Kaïs Saïed heeft de juridische macht geheel onder controle
Op 4 maart verzamelden familieleden en activisten zich voor de rechtbank om te protesteren tegen een massaproces van tweeënvijftig advocaten en oppositieleiders. De veroordeelden worden beschuldigd van het beramen van een samenzwering tegen de staatsveiligheid. Ze mochten niet aanwezig zijn bij de hoorzitting en moesten digitaal vanuit de gevangenis getuigen, meldt Jeune Afrique.
De advocaten van de verdediging eisten dat alle beschuldigden onmiddellijk werden vrijgelaten, waarop de hoorzitting nogmaals werd uitgesteld tot 11 april. ‘Ik weiger deel te nemen aan deze farce,’ zei de beschuldigde advocaat en activist Ayachi Hammami tegen de rechter. Hij was minister in het eerste kabinet van president Kaïs Saïed en wordt nu vervolgd omdat hij eind 2022 openlijk kritiek uitte op het ministerie van Justitie, aldus het Afrikaanse nieuwsplatform.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In 2021 kondigde de Tunesische president een noodsituatie aan en liet hij het parlement en het hooggerechtshof ontbinden. In 2023 bestempelde Saïed de beschuldigden als ‘verraders en terroristen’ en de rechters die ze vrijspreken zouden handlangers zijn. Ongeveer twintig van de beschuldigden zijn gevlucht naar het buitenland en de rest zit gevangen in Tunesië, bericht Middle East Monitor.
Mensenrechtenorganisaties zien dit proces als het bewijs dat Saïed de volledige controle over de juridische macht heeft. Door zijn controle over de rechtbanken heeft de Tunesische president oppositieleiders aan beide kanten van het politieke spectrum buitenspel gezet, merkt Al Jazeera op. ‘We hebben te maken met een van de grootste juridische schandalen ooit,’ zegt Bassam Trifi, het hoofd van de Tunisian League for the Defence of Human Rights.
Vijf migranten zijn gered, anderen worden nog vermist
Woensdag heeft de kustwacht van Tunesië ‘twintig lichamen van migranten uit landen ten zuiden van de Sahara geborgen, nadat hun boot zonk’ voor de kust van de badplaats El Louza, vlak bij de stad Sfax, meldt La Presse. Reddingswerkers ‘konden vijf migranten levend redden die aan boord van dezelfde boot waren’ en ‘zoek- en reddingsoperaties worden actief voortgezet om de andere vermisten te vinden’, voegt de Tunesische krant toe.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De slachtoffers waren de vorige nacht vertrokken vanaf de kust van Chebba, zo’n veertig kilometer ten noorden van El Louza. Sinds het begin van het jaar hebben NGO’s tussen de zeshonderd en zevenhonderd doden of verdwijningen van migranten bij schipbreuken voor de Tunesische kust geregistreerd.
Aan het einde van een verkiezingsdag die werd gekenmerkt door een lage opkomst van 27,7 procent, was het geen verrassing dat de zittende president Kais Saied won, met 89,2 procent van de stemmen in zijn voordeel. De lage opkomst van dit jaar is volgens experts een uiting van de ontevredenheid onder de bevolking en laat zien dat veel Tunesiërs het vertrouwen in de politiek verloren hebben.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De officiële resultaten werden maandagavond gepubliceerd, meldt Middle East Eye, dat het Noord-Afrikaanse land betitelt als een ‘groeiende autocratie’. De nieuwssite wijst erop dat Saied, een voormalig professor in de rechten die in 2019 werd verkozen, het parlement in 2021 heeft ontbonden.
Slechts drie tegenstanders mochten zich dit jaar verkiesbaar stellen. Dit recht werd verleend door een commissie waarvan de leden allemaal door de president waren benoemd. Een van de twee kandidaten die zich uiteindelijk kandidaat stelde, zat in de gevangenis.
Critici zien het vonnis als een aanval op het vrije woord
De kroniekschrijvers Borhen Bsaïes en Mourad Zeghidi, die bekendstaan als critici van de Tunesische regering, zijn woensdag door een rechtbank in Tunis beide veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf. ‘Ze werden schuldig bevonden aan het gebruik van informatienetwerken en -systemen om valse informatie te verspreiden die bedoeld is om derden te belasteren en materiële en morele schade toe te brengen’, meldt de nieuwswebsite Tunisie Numérique.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De twee mannen werden op 11 april gearresteerd, dezelfde dag als de Tunesische advocaat en columnist Sonia Dahmani. De aanklachten werden ingediend op grond van een wetsdecreet dat in 2022 werd uitgevaardigd door de Tunesische president Kais Saied om de verspreiding van nepnieuws tegen te gaan – een maatregel die door critici wordt gezien als een wetgevend wapen om de vrijheid van meningsuiting in Tunesië de kop in te drukken.
Chaïma Issa zit gevangen omdat ze zou hebben deelgenomen aan ‘een complot tegen de staatsveiligheid’. De dichter en journalist strijdt tegen het beleid van president Kaïs Saïed, dat volgens haar haat en verdeeldheid zaait.
Deze activist behoort tot het Front de salut national, een van de partijen die oppositie voeren tegen de Tunesische regering. In juli 2021 kwam ze als een van de eersten in opstand tegen president Kaïs Saïed toen deze zijn besluit meedeelde om het parlement buitenspel te zetten, de premier te ontslaan en de uitvoerende macht in eigen hand te nemen. Ze werd in februari 2023 gearresteerd wegens deelname aan een ‘complot’. Ook wordt ze vervolgd vanwege uitspraken op de radio.
Wat eist Amnesty?
Onmiddellijke opheffing van alle beperkingen waaraan Chaïma Issa is blootgesteld en alle aanklachten die tegen haar zijn ingediend. Het afzien van nieuwe maatregelen die haar vrijheid van meningsuiting beperken.
De dichter en journalist Chaïma Issa is een onafhankelijk lid van de belangrijkste Tunesische oppositiebeweging, het Front de salut national (FSN). Ze was de enige vrouw die op 25 februari 2023 werd vastgezet in het kader van het zogeheten ‘complot tegen de staatsveiligheid’, waaraan politieke activisten, zakenmensen, de voormalige leider van de islamistische Ennahda-partij en ambtenaren zich zouden hebben schuldig gemaakt.
Op 13 juli jongstleden heeft de rechter-commissaris het verzoek om invrijheidstelling ingewilligd dat ze samen met een andere politieke activist, de advocaat en voormalig minister Lazhar Akremi, had ingediend. Toch blijven de twee onder justitieel toezicht staan en is het hun verboden te reizen en zich in het openbaar te vertonen. Ook al is dit besluit juridisch onverklaarbaar, het vloeit voort uit dezelfde logica op grond waarvan Chaïma is gevangengenomen. Er blijkt uit op welke manier autoritaire regimes politieke tegenstanders vaak laten boeten.
Vernederingen
Chaïma Issa’s verhaal laat zien hoe agressief de Tunesische staat is geworden en hoe absurd en willekeurig de getroffen maatregelen zijn. Op de vraag hoe haar leven eruitzag sinds haar vrijlating uit de gevangenis beschreef de activiste haar situatie als ‘tweeslachtig’. Ze zei dat ze zich niet helemaal vrij voelde, omdat haar medestanders nog altijd vastzitten. Dit toont aan hoe ingewikkeld het is om na een periode van langdurige gevangenschap te re-integreren. Tijdens het interview kwamen ook de beproevingen ter sprake die Chaïma en haar familie tijdens haar gevangenschap hebben moeten doorstaan.
De vernederingen, de agressie en de leugens die over haar werden verteld hebben diepe littekens achtergelaten. Chaïma werd met een brute werkelijkheid geconfronteerd die in niets leek op de vrijheid die ze altijd had gekend. Ze herinnert zich met name twee momenten die diepe indruk op haar hebben gemaakt. Het eerste was toen ze haar bril afpakten, een symbolische handeling die haar deed beseffen dat ze geen controle meer had over haar eigen leven. Het tweede moment was tijdens een fouillering, toen ze zich onder dwang moest uitkleden en haar, onder andere, bevolen werd te hoesten.
Ze houdt vol dat zij en veel van haar collega’s gevangen werden gezet omdat ze opkwamen voor de vrijheid
In Tunesië, waar veel families een dierbare achter de tralies hebben zitten, is Chaïma Issa vastbesloten de onrechtvaardigheden van het gevangenissysteem aan te vechten. Ze is ervan overtuigd dat de gevangenis geen oplossing kan zijn, omdat ze met eigen ogen heeft gezien dat de mensenrechten met voeten worden getreden. Daarnaast blijft Chaïma zich hardnekkig verzetten tegen de afkondiging van de uitzonderingstoestand die plaatsvond op 25 juli 2023, iets wat ze onveranderlijk als een ‘staatsgreep’ bestempelt. Ze heeft geen goed woord over voor het polariserende beleid van de staat en van president Kaïs Saïed, dat volgens haar verdeeldheid en haat zaait, zowel jegens buitenlanders als jegens landgenoten.
In een politieke context waarin de oppositie zwaar op de proef wordt gesteld, blijft Chaïma hameren op de noodzaak om de dialoog te hervatten, ook al wordt de democratie gedemoniseerd, en benadrukt ze dat het staken van de strijd tegen de politieke islam tot de huidige situatie heeft geleid. Verder werpt ze de beschuldiging dat ze zou samenzweren met buitenlandse mogendheden verre van zich en wijst ze op de flagrante tegenstrijdigheden daarin; ze houdt vol dat zij en veel van haar collega’s gevangen werden gezet omdat ze opkwamen voor de vrijheid en gezamenlijk oppositie voerden tegen Kaïs Saïed, een president die verdeeldheid boven verzoening heeft verkozen
Europa investeert in Tunesië om migratie in te dammen
De Europese Unie heeft zondag de laatste hand gelegd aan een overeenkomst met Tunesië om de handelsbetrekkingen te stimuleren en het vertrek van migranten uit het Afrikaanse land naar Europa in te dammen. Volgens de overeenkomst, ‘die de Europese Commissie met moeite over de streep heeft weten te trekken, zal de EU geld geven aan Tunesië in ruil voor strengere grenscontroles’, schrijft Politico.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen reisde zondag samen met de Italiaanse premier Giorgia Meloni en de Nederlandse premier Mark Rutte naar Tunesië voor een nieuwe ontmoeting met de Tunesische president Kais Saied. De EU is van plan 1 miljard euro te betalen aan Tunesië om het te helpen zich economisch te ontwikkelen en illegale immigratie via zijn grondgebied te bestrijden.
De 81-jarige Ghannouchi moet zeker een jaar de gevangenis in
Een van de belangrijkste leiders van de Tunesische oppositie is veroordeeld tot een gevangenisstraf van één jaar. Volgens Middle East Eye moet Rached Ghannouchi de cel in wegens opruiing. De eenentachtigjarige oppositieleider zit al sinds vorige maand in voorarrest. Volgens zijn aanhangers gaat het om politieke vervolging.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Tegen Ghannouchi zijn meerdere rechtszaken aangespannen. Hij werd vorige maand aangehouden nadat hij betoogde dat de politieke islam van groot belang was voor Tunesië. Hij zou daarnaast hebben samengezworen met andere oppositieleiders om de zittende president Kais Saied te verdrijven.
Saied ontbond het parlement, waar Ghannouchi voorzitter van was, in 2021. Sindsdien regeert de autocratische president per decreet en trekt hij steeds meer macht naar zich toe via hervormingen. Tegenstanders van zijn regime, waaronder journalisten, vakbondsleiders en politici, worden vastgezet als ze te kritisch zijn.
In 2002 was La Ghriba ook al doelwit van een aanslag
Twee gelovigen die de joodse bedevaart van La Ghriba op het Tunesische eiland Djerba bijwoonden, zijn dinsdagavond gedood bij een aanslag door een politieagent. Hij schoot ook een collega dood alvorens zelf te worden neergeschoten, bericht Al Jazeera.
De aanval van dinsdag werd uitgevoerd door een lid de Tunesische Nationale Garde. Hij gebruikte zijn wapen eerst om een collega neer te schieten en diens munitie in beslag te nemen voordat hij zich naar de synagoge van La Ghriba begaf, aldus het Tunesische ministerie van Binnenlandse Zaken in een verklaring. Onder de gewonden bevinden zich zes politieagenten en vier burgers, aldus het ministerie.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Het incident vond plaats terwijl duizenden mensen uit Frankrijk, Israël en elders de jaarlijkse joodse bedevaart van La Ghriba maakten, meldt The Times of Israel. In 2002 werden in de synagoge van Djerba, een van de oudste in Afrika, eenentwintig mensen gedood door een aanslag van Al-Qaida.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Italië, waar premier Giorgia Meloni onlangs de noodtoestand uitriep vanwege het hoge aantal migranten. Kunnen we een herhaling van de vluchtelingencrisis 2015-2016 verwachten?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Wat is er aan de hand in Italië?
Nog nooit kwamen er in de eerste drie maanden van het jaar zo veel migranten aan in Italië als nu. Een indrukwekkende 31.292 personen bereikten de Italiaanse kust in het eerste kwartaal van 2023. Een stijging van 300 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar en meer dan tijdens de hoogtijdagen van de Europese vluchtelingencrisis in 2015-2016.
Voornamelijk via Tunesië en Libië, en recent ook Turkije, steken migranten de Middellandse Zee over naar het Zuid-Europese land. Ten minste 492 mensen zijn gestorven voordat ze Italië bereikten volgens de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), die erop wijst dat deze cijfers in werkelijkheid veel hoger liggen, bericht Le Monde.
Die cijfers heeft de Italiaanse premier Giorgia Meloni aangegrepen om op 11 april de noodtoestand uit te roepen in Italië vanwege het hoge aantal migranten. De ‘noodtoestand voor migranten’ is de komende zes maanden van kracht en stelt de regering in staat om extra middelen vrij te maken en de uitvoerende macht speciale bevoegdheden te geven, buiten de geldende wetten om, schrijft Il Post.
‘Er komen steeds meer mensen via Tunesië. Alles wat gered kan worden, wordt tegenwoordig op zee gered. Maar honderden, zo niet duizenden, sterven zonder dat de wereld zich iets van hen aantrekt’, schrijft Marc Beise in Süddeutsche Zeitung.
‘Daarbij past dat de Italiaanse regering nu de noodtoestand heeft uitgeroepen’, vervolgt Beise. ‘Dit klinkt op het eerste gezicht dramatisch, omdat het zelden gebeurt, meestal na natuurrampen of recentelijk bij de coronapandemie. Maar het is allereerst een maatregel met een nogal administratief doel, waarbij in eerste instantie enkele miljoenen euro’s worden vrijgemaakt en de regering extra bevoegdheden krijgt voor de behandeling en verdeling van de vluchtelingen.’
‘Het aantal aankomsten blijft laag voor een land met 60 miljoen inwoners of in vergelijking met de 120.000 Oekraïners die begin 2022 in drie maanden tijd naar Italië vluchtten’, zegt Flavio Di Giacomo, IOM-woordvoerder voor het Middellandse Zeegebied, tegen Le Monde. ‘Feit blijft dat het opvangsysteem voor migranten – waarin momenteel meer dan 110.000 mensen zijn ondergebracht – niet opgewassen is tegen een hoge instroom’, vervolgt de Franse krant.
De aankomsten van migranten over zee zullen de komende weken naar verwachting toenemen nu de weersomstandigheden voor een oversteek gunstiger worden. ‘Italië heeft in 2018 toegezegd het opvangsysteem te ontmantelen en moet nu tenten opzetten in Catania [Sicilië] of Roccella Ionica [Calabrië]’, aldus Marco Bertotto, directeur van Artsen zonder Grenzen (AZG) in Italië in Le Monde. ‘We behandelen de komst van vluchtelingen nog steeds als een crisis, terwijl we weten dat de aantallen structureel zijn.’
Wat zijn de gevolgen van de noodtoestand?
Concreet betekent de noodtoestand, aldus La Repubblica, dat de regering een speciale commissaris kan benoemen ‘die verantwoordelijk is voor het vinden van extra plaatsen voor de opvang van migranten via vereenvoudigde procedures. Zo kan hij gebouwen kopen of huren om nieuwe opvangcentra te openen, maar ook boten en bussen om asielzoekers die in Lampedusa van boord zijn gegaan [waar meer dan twee derde van de mensen aankomen] overbrengen naar andere steden.’
Vanuit financieel oogpunt wordt met het uitroepen van de noodtoestand een fonds van 5 miljoen euro vrijgemaakt, een bedrag dat in de loop van de tijd zou kunnen worden verhoogd.
Echt revolutionair is dit niet, de Italiaanse media zijn dan ook niet zozeer kritisch op de concrete maatregelen die uit de noodtoestand voortvloeien, als wel op het feit dat deze maatregel meestal in een heel andere context wordt gebruikt. ‘De komst van migranten wordt behandeld als ware het een aardbeving’, schrijft het progressieve La Repubblica, verwijzend naar het feit dat de noodtoestand vaak in werking wordt gesteld na een natuurramp.
Het is niet ongebruikelijk een wet in te zetten die oorspronkelijk niet bedoeld was om langetermijnverschijnselen, zoals immigratie, aan te pakken, aldus Il Sole 24 Ore: ‘Momenteel is in Italië een twintigtal noodtoestanden van kracht, maar wat migranten betreft [afgezien van een procedure die in gang is gezet voor Oekraïense vluchtelingen], dateert het enige precedent uit 2011, toen Silvio Berlusconi een plan presenteerde voor de herverdeling van asielzoekers uit Noord-Afrika.’
De regering-Berlusconi was de laatste volledig rechtse regering die Italië leidde vóór de huidige, wat suggereert dat het uitroepen van de noodtoestand voor migranten ook een symbolische politieke waarde heeft. Dit is althans wat La Repubblica suggereert, door te stellen: ‘Waarom werd in 2016 de noodtoestand niet uitgeroepen, toen Italië een recordaantal registreerde van 181.000 migranten die aankwamen via de Middellandse Zee,?’
In die zin lijkt het uitroepen van de noodtoestand haast een mediastunt, aldus het centristische dagblad Il Riformista. ‘Als het gaat om migratie wordt, bij gebrek aan concrete ideeën, liever de noodklok geluid.’
Kortom, deze maatregel is geen wonderoplossing voor het probleem. De regering zelf beaamt dit, zoals blijkt uit de verklaringen van de minister van Burgerbescherming en Maritiem Beleid, Nello Musumeci, opgetekend door het katholieke dagblad Avvenire: ‘We moeten duidelijk zijn: dit zal het probleem niet oplossen. De oplossing is uiteindelijk afhankelijk van een interventie van de Europese Unie.’
Wat zijn de oplossingen voor de migratiecrisis in Italië?
‘Het decreet van Meloni is een signaal aan Europa dat Italië hulp nodig heeft’, schrijft ook Marc Beise van SZ. ‘De Europese Commissie gaat nu het noodplan van Italië onderzoeken. Dat is een goede zaak, want Brussel kan niet anders dan zich intensiever dan voorheen met de situatie bezighouden. Er zijn nu massale gezamenlijke inspanningen nodig om te voorkomen dat de situatie escaleert: in Brussel, in Italië, in Tunesië, waar honderdduizenden wachten om de grens over te steken, en ook in de vele andere landen waar de vluchtelingen vandaan komen. De tijd dringt.’
Italië zelf zoekt naast de noodtoestand ook voor oplossingen op het internationale toneel. Zo probeert de regering-Meloni Tunesië politiek te steunen, met name in de pogingen van het Noord-Afrikaanse land om een lening van 1,9 miljard dollar los te krijgen bij het Internationaal Monetair Fonds, dat wil dat president Kais Saied en zijn regering eerst instemmen met economische hervormingen.
De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antonio Tajani, heeft op woensdag 12 april in Rome zijn Tunesische ambtgenoot, Nabil Ammar, ontmoet. In een interview met het dagblad La Repubblica van 4 april juichte de heer Ammar de steun van Rome toe en riep hij op tot meer Europese hulp om de migratiestromen onder controle te krijgen.
‘Laten we de voorwaarden scheppen voor echte ontwikkeling hier [in Tunesië] en in de landen ten zuiden van de Sahara. Laten we verder gaan dan de logica: we geven jullie geld en in ruil daarvoor stoppen jullie de illegale immigratie’, drong hij aan.
Ghannouchi is de belangrijkste tegenstander van president Saied
De Tunesische autoriteiten hebben maandag Rached Ghannouchi, de leider van de op islam geïnspireerde oppositiepartij Ennahdha, gearresteerd. Ghannouchi is een van de belangrijkste tegenstanders van president Kais Saied.
De eenentachtigjarige voorman van Ennahdha was voorzitter van het parlement dat in juli 2021 door het staatshoofd werd ontbonden. Hij is het prominentste oppositielid dat sinds de staatsgreep is gearresteerd. Volgens de Tunesische nieuwswebsite Kapitalis is zijn arrestatie uitgevoerd op bevel van de antiterrorisme-eenheid van het Openbaar Ministerie.
Tegenstanders van Saied beschuldigen hem ervan een autocratisch bewind te voeren in Tunesië
Ghannouchi werd opgepakt naar aanleiding van berichten in de media dit weekend waarin hij zou hebben gezegd dat er in Tunesië een ‘burgeroorlog’ zou dreigen als de politieke islam, waaruit zijn partij voortkomt, zou worden uitgeroeid. Sinds begin februari hebben de autoriteiten meer dan twintig tegenstanders en belangrijke figuren opgepakt, waaronder voormalig ministers, zakenlieden en de eigenaar van het meest beluisterde radiostation van het land, Radio Mosaïque.
President Saied beweert dat de arrestanten ‘terroristen’ waren die betrokken waren bij een ‘samenzwering tegen de staatsveiligheid’. Tegenstanders van Saied beschuldigen hem ervan opnieuw een autocratisch bewind te voeren in Tunesië, dat meer dan tien jaar geleden als enige democratie uit de opstanden van de Arabische Lente in het Midden-Oosten is voortgekomen, schrijft The Guardian.
Tunesië is het belangrijkste vertrekpunt van vluchtelingen
Ten minste twintig mensen worden vermist nadat een boot die de Middellandse Zee wilde oversteken voor de kust van Tunesië is gezonken. Zeventien andere opvarenden werden door de kustwacht gered. Twee van hen zouden in kritieke toestand verkeren nadat de boot voor de kust van de Oost-Tunesische stad Sfax was gezonken. De afgelopen weken zijn tientallen mensen vermist geraakt of omgekomen bij verschillende verdrinkingsongevallen voor de Tunesische kust. Steeds meer vluchtelingen proberen vanuit het Noord-Afrikaanse land Europa per boot te bereiken, aldus Al Jazeera.
Meloni riep het IMF en andere landen op om Tunesië snel financieel bij te staan
Tunesië heeft Libië vervangen als belangrijkste vertrekpunt voor mensen die armoede en conflicten in Afrika en het Midden-Oosten ontvluchten in de hoop op een beter leven in Europa. De nationale garde van Tunesië zei vrijdag dat in de eerste drie maanden van het jaar meer dan veertienduizend vluchtelingen, voornamelijk afkomstig uit Afrika ten zuiden van de Sahara, zijn onderschept of gered terwijl ze probeerden Europa binnen te komen, vijf keer meer dan in dezelfde periode vorig jaar.
Europa kan een enorme golf vluchtelingen uit Noord-Afrika verwachten als de financiële stabiliteit in Tunesië niet wordt gewaarborgd, zei de Italiaanse premier Giorgia Meloni vrijdag. Meloni riep het Internationaal Monetair Fonds en andere landen op Tunesië snel te helpen om te voorkomen dat het land ineenstort.
De Tunesische minister van Buitenlandse Zaken, Nabil Ammar, zei vorige week dat het land financiering en materieel nodig heeft om zijn grenzen beter te beschermen. Tunesië heeft de afgelopen jaren apparatuur van Italië gekregen, maar volgens Ammar is die verouderd en ontoereikend.
Eerder deze maand nam het parlement van Indonesië een wet aan die veel kritiek oogst omdat daarmee onder meer seks voor het huwelijk en samenwonen buiten het huwelijk strafbaar worden. Minder aandacht kreeg het feit dat diezelfde wet, die bekendstaat als KUHP, ook de greep van de regering op online-uitingen sterk vergroot, schrijft Rest of World. Dat betreft berichtgeving door traditionele media, maar ook uitingen van particulieren op sociale media. De wet beperkt een breed scala aan uitingen, uiteenlopend van het verspreiden van nepnieuws en marxistisch-leninistische ideologieën tot het beledigen van de president. Techbedrijven kunnen worden gedwongen om inhoud te verwijderen die de Indonesische regering onwelgevallig is.
AMSI, de Indonesische vereniging voor onlinemedia, deelt zijn bezorgdheid, evenals online-uitgevers, gebruikers van sociale media en activisten
Hoofdstuk 241 van de KUHP is bijvoorbeeld gericht tegen critici van de regering en betreft ‘verspreiding van vernederingen van de regering of staatsinstellingen’. Hoofdstuk 218 richt zich op degenen die ‘de eer en waardigheid’ van de president of vicepresident aantasten, behalve als dat gebeurt in ‘het algemeen belang of uit zelfverdediging’. Gebruikte termen als ‘vernedering’, ‘kritiek’ en ‘nepnieuws’ zijn uiterst vaag en rekbaar, is de klacht van onder meer Damar Juniarto, van het Southeast Asia Freedom of Expression Network (SAFEnet). Dat stelt de regering in staat dergelijke termen naar believen te interpreteren. De zinsnede ‘elke vorm van informatietechnologie’ betekent dat de wet kan worden toegepast op alle vormen van kritiek op sociale media. ‘Iedereen kan gecriminaliseerd worden,’ aldus Juniarto. AMSI, de Indonesische vereniging voor onlinemedia, deelt zijn bezorgdheid, evenals online-uitgevers, gebruikers van sociale media en activisten.
De nieuwe wet volgt op de eerdere zogenoemde PSE-verordening die digitale platforms verplicht zich in Indonesië te registreren, waarna de platforms zijn gehouden om alle inhoud te verwijderen die de regering ‘onwettig’ acht – een brede term die van toepassing kan zijn op van alles, variërend van pornografie tot grappen over de president.
De UGTT, de machtigste vakbond van Tunesië, heeft de Tunesische president Kais Saied gewaarschuwd dat een tweede ronde van de omstreden parlementsverkiezingen moet worden uitgesteld om chaos te voorkomen, aldus Al Jazeera. Volgens de UGTT zal het nieuwe parlement geen legitimiteit hebben, gezien de absurd lage opkomst bij de eerste verkiezingsronde eerder deze maand, toen uit protest slechts 11,2 procent van de kiesgerechtigden stemde. ‘Ik verwachtte dat de president de boodschap van die lage opkomst zou hebben begrepen… maar hij gaat door met zijn plannen,’ aldus UGTT-voorman Noureddine Taboubi. Zijn vakbond met meer dan een miljoen leden wist eerder door stakingen de economie stil te leggen en speelde een belangrijke rol in de revolutie van 2011.
In Tunesië is het onrustig sinds Saied vorig jaar het door de oppositie gedomineerde parlement ontbond en de grondwet zodanig wijzigde dat die ondergeschikt werd aan het presidentschap. De oppositie beschuldigt hem ervan een ‘staatsgreep’ te hebben gepleegd.
De Transportation Security Administration (TSA), die zorg draagt voor de binnenlandse veiligheid in het luchtverkeer in de Verenigde Staten, liet deze maand weten dat de maximumstraf voor overtredingen met vuurwapens zal worden verhoogd, nadat medewerkers in 2022 een recordaantal vuurwapens onderschepten bij veiligheidscontroles op luchthavens. TSA-agenten namen meer dan 6301 vuurwapens in beslag, en daarvan was meer dan 88 procent geladen, schrijft BuzzFeed News. Dat aantal overtreft het vorige record van 5072 uit 2021, en volgens TSA zullen er in de laatste weken van dit jaar nog eens zo’n 300 wapens in handbagage worden gevonden. Dat betekent dat TSA dit jaar dagelijks bijna 16 geladen vuurwapens aantrof. Als reactie daarop zal de TSA de maximumboete voor overtredingen met vuurwapens verhogen tot 14.950 dollar, ruim 14.000 euro.
Jaarkalenders hebben vaak een thema. Dat zette Playbabe-oprichters Aurélia Majean en Lucy Owen Jones aan het denken: waarom niet de 2023-editie opdragen aan sekswerkers? Playbabe is een non-profitproject dat verschillende feministische verenigingen steunt en kalenders gebruikt om geld in te zamelen.
Vorig jaar zamelden zij geld in voor En Avant Toutes, dat zich inzet voor gendergelijkheid en het einde van geweld tegen vrouwen en mensen uit de lgbtqia+-gemeenschap. De Playbabe-kalender van 2023 doneert 100 procent van de verkoopwinst aan Hydra Berlin, dat opkomt voor de rechten van sekswerkers. Tot nu toe is er 1200 euro ingezameld, aldus Itsnicethat.
Griekenland presteerde het best in 2022
The Economist stelde een lijst samen van landen die het best en landen die het slechtst presteerden in 2022, dat als een slecht jaar de boeken in gaat. Door sterke inflatie gingen de meeste inkomens in rijke landen erop achteruit en aandelenmarkten kelderden wereldwijd met 20 procent. Verrassend genoeg heeft vooral het Middellandse Zeegebied reden voor een economisch feestje. Bovenaan de lijst staat Griekenland, en ook Portugal en Spanje scoren hoog. Ondanks de politieke chaos deed Israël het goed.
In Zwitserland bleef de inflatie laag en stegen de consumentenprijzen met slechts 3 procent. Landen met niet-Russische energiebronnen, zoals Spanje, dat een groot deel van zijn gas uit Algerije betrekt, scoorden bovengemiddeld. Duitsland had een slecht jaar ondanks de politieke stabiliteit, en Estland en Letland – die werden geprezen om hun hervormingen – staan nu onderaan. Nederland eindigt op de 19e plek van de 34 geanalyseerde landen.
Bedrijven bemoeien zich met uiterlijk Schotse binnensteden
Meer dan drie van de vier grootste winkelcentra in Schotland zijn geregistreerd in belastingparadijzen, zo blijkt uit onderzoek door de Schotse onderzoeksjournalistieke site The Ferret. Het onderzoek maakt deel uit van de serie Who Owns Urban Scotland?, waarin de site oproept tot meer transparantie over de belangen van eigenaren en hun betrokkenheid bij Schotse steden. Gekeken werd naar 23 grote winkelcentra in Glasgow, Edinburgh, Dundee, Aberdeen, Inverness, Perth, Stirling en Dunfermline. Daarvan hebben 18 winkelcentra eigendomsstructuren die gebruik maken van in belasting-paradijzen geregistreerde bedrijven.
Veel winkelcentra worstelen met de klappen die de retailmarkt vooral sinds de pandemie kreeg te verwerken
Veel winkelcentra worstelen met de klappen die de retailmarkt vooral sinds de pandemie kreeg te verwerken. Tussen 2016 en 2021 ging 83 procent van de winkels failliet, waaronder grote warenhuizen als BHS en Debenhams – ‘ankerpunten’ waar winkelcentra traditioneel van afhankelijk waren. Hun verdwijnen bemoeilijkt het bestrijden van de huidige leegstand. Sommige buurten zullen worden omgevormd tot ‘stadswijken’ met nieuwe straten, kantoren, woningen en openbare ruimte. Critici betogen dat de ‘onzichtbare’ eigenaren van dergelijke winkelcentra een ‘onhoudbare invloed’ hebben op de ontwikkeling van Schotse stedelijke centra en pleiten voor wetgeving die een einde maakt aan het gebruik van belastingparadijzen. Registratie in een belastingparadijs is niet illegaal, maar organisaties als het Tax Justice Network, menen dat overheden hierdoor inkomsten mislopen en dat het kleinere, binnenlandse bedrijven ondermijnt.
Billy Wilson Jenners Department Store Edinburgh Scotland
Slechts negen procent van de bevolking stemde dit weekend
Een groot deel van de Tunesische bevolking heeft de parlementsverkiezingen in het land geboycot, nadat de oppositie en verschillende vakbonden in het land daar eerder toe opriepen, schrijft Al Jazeera. Volgens peilingen hebben circa negen procent van de stemgerechtigden in Tunesië hun stem uitgebracht. Naar aanleiding van de lage opkomst hebben oppositiepartijen de zittende president Kais Saied opgeroepen om af te treden.
De boycot tegen de verkiezingen komt voort uit onvrede tegen Saied. Hij stuurde vorig jaar de premier weg en ontbond het parlement. Ook benoemde hij een nieuwe minister-president, die meer op zijn hand was. Daarnaast voerde Saied een nieuwe grondwet in, waarmee zijn positie versterkt werd en het parlement juist minder belangrijk werd.
Politieke instabiliteit sinds de Arabische Lente van 2011, economisch zware tijden en hoge inflatie zorgen ervoor dat Tunesië onder meerdere crises lijdt. Jongeren verlaten het land op zoek naar een betere toekomst of hebben het vertrouwen in de politiek verloren. Het merendeel van de mensen die wel hun stem uitbrachten dit weekend waren aanhangers van de president Saied.
Zes Syrische vluchtelingen, waaronder drie kinderen, zijn dood aangetroffen op een boot die aankwam in de Siciliaanse haven Pozzallo, meldde de VN-vluchtelingenorganisatie (UNHCR). Ondertussen werden voor de Tunesische kust nog eens zes lichamen geborgen, wat het dodental van de schipbreuk vorige week op twaalf brengt. Volgens de UNHCR maakten de doden deel uit van een groep van zesentwintig mensen die al dagen op zee waren, bericht Al Jazeera.
In de boot werden nog een vrouw en haar dochter aangetroffen. Zij werden naar een ziekenhuis op het naburige eiland Malta gevlogen. Meer dan twaalfhonderd mensen zijn dit jaar omgekomen of verdwenen toen zij probeerden de Middellandse Zee over te steken.
Elk jaar in mei vindt in Tunesië een uniek en buitengewoon evenement plaats. Het Noord-Afrikaanse land, waar zich de oudste synagoge van Afrika bevindt, viert dan zijn joodse wortels met de bedevaart van La Ghriba, waarbij verschillende religies samenkomen.
Zodra de veerboot de kust nadert, wacht je op Djerba een sereen welkom. Het eiland, voor Tunesiërs de historische thuishaven van de drie grote monotheïstische godsdiensten en de bestemming van een jaarlijkse joodse pelgrimstocht, wordt vaak het ‘eiland der dromen’ genoemd. Er zijn palmbomen zover het oog reikt en overal langs de soms nog rudimentaire wegen zie je Djerba’s kenmerkende huizen of ‘houche’, de kleurrijke kleine winkeltjes van het eiland. Mannen dragen er grijze jebbas-gewaden en vrouwen beskris, malhfas en dhallalas (traditionele strohoeden).
Dit decor wordt aangevuld met tal van ongeëvenaarde details, zoals de geur van de prachtige blauwe zee, de vissers en de her en der verspreid liggende boten, verkopers van boeketten jasmijn, groepjes oude mannen die dammen en vrouwen op motorfietsen. Op dit eiland kom je in aanraking met kleuren, tinten en vormen die soms eenvoudig en minimalistisch zijn, maar nooit saai.
Maar het zijn niet alleen de paradijselijke kusten en de onvergelijkbare zonsondergangen die dit eiland tot een unieke en mooie plek maken; het zijn vooral de mensen. Vandaar dat Djerba niet alleen wordt aanbeden door Tunesiërs, maar door talloze bezoekers van over de hele wereld. Hier zijn de bewoners er in de loop van de geschiedenis namelijk in geslaagd een vreedzame coëxistentie tussen de moslim-, christelijke en joodse gemeenschappen te behouden. En dat is uiterst zeldzaam – niet alleen voor de Arabische regio, ook voor de rest van de wereld.
Joden van Djerba
Vóór de oprichting van Israël in 1948 woonden er meer dan honderdduizend joden in Tunesië, maar met het verstrijken der jaren en na de Arabisch-Israëlische oorlog van 1967 zijn velen vertrokken. Toch herbergt het land een van de grootste joodse gemeenschappen in de MENA-regio [de regio Midden-Oosten en Noord-Afrika], van circa tweeduizend joden, waarvan zo‘n twaalfhonderd op Djerba wonen.
Nog altijd hebben joodse Tunesiërs een belangrijke plek in de samenleving van Djerba. Net als hun niet-joodse buren zijn ze vooral actief in de toerismesector van het eiland.
Djerba heeft één joodse school (Yeshiva), waar zowel seculier als religieus onderwijs wordt gegeven aan vijf- en zesjarigen evenals aan tieners. Als je door de klaslokalen loopt, hoor je de leerlingen discussiëren over verzen uit de Torah, waarbij ze afwisselend spreken in Tunesisch Arabisch en het Hebreeuws van de bijbelse teksten. Op een andere school op het eiland, de lagere school van Souani, krijgen islamitische en joodse leerlingen les in dezelfde klaslokalen. Ze hebben hetzelfde seculiere academische streven en geloven beide in een samenleving waarin verschillende religies harmonieus naast elkaar bestaan.
Ook niet-joodse Tunesiërs nemen deel aan bepaalde tradities van de synagoge
De joodse erfenis van Djerba en de religieuze diversiteit van Tunesië worden elk jaar tijdens de Ghriba-bedevaart getoond. Dit jaarlijkse evenement vond dit jaar plaats van 14 tot 22 mei. Tot de activiteiten behoorden onder andere een bezoek aan de synagoge, liefdadigheidsacties, gebedsdiensten en andere lokale tradities.
Ook niet-joodse Tunesiërs nemen deel aan bepaalde tradities van de synagoge. Lokale vrouwen en bezoekers brengen bijvoorbeeld eieren mee waarop de namen van jonge meisjes uit hun familie staan en laten die in de synagoge achter. Na afloop van de bedevaart worden de eieren teruggebracht naar de jonge meisjes, die ze opeten in de hoop dat hun huwelijkskansen daarmee verbeteren.
Als je naar de synagoge loopt, valt de beveiliging op. Honderden politieagenten, speciale eenheden en pantservoertuigen staan langs de weg en rond het bedevaartsoord opgesteld om een goed verloop van de festiviteiten te garanderen. Alvorens het terrein te betreden, moeten de bezoekers door een scanpoort en worden hun bezittingen grondig doorzocht.
Maar zodra je het veiligheidsapparaat voorbij bent, zie je honderden Tunesische vlaggen en het kenmerkende blauw en wit van de gebouwen.
Kleurrijke pelgrimage
Op de achtergrond klinkt muziek. Er hangt een feestelijke sfeer. Alle betrokkenen, van jong tot oud, hebben hun mooiste kleren aangetrokken. Onder de prachtige zon van een aprilmiddag komen groepen bezoekers bijeen in nette overhemden, kleurrijke jurken en op hoge hakken, hun passen versnellend om een goede plek te bemachtigen in de Oukala (een soort traditionele en goedkope hotels in populaire Tunesische wijken), waar muziek zal worden gemaakt.
‘Mijn moeder heeft nieuwe kleren voor me gekocht voor vandaag. Nu wacht ik op mijn vrienden. Ik heb er heel veel zin in!’ zegt de achtjarige Ishmail met brede lach. Hij is hier met zijn ouders en andere familieleden.
Aanwezigen die vooral gericht zijn op het religieuze aspect van het evenement, begeven zich rechtstreeks naar de synagoge. Ondanks de relatief kleine omvang is het interieur van het gebouw verbluffend mooi. Opvallend is de blauwe kleur van de aardewerken tegels die de vier muren tot aan het plafond bedekken. De ruimte krioelt van de mensen.
Onder de bogen en de eeuwige lampen zitten sommige aanwezigen de Torah te lezen, anderen steken kaarsen aan en spreken, discreet en met gesloten ogen, lang gekoesterde wensen uit.
‘Ik ben hier gekomen om dit ei neer te leggen in naam van mijn alleenstaande nichtje,’ vertelt de zeventigjarige Frans-Tunesische Eliana. ‘Ik weet dat ze er niet echt in gelooft, maar sinds ik klein was, kwam ik al naar deze synagoge en zag ik mijn moeder en mijn tantes dit doen. Het maakt deel uit van onze geschiedenis en onze identiteit, en zo houd ik het erfgoed in leven.’
Tragische aanslagen
Deze jaarlijkse bedevaart is niet alleen belangrijk voor de plaatselijke gemeenschap, maar voor het hele land, zowel in economisch opzicht, doordat de toeristische sector van het eiland nieuw leven wordt ingeblazen, als in politiek opzicht, omdat ze bijdraagt aan het behoud van de vreedzame en multiculturele identiteit van Tunesië. Het evenement wordt maanden van tevoren voorbereid, met medewerking van verschillende belanghebbenden, waaronder het ministerie van Binnenlandse Zaken. Dit alles om onaangename verrassingen te voorkomen.
In het recente verleden maakte Tunesië namelijk twee tragische aanslagen op de joodse gemeenschap van Djerba mee. De eerste was in 1985, toen een soldaat die belast was met de ordehandhaving het vuur opende in de synagoge van Ghriba, waardoor vijf mensen om het leven kwamen. In 2002 doodde een vijfentwintigjarige Frans-Tunesiër, die banden had met Al-Qaida, eenentwintig mensen.
Met deze incidenten in het achterhoofd doen de Tunesische autoriteiten er alles aan om het jaarlijkse evenement veilig te houden. Zo willen ze tevens het toerisme, de nationale economie en de reputatie van Tunesië in het buitenland opschroeven. Regeringsleider Najla Bouden, minister van Toerisme Mohamed Moez Belhassine, woonde dit jaar het begin van de pelgrimage bij, evenals gouverneur van Médenine Said Ben Zayed, de opperrabbijn van Tunesië Haïm Bittan en verschillende ambassadeurs en diplomaten uit landen als Frankrijk, België, Duitsland, Italië en de VS.
‘Djerba is een smeltkroes van beschavingen en een plek van vrede en tolerantie’
‘Djerba is een smeltkroes van beschavingen en een plek van vrede en tolerantie,’ zegt Bouden. Minister van Toerisme Belhassine noemt de bedevaart van La Ghriba een belangrijke gebeurtenis die de zomer en het toerismeseizoen inluidt en de mensen aanspoort tot vreedzaam samenleven, tolerantie en een open gemeenschap.
Hij voegt eraan toe dat dit belangrijke evenement, dat volgens hem ongeveer drieduizend bezoekers, vijftig journalisten en hoogwaardigheidsbekleders van veertien nationaliteiten bijeenbracht, niet alleen de gelegenheid biedt om het multiculturele aspect van het eiland te ontdekken, maar ook om je onder te dompelen in de talloze andere attracties van deze rijke bestemming.
De organisatoren van de pelgrimstocht, onder leiding van Perez Trabelsi (voorzitter van het joodse comité van Ghriba en leider van de joodse gemeenschap in Djerba), zijn van mening dat de opkomst dit jaar uitzonderlijk was en dat het evenement zich op verschillende niveaus onderscheidde. Voor hen was het, na twee jaar van pandemie, van cruciaal belang om in deze tumultueuze tijden vanuit Tunesië een boodschap van vrede en coëxistentie over de wereld te verspreiden.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
