aan de vreedzame marsen door Al Hoceima waarbij bloemen en kaarsen werden neergezet,’ vertelt Ahmed.
Opkomen voor waardigheid
Ondanks zijn bescheiden afkomst groeide Nasser al snel uit tot een van de boegbeelden van de verzets-beweging Hirak: hij hield toespraken, organiseerde wekelijkse bijeenkomsten en riep zijn mensen vooral op om met vreedzame betogingen voor hun waardigheid op te komen. ‘Ik zou Nasser geen leider of haantje de voorste willen noemen, maar hij wist Hirak meer aanzien te geven,’ zegt Ahmed. ‘Als Nasser er niet was geweest was er op de avond dat Mouhcine om het leven kwam niets gebeurd.’
Maar Nasser heeft zijn moed duur moeten betalen. ‘Op 26 mei kwamen ze hem halen en trapten ze onze deur in, maar hij was niet thuis, hij was ondergedoken,’ vertelt Ahmed. ‘Op 29 mei om zes uur ’s ochtends is Nasser in handen van de nationale brigade van de gerechtelijke politie (BNPJ) gevallen. Ze hebben hem meegenomen in een helikopter en hem gemarteld totdat hij in de gevangenis van Casablanca arriveerde.’
Hoge tol
Nasser Zefzafi werd gearresteerd wegens ‘schending van de binnenlandse staatsveiligheid’, aldus een communiqué dat de procureur-generaal van het gerechtshof van Al Hoceima na zijn gevangenneming deed uitgaan. Ook zou hij gevangen zijn gezet op verdenking van ‘inbreuk op de vrijheid van godsdienst’ wegens het verstoren van een preek tijdens het vrijdaggebed in een plaatselijke moskee waarin de betogingen van Hirak werden bekritiseerd. In juni 2018 veroordeelde een Marokkaanse rechtbank Nasser tot twintig jaar gevangenisstraf wegens verstoring van de openbare orde en bedreiging van de nationale eenheid.
‘Al sinds 1956 doen ze voortdurend alsof wij het regime omver willen werpen’
‘Al sinds 1956 doen ze voortdurend alsof wij het regime omver willen werpen,’ zegt Ahmed. Hij verwijst naar de periode die volgde toen Marokko officieel onafhankelijk werd van Frankrijk, wat binnenslands gepaard ging met een reeks aanvaringen met de Riffijnen die zichzelf altijd als een ondergeschoven kindje hebben beschouwd.
Nasser zit nu al meer dan vier jaar in de gevangenis en hij moet nog vijftien jaar uitzitten. Ondanks de afstand die alles ingewikkeld maakt belt hij zijn ouders bijna elke dag, waarbij hij zijn best doet zo gelukkig mogelijk over te komen. Maar Ahmed vertelt dat de toestand van zijn zoon met de dag achteruitgaat. ‘Bij aankomst in de gevangenis was hij kerngezond, maar nu lijdt hij aan drie chronische ziektes. En van de week hebben ze microben in zijn maag aangetroffen. Ook heeft hij ademhalingsproblemen.’
Nasser heeft een hoge tol moeten betalen voor zijn protest, maar hetzelfde geldt voor zijn ouders. Desondanks verzekert Ahmed dat als hij de tijd kon terugdraaien hij niet zou proberen Nasser te weerhouden van wat hij heeft gedaan. ‘Ik zou het precies zo laten als nu,’ zegt hij.
Hij is trots op wat zijn zoon heeft volbracht en hoezeer het hem ook verdriet dat Nasser nu in de gevangenis zit, toch vindt hij dat hij heeft gedaan wat hij moest doen om de al zo lang vergeten rechten van de Riffijnse Berberbevolking te verdedigen. ‘Wij willen maar één ding: leven onder een regime dat de rechten van de mens respecteert, leven als vrije mensen, profiteren van het geluk dat onze aarde ons brengt. Maar er is niemand tot wie wij ons kunnen richten,’ legt Ahmed uit. Hij verzekert dat de beweging die door zijn zoon werd geleid alleen maar eiste dat de Riffijnen op een waardige manier werden behandeld, met respect en aandacht.
Woordvoerder der Riffijnen
Tot de verzoeken die aan de regering werden gericht behoorden heel concrete en simpele dingen, zoals de bouw van een ziekenhuis, meer scholen en meer initiatieven om de plaatselijke economie te ontwikkelen. Nasser Zefzafi wordt nog altijd als de woordvoerder van talloze Riffijnen beschouwd. Natuurlijk zit hij achter de tralies, maar voor veel Riffijnen is het een beetje alsof ze samen met hem in de cel zitten.
ZIMBABWE
CECILLIA CHIMBIRI, JOANAH MAMOMBE EN NETSAI MAROVA
Op 13 mei 2020, na hun deelname aan een betoging tegen de regering, werden Joanah, Netsai en Cecillia volstrekt willekeurig gearresteerd. Twee dagen later werden ze met tal van verwondingen teruggevonden. Ze werden in het ziekenhuis opgenomen en beschuldigd van overtreding van de wet door deelname aan een betoging, ‘samenscholing met de bedoeling openbaar geweld uit te lokken’ en ‘verstoring van de op enbare orde’. Het proces tegen Joanah, Netsai en Cecillia is begonnen in
januari 2022 en nog niet afgerond.
WAT EIST AMNESTY?
Onmiddellijke en onvoorwaardelijke intrekking van de aanklachten tegen hen.
‘In de moslimwereld worden deze zwarte vlaggen op twee verschillende manieren opgevat,’ legt Ahmed uit terwijl hij de twee grote vaandels toont die aan het dak van zijn huis zijn bevestigd. ‘Voor sommigen betekent het dat we sjiieten zijn en voor anderen dat we IS-aanhangers zijn. Maar wat zijn we echt? Geen van beiden. We zijn alleen maar in rouw, en zolang mijn zoon niet uit de gevangenis komt, zullen we deze vlaggen laten wapperen om hem te gedenken.’
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
