EU gaat VK streng toespreken: ‘Respecteer de rechten van onze burgers’
Ondanks dat de brexitsoap tot een einde is gekomen, blijven de betrekkingen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk gespannen. De 27 lidstaten en Londen liggen met elkaar in de clinch over een zeer delicate kwestie: de behandeling van EU-burgers op Brits grondgebied, schrijft The Guardian.
‘Nadat enkele schandalen aan het licht zijn gekomen, zullen de EU-leiders met Boris Johnson spreken om ervoor te zorgen dat de rechten van hun burgers worden geëerbiedigd’, aldus de progressieve krant, die uitlegt dat ‘burgers van EU-landen vertellen dat zij zijn vastgezet nadat hun aan de grens de toegang tot het Verenigd Koninkrijk was geweigerd’.
‘Ik zat in een echte gevangenis met prikkeldraad en tralies voor de ramen’
Een van die gevallen wordt beschreven in dagblad La Repubblica. Marta Lomartire, een Italiaanse die op 17 april de Britse grens over ging om in Londen als au pair te werken voor haar neef, beschrijft dat ze werd beschouwd als een illegale migrant omdat ze geen visum had. Ze werd overgebracht naar een gevangenis in de buurt van luchthaven Heathrow, waar ‘alles van me werd afgepakt, zelfs mijn mobiele telefoon. Ik zat in een echte gevangenis met prikkeldraad en tralies voor de ramen. Er zat ook een meisje uit Toscane dat al vijf dagen werd vastgehouden’, vertelt zij aan de Italiaanse krant.
In een ander artikel, dat enkele dagen geleden is gepubliceerd, maakte The Guardian melding van van ten minste twaalf Europeanen die 48 uur op luchthaven Gatwick werden vastgehouden alvorens te worden uitgezet.
Naar aanleiding van deze controverses heeft de Londense regering haar regels versoepeld voor EU-burgers met een gepland werkgesprek op Brits grondgebied. Zij worden niet langer vastgehouden en mogen zich verplaatsen, maar moeten aangeven waar ze tijdens hun verblijf zullen overnachten.
Dit is niet genoeg voor de Europese Unie, die, volgens La Repubblica, bij monde van de Europese Raad, het Verenigd Koninkrijk binnenkort officieel gaat verzoeken ‘de rechten van de burgers van de EU te eerbiedigen’.
Belarussische journalisten opgepakt, Loekasjenka breidt repressie uit
De financiële opsporingsdienst van de KGB – de Belarussische veiligheidsdienst – heeft op dinsdag 18 mei een inval gedaan bij de redactiekantoren van ’s lands grootste onafhankelijke nieuwsportaal, Tut.by. De toegang tot de site werd geblokkeerd en de agenten arresteerden leidinggevenden en journalisten, waaronder redactrice Maria Zolotova. De huizen van sommigen van hen werden doorzocht.
Officieel wordt de directie beschuldigd van belastingfraude. Maar Tut.by was bij uitstek het medium dat ruim aandacht besteedde aan de protesten van 2020 tegen president Aleksander Loekasjenka – aan de macht sinds 1994 – en de repressie die daarop volgde.
‘Dit is geen terugkeer naar het pre-internettijdperk, het is een sprong terug naar de middeleeuwen’
Oppositieleider Viktor Babarika, die tot zijn arrestatie in juni de belangrijkste tegenstander van president Aleksander Loekasjenka zou zijn bij de Belarussische presidentsverkiezingen van augustus 2020, heeft onmiddellijk zijn steun betuigd. Vanuit de rechtbank waar hij momenteel terechtstaat voor het witwassen van geld, vertelde hij dinsdag aan de Belarussische website Nacha Niva: ‘[Dit] is een klap voor het recht van ieder mens om een mening te vormen, voor het recht van ieder mens om te denken. Dit is geen terugkeer naar het pre-internettijdperk, het is een sprong terug naar de middeleeuwen.’
Dit is niet de eerste aanval op Tut.by. ‘De website heeft een aanzienlijke rol gespeeld bij het belichten van de huidige politieke crisis’, aldus politicoloog Arseni Sivitski op de website Salidarnast. ‘Aangezien de regering de strijd om de publieke opinie volledig heeft verloren (…) is repressie het enige wat nu nog werkt. Eerst werden de politiek en het maatschappelijk middenveld gezuiverd; nu zijn de media aan de beurt.’
Repressieve wet
Het regime breidt de repressie nog verder uit. Op maandag 17 mei, de dag voor de politie-inval bij de kantoren van Tut.by, ondertekende Loekasjenka een wet die de politie officieel de macht geeft om ‘vuurwapens en militair materieel te gebruiken om massale acties uiteen te drijven’.
Deze wet ‘is een voortzetting van het beleid om de macht te beschermen tegen de woede van het volk’, schrijft het Russische dagblad Nezavissimaya Gazeta. De politie heeft ook het recht burgers te verbieden foto’s, video’s en geluidsopnames te maken tijdens politieacties. Agenten dragen altijd maskers en blijven anoniem.
Burgers kunnen zelfs gevangenisstraffen krijgen voor het veroorzaken van ‘moreel leed’ bij politieagenten, een vrijbrief om mensen die online onwelgevallige berichten publiceren te straffen, schrijft de Russische krant.
‘We zijn getuige van de voltooiing van de wettelijke formalisering van staatsterreur in Belarus’, zegt de Belaussische politicoloog Pavel Usov tegen Nezavissimaya Gazeta. ‘Het doel van het beleid van Loekasjenka is (…) om van kritische stemmen misdadigers te maken. Collectieve terreur en dictatuur zijn de beste manier om het systeem te stabiliseren. Hoe meer volgzame handhavers er zijn, hoe langer het regime stand zal houden.’
6000 migranten komen aan in Ceuta: ‘Marokko straft Spanje’
Op maandag 17 mei bereikten bijna zesduizend migranten – jonge mannen, vrouwen en kinderen – vanaf de Marokkaanse stranden de Spaanse enclave Ceuta, gelegen in het noorden van Marokko. Eén persoon is verdronken, volgens de Spaanse autoriteiten.
Met deze ‘migrantengolf’, die plaatsvond onder toeziend oog van de Marokkaanse grensbewaking – die aanvankelijk niet ingrepen – ‘straft Marokko Spanje’, kopt de Madrileense nieuwssite El Confidencial. Dit ‘record’ – veel hoger dan de 130 personen die eind april de kust van Ceuta bereikten – draagt bij tot de diplomatieke spanningen tussen de twee landen aan weerszijden van de Straat van Gibraltar.
‘De aanleiding voor het openen van de grenzen – hoewel Marokko ze tot 10 juni gesloten houdt vanwege de pandemie – is de ziekenhuisopname van Brahim Ghali, leider van Polisario [een onafhankelijkheidsbeweging in de Westelijke Sahara], in een ziekenhuis in Logroño’, schrijft het linkse dagblad Público.
‘De Marokkaanse autocratie gebruikt duizenden wanhopige mensen als drukmiddel’
Rabat oefent al maanden druk uit op Madrid om de soevereiniteit van Marokko over de Westelijke Sahara openlijk te erkennen, ten nadele van het Sahrawi-volk, zoals de Verenigde Staten van Donald Trump op 10 december deden, overigens als enige westerse mogendheid.
Op dinsdag 18 mei verklaarde de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken, Fernando Grande-Marlaska, tegen de middag dat 2700 van de 6000 migranten reeds naar Marokko waren teruggestuurd. Ter plaatse, in Ceuta, is het Spaanse leger ingezet om de plaatselijke politie te ondersteunen.
‘De Marokkaanse autocratie laat al jaren zien dat zij er geen morele problemen mee heeft te spelen met de hoop van duizenden mensen die de onzekerheid van hun land ontvluchten, en hen als drukmiddel te gebruiken’, schrijft het conservatieve dagblad El Mundo.
De krant wijst erop dat in 2020 bijna 23.000 illegale migranten – voor het merendeel Marokkanen – aan land zijn gegaan op de Canarische Eilanden, gelegen tegenover de Atlantische kust van Noord-Afrika, waardoor dit gebied de belangrijkste toegangspoort voor illegale immigratie naar de EU is geworden.
El Mundo roept de Spaanse regering op de controle van Marokko over de migratie ‘met diplomatie en vastberadenheid’ af te dwingen. Ook Público roept de regering op tot actie: ‘Zal Spanje voortaan luisteren naar het maatschappelijk middenveld, naar het Sahrawi-volk, naar de tientallen humanitaire organisaties die al decennia waarschuwen voor systematische schendingen van het internationale recht door Marokko?’
Half april, aan het begin van de Ramadan, luidde Mustapha Zebdi, voorzitter van de Algerijnse Vereniging voor Consumentenbescherming (Apoce), al de noodklok over de stijgende voedselprijzen in Algerije. ‘In veel opzichten is deze Ramadan een van de moeilijkste in tijden. We bevinden ons nog steeds in een pandemie en in een moeilijke sociaal-economische situatie met een onstabiele markt.’ Zebdi had een vooruitziende blik, zo blijkt uit een bijdrage van columnist Kenza Adil, in TSA, een online nieuwsmedium uit Algerije. ‘We zien een nieuw scenario. Gewoonlijk stijgen de prijzen van groenten en fruit in Algerije aan het begin van de Ramadan en keren ze na de eerste week terug naar normaal niveau. Maar gedurende deze Ramadan heeft de opwaartse trend zich alleen maar voortgezet.’
Op de markten in hoofdstad Algiers die Adil vorige week bezocht waren de prijzen allesbehalve gedaald. Sterker nog, schrijft Adil, de prijzen grenzen soms aan het onfatsoenlijke. Fruit is onbetaalbaar. Vers aangevoerde kersen worden verkocht voor bedragen tussen de 2.500 en 5.000 Algerijnse dinar (15 tot 30 euro) per kilo. Een kilo lokaal geteelde appels kost 900 dinar (5,50 euro), perziken gaan voor 750 dinar (4,60 euro) en nectarines voor 850 dinar(5,20 euro).
‘Mensen met een bescheiden beurs moeten verhongeren’
De mensen die Adil op de markten spreekt, zijn vol ongeloof: ‘Ondanks alle beloftes van de overheid over prijsbeheersing, zijn de prijzen nog nooit zo absurd hoog geweest,’ zegt een zestigjarige. ‘Kijk nou. Alles is er, maar alleen de rijken kunnen hun manden vullen en mensen met een bescheiden beurs moeten verhongeren. Er is geen genade voor ons, zelfs niet tijdens de heilige maand! Ik kan alleen nog op God vertrouwen, dat is alles!’
Op alle markten is het verhaal hetzelfde: er is een grote keuze uit groenten en fruit, maar die is onbetaalbaar voor grote lagen van de bevolking. Volgens een verkoper zijn het vooral buitenlanders die zijn producten kopen. ‘Die hebben meer koopkracht.’
Het leed is te lezen in de ogen van de mensen die over de markt dwalen, schrijft Adil. Veel mensen kopen nu slechts zeer kleine hoeveelheden. ‘Vroeger was alleen het vlees te duur. Nu kunnen we onze mand niet eens met groenten vullen,’ zegt een man tegen hem. ‘En wat fruit betreft, zelfs het zogenaamde seizoenfruit is een luxe geworden.’ Een vrouw mengt zich in het gesprek: ‘Over welk fruit heb je het? De bananen die uit Ecuador komen, kosten evenveel als een kilo mispels die hier worden geproduceerd. Dit gaat nergens meer over!’
‘Sinds enkele maanden zijn de prijzen van alle consumentenproducten onderhevig aan aanzienlijke inflatie’, schrijft Adil. ‘Met ongekende prijsstijgingen bracht Ramadan de genadeslag toe aan de middelste lagen van de bevolking. Bij gebrek aan controle, gaven handelaren zich over aan hectische speculatie en ze legden hun dictaat op. Zullen deze idiote prijzen nu kalmeren na Ied al-Fitr [het Suikerfeest]?’ Algerijnen zullen na vandaag, als de Ramadan eindigt, antwoord krijgen op die vraag.
Biden beschuldigt Rusland van cyberaanval
De Amerikaanse president Joe Biden beschuldigt hackers, ‘gevestigd in Rusland’, van de recente cyberaanval op Amerikaanse pijpleidingen. ‘Op dit moment hebben onze inlichtingendiensten geen bewijs van Russische betrokkenheid’, zei de Amerikaanse president, maar ‘er zijn aanwijzingen dat actoren en eisers van ransomware zich in Rusland bevinden’.
De federale politie zei eerder in een verklaring dat het Darkside-netwerk verantwoordelijk was voor de aanval vorige week op de netwerken van Colonial Pipeline, een van de grootste Amerikaanse beheerders van pijpleidingen, die bijna de hele oostkust van benzine en diesel voorziet, aldus CNN. Door veel experts wordt de criminele groep Darkside ervan verdacht onder een hoedje te spelen met Moskou.
Om de infrastructuur te beschermen heeft Colonial Pipeline afgelopen vrijdag alle operaties stopgezet, waardoor de olievoorziening in het noordoosten van het land in gevaar komt. De situatie blijft ‘wisselvallig’, liet het bedrijf maandag weten. Het netwerk zal ‘gefaseerd’ worden heropend, met als doel de meeste activiteiten tegen het einde van de week weer te kunnen hervatten.
Win-winsituatie als Groot-Brittanië de oorlog met Frankrijk verliest
Columnist Ed Cumming betoogt op humoristische wijze in The Guardian dat Londen hoe dan ook verslagen tevoorschijn zal komen uit de visserij-oorlog met Parijs. Hij vindt dat aanbevelenswaardig.
‘Als deze week iets heeft aangetoond’, schrijft Cumming, ‘is het dat oorlog met Frankrijk een van de weinige dingen is die de steun van alle partijen geniet. Brexiteers zijn blij omdat ze vooral hunkeren naar gewapende conflicten met de arrogant frogs [‘frogs’ is de Britse scheldnaam voor Fransen]. Remainers zijn blij omdat ze altijd zeggen dat Brexiteers hunkeren naar een gewapend conflict met de arrogant frogs, en ze hunkeren naar gelijk, ook al strijden ze voor een verloren zaak.
‘In moeilijke tijden moeten we dankbaar zijn voor deze vluchtige momenten van eensgezindheid’
Behalve dan geld krijgen van de overheid om niet te werken, was het de afgelopen jaren moeilijk om een ander idee te vinden dat door iedereen met zoveel enthousiasme wordt omarmd. In moeilijke tijden moeten we dankbaar zijn voor deze vluchtige momenten van eensgezindheid.
Ik heb net zoveel zin in het conflict als ieder ander, tenzij je op het Isle of Wight woont, maar ik ben bang dat onze bewindvoerders niet goed hebben nagedacht over de implicaties. Want er zal maar één winnaar zijn: Frankrijk. Ondanks al het gepraat over overgave door de Fransen, kunnen er geen duidelijkere lessen uit de geschiedenis worden getrokken. Telkens als wij Frankrijk versloegen, in de Napoleontische of Zevenjarige Oorlogen, deden we dat met Duitse hulp. Als we het alleen probeerden te doen, moesten we naar huis rennen met onze bulldogstaartjes tussen de benen; tijdens de Honderdjarige Oorlog, de oorlog van 1778, de Normandische verovering. Ik weet niet zeker of mevrouw Merkel daar op zit te wachten.
Hoop
Er zullen enkele vroege momenten van hoop zijn. Onder leiding van Dominic Raab in volledige uitrusting met scheenbeschermers, zal de SAS [de Britse commandotroepen] met parachutes uit hun vliegtuigen springen en onze voorouderlijke drankmagazijnen aan de overkant van het Kanaal in beslag nemen. De burgers van Calais zullen onder dwang les burgers Anglais krijgen die ze in de jaren 90 zo grof hadden durven weigeren [Burger King sloot in 1997 negenendertig restaurants in Frankrijk wegens gebrek aan belangstelling].
Maar het zal niet lang duren. Na verloop van tijd zal het Vreemdelingenlegioen door Oxford Street marcheren, terwijl hun generaals Mr. Bean-dvd’s en Oasis-albums plunderen uit het rokende wrak van winkelketen HMV. Rowan Atkinson zal uiteindelijk in de stijl van Saddam uit zijn bunker worden gehaald, en worden gedwongen om twintig uur per dag Mr. Bean-sketches op te voeren. De koningin zal worden verbannen naar Balmoral in de nieuwe onafhankelijke vazalstaat Schotland, en worden vervangen door marionet Arsène Wenger als overgangsleider. Als Macron uiteindelijk zijn nieuwe onderkomen aan Downing Street binnenstapt, zal hij meewarig zijn hoofd schudden over de verdorven extravagantie van het aanwezige behang, die laatste ademtocht van de huidige kwaadaardige en corrupte regering.
Mijn familie is komen aanwaaien in 1066 en ik ben in tweestrijd. Ben ik blij dat we de oorlog met Frankrijk zullen verliezen? Het is moeilijk te zeggen. Volgens hun gewoonte zullen onze nieuwe leiders elke open plek van elk plukje gras ontdoen en het vervangen door dat rare roze grind waar ze zo geobsedeerd door zijn. Eton behoudt zijn naam, maar zal een nieuwe rol krijgen als Ecole Technocratique Nationale.
Omdat onze vakantiesteden niet langer in staat zullen zijn zich te profileren in patriottische oppositie met hun Franse tegenhangers, zullen ze verlaten worden, met desastreuze gevolgen voor de huizenprijzen. Marmite- en baked beans-fabrieken zullen worden opgeblazen. In plaats van een Byzantijnse dans van samenzwering en interviews, zal de nieuwe serie van Line of Duty een zes uur durende versie worden van geile studenten die door agenten in elkaar worden geslagen. Nu Daft Punk is opgeheven, zal er geen hoofdact voor Glastonbury zijn. Koffie wordt ondrinkbaar en, vreemd genoeg, thee ook.
‘Overal zal wijn zijn, behalve in McDonald’s, waar bier zal zijn’
Maar het zal niet allemaal zo beroerd zijn. Frankrijk wordt soms omschreven als een paradijs dat wordt bevolkt door mensen die denken dat ze in de hel leven, het tegenovergestelde van Surrey, dus. Er zullen voordelen zijn: een gekookt ontbijt wordt verboden, en worden vervangen door een ontbijt op kamertemperatuur en lunch wordt verplicht. Pret a Manger wordt in beslag genomen door de staat, tijdelijk worden omgedoopt tot Ready to Eat en vervolgens met de grond gelijk gemaakt om anderen een kans te geven. Gekonfijte eend uit blik hoeft niet meer in de kofferbak van gezinsauto’s te worden gesmokkeld, maar zal in elke kiosk verkrijgbaar zijn.
Overal zal wijn zijn, behalve in McDonald’s, waar bier zal zijn. De prijs van Greggs worstenbroodjes zal door de staat worden gelimiteerd. Het zal geld kosten om op de snelwegen te rijden, maar ze zullen allemaal in uitstekende staat zijn.
In plaats van onze politici te berispen voor buitenechtelijke escapades, worden we gedwongen ze te bejubelen en in plaats daarvan zullen we iedereen uitschelden die de fout maakte met hun geliefde te trouwen. Het zal onmogelijk zijn om een baan te krijgen, maar ook om ontslagen te worden. Iedereen zal minder werken, maar op onverklaarbare wijze productiever zijn. Iedereen gaat op 62-jarige leeftijd met pensioen, behalve machinisten die al op 52-jarige leeftijd met pensioen gaan. Alle ouders krijgen toegang tot goedkope kinderopvang. We zullen een volkslied hebben met een herkenbaar deuntje.
Als we de oorlog met Frankrijk verliezen, is Engeland de winnaar.’
De Britse premier zit in de problemen door een reeks onaangename onthullingen. Zo zou hij een rijke donateur hebben laten betalen voor de herinrichting van zijn ambtswoning, en zou hij hebben gezegd dat hij ‘geen f-ing lockdowns meer wilde – laat de lijken zich maar met duizenden tegelijk opstapelen’.
Downing Street 10 schudt op zijn grondvesten, inclusief de – gloednieuwe – meubels. Onder andere door een blogbericht dat op vrijdag 23 april is gepubliceerd door Dominic Cummings, voormalig brein achter de brexitcampagne en voormalig rechterhand van Boris Johnson. In de loop van deze explosieve tekst van ongeveer duizend woorden beschuldigt Cummings de Britse premier ervan dat hij mogelijk geld van een donateur van de Conservatieve Partij heeft ontvangen voor de renovatie van zijn ambtswoning. Dit is ‘in strijd met de regels voor de financiering van politieke partijen’, aldus de Britse zondagskrant The Observer.
De Britse kiescommissie – een onafhankelijk agentschap dat de financiering van partijen reguleert – heeft een formeel onderzoek ingesteld naar de wijze waarop Boris Johnson de renovatie van zijn appartement in Downing Street heeft gefinancierd. Volgens de commissie zijn er redelijke gronden om te vermoeden dat er verschillende overtredingen zijn begaan, bericht The Guardian.
Maar tijdens een harde ondervraging in het parlement door Keir Starner, de leider van de Labourpartij, beweerde de premier: ‘Ik heb persoonlijk betaald voor de renovatie van Downing Street.’
Johnson zou naar verluidt ‘in het geheim’ een donateur van de Conservatieve partij hebben willen overhalen om 58.000 pond (66.500 euro) bij te dragen aan de renovatie. Een ‘domme actie en mogelijk illegaal’ volgens de wet op partijfinanciering, beweert Cummings op zijn website.
Dat geld zou hij nodig hebben gehad voor een grondige herinrichting van Downing Street omdat zijn verloofde Carrie Symonds niets moest hebben van de ‘John Lewis-nachtmerrie’ waarin Theresa May de woning had achtergelaten, bericht The Guardian. John Lewis is een Britse interieurwinkel voor de gewone man en erg populair bij de gemiddelde conservatieve kiezer, aldus de linkse krant. Het schandaal wordt door The Guardian betiteld als ‘geld voor gordijnen’ (cash for curtains).
Guardian front page, Thursday 29 April 2021: PM’s fury as watchdog launches inquiry into ‘cash for curtains’ pic.twitter.com/oiQMHI2QUE
Cummings, die afgelopen november vertrok als speciaal adviseur, laat nog een andere bom vallen in zijn blogbericht. Volgens hem heeft Johnson eind vorig jaar overwogen een intern onderzoek stop te zetten naar wie er verantwoordelijk was voor de perslek over de op handen zijnde tweede lockdown.
‘Het lek heeft veel schade aangericht en onzekerheid veroorzaakt onder de bevolking, op het slechtst mogelijke moment’, aldus The Observer. ‘Cummings beweert dat Johnson het onderzoek wilde beëindigen uit angst dat de bron iemand zou blijken te zijn die dicht bij zijn verloofde stond.’
‘Killerprins’
Voor de linkse krant zou ‘als een van deze beschuldigingen wordt bewezen, dit genoeg moeten zijn om Johnsons verblijf op Downing Street 10 te beëindigen’. De Tory-leider lag twee weken geleden al onder vuur vanwege een berichtenwisseling met Sir James Dyson. De sms’jes, die naar de BBC zijn gelekt, gingen over een belastingkwestie waarin Boris Johnson hulp zou bieden aan de Britse ondernemer en miljardair, wiens bedrijf – bekend van de Dyson-stofzuigers – aan het begin van de pandemie opdracht kreeg om beademingsapparatuur aan het Verenigd Koninkrijk te leveren.
The Daily Mail schreef medio april bovendien dat ‘killerprins’ Mohammed Bin Salman van Saoedi-Arabië Johnson vorig jaar via een sms zou hebben gevraagd ‘om een “verkeerde” beslissing van de Britse voetbalbond, die ervan werd beschuldigd een overname van 300 miljoen pond van Newcastle United te blokkeren, te “corrigeren en te heroverwegen”’.
De boze kroonprins waarschuwde de premier dat de betrekkingen tussen het VK en Saoedi-Arabië beschadigd zouden worden als de beslissing niet werd teruggedraaid.
Johnson gaf zijn Midden-Oostengezant Ed Lister de opdracht de klacht af te handelen. Lister stapte onlangs op wegens belangenverstrengeling doordat hij ook werkzaam was voor een lobbygroep, bericht The Daily Mail.
‘Maar al te vaak lijkt de regering bereid de wet te omzeilen ten voordele van haar aanhangers en donateurs’
‘Vaak wordt gezegd dat de ondergang van een premier al in het begin van zijn carrière in de maak is’, schrijft The Times. ‘Johnson zwakke plek zou zijn arrogante houding tegenover de regels van het politieke ambt kunnen zijn.’ Zelfs als leerling aan de prestigieuze privéschool Eton sprak een van zijn leraren over zijn neiging ‘nooit toe te geven dat regels die voor anderen gelden, ook voor hem gelden’.
De reeks onthullingen heeft in het Verenigd Koninkrijk een fel debat op gang gebracht over de controle op lobbyactiviteiten. ‘Maar al te vaak lijkt de regering bereid de wet te omzeilen ten voordele van haar aanhangers en donateurs, waardoor zij zich kwetsbaar maakt voor beschuldigingen van vriendjespolitiek’, aldus The Times. De krant dring aan op meer transparantie, met name in het geval van verzoeken die rechtstreeks aan Johnson worden gericht.
Wraak
Zoals The Telegraph opmerkt, verscheen het onthullende blogbericht van Cummings enkele uren nadat Downing Street hem had beschuldigd van het lekken van berichten tussen Johnson en Dyson. Cummings ontkent dat in zijn tekst en ‘neemt wraak’, aldus het conservatieve dagblad.
Als de voormalige adviseur inderdaad over belastende documenten of correspondentie beschikt, ‘hebben Boris Johnson en zijn regering reden tot bezorgdheid’, schrijft The Times. The Telegraph wijst erop dat de beschuldigingen ‘deel uitmaken van Cummings’ jarenlange obsessie om aan te tonen hoe de staat haar burgers tekortdoet door incompetente ambtenaren en ministers’.
‘Sinds Cummings opstapte, na een ruzie waarbij Johnsons verloofde Carrie Symonds betrokken was, is de relatie tussen de premier en zijn voormalige adjudant van kwaad tot erger geworden’, schrijft ook The Guardian.
‘Cummings is niet in de positie om iemand de les te lezen op het gebied van moreel gedrag’
In zijn blogpost noemt Cummings het ‘triest om te zien dat de premier en zijn kabinet zo ver onder de normen van bekwaamheid en integriteit zakken die het land verdient’. Hij dringt ook aan op ‘een onderzoek naar het optreden van de regering sinds het begin van de pandemie’.
‘Cummings is niet in de positie om iemand de les te lezen op het gebied van moreel gedrag’, schrijft TheFinancial Times in een ander artikel. ‘Dit is een man die de brexitcampagne heeft gebouwd op een web van leugens, waaronder het idee dat het land door de EU te verlaten 350 miljoen pond per week zou terugkrijgen om te besteden aan de NHS [het Britse openbare gezondheidszorgstelsel]’.
Desondanks dringt het financiële dagblad aan op een onderzoek naar de ‘ernstige’ beschuldigingen – net als veel parlementsleden van de oppositie. ‘De onthullingen versterken het beeld van een regering van gesjacher en corruptie’, terwijl zakenlieden die dicht bij de Conservatieve Partij staan sinds het begin van de pandemie hebben geprofiteerd van contracten ter waarde van 2,3 miljard euro, aldus FT.
The Telegraph ziet de ernst van de beschuldigingen aan het adres van Johnson niet in. ‘Het is ongelooflijk dat de politieke klasse midden in een pandemie zo opgewonden doet over het renoveren van een flat’, aldus het conservatieve dagblad. The Sun sluit zich hierbij aan en zegt dat de premier wel belangrijker dingen aan zijn hoofd heeft, zoals ‘doorgaan met het heropenen van het land, het opstarten van de economie en de vruchten plukken van onze briljante vaccinatiecampagne’.
‘Duizenden lijken’
Johnson kwam deze week ook nog eens in opspraak doordat naar buiten was gekomen dat hij vorig jaar herfst tijdens een overleg zou hebben gezegd dat hij ‘liever had dat “de lijken zich met duizenden tegelijk zouden opstapelen”’ dan dat hij een tweede lockdown zou afkondigen, zoals The Daily Mail maandag onthulde. Volgens The Guardian en BBC hebben verschillende regeringsbronnen deze uitspraak bevestigd.
Johnson ontkende die woorden tijdens een parlementair debat gisteren (28 april), bericht The New York Times. Maar hij gaf toe dat hij tijdens een overleg zijn diepe frustratie had geuit en zei dat ‘het zeer bittere, zeer moeilijke beslissingen waren voor elke premier’.
‘Lockdowns zijn ellendig’, aldus een zichtbaar gekrenkte Johnson. ‘Lockdowns zijn een verschrikkelijke maatregel om te nemen.’
De premier beweerde dat de aanvallen van de Labourpartij een poging waren om de aandacht af te leiden van de succesvolle vaccinatiecampagne, die, zo voorspelde hij, zou worden beloond door de kiezers bij de regionale verkiezingen op 6 mei, schrijft de Amerikaanse krant.
‘Ze vergeven hem omdat hij een winnaar is. Als zijn troepen daaraan beginnen te twijfelen, zal Boris hun respect verliezen’
De laatste opiniepeilingen voor die lokale verkiezingen lijken Johnsen gelijk te geven. ‘Volgens de pelingen staan de Conservatieven nog steeds aan de leiding met een marge van tien punten op Labour’, berichtte The Times, ‘en hoewel de streken van de regering hen in kwaad daglicht stellen, zullen ze Johnson en zijn kamp niet de overwinning kosten’. Voor nu tenminste.
Reaction.life denkt er anders over. ‘Boris zal verzwakt uit deze affaire komen’, aldus de Tory-website. ‘De meeste van zijn parlementsleden kennen zijn gebreken’, weten dat het hem ‘aan ethiek ontbreekt’, zoals Cummings hem op zijn blog verwijt. ‘Ze vergeven hem omdat hij een winnaar is. Als zijn troepen daaraan beginnen te twijfelen, zal Boris hun respect verliezen. En zullen ze hem bij de volgende landelijke verkiezingen misschien niet meer aanwijzen als hun leider.’
The Sun wijst de kritiek op Johnsons uitspraken over het coronabeleid resoluut van de hand: ‘Achteraf gezien had Boris misschien zijn mond moeten houden. Maar hij mocht ervan uitgaan dat hij onder vier ogen sprak, met collega’s die hij vertrouwde – zoals elke premier of directeur zou verwachten. Hij had nooit gedacht dat hij zou worden verraden door iemand die tot dit heiligdom was toegelaten – en zeker niet door zijn rechterhand en consigliere, Dominic Cummings. Nog belangrijker: daden zeggen meer dan woorden. Er kwam een volgende lockdown. Die heeft levens gered.’
Of de kiezer daar genoegen mee neemt, zal op 6 mei blijken.
Londen gaat het kernwapenarsenaal van het land uitbreiden, en ziet Rusland en China als zijn belangrijkste bedreigingen. Dat onthulde de Britse premier dinsdag in een presentatie van het buitenland- en defensiebeleid voor de komende tien jaar.
Voor zijn eerste grote internationale gebaar na brexit, ‘heeft Boris Johnson besloten om het Verenigd Koninkrijk opnieuw te positioneren in de wereld met een onverwachte gok: door de kernmacht uit te breiden en een abrupt einde te maken aan de ontwapening die dertig jaar geleden begon aan het einde van de Koude Oorlog’, schrijft het Spaanse dagblad El Mundo.
In feite is de Britse premier tegen het beleid van al zijn voorgangers ingegaan door te besluiten het aantal kernkoppen in het Trident-programma te verhogen van 195 tot 260. Bij de vorige strategische evaluatie, in 2010, was het de bedoeling het aantal kernkoppen tegen 2025 terug te brengen tot 180.
‘Veranderende veiligheidssituatie’
Dit doel is ‘niet langer haalbaar’ als gevolg van ‘veranderingen in de veiligheidssituatie’ in de afgelopen tien jaar, aldus de beleidstekst.
De leider van de Labour oppositie, Keir Starmer, vond dat het besluit van Boris Johnson brak met de ‘partij overstijgende inspanningen om het nucleaire arsenaal af te bouwen’, meldt The Washington Post. Hoewel Labour ‘voorstander blijft van het Trident-onderzeeërprogramma en de instandhouding van een geloofwaardige afschrikkingsmacht’, bekritiseerde hij de minister-president omdat hij het ‘strategische doel’ van een dergelijke beleidsdraai niet had onderbouwd.
In een opinieartikel in de Zwitserse krant Le Temps steekt Beatrice Fihn, uitvoerend directeur van de Internationale Campagne tot Afschaffing van Kernwapens (ICAN), haar woede niet onder stoelen of banken en hekelt zij een besluit dat onverantwoordelijk, gevaarlijk en in strijd met het internationale recht is.
Facebook tekent deal Rupert Murdoch in Australië
De techreus gaat zijn reclame-inkomsten delen met Australische krantenuitgevers. Dinsdag werd een miljardendeal getekend met onder andere News Corp, de mediagroep van Rupert Murdoch.
De aangekondigde overeenkomst tussen Facebook en de twee belangrijkste mediabedrijven van Australië, News Corp Australia en Nine Entertainment, is een ‘belangrijke doorbraak na weken van gespannen onderhandelingen’ over de invoering van de wet die internetgiganten verplicht de media een deel van hun inkomsten te betalen, meldt de Australische krant The Age(onderdeel van Nine Entertainment).
Facebook en News Corp Australia zijn overeengekomen dat het sociale netwerk ‘enkele miljarden dollars’ betaalt om gedurende drie jaar nieuwscontent van de Australische groep te delen, schrijft La Libre Belgique op.
Deze aankondigingen volgen op het ‘getouwtrek tussen de Australische regering en de internetmultinationals’, die fel gekant waren tegen een wetsontwerp dat de internetgiganten zou dwingen overeenkomsten te sluiten met persgroepen, om een deel van de inkomsten die gegenereerd worden door het delen van hun inhoud op hun platforms aan hen uit te betalen, aldus La Libre Belgique.
Blokkade
In februari heeft Facebook in Australië acht dagen lang alle nieuwsberichten geblokkeerd, wat internationaal heftige reacties uitlokte. Uiteindelijk werd een compromis bereikt tussen Mark Zuckerberg en de Australische regering en werd een aangepast wetsvoorstel op 25 februari aangenomen.
Is dit het begin van een nieuw tijdperk in de betrekkingen tussen internetplatforms en de media? Volgens La Libre Belgique ‘zou de Australische wet model kunnen staan voor het oplossen van conflicten tussen techreuzen en wetgevers over de hele wereld om de verhoudingen tussen de traditionele media, die in grote financiële moeilijkheden verkeren, en de kolossen die het internet domineren en een groot deel van de reclame-inkomsten binnenhalen, in evenwicht te brengen’.
Volgens de BBCdaarentegen was de Australische wet in de eerste plaats ontworpen ‘om grote bedrijven zoals News Corp te helpen, in tegenstelling tot kleinere mediakanalen’.
Bolivia lijkt opnieuw diep verscheurd te zijn na de arrestatie, op zaterdag 13 maart, van de voormalige president Jeanine Áñez.
Maandag 15 maart verzamelden tienduizenden demonstranten zich in de belangrijkste steden van het land, zoals de hoofdstad La Paz, Cochabamba en Sucre, maar vooral in de economische hoofdstad Santa Cruz, in het oosten van het land, de belangrijkste stad van de oppositie tegen de MAS (Beweging voor het socialisme) en haar leider, Evo Morales, president van 2006 tot 2019.
‘Sinds de middag van 15 maart zijn duizenden mensen uit verschillende wijken van de stad en uit alle hoeken van het departement naar Santa Cruz gekomen om deel te nemen aan de protesten’, meldt het Boliviaanse dagblad El Deber. De demonstranten vroegen om de vrijlating van de ‘politieke gevangenen’.
Naast Jeanine Áñez zijn twee van haar voormalige ministers en voormalige hoge militaire en politiefunctionarissen aangeklaagd wegens ‘opruiing’, ‘terrorisme’ en ‘samenzwering’.
‘Morgen zal iedere tegenstander of criticus van de MAS het doelwit zijn’
Deze uiterst gespannen situatie is het meest recente gevolg van de ernstige crisis die het land heeft doorgemaakt in 2019, toen de oppositie en vele sociale bewegingen de verkiezingsfraude aan de kaak stelde die was gepleegd door Evo Morales, die zich kandidaat stelde voor een – ongrondwettelijke – vierde termijn.
Op dat moment hadden de demonstraties en de repressie ervan meer dan dertig doden geëist. ‘De spanning was zodanig dat de politie in opstand kwam en het hoofd van de strijdkrachten Evo Morales voorstelde een stap terug te doen’, aldus de website BBC Mundo.
Na een jaar interim-presidentschap door Jeanine Áñez kwam de MAS weer aan de macht na de verkiezingsoverwinning van Luis Arce, de opvolger van Evo Morales.
De MAS beschuldigt Jeanine Áñez er nu min of meer van dat zij indertijd een staatsgreep heeft gepleegd.
In een redactioneel commentaar getiteld ‘Het delirium van de absolute macht’ schrijft El Deber bezorgd:
‘De gebeurtenissen die het land ongelovig aanschouwt, zouden slechts het begin kunnen zijn van de ontmanteling van het democratische systeem, waarna zelfs de internationale gemeenschap en organisaties niet meer in staat zullen zijn iets doeltreffends te doen, behalve dan de gebruikelijke “veroordelingen”.’
Dagblad Los Tiempos, dat in Cochabamba is gevestigd, maar in het hele land wordt verspreid, schrijft: ‘Vandaag zijn leden van de interim-regering, het leger en de politie het doelwit geweest van intimidatie; morgen zal iedere tegenstander of criticus van de MAS het doelwit zijn.’
Kenia en Somalië strijden om de zee én olie
Sinds maandag 15 maart staan Kenia en Somalië tegenover elkaar voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Het gaat om een geschil over de afbakening van hun zeegrenzen. Een zaak waarin nationalisme, economische belangen en vermoedens van inmenging door elkaar lopen.
Het is ‘een zaak die de diplomatieke betrekkingen tussen de buurlanden onder druk heeft gezet’, schrijft Al Jazeera. Voor Somalië moet de zuidoostelijke grens doorgetrokken worden tot in de wateren. Voor Kenia moet de grens evenwijdig lopen met de breedtegraden, dat wil zeggen volkomen horizontaal.
Dat dit stuk zee zo betwist is, heeft zo zijn economische redenen. Het gaat om een driehoek van 100.000 vierkante kilometer die rijk is aan olie en vis. Voor Somalië, een land dat door armoede wordt geteisterd, betekent dit het vooruitzicht van een ongekende economische hefboom. Voor Kenia is het een kans om zijn ontwikkeling voort te zetten.
Maar in het al zeven jaar voortslepende conflict lijkt een oplossing nog ver weg. Aan de vooravond van het begin van de hoorzittingen in Den Haag kondigde Kenia aan dat het zou weigeren om voor het ICJ te verschijnen. ‘Kenia moet niet deelnemen aan zijn eigen onthoofding’, beweert de Keniaanse krant The Standard.
Nairobi is van mening dat de hoorzittingen, die vanwege corona virtueel worden gehouden, niet bevorderlijk zijn voor een goede verdediging. Ook ziet Kenia in het ICJ een zekere inmenging van Europa. Met de verdediging van Somalië als voorwendsel, ‘is Europa [klaar] om Kenia van zijn grondgebied te beroven’, aldus de Keniaanse krant.
Deze hilarische analyse van het Oprah-interview van Meghan en Harry druipt van de Ierse schadenfreude. Verder: een prachtige fotoreportage van de 5000 kilometer lange trek van de monarchvlinder & meer aanraders van de 360-redactie.
Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.
Clownsgekke buurman
Mocht je nog niet genoeg hebben van de dreun die Meghan Markle en Prins Harry uitdeelden aan het Britse koningshuis tijdens hun interview met Ophrah Winfrey, dan is deze hilarische analyse van Patrick Freyne in The Irish Times een aanrader, al is het maar omdat het druipt van de Ierse schadenfreude, aldus redacteur IJsbrand van Veelen.
Freyne begint zijn stuk als volgt: ‘Het hebben van een monarchie naast de deur is zoiets als het hebben van een buurman die dol is op clowns, zijn huis heeft volgekalkt met muurschilderingen van clowns, poppen van clowns in alle vensterbanken heeft staan en een ontembaar verlangen heeft om alles te willen weten en te bespreken over clowngerelateerde zaken. Meer specifiek: voor Ieren is het alsof ze zo’n clownsgekke buurman hebben en dat hun grootvader door een clown is vermoord.’ Smullen.
Red het vlinderbos
Elk jaar in november, rond de Dag van de Doden, dalen miljoenen monarchvlinders neer in een bos van oyamelsparren in de bergen van Centraal-Mexico.
De vlinders hebben het bos nooit eerder gezien, maar ze weten – misschien door een innerlijk kompas – dat ze hier thuishoren. Ze verlaten Canada en het noordoosten van de Verenigde Staten in de nazomer en vliegen gedurende twee maanden bijna 5000 kilometer over het continent.
De reis is de evolutionair meest geavanceerde migratie van alle vlinders die bij ons bekend zijn, en misschien wel van alle insecten die we kennen, vertelt The New Yorker. Maar klimaatverandering en verlies van leefgebied, zowel in het bos in Mexico als in de VS, tasten de aantallen de monarchen snel aan.
Ondanks dit droevige gegeven is dit een prachtig troostrijk portfolio van The New Yorker om dit weekend vanuit je huiskamer de wereld in te trekken, al dan niet met vlindergefladder op de achtergrond, tipt hoofdredacteur Laura Weeda.
‘Het is hier geen Amsterdam’
‘Het is hier geen Amsterdam’, dat krijgen pleitbezorgers van de fiets blijkbaar vaak te horen in Mexico. Toch betoogt Armando Pliego Ishikawa in het Mexicaanse tijdschrift Nexosdat het Latijns-Amerikaanse land, ondanks cultuurverschillen, veel kan leren van ons kleine kikkerlandje wat betreft verkeersveiligheid. Een aanrader van redacteur Joep Harmsen.
Pliego brengt in herinnering brengt dat Amsterdam begin jaren zeventig ook geen paradijs van verkeersveiligheid was. ‘In die tijd werd het aantal verkeersdoden in Nederland geteld per duizenden en Amsterdam voerde de lijst aan. In 1971 alleen al kwamen meer dan 400 kinderen om bij verkeersongevallen. Zo ontstond Stop de Kindermoord, een campagne met een eenvoudig maar ambitieus doel: kinderen het recht teruggeven op veilige en leuke straten, waar spelen, fietsen of wandelen met hun vriendjes geen risico vormt.’
Zoals bekend was de campagne succesvol, met als resultaat dat er in 2019 geen 400, maar 26 minderjarigen omkwamen in het verkeer, en dat in heel Nederland. Natuurlijk, nog altijd 26 te veel.
Toch is het fijn, in deze tijd waarin Nederland zijn voortrekkersrol op het internationale podium heeft verloren, om te lezen dat de wereld ons nog op één punt als lichtend voorbeeld ziet. Als het land waar de minister-president elke dag op zijn stalen ros naar zijn werk gaat en alle zorgen weglacht.
Stralend koraal
Een documentaire die deze week voorbij kwam over het zelf genezende systeem van koralen in de Great Barrier Reef laat de bovenmenselijke kracht van de natuur zien. Wellicht gesneden koek voor velen, maar in deze tijden waarin herstel ons mantra is, kunnen we ons niet genoeg laven aan de perfectie van de natuur. Als de mens haar maar met rust laat. Een tip van editor at large Katrien Gottlieb.
Het gigantische koraalrif van meer dan 2300 kilometer lang is gedeeltelijk verbleekt door de waterkwaliteit. Zoöxanthellen, eencellige algsoorten geven koraal kleur. Als de omstandigheden niet optimaal zijn, stoot het koraal de algen af, verbleekt het en als dit stadium te lang aanhoudt, sterft het.
Dit proces blijkt niet onomkeerbaar te zijn, onderzoekers zijn erachter gekomen dat het rif zichzelf kan herstellen als de waterkwaliteit en temperatuur weer naar leefbare waarden terugkeren.
Blijkt (jaren geleden al) dat verloren gewaand koraal als laatste redmiddel pigmenten kan produceren die een beschermend laagje vormen tegen invallend zonlicht en algen aanmoedigen om terug te keren zodat de symbiose kan worden hersteld. Op riffen absorberen koralen schadelijke golflengten van het licht en stralen dit uit als indrukwekkend roze of paars neonlicht. Ik had het nog nooit gezien, maar dat kan natuurlijk aan mij liggen.
De ballonnen van kunstinstallatie Weightless Forest of Resonating Life maken je zo blij als een kind. Verder: De schoonheidstrend BBL (Brazilian Butt Lift) leidt tot gevaarlijke operaties, soms zelfs met de dood tot gevolg & meer aanraders van de 360-redactie.
Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, documentaires, fotoreportages en podcasts die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.
Het Europa van 1914 versus 2021
Caroline de Gruyter schrijft columns over Europa en internationale politiek. Niet alleen voor NRC Handelsblad, maar ook voor de site euobserver. Vanwege haar kraakheldere schrijfstijl, internationale blik, bewonderenswaardige kennis en vaak verrassende invalshoeken is het zeer de moeite waard om ook die in de gaten houden, tipt redacteur IJsbrand van Veelen.
Haar meest recente bijdrage voor euobserver begint zo: ‘De Hongaarse schilder Béla Zombory-Moldován was 29 toen zijn leven voor altijd veranderde. In 1914 brak de oorlog uit terwijl hij met vrienden op vakantie was aan de Adriatische kust. Binnen een week was de zorgeloze, zachtaardige kunstenaar uit een rijke familie op weg naar het front, in uniform. Zoals hij schreef in The Burning of the World, zijn memoires van het eerste jaar van de oorlog die in 2014 door zijn kleinzoon werden gepubliceerd, had hij geen idee van wat hem te wachten stond. “Sinds mijn grootvader was niemand in mijn familie in oorlog geweest. Totdat we ermee werden geconfronteerd, had iedereen oorlog als een absurditeit beschouwd. Nu was het realiteit. Een schrale troost: de vijand moet hetzelfde probleem hebben.”
In een Europa waar al meer dan zeventig jaar vrede is, roepen deze woorden onwillekeurig parallellen op’, vervolgt De Gruyter. ‘Niemand zegt dat er in 2021 oorlog zal uitbreken in Europa. 1914 is zeker geen 2021. Maar…’ Het vervolg lees je hier.
Deze column is een voorproefje uit haar nieuwe boekBeter wordt het niet – Een reis door het Habsburgse Rijk en de Europese Unie, dat op 2 maart verschijnt.
Braziliaanse billen
De afkorting alleen al: BBL, geen sandwich, maar een brazilian butt lift. In Zuid-Amerika is de butt een ontzettend belangrijk onderdeel van het vrouwelijk lichaam. En sinds een aantal jaren voor iedereen zelf naar ideaalbeeld te boetseren, Zoals Melissa – niet haar echte naam – in dit artikel van The Guardian – getipt door editor at large Katrien Gottlieb – zegt: ‘Je ziet iets wat je leuk vindt, en dan wil je het hebben.’ Logisch toch?
Cosmetische chirurgie heeft er groots aan bijgedragen dat het uiterlijk niet langer een ‘gradually decaying biological event’ is maar een project dat voortdurend kan worden bijgeschaafd. Maar wat gebeurt er als de BBL uit het modebeeld verdwijnt, en iedereen opeens de voorkeur geeft aan een AB, een Aspirine Butt? Zoals het Britse model Twiggy de trend zette met haar cup AA en vrouwen met een voluptueuze boezem frustreerde.
In de afgelopen drie jaar zijn drie Britse vrouwen, Abimbola Ajoke Bamgbose, Leah Cambridge en Melissa Kerr, overleden als gevolg van complicaties die zich voordeden bij BBL’s in Turkije, schrijft The Guardian. Wat mensen bezielt om zichzelf zoiets aan te doen om hun zelfbeeld kunstmatig op te pimpen, soms tot de dood erop volgt, blijft een interessant fenomeen.
Ambassadeur van een sombere generatie
Arlo Parks verwoordt de eeuwige problemen van de adolescentie, en in het bijzonder de problemen die ze in de huidige tijd ervaren, schrijft The Times in een portret. Zo schreef ze het nummer ‘Black Dog’ (‘It’s so cruel what your mind can do for no reason’) voor een vriendin. ‘Ik zag iemand zonder aanwijsbare reden vreselijke pijn lijden. (…) er was geen duidelijke oorzaak en ik voelde me machteloos.’ Een aanrader van hoofdredacteur Laura Weeda.
Haar muziek richt zich in het bijzonder op de eerste generatie ‘digitale autochtonen’, waar ze zelf als twintigjarige deel van uitmaakt: jongeren die zijn opgegroeid met internet. Volgens een rapport dat in oktober 2020 is vrijgegeven door de American Psychological Association, leed meer dan 70 procent van de jongvolwassenen het afgelopen jaar aan een vorm van depressie.
We snappen waarom, schrijft de Londense krant. De jongeren van Generatie Z zitten vastgeschroefd aan hun mobiele telefoon, worden belaagd met sombere berichten en steeds meer overweldigd door wanhoop. Parks is ook ambassadeur voor CALM: Campaign Against Living Miserably – een organisatie die zich inzet voor een goede geestelijke gezondheid.
‘Gedurende het jaar dat voor de meesten van ons gekenmerkt werd door algehele verlamming, veranderde ze van een volslagen onbekende in een openbaring’
Zelf lijkt de artiest een gelukkige jeugd te hebben gehad. Ze is de dochter van een Nigeriaanse vader en een Franse moeder en bezocht een privéschool in Hammersmith in Londen. Ze begon op zevenjarige schrijver met het schrijven van gedichten, op haar veertiende met gitaar spelen. Op de middelbare school werd ze nadat ze voor haar biseksualiteit was uitgekomen zelfverzekerder, vertelt ze zelf, en begon ze ook te zingen.
Ze laat zich inspireren door bijvoorbeeld de Amerikaanse R&B-ster Frank Ocean, King Krule, een cultzanger uit Zuid-Londen, The Cure, maar bijvoorbeeld ook door de meanderende taal uit Virginia Woolfs Mrs Dalloway (‘Ze neemt je mee in een zin en laat je er bijna in verdwalen tot je er aan het einde weer uit komt’) en Just Kids van Patti Smith (‘Een bundeling van alles wat vreemd, romantisch en destructief was in het leven van een kunstenaar in het New York van de jaren zeventig’). Haar album Collapsed in Sunbeams, dat deze maand verscheen, ontleent zijn titel aan Zadie Smiths essaybundel On Beauty (2005).
‘Gedurende het jaar dat voor de meesten van ons gekenmerkt werd door algehele verlamming, veranderde ze van een volslagen onbekende in een openbaring, die onder andere Michelle Obama en Billie Eilish wordt bewonderd’, schrijft The Times.
Het artikel van The Times zit achter een betaalmuur maar haar muziek spreekt voor zichzelf en is online te beluisteren.
Ballonkunst
Tijdens deze donkere coronaperiode snakt menig mens naar een feestje, en wat schreeuwt nou meer feest dan de ballon. In Tokio kunt u nu de ultieme ballonervaring ondergaan door te stuiteren door de kunstinstallatie Weightless Forest of Resonating Life van het internationale collectief teamLab, te zien in het MORI Building Digital Art Museum. Nu reizen naar Japan lastig is, zijn er gelukkig videobeelden van de installatie om je aan te vergapen.
Een tip van onze art director Majel van der Meulen: ‘Licht, beweeglijk, kleurrijk, vrolijk, feestelijk: de ballon. Meer dan een feestje, in de beeldende kunst kom ik ze regelmatig en graag tegen. Door de jaren heen heb ik een flinke verzameling gezien. In 2017 genoot ik van Martin Creeds installatie SAY CHEESE! in Museum Voorlinden, met onder andere een zaal gevuld met ballonnen. Al eerder zag ik in Tate Modern Andy Warhols Silver Clouds en in 2013 in De Pont in Tilburg Two Younger Women Come In and Pull Out A Table van Katharina Grosse. Ook bijzonder vrolijk makend is Jeff Koons Balloon Dog (Magenta), die te zien was op de Biënnale van Venetië in 2015. En een nu dus deze ballonkunstinstallatie in Tokyo.’
Mentor van de beat-dichters
Lawrence Ferlinghetti, dichter, uitgever en politiek iconoclast, die generaties kunstenaars en schrijvers uit San Francisco inspireerde en ondersteunde, is maandag in zijn huis in San Francisco overleden aan een longziekte. Hij werd 101 jaar.
The New York Timespubliceerde een prachtig portret van de ‘spirituele godfather van de beat-beweging’, die in 1953 de boekhandel, uitgeverij en ‘literaire ontmoetingsplaats’ City Lights in San Francisco oprichtte. Een elf minuten durende documentaire over het leven van de Ferlinghetti, die grote beat-dichters als Allen Ginsberg, Gregory Corso en Michael McClure uitgaf, begeleidt het artikel.
Een aanrader van redacteur Joep Harmsen. ‘In 2018 bracht ik een bezoek aan City Lights Bookstore en werd overvallen door de historische sensatie van het zijn op een plek waar grootheden als Allen Ginsberg, Jack Kerouac en Ferlenghetti himself elkaar hun energieke en taboedoorbrekende poëzie voordroegen.’
Zijn meest succesvolle bundel, A Coney Island of the Mind (1958) trok de aandacht toen een van de gedichten als godslastering werd bestempeld door een congreslid uit New York, Steven B. Derounian, die beweerde dat het de kruisiging van Christus belachelijk maakt. Het gedicht, ‘Sometime During Eternity …’ begint als volgt:
Sometime during eternity
some guys show up
and one of them
who shows up real late
is a kind of carpenter
from some square-type place
like Galilee
and he starts wailing
and claiming he is hip
En dan nog, om de levenslust van de 101 jaar oud geworden Ferlinghetti te vieren, het begin van zijn gedicht ‘The World is a Beautiful Place’:
De hoogste rechtbank van Maleisië heeft nieuwsportaal Malaysiakini veroordeeld, in een rechtszaak die wordt gezien als lakmoesproef voor de mediavrijheid in het land, meldt het Aziatische nieuwsplatform AsiaOne. Vorig jaar spande de Maleisische procureur-generaal een zaak aan tegen Malaysiakini en hoofdredacteur Steven Gan wegens minachting van het Hof. Dit vanwege vijf commentaren die door lezers op de website waren gepost. Volgens de procureur-generaal ondermijnen deze teksten het vertrouwen van het publiek in de rechterlijke macht, en de rechtbank geeft hem daarin dus gelijk. De rechter legde het nieuwsportaal een boete op van 500.000 ringgit [ruim 100.000 euro].
Maleisië is een land met sterk gereguleerde media, die meestal in handen zijn van door de staat gecontroleerde groepen. Als platform voor de oppositie en criticus van het establishment is Malaysiakini een uitzondering.
Aanslag op vrouwelijke ontwikkelingswerkers
Zeker vier vrouwelijke ontwikkelingswerkers zijn omgekomen bij een gerichte aanslag in het Pakistaanse district Noord-Waziristan, meldt Al Jazeera. Volgens een politiewoordvoerder wisten de aanvallers te ontkomen. ‘Het is hier vergeven van militanten, de dreiging is overal,’ zei de woordvoerder op de vraag van Al Jazeera of er in het gebied een specifieke dreiging is tegen ontwikkelingswerkers.
Noord-Waziristan was ooit in handen van de Pakistaanse Taliban (TTP), een organisatie van gewapende groepen die in 2007 werd opgericht met als doel de Pakistaanse regering omver te werpen en een streng religieus bestuur te installeren. Bewegingsvrijheid van vrouwen werd ernstig beperkt en de meeste ontwikkelingsactiviteiten door niet-gouvernementele organisaties werden verboden.
In 2014 slaagde het Pakistaanse leger erin de leiders van de groep te verjagen. Sinds vorig jaar keren ontheemden weer terug naar het gebied en neemt het aantal gerichte aanslagen toe.
Uitbreiding vliegveld Parijs is van de baan
Frankrijk schrapt het plan om luchthaven Roissy-Charles de Gaulle bij Parijs uit te breiden, zo heeft minister van Ecologische Transitie Barbara Pompili laten weten, aldus de Europese tak van de politieke nieuwswebsite Politico. ‘De regering heeft luchthavenexploitant Aéroports de Paris gevraagd het project te staken en met voorstellen te komen voor een ander project, dat in overeenstemming is met de doelstellingen om klimaatverandering te bestrijden en het milieu te beschermen,’ aldus Pompili.
In plaats van het vergroten van de capaciteit moet uitstootvermindering het doel worden. ‘We zullen altijd vliegtuigen nodig hebben, maar we moeten naar een redelijker gebruik van de luchtvaart, om een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen in de sector te bereiken.’
Het plan voorzag in de bouw van een vierde terminal bij de grootste lucht-haven van het land, die jaarlijks een extra stroom van 35 tot 40 miljoen passagiers moest verwerken. De bouwkosten zouden 7 tot 9 miljard euro bedragen.
Iconisch dier op postzegel
Deze zomer zal de Amerikaanse post een nieuwe postzegel introduceren. Dat is op zich niets bijzonders; wel bijzonder is dat het ontwerp voor het eerst is gemaakt door een Tlingit-/Athabaskische kunstenaar, schrijft kunstblog Colossal.
Rico Lanáat’ Worl koos voor een grafisch afgebeelde raaf, in de inheemse cultuur van Alaska een iconisch dier dat is ontsnapt uit de duisternis. Het motief is gebaseerd op ‘Raven and the Box of Daylight’, een traditioneel verhaal van de Tlingit, een inheems volk in het zuidoosten van Alaska. Worl: ‘Het verbeeldt een uitzinnig moment van adrenaline. De raaf is nog half menselijk terwijl hij de sterren steelt. We kennen het allemaal, het moment tussen falen en volbrengen.’
British Museum gaat eigen geschiedenis onderzoeken
Het British Museum (BM) heeft Isobel MacDonald aangesteld als speciaal conservator. Zij wordt verantwoordelijk voor onderzoek naar de geschiedenis van de ruim 260 jaar oude collectie, bericht The Art Newspaper. Haar aanstelling is geen overbodige luxe, want het BM ziet zich geconfronteerd met een toenemend aantal claims over betwiste objecten in de collectie. Zo eist Griekenland al sinds de negentiende eeuw de teruggave van de zogenoemde Elgin Marbles, marmeren objecten afkomstig van de Akropolis in Athene, die in 1816 in bezit van het BM kwamen.
Veel betwiste objecten in de collectie zijn het resultaat van koloniale operaties door het Britse Rijk, zoals die in het Ethiopische Maqdala (1868), het Asante-koninkrijk in Ghana (1874) en Benin City in Nigeria (1896). Ook inheemse gemeenschappen uit Australië, Nieuw-Zeeland en Noord-Amerika eisen voorwerpen op die in de koloniale tijd zijn meegenomen. Recentelijk liet Paaseiland (Rapa Nui) weten een grote Moai-sculptuur terug te willen die in 1868 werd geroofd.
Tel daarbij op dat enkele van de eerste donateurs van het museum, zoals oprichter Hans Sloane, blijken te hebben geprofiteerd van de slavenhandel, en het is duidelijk dat het BM een charmeoffensief nodig heeft.
Een woordvoerder zegt, zo citeert The Art Newspaper, dat ‘het niet de bedoeling van deze nieuwe functie is om de specifieke geschiedenis van betwiste objecten te onderzoeken’, maar noemt het ‘waarschijnlijk dat kwesties zoals de rol van de slavenhandel en het imperium relevant zijn voor een deel van het onderzoek’.
Het BM is in zekere zin ‘een verzameling verzamelingen’; het vergaarde veelal niet zelf en rechtstreeks, maar verkreeg veel objecten uit andere collecties. Dat maakt de problematiek rond de teruggave ingewikkeld. Het onderzoek van MacDonald moet nu inzicht gaan verschaffen in het ontstaan van de collectie; het zal ongetwijfeld nauwlettend worden gevolgd door eisers wereldwijd.
Extremist wil simpelheid
Over de hele wereld hebben extremisten met zwart-witte denkbeelden moeite met complexe mentale taken. Dat blijkt uit een onderzoek door de Universiteit van Cambridge, gebaseerd op eerdere studies, onder ruim 330 deelnemers in de VS tussen de 22 en 63 jaar, schrijft The Guardian. De onderzoekers wilden weten of cognitieve dispositie (het verschil tussen waarneming en verwerking van informatie) bepalend is voor de vorming van ideologische wereldbeelden, zoals politieke, nationalistische en dogmatische overtuigingen, los van factoren als leeftijd, ras en geslacht.
De deelnemers kregen neutrale, niet-emotionele opdrachten, zoals het onthouden van visuele vormen. Computermodellen haalden uit die gegevens informatie over de waarnemingscapaciteit en het leervermogen van de deelnemers.
‘Individuen of hersenen die moeite hebben met het plannen en verwerken van complexe acties, lijken eerder aangetrokken tot extreme of autoritaire ideologieën die de wereld vereenvoudigen,’ menen de onderzoekers. Mensen die neigen tot extremisme lijken moeite te hebben met het reguleren van hun emoties, zijn impulsief en hebben de neiging om emotie oproepende ervaringen op te zoeken. Tot dogmatisme neigende deelnemers die relatief afwerend zijn tegen geloofwaardig bewijs, blijken problemen te hebben met het verwerken van informatie op perceptieniveau.
De studie, die naar zestien verschillende ideologische oriëntaties keek, kan veelbetekenend zijn bij het identificeren van mensen die het kwetsbaarst zijn voor politieke of religieuze radicalisering.
Wat zegt de buitenlandse pers over de nieuwsblokkade van Facebook in Australië
‘In de confrontatie tussen nieuwsmedia en sociale media in Australië, sta ik aan de kant van Rupert Murdoch. Tenzij ik voor Mark Zuckerberg ben. De keuze is vreselijk.
Steun ik de verschrompelde mediatycoon en zijn pogingen macht te ontfutselen aan techreuzen die gehakt hebben gemaakt van de nieuwseconomie? Of sta ik achter de koning van Facebook en het internetprincipe dat het delen van hyperlinks gratis moet zijn, ook al is de creatie van Zuckerberg de belangrijkste verspreider van leugens en haatzaaierij en dreigt hij ons allemaal te overspoelen?’
‘De nieuwsblokkade onderstreept de gevaren voor derden die ervan afhankelijk zijn: Facebook is bereid is om van de ene op de andere dag de stekker eruit te trekken, zonder waarschuwing. Sommige organisaties denken al na over hoe ze terug kunnen keren naar de basis en hoe ze de manier waarop ze hun werk verspreiden kunnen diversifiëren. De gok van Facebook is dat Australië niet zonder het bedrijf zal kunnen leven. Stel je voor wat de gevolgen zijn als we bewijzen dat we dat wel kunnen.’
‘De gevolgen zijn vooral vreselijk voor de vele kleine Australische uitgevers die hun bedrijfsmodellen hadden opgebouwd rond inhoud die mensen graag delen op sociale media. Ze zijn terecht boos zijn op de regering, veronderstellend dat ze zijn opgeofferd voor de belangen van grotere gevestigde uitgevers.
Maar het grootste deel van hun woede moet Facebook gelden, dat hun toewijding jarenlang heeft toegejuicht, maar hen nu plotseling vertelt dat ze niet zo belangrijk zijn, om zo eerlijke en gelijkwaardige onderhandelingen uit de weg te kunnen gaan.’
‘Overheden houden er niet van om gepest te worden, en nog belangrijker, ze houden er niet van om in het openbaar gepest te worden. Meesters in de duistere kunsten van overheidsrelaties weten dat druk en dreiging over het algemeen achter gesloten deuren moeten plaatsvinden. Wanneer je de broek van een regering naar beneden trekt voor het oog van de wereld, laat je haar weinig keus dan zich in te graven. De impasse tussen Australië en Facebook kan de katalysator zijn voor echte wereldwijde hervormingen.’
Facebook sluit deal met Australië
Facebook maakte maandag bekend dat het het delen en bekijken van nieuwslinks in Australië zou herstellen nadat het meer tijd had gekregen om te onderhandelen over het wetsvoorstel dat de techreus zou verplichten te betalen voor nieuwsinhoud die op het sociale netwerk verschijnt, bericht The New York Times.
Duitsland sluit grenzen met Tsjechië en Tirol uit angst voor mutaties
Uit vrees voor nieuwe coronavirusvarianten sluit Duitsland zijn grenzen met Tsjechië en Tirol. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer zei donderdag tegen de Süddeutsche Zeitung dat de maatregel zondagavond van kracht zou gaan en dat Tirol en de Tsjechische regio’s die aan Duitsland grenzen, zouden worden opgenomen in de lijst van gebieden die zwaar getroffen zijn door de virusmutaties. Op deze lijst staan reeds landen als Groot-Brittannië, Zuid-Afrika, Brazilië en Portugal. Sinds eind januari zijn al de meeste reizen vanuit deze landen naar Duitsland verboden.
De Europese regiodirecteur van de Wereldgezondheidsorganisatie, Hans Kluge, heeft donderdag gewaarschuwd voor het ‘valse gevoel van veiligheid’ dat ontstaat door de vaccinatiecampagnes die over de hele wereld in gang zijn gezet, bericht het Duitse weekblad Stern. ‘De overgrote meerderheid van de Europese landen blijft kwetsbaar’, aldus Kluge.
Griekenland richt speciale universiteitspolitie op
Het Griekse parlement heeft donderdagavond een wetsvoorstel aangenomen tot oprichting van een nieuwe politiemacht op universiteiten, bericht de Griekse krant E Kathiremini. De campuspolitie is uitgerust met wapenstok en pepperspray, maar draagt geen vuurwapen, en zal de orde op en rond de universiteiten handhaven.
Tijdens het debat demonstreerden volgens de politie ongeveer duizend mensen voor het Griekse Parlement tegen deze maatregel, die zij ondemocratisch noemen. Euronews bericht dat ook ook duizenden universiteitsprofessoren de regering hebben opgeroepen de wet in te trekken.
Een reportage van Al Jazeera over de protesten tegen de wet van de afgelopen weken.
Universiteiten in Griekenland zijn vaak het toneel van geweld: de foto van de aanval van afgelopen oktober op de rector van de Economische en Bedrijfsuniversiteit van Athene door een groep jongeren, die hem een bord om zijn nek hingen met de tekst ‘Solidariteit met de bezettingen’, ging rond op de sociale media en schokte de publieke opinie.
‘Nergens anders ter wereld zien we beelden (…) van historische gebouwen die worden vernield, lokalen die worden geplunderd’, zei premier Mitsotakis vóór de stemming tegen de parlementariërs.
‘De kwestie van politie op de campus ligt in Griekenland bijzonder gevoelig sinds het militaire bewind van 1967-1974’, schrijft E Kathiremini. Tijdens een studentenopstand in 1973 die uiteindelijk leidde tot de val van de junta, reed een tank door de poorten van de Nationale Technische Universiteit van Athene, waarbij minstens vierentwintig studenten en burgers om het leven kwamen.
China haalt BBC World News van de buis
Nadat de Britse autoriteiten vorige week de zendvergunning voor China’s publieke zender introkken, kondigde Beijing op donderdag (11 februari) aan dat het de uitzendrechten van BBC World News in China zou opschorten omdat de inhoud in strijd zou zijn met de richtlijnen van het land, meldt The Daily Telegraph.
Een overduidelijke ‘tit for tat’-vergeldingactie van Beijing, aldus CNN.
De BBCwijst erop dat haar ‘site en applicatie reeds ontoegankelijk waren’ vanuit China
De NRTA, de Chinese zendautoriteit, stelt dat de berichtgeving van de BBC over China ‘een ernstige schending’ inhoudt van de richtlijnen, waaronder de plicht ‘waarheidsgetrouwe’ informatie te verstrekken, schrijft The Daily Telegraph. In een verklaring zegt de NRTA dat de uitzendingen van BBC de nationale belangen en eenheid van China hebben geschaad.
Vorige week heeft Londen de vergunning ingetrokken van de Engelstalige Chinese nieuwszender CGTN, die in handen is van de staat, omdat zij van mening is dat deze onder controle staat van de Chinese Communistische Partij.
Volgens The Wall Street Journal is het besluit van Beijing vooral ‘symbolisch’, omdat internationale omroepen zoals de BBC al een beperkt bereik in China hebben. De programma’s van de zender zijn gewoonlijk alleen te zien ‘in luxehotels en -resorts waar buitenlanders verblijven, en zelfs daar gaan de schermen vaak op zwart wanneer het nieuws over China gaat’, aldus de krant. Ook de BBCwijst erop dat haar ‘site en applicatie reeds ontoegankelijk waren’ vanuit China.
Prijs én energieverbruik bitcoin door het dak
De prijs van bitcoin bereikte een recordhoogte nadat Tesla bekend maakte dat ze voor 1,5 miljard dollar aan cryptovaluta heeft gekocht en deze accepteert als betaalmiddel voor haar auto’s. De recente opmerkingen van Elon Musk over digitaal geld hebben de overtuiging van bitcoinaanhangers dat de digitale munt ooit een wettig betaalmiddel zal zijn, versterkt.
Tesla’s investering in zo’n volatiele markt is echter een grote gok en doet afbreuk aan de groene geloofwaardigheid van het bedrijf, schrijft The Economist. De hoeveelheid computerenergie die nodig is om bitcoin te delven vertegenwoordigt 0,58 procent van het totale elektriciteitsverbruik in de wereld, volgens het Cambridge Centre for Alternative Finance.
Naar het café? Eerst registreren met je telefoon
Vandaag (12 februari) kunnen de inwoners van de Spaanse autonome regio Castilië-La Mancha weer naar het café of restaurant, na een 26 dagen lange sluiting van de horeca, een van de maatregelen die de regionale regering heeft genomen om de besmettingen tijdens de derde golf van het coronavirus in te dammen, bericht El País.
Als je in Castilië-La Mancha de kroeg in wilt, moet je met je smartphone een QR-code scannen, een nieuw verplicht protocol dat donderdag 11 februari om middernacht is ingegaan. Het heeft als doel contacten zo snel mogelijk op te sporen en te lokaliseren voor het geval zich een besmetting in een horecalokaal voordoet.
Horecagelegenheden moeten wel om 21.00 sluiten en mogen maar een derde van hun normale capaciteit aan gasten toelaten, meldt El Mundo. De avondklok van 22.00 blijft van kracht in de regio van Don Quichot van La Mancha.
Volgens officiële cijfers van de regionale gezondheidsautoriteiten lagen op 9 februari in dit gebied met zo’n twee miljoen inwoners ten zuiden van Madrid 1107 mensen in de ziekenhuizen, waarvan 226 op de intensive care.
Marokkaanse rechtbanken hebben een jonge vrouw veroordeeld voor haar rol in een seksfilmpje die op grote schaal op het internet is verspreid. De video werd zonder haar toestemming online geplaatst, maar toch was zij degene die werd aangeklaagd, aangezien het Marokkaanse strafrecht seks buiten het huwelijk strafbaar stelt.
In Marokko heeft een ‘digitale sit-in’ op sociale media de aandacht getrokken van het Marokkaanse weekblad TelQuel. De hashtag #STOP490 – trending topic in Marokko – is duizenden keren gedeeld. Om daar tegengewicht aan te bieden is de hashtag #KEEP490 in het leven geroepen. 490 is het nummer van het artikel in het Marokkaanse Wetboek van Strafrecht dat buitenechtelijke seksuele relaties strafbaar stelt.
De zaak van Hanaa, een 24-jarige alleenstaande moeder, die op 4 januari tot een maand gevangenisstraf werd veroordeeld, lag aan de basis van de socialemediastorm. Ze is door de rechtbank veroordeeld omdat ze, gekleed in een niqab, seks had met een man waarmee ze niet is getrouwd. Daar is een filmpje van gemaakt dat in december op een pornowebsite is geplaatst.
De video, die zich als een lopend vuurtje over het Marokkaanse web verspreidde, is zonder haar toestemming gepubliceerd en, volgens haar advocaat, ook zonder haar medeweten gefilmd, schrijft TelQuel in een tweede artikel.
‘Hier in Marokko is het de vrouw die tegen haar zin werd gefilmd – het slachtoffer dus – die veroordeeld wordt tot een maand gevangenisstraf en een boete van 500 dirham’
Volgens de advocaat gaat het om zogeheten ‘wraakporno’: het chanteren van of wraak nemen op een persoon door middel van belastende beelden.
Aujourd’hui le Maroc betreurt dat fundamentele rechten in Marokko nog niet zijn gegarandeerd: ‘Artikel 490 is een soort van grote grap in het Wetboek van Strafrecht. De realiteit is anders. Men heeft het over het legaliseren van cannabis terwijl de basale vrijheden om over je eigen lichaam te beschikken niet eens zijn gewaarborgd.’
‘Hier in Marokko is het de vrouw die tegen haar zin werd gefilmd – het slachtoffer dus – die veroordeeld wordt tot een maand gevangenisstraf en een boete van 500 dirham’, aldus de Marokkaanse site Le360.
Toch is een deel van de Marokkanen fel voorstander van de wet. ‘De conservatieven zien rood van woede’, schrijft TelQuel. “#Keep490 of ga het land uit’, schrijft een voorstander van artikel 490 op Twitter.
De man die het filmpje heeft gemaakt woont in Nederland, verklaart de advocaat van Hanaa tegenover de Franse krant Le Monde. Omdat Nederland en Marokko geen uitleveringsverdrag kennen, is de man, in tegenstelling tot de vrouw, niet veroordeeld voor seks buiten het huwelijk, aldus de advocaat. Zij is wel van plan om in Nederland een aanklacht in te dienen tegen de man.
Tweede impeachment van Trump is grondwettelijk
Zesenvijftig van de honderd senatoren (vijfig Democraten, zes Republikeinen) hebben ermee ingestemd dat de voormalige president van de VS wel degelijk aan een impeachmentprocedure kan worden onderworpen, ook al is hij nu een gewone burger.
De stemming vond plaats ‘na een emotioneel beladen dag’, meldt Politico. De democratische aanklagers begonnen hun pleidooi met een videomontage van de bestorming van het Capitool op 6 januari. Zij beschuldigen het voormalige staatshoofd ervan in zijn toespraak, enkele minuten voor de incidenten, de menigte te hebben aangezet tot geweld.
Voor het Trump-kamp is het proces ‘politiek theater’ dat ‘het land zal verscheuren’ en is het er uitsluitend op gericht te voorkomen dat de voormalige president zich in 2024 herkiesbaar stelt, bericht Politico. Impeachment zou volgens Trumps verdediging zinloos zijn aangezien hij niet meer in functie is.
De Democratische afgevaardigde uit Colorado, Joe Neguse, verwerpt dat argument: ‘Dat zou betekenen dat een president zijn land zou kunnen verraden, zijn ambt zou kunnen neerleggen en zijn straf volledig zou kunnen ontlopen.’
Rep. Joe Neguse says the Capitol riot was "the Framers' worst nightmare come to life"
"Presidents can't inflame insurrection in their final weeks and then walk like nothing happened. And yet that is the rule that President Trump asks you to adopt." https://t.co/RLbkNNJVMWpic.twitter.com/z1p3EsDZNL
Volgens CNN was Trump niet blij met het ietwat onsamenhangende optreden van zijn advocaat Bruce Castor ten overstaan van de Senaat. De stemverhouding van 56-44 bevestigt niettemin dat Trump alle kans maakt om opnieuw te worden vrijgesproken, merkten de Amerikaanse media op. Er is een tweederde meerderheid nodig om hem te veroordelen.
Post-brexitblues voor Britse muzikanten
‘Britse muzikanten zingen de blues’, kopt Financial Times. Sinds het begin van de coronapandemie wordt het ene na het andere concert afgelast. Zelfs Glastonbury, het emblematische muziekfestival dat gewoonlijk in juni in het zuiden van Engeland plaatsvindt, is al van de kalender gehaald. Voor het tweede jaar op rij. ‘Het besluit heeft de somberheid alleen maar doen toenemen door de hoop op een opleving van het festivalseizoen deze zomer te temperen’, aldus de zakenkrant.
Zeker nu naast de onrust over de coronacrisis ook de gevolgen van brexit te voelen zijn. Sinds 1 januari kunnen Britse en Europese onderdanen niet langer onbelemmerd reizen tussen beide kanten van het Kanaal. Concerten en tournees die op het continent zijn gepland, zullen daardoor moeilijker te organiseren zijn, vreest de pers. Financial Times noemt bijvoorbeeld het geval van ‘John Smith, een folkzanger voor wie brexit tien jaar werk om een fanbasis op te bouwen in landen als Duitsland en Nederland, waar hij regelmatig optreedt, vrijwel teniet heeft gedaan’.
Volgens The Guardian‘moeten Britse muzikanten nu visa, werkvergunningen en importvergunningen voor hun apparatuur aanvragen wanneer zij naar de EU reizen om te werken, een vervelende en dure administratieve procedure die vooral opkomende muzikanten dreigt te treffen’.
Zoals Sky News uitlegt, geven Brussel en Londen elkaar de schuld van deze blinde vlek in de brexitonderhandelingen die eind 2020 werden afgerond. Tijdens de besprekingen stelde de EU ‘een wederzijdse vrijstelling van administratieve formaliteiten voor reizen van maximaal negentig dagen voor kunstenaars, sportlieden en journalisten’ voor. Maar dat was onverenigbaar met de belofte van de regering om de controle over de grenzen van het Verenigd Koninkrijk terug te krijgen, antwoordde Londen.
Spanje en het Verenigd Koninkrijk zijn nog steeds in onderhandeling over vrij personenverkeer tussen de ‘Rots’ en het Spaanse vasteland. 15.000 grenswerkers leven nog in onzekerheid en de deadline van 1 januari nadert.
‘Met nog twee dagen te gaan voor het einde van het jaar weet geen van beide partijen wat het begin van 2021 zal brengen’, schrijft het Spaanse dagblad El Mundogisteren (29 december). Londen en Brussel hebben op kerstavond een akkoord bereikt waarin de voorwaarden zijn vastgelegd voor de nieuwe relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU, maar over Gibraltar is in het 921 pagina’s tellende document niets te vinden.
De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, Arancha González Laya, benadrukte maandag nog eens dat ze voorstander is van een overeenkomst die maximale mobiliteit mogelijk maakt en zorgt voor een ‘gebied van gedeelde welvaart’ aan beide zijden van de grens, bericht El País. Laya verzekerde dat zij ‘tot de laatste seconde van 2020’ zal blijven onderhandelen om te voorkomen dat Gibraltar een ‘harde grens’ wordt van de EU. De minister wil voorkomen dat de 15.000 Spanjaarden die nu in Gibraltar un brood verdienen niet meer naar hun werk kunnen.
Als voor 1 januari geen akkoord wordt bereikt tussen Spanje en het VK, ligt de Europese buitengrens tussen Spanje en Gibraltar en komt er ‘een “harde brexit” voor een gebied dat massaal tegen het Britse verlaten van de Europese club heeft gestemd’, aldus El Mundo. ‘Gibraltar is in feite een derde land, waarvan de burgers geen van de voordelen zullen genieten die de Britten voor zichzelf met de EU zijn overeengekomen.’ Onder die voordelen vallen bijvoorbeeld de toegang tot de Spaanse sociale zekerheid voor Britten die in Spanje wonen en het automatisch erkennen van Britse rijbewijzen.
De ‘Rots’
De ‘Rots’, zoals het Britse overzeese gebied ook wel wordt genoemd, ligt op het zuidelijkste puntje van het Iberische Schiereiland en is al sinds 1713 Brits, hoewel Spanje nog steeds de soevereiniteit over het gebied claimt. Tegenwoordig heeft het gebied van zo’n 34.000 inwoners een hoge mate van zelfbestuur. Ze hebben zelfs een eigen munteenheid, het Gibraltarees pond.
Wel is het Verenigd Koninkrijk verantwoordelijk voor defensie en buitenlandse zaken van zijn overzees gebied, maar omdat Gibraltar geen deel uitmaakt van het Verenigd Koninkrijk zelf, valt het buiten de brexitovereenkomst tussen het VK en de EU. En hoewel echter 95,9 procent van de Gibraltarezen voor ‘remain’ stemde in het brexitreferendum van 2016, is het toch gedwongen om samen met het VK de Unie te verlaten.
‘Voor ons en voor de mensen in Campo de Gibraltar [de aangrenzende Spaanse regio] tikt de klok nog steeds’, tekende The Guardian op uit de mond van de Gibraltese premier Fabian Picardo, nadat bekend werd dat het VK en de EU een brexitdeal hadden gesloten.
Voorafgaand aan de pandemie staken gemiddeld 28.500 mensen per dag de grens over, waarvan zo’n 15.000 Spaanse burgers. Daarmee zijn Spanjaarden goed voor de helft van de arbeidskrachten in Gibraltar. Picardo heeft er lang voor gepleit dat vrij personenverkeer zou worden beschermd door de toetreding tot het Schengengebied – een stap die ertoe zou leiden dat Gibraltars banden met de EU juist nauwer zouden worden op het moment dat Groot-Brittannië het blok verlaat, aldus The Guardian.
Volgens de Spaanse krant El País bevindt een dergelijke overeenkomst zich in de laatste fase van de onderhandelingen. Naar verluidt zou Gibraltar toetreden tot de 26 Europese landen die momenteel vrij verkeer van personen via Schengen mogelijk maken, en daarmee zouden de luchthaven en de zeehaven van het overzeese gebied veranderen in de nieuwste buitengrens van de EU.
Gevoelig punt
‘Dat zou een gevoelig punt kunnen worden’, schrijft The Guardian. Zo’n overeenkomst zou betekenen dat Britse onderdanen hun paspoort moeten laten zien als ze Gibraltar binnen willen, terwijl Spanjaarden zonder belemmeringen kunnen reizen naar het Britse overzeese gebied.
Een ander groot struikelblok in de onderhandelingen is wie die grens gaat controleren. Premier Picardo en de Britse onderhandelaars eisen dat dit niet Spaanse agenten, maar Europese Frontex-agenten zullen zijn, aldus El País. Deze eis is Spanje bereid in te willigen, maar waar het aan vast blijft houden is dat in de ‘Britse kolonie’, zoals El País schrijft, geïnstalleerde Frontex-agenten afhankelijk zijn van en verslag uitbrengen aan de Spaanse autoriteiten. De regering van Gibraltar wil dat het agentschap de inreiscontroles bij de ‘Rots’ uitvoert zonder enige betrokkenheid van Spanje en dat is, aldus El País, een onhaalbare eis.
Bronnen uit het kamp van de Spaanse onderhandelaars verklaren tegenover het dagblad dat het Frontex-agentschap niets anders is dan een instrument ter ondersteuning van de EU-lidstaten die op hun verzoek handelen. Ten tweede is Schengen een overeenkomst tussen staten die elk hun verantwoordelijkheid nemen voor de naleving van de gemeenschappelijke regels aan de buitengrenzen. Spanje is dus de staat die aan de andere Schengenlanden verantwoording zal moeten afleggen voor verkeer aan de Europese buitengrens van Gibraltar. Het Verenigd Koninkrijk kan dit niet doen omdat het geen deel uitmaakt van Schengen, en Gibraltar kan dit niet doen omdat het volgens de onderhandelaars geen staat is, bericht El País.
In het geval dat er geen deal komt, heeft de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken maar één lapmiddel tot haar beschikking: grenswerkers die zich voor 1 januari registreren hoeven niet door de paspoortcontrole als ze Gibraltar in en uit gaan, bericht Al Jazeera. ‘Er is geen plan b: of we bereiken een akkoord, of Gibraltar wordt een buitengrens van de Europese Unie’, citeert El Mundo Laya.
Lange rijen, mensen die vechten om de laatste krop sla, sobere kersttafels. Dat is het schrikbeeld van de Britse tabloids. Aanleiding zijn de maatregelen die veel Europese landen namen toen dit weekend bekend werd dat op het schiereiland een besmettelijkere variant van het coronavirus rondgaat.
‘Waarschuwing voor kerstinkopen: Britten krijgen binnen enkele DAGEN te maken met voedseltekorten’, kopt Daily Express gistermiddag (22 december). De voorzitter van de Britse retailvereniging verklaarde dinsdag aan het parlement dat als er binnen 24 uur niets gedaan werd aan de grenscrisis, er een tekort in de supermarkten aan verse producten zou ontstaan, meldt de tabloidkrant.
Sinds zondag heeft Frankrijk de grens met Groot-Brittannië gesloten voor verkeer, inclusief voedseltransport en ander vrachtverkeer. Door deze maatregel strandden dinsdagavond zo’n vierduizend vrachtwagens en ongeveer duizend transportbussen die het Kanaal naar Calais wilde oversteken in Kent, berichtThe Guardian. Als de vrachtwagens niet kunnen terugkeren naar Frankrijk, waarschuwden de vervoerders, komt er een tekort aan vrachtwagens om verse goederen van het continent op te halen en op tijd terug te keren naar het Verenigd Koninkrijk om de rekken na Kerst weer te vullen.
Een woordvoerder van Boris Johnson roept op om geen paniekaankopen te doen
Een woordvoerder van Boris Johnson roept op om geen paniekaankopen te doen, meldt The Telegraph. ‘Mensen moeten hun normale inkopen doen en rekening met elkaar blijven houden.’ Door de extra strenge maatregelen die zaterdag zijn ingevoerd voor de regio Londen en Zuid-Engeland, moesten veel mensen hun kerstplannen bijstellen en inkopen doen voor een diner thuis, aldus het dagblad. De zogeheten niveau 4-maatregelen betekenen dat je geen contact mag hebben met mensen van een ander huishouden, behalve als je zorg nodig hebt of alleen woont.
De Britse krant The Telegraph toont de lange rij voor een supermarkt in North Tyneside op dinsdag.
Gelukkig is aan de oproep van de retail- en de vervoerssector gehoor gegeven en is vanaf vandaag vrachtverkeer via het Kanaal weer toegestaan. Toch is het probleem van voedseltekorten hier niet mee opgelost, meldt Daily Mail. Alle chauffeurs die de oversteek naar Frankrijk willen maken, moeten worden getest op corona, en negatief worden bevonden. Herculesarbeid als je bedenkt dat zich een rij van duizenden vrachtwagens voor de grens heeft gevormd. ‘Zelfs een sneltest, waarbij de uitslag na dertig minuten al bekend is, is een complete ramp’, zegt de International Road Transport Union tegen de tabloid.
‘Hoe afhankelijk is het Verenigd Koninkrijk van de Europese Unie als het gaat om voedsel?’ vraagt BBC News zich af. Groot-Brittannië importeert bijna de helft van de verse groenten en het grootste deel van het fruit uit de EU. Vooral in de winter is het VK afhankelijk van Europa voor verse producten, en dan in het bijzonder van warmere streken als Spanje of de Nederlandse glastuinbouw. Vrijwel al die producten steken tussen Calais en Dover het Kanaal over. Zo wordt 90 procent van de sla en 85 procent van de tomaten geïmporteerd uit Europa, rekent de BBC uit.
‘Het VK bevindt zich in het oog van een perfect storm: Frankrijk had zijn grens gesloten voor vracht uit het Verenigd Koninkrijk; winter betekent dat het Verenigd Koninkrijk voor vers voedsel afhankelijker is van de EU; Groot-Brittannië zal op 31 december stoppen met handel volgens de EU-regels; sommige Britse havens worden geconfronteerd met ernstige vertragingen; het coronavirus heeft de winkelgewoonten veranderd en de vraag is hoger door Kerstmis’, vat de BBC samen. Toch zeggen de grote Britse supermarkten dat ze nog voldoende voorraad hebben en dat hun klanten voor de kerstdagen ‘hun boodschappen kunnen doen zoals normaal’, waarmee de paniekerige kop van Daily Express wordt tegengesproken. Wel zouden na de kerst tekorten kunnen ontstaan aan verse groente en fruit, meldt The Guardian.
Voor eieren, rijst, zeep en handzeep geldt er een beperking, daarvan mag een klant maar drie producten per keer inslaan
Vanwege de lange wachttijden bij Dover zoekt de Britse voedsel- en transportsector naar andere mogelijkheden om verse producten naar het eiland te krijgen. Zo stuurt Lufthansa vandaag een noodvlucht vanuit Frankfurt met ‘beperkt houdbaar voedsel’, meldt nieuwsplatform Bloomberg. Het vliegtuig brengt zo’n tachtigduizend kilo verse producten naar het eiland.
Tesco, een van de grootste supermarkten van Groot-Brittannië, gaat de verkoop van enkele producten beperken, meldt The Guardian. Zo mag per klant nog maar één pak wc-papier worden gekocht. Ook voor eieren, rijst, zeep en handzeep geldt er een beperking, daarvan mag een klant maar drie producten per keer inslaan. De maatregelen zijn nodig om te voorkomen dat mensen gaan hamsteren, niet omdat er tekorten zijn, aldus de supermarkt.
In februari 1945 ging Elizabeth in dienst bij de Women’s Auxiliary Territorial Service en werd opgeleid tot chauffeur/automonteur. Op 8 mei, Victory in Europe Day, mengde ze zich met haar zus Margaret anoniem onder de feestende Londenaren. ‘We waren als de dood dat we herkend zouden worden.’
De verloving was niet onomstreden. Philip Mountbatten had geen status (meer), geen geld, was ‘een buitenlander’ (hoewel hij in de Royal Navy diende) en had zussen die met nazi’s waren getrouwd. Sommige adviseurs van de koning noemden hem ‘een prins zonder thuis of koninkrijk’. Sommige kranten bleven hameren op die buitenlandse afkomst en de koningin-moeder noemde hem spottend ‘Philip the Hun’.
1952 ‘Queen Elizabeth, of course’
Het nieuws van de dood van koning George VI bereikte Elizabeth en Philip op hun jachtverblijf in Kenia. Haar secretaris bracht het nieuws en vroeg haar de naam te noemen waaronder ze wilde gaan regeren. ‘Elizabeth, uiteraard!’ Maar zou het koninklijk huis nu voortaan ‘het huis Mountbatten’ zijn? Premier Winston Churchill en grootmoeder Queen Mary besloten dat alles bij het oude zou blijven. Philip klaagde: ‘Ik ben de enige man in het land die zijn naam niet aan zijn kinderen mag geven.’
1953 ‘Wacht tot na mijn kroning’
Te midden van de voorbereidingen voor de kroning van Elizabeth II vertelde haar zuster Margaret dat ze wilde trouwen met de gescheiden Peter Townsend, zestien jaar ouder en vader van twee kinderen. Elizabeth vroeg haar nog een jaartje te wachten.
Ze dacht dat de affaire op den duur wel zou uitdoven. Hetgeen ook gebeurde.
1956 ‘Een verwaand schoolmeisje’
In november 1956 vielen Groot-Brittannië en Frankrijk Egypte binnen. De koningin was daartegen, maar premier Anthony Eden ontkende dat. Twee maanden later moest Eden aftreden. Omdat binnen de Conservatieve Partij de opvolging niet formeel was geregeld, moest de vorstin de nieuwe regeringsleider benoemen. Na overleg met onder anderen Winston Churchill koos zij voor Harold Macmillan. De krantenmagnaat Lord Altrincham schreef in The National Review dat ze ‘buiten de werkelijkheid’ stond, haar taalgebruik ‘strontvervelend was’ en ze zich gedroeg als ‘een verwaand schoolmeisje’.
De koningin maakte zich volgens hofkringen zorgen over het feit dat de Canadese premier Pierre Trudeau ‘weinig betekenis hechtte’ aan haar rol in het Gemenebest. Tijdens een bezoek aan Londen was Trudeau in Buckingham Palace langs trapleuningen gegleden en had malle pirouettes gedraaid achter de rug van de majesteit. Zij vond Trudeau ‘nogal teleurstellend’ en was er ook niet mee ingenomen dat hij in Canada allerlei koninklijke symbolen verwijderde.
Tijdens de parade Trooping the Colour werden van dichtbij zes schoten op de Queen gelost, terwijl zij op haar paard Burmese over The Mall reed. De zeventienjarige dader, Marcus Sarjeant, schoot met losse flodders. Zijn motief: ‘Ik wil beroemd worden.’ Hij kreeg zes jaar celstraf en werd na drie jaar vrijgelaten.
Eind augustus 1997, een jaar na de echtscheiding van prins Charles, verongelukte prinses Diana in Parijs. Die morgen nam de koningin haar beide kleinzoons William en Harry, samen op vakantie in Balmoral, mee naar de plaatselijke kerk. Vervolgens bleef ze met de kinderen vijf dagen uit het zicht. Dat, en het ontbreken van een halfstok gehesen vlag op Buckingham Palace, wekte boosheid onder het volk. Min of meer gedwongen verscheen de koningin op 5 september, de dag voor de begrafenis, op de televisie en gaf uiting aan haar gevoel ‘als grootmoeder’ bij het verdriet van haar kleinkinderen. Het gemor van het volk ebde weg.
Optreden als Bondgirl In 2012 opende de vorstin de Olympische Spelen van Londen (nadat ze in 1976 ook al de Spelen van Montreal had geopend). Ze speelde zichzelf in een kort filmpje dat tijdens de openingsceremonie werd vertoond. Haar tegenspeler was Daniel Craig als James Bond. Aan het einde van het filmpje leek de vorstin met parachute uit een helikopter te springen voor een landing in het Olympisch Stadion. Een jaar later kreeg zij een ere-BAFTA voor haar bijdrage aan de cinematografie en voor haar rol als ‘meest memorabele Bondgirl tot op heden’.
Volgens de statistieken heeft de Britse koningin Elizabeth (91) nog jaren te leven. Maar uiteraard liggen de draaiboeken voor haar overlijden al klaar. Sam Knight zocht exact uit wat er gaat gebeuren als ‘London Bridge valt’.
Keuze uit het archief
Vijf jaar geleden lagen de draaiboeken al klaar, afgelopen donderdag was het zover. Na zeventig jaar regeren is Queen Elizabeth II, de op een na langst regerende vorst ooit en naar beweerd wordt de beroemdste vrouw ter wereld, op 96-jarige leeftijd overleden. De Britse auteur Sam Knight onderzocht in 2017 al voor Die Zeit wat er vanaf dat moment precies gebeurt.
Bij The Guardian heeft de adjunct-hoofdredacteur een lijst van reeds geschreven artikelen aan de muur hangen. The Times zou voor elf dagen materiaal gereed hebben. De rouwfilms zullen ons eraan herinneren hoe anders het land eruitzag toen zij het erfde. En, inderdaad: ‘Er is een scène die keer op keer zal worden vertoond: haar eenentwintigste verjaardag, in 1947, toen prinses Elizabeth met haar ouders op vakantie was in Kaapstad. Ze bevond zich 9000 kilometer van huis en toch binnen de grenzen van het Britse Rijk. De prinses zit aan een tafel met een microfoon voor zich. Op haar schouder danst de schaduw van een boom. Terwijl ze praat wordt de camera een keer of drie, vier bijgesteld, en elke keer zie je even haar gezicht vertrekken, schemert er heel even iets door van aristocratische irritatie. “Ik verklaar dat ik mijn hele leven, of dat lang of kort zal zijn, in uw dienst zal stellen, en in dienst van de grote Britse familie waarvan we allen deel uitmaken,” zegt ze, met een manier van articuleren en een wereldbeeld die beiden tot het verleden behoren.’
En die constatering leidt ook tot de vraag: zal de monarchie na haar overlijden blijven voortbestaan?
In de draaiboeken die klaarliggen voor het moment dat de Britse koningin komt te overlijden – en daarvan zijn er vele versies, op Buckingham Palace, bij de overheid en bij de BBC – wordt er meestal van uitgegaan dat ze zal overlijden na een kort ziekbed. In aanwezigheid van familie en artsen. Toen de koningin-moeder in 2002 overleed, op de zaterdagmiddag voor Pasen, in de Royal Lodge van Windsor, had zij nog tijd om telefonisch van een paar mensen afscheid te nemen en een paar van haar paarden weg te geven.
In de laatste uren van het leven van de Queen zal professor Huw Thomas, gastro-enteroloog en haar hoofdarts, de leiding hebben. Hij zal zich ontfermen over zijn patiënt, beslissen wie er bij haar mag, besluiten welke informatie naar buiten gebracht mag worden. De band tussen vorst en onderdanen is een merkwaardig en ondoorgrondelijk fenomeen. Het bestaan van een volk wordt dat van een mens, en vervolgens moet de band worden verbroken.
Het paleis zal communiqués uitgeven – niet veel, maar genoeg. ‘Het leven van de koning nadert vredig het einde’, was het laatste bericht dat Lord Dawson, de arts van George V, deed uitgaan, om halftien op de avond van 20 januari 1936. Niet lang daarna gaf Dawson de koning een injectie met 750 mg morfine en een gram cocaïne – de helft was al genoeg geweest – teneinde het lijden van de vorst te verlichten, en om te zorgen dat zijn overlijden nog kon worden meegenomen in The Times van de volgende dag, die om twaalf uur ’s nachts van de persen zou rollen.
London Bridge
Men zal haar ogen sluiten en Charles zal koning zijn. Zijn broers en zijn zus zullen zijn handen kussen. De eerste functionaris die in actie komt is Sir Christopher Geidt, de privésecretaris van de Queen, een voormalig diplomaat die in 2014 voor de tweede keer is geridderd, deels in verband met het regelen van haar opvolging.
Geidt zal contact opnemen met de premier. De vorige keer dat er een Britse vorst overleed, 65 jaar geleden, werd het codewoord ‘Hyde Park Corner’ gebruikt om Buckingham Palace op de hoogte te stellen van het verscheiden van George VI, zodat de telefonistes in de centrale er geen lucht van zouden krijgen. Bij Elizabeth II staat het draaiboek bekend als ‘London Bridge’. De premier wordt wakker gemaakt, als ze niet al wakker is, en op beveiligde telefoonlijnen zullen ambtenaren doorgeven dat ‘London Bridge is gevallen’. Vanuit het Foreign Office’s Global Response Centre, dat zich op een onbekende locatie in de stad bevindt, wordt het nieuws verspreid naar vijftien regeringen buiten het Verenigd Koninkrijk, in de landen waarvan de Queen het staatshoofd is, en naar de zesendertig andere landen van het Britse Gemenebest waar ze sinds het begin van het atoomtijdperk een symbolische rol als soeverein heeft vervuld.
Ze zal al enige tijd overleden zijn wanneer wij het te horen krijgen. De informatie zal zich verspreiden als de seismische golf die voorafgaat aan een aardbeving, slechts waarneembaar met specialistische apparatuur.
Gouverneur-generaals, ambassadeurs en premiers zullen als eersten worden ingelicht. Er zullen kasten opengaan, op zoek naar de zwarte armband, acht centimeter breed, die om de linkerpols zal worden gedragen.
De gewone man zal het sneller aan de weet komen dan in het verleden. Op 6 februari 1952 werd George VI om halfacht ’s ochtends gevonden door zijn lakei. De BBC kwam pas om kwart over elf met het nieuws naar buiten, bijna vier uur later. Toen prinses Diana op 31 augustus 1997, om vier uur ’s nachts plaatselijke tijd, overleed in het Pitié-Salpêtrière-ziekenhuis in Parijs, waren de journalisten die Robin Cook, de voormalig minister van Buitenlandse Zaken, vergezelden op diens reis naar de Filipijnen, binnen vijftien minuten op de hoogte.
Vele, vele jaren was de BBC de eerste die op de hoogte werd gesteld wanneer een lid van het koninklijk huis overleed, maar inmiddels heeft de BBC geen monopolie meer in omroepland. Als de Queen overlijdt, gaat de mededeling als een nieuwsflits naar zowel de persdienst als de overige mondiale media. Op hetzelfde moment zal er een lakei in rouwkleding uit een deur van Buckingham Palace komen, over het zachtroze grind lopen en een zwartgerand bericht aan het hek hangen. Terwijl hij dat doet, zal de website van het paleis veranderen in een enkele, ingetogen pagina, met dezelfde tekst tegen een donkere achtergrond.
Er zullen schermen oplichten. Er zal getwitterd worden. Bij de BBC zal een radio alert transmission system worden geactiveerd – een alarm uit de tijd van de Koude Oorlog, ontworpen om een aanval op de infrastructuur van het land te weerstaan.
Blauwe overlijdenslampjes
Alle nieuwsorganisaties zullen zich haasten om films uit te zenden en rouwbetuigingen op internet te zetten. Bij The Guardian heeft de adjunct-hoofdredacteur een lijst van reeds geschreven artikelen aan de muur hangen. The Times zou al voor elf dagen materiaal gereed hebben. Bij Sky News en ITN, waar men al jaren heeft geoefend voor de dood van de Queen, met als pseudoniem ‘Mrs Robinson’, worden ogenblikkelijk de royaltyexperts gebeld die al eerder een contract hebben afgesloten voor exclusieve interviews. ‘Ik zal voor de deuren van de Abbey zitten, aan een reusachtige schragentafel, en driehonderd miljoen Amerikanen bijpraten,’ zegt een van deze mensen.
De Engelse commerciële radiozenders hebben een netwerk van blauwe ‘overlijdenslampjes’, die wekelijks worden getest en die in het geval van een nationale ramp allemaal moeten gaan branden. Zodra het nieuws bekend wordt, gaan de lampjes knipperen, zodat alle dj’s weten dat ze binnen enkele minuten moeten overschakelen op het nieuws, en dat ze tot die tijd neutrale muziek moeten draaien. Elke radiozender, tot ziekenhuisomroepen aan toe, heeft playlists klaarstaan, variërend van ‘Stemming 2’ (treurig) tot ‘Stemming 1’ (intens treurig) – nummers om op terug te vallen in tijden van plotselinge rouw. ‘Mocht je een keer overdag op Radio 1 het nummer Haunted Dancehall (Nursery Remix) van Sabres of Paradise horen, zet dan maar meteen de tv aan’, schreef Chris Price, een BBC-radioproducer, in 2011 in The Huffington Post. ‘Dan is er net iets verschrikkelijks gebeurd.’
Sommige journalisten hebben er moeite mee dat er draaiboeken klaarliggen voor de dood van een regerend vorst. ‘Er is één verhaal dat duidelijk belangrijker wordt geacht dan talloze andere verhalen,’ beklaagde een voormalig producer van het programma Today zich een keer.
In 2002, bij het overlijden van de koningin-moeder, gingen de blauwe overlijdenslampjes niet branden, omdat een bepaalde knop niet goed was ingedrukt. Peter Sissons, de doorgewinterde nieuwslezer van de BBC, kreeg commentaar op zijn kastanjebruine stropdas. Maar in het geval van de Queen zal alles tot in de puntjes zijn voorbereid. De nieuwslezers zullen een zwart pak dragen met een zwarte stropdas. Programma’s zullen worden onderbroken.
Als mensen denken aan de dood van een lid van de Engelse koninklijke familie, denken ze onvermijdelijk aan Diana. Daarmee vergeleken zal de dood van de Queen monumentaal zijn. De emoties zullen misschien minder rauw zijn, maar de reikwijdte groter, en de gevolgen ingrijpender. Dat komt deels door het overweldigende belang van wat er allemaal gebeurt. De gang van zaken bij een moderne koninklijke begrafenis is min of meer bekend (die van Diana was gebaseerd op ‘Tay Bridge’, het draaiboek voor de koningin-moeder. Maar de dood van een regerend Brits vorst, en de kroning van een nieuw staatshoofd, is een ritueel dat langzaam uit ons levende geheugen verdwijnt: drie van de vier meest recente premiers zijn geboren nadat de Queen de troon had bestegen. Wanneer zij overlijdt zullen zowel het Hogerhuis als het Lagerhuis samenkomen, zullen mensen eerder van hun werk gaan, zullen piloten het nieuws mededelen aan hun passagiers. In de negen dagen die volgen (in het draaiboek van London Bridge staan deze dagen bekend als ‘D-day’, ‘D+1’ enzovoort) komen er rituele proclamaties, zal de nieuwe koning een tour maken door Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland, komt er een versoberde programmering op tv en zal er in Londen een samenkomst zijn van diplomaten zoals we die niet meer hebben gezien sinds de dood van Winston Churchill in 1965.
De rouwfilms zullen ons eraan herinneren hoe anders het land eruitzag toen zij het erfde
Maar wat misschien nog meer impact zal hebben dan dit alles, is dat het koninkrijk dat ze nalaat een moeizame emotionele balans zal moeten opmaken. De Queen is de laatste levende link met de grootsheid van weleer – de identiteit van het land, het problematische gevoel van eigenwaarde – die nog altijd wordt bepaald door onze overwinning in de Tweede Wereldoorlog.
Anders dan bij bijvoorbeeld het Amerikaanse presidentschap, kan er bij het koningschap zeer veel tijd verstrijken – in sommige gevallen wel een eeuw – voordat het wordt gekoppeld aan een bepaald individu. Het tweede Elizabethaanse tijdperk zal vermoedelijk de geschiedenis ingaan als een bewind van gestaag verval of zelfs, als ze nog tijd van leven heeft en Schotland de unie verlaat, als een tijd van desintegratie. Het leven en het politieke landschap aan het einde van haar bewind zien er volkomen anders uit dan de grandeur en de naïviteit aan het begin. ‘Maar dat valt haar niet kwalijk te nemen,’ zegt Philip Ziegler, historicus en biograaf van het koninklijk huis. ‘We zijn samen met haar in verval geraakt, om het zo maar te zeggen.’
De rouwfilms zullen ons eraan herinneren hoe anders het land eruitzag toen zij het erfde. Er is een scène die keer op keer zal worden vertoond: haar eenentwintigste verjaardag, in 1947, toen prinses Elizabeth met haar ouders op vakantie was in Kaapstad. Ze bevond zich 9000 kilometer van huis en toch binnen de grenzen van het Britse Rijk. De prinses zit aan een tafel met een microfoon voor zich. Op haar schouder danst de schaduw van een boom. Terwijl ze praat wordt de camera een keer of drie, vier bijgesteld, en elke keer zie je even haar gezicht vertrekken, schemert er heel even iets door van aristocratische irritatie. ‘Ik verklaar dat ik mijn hele leven, of dat lang of kort zal zijn, in uw dienst zal stellen, en in dienst van de grote Britse familie waarvan we allen deel uitmaken,’ zegt ze, met een manier van articuleren en een wereldbeeld die beiden tot het verleden behoren.
‘We hebben behoefte aan verhalen voor vorstelijke gebeurtenissen,’ zegt de historicus. ‘In de Victoriaanse tijd werd alles steeds maar beter en groter. Met dat verhaal kunnen we nu niet meer aankomen.’
Het gevolg is dat men ervoor terugdeinst om er zelfs maar aan te denken – laat staan erover te praten of schrijven – wat er zal gebeuren wanneer de Queen overlijdt. We mijden het onderwerp, net zoals we dat binnen onze eigen familie doen. Dat lijkt een kwestie van goede manieren, maar het komt ook voort uit angst. Voor dit artikel heb ik gesproken met tientallen mediamensen, ambtenaren en voormalig medewerkers van de hofhouding, van wie enkelen rechtstreeks hebben meegewerkt aan London Bridge. Vrijwel iedereen drong aan op volledige geheimhouding. ‘Dit gesprek heeft nooit plaatsgevonden,’ kreeg ik te horen na een ontmoeting in een herenclub op Pall Mall. Ondertussen is het beleid van Buckingham Palace om geen commentaar te geven op de voorbereidingen voor begrafenissen van leden van het koninklijk huis. Voor dit taboe zijn geen rationele gronden, zoals geldt voor wel meer zaken aangaande de monarchie, en er gaat een parallelle werkelijkheid achter schuil. De volgende grote schok voor het Britse volk is namelijk al tot op de minuut in kaart gebracht. Het gaat om een gebeurtenis van groot nationaal belang, waarvan wij de kosten zullen dragen, en die onafwendbaar is.
Volgens de statistieken heeft een Britse vrouw van 91 – de leeftijd die de Queen in april heeft bereikt – een levensverwachting van vier jaar en drie maanden. De Queen nadert het einde van haar heerschappij in een periode van grote onrust over de positie van Groot-Brittannië op het wereldtoneel, op een moment dat interne politieke spanningen haar koninkrijk lijken te verscheuren. Haar dood zal ook destabiliserende krachten ontketenen: het aantreden van koningin Camilla, de kroning van een nieuwe koning die in de ogen van velen een oude man is en de toekomst van het Gemenebest, een verbond dat goeddeels uit haar koker komt. (De titel van de Queen als ‘Hoofd van het Britse Gemenebest’ is niet overerfbaar.) Zowel de premier van Australië als de oppositieleider wil dat het land een republiek wordt.
Orde op zaken
Omgaan met de gevolgen van al deze veranderingen, dat is de volgende grote uitdaging voor het huis Windsor, de laatste koninklijke familie binnen Europa die nog aan kroningen doet en die – met hulp van een bereidwillig volk – blijft vasthouden aan de magie van dit alles. Daarom is het draaiboek voor de dood van de Queen, en de ceremoniële nasleep, ook zo gedetailleerd uitgewerkt. De opvolging hoort daarbij. Het is een kans om weer even orde op zaken te stellen. Koningin Victoria had in 1875 op papier gezet wat er mee zou gaan in haar kist. Voor de begrafenis van de koningin-moeder is 22 jaar gerepeteerd. Louis Mountbatten, de laatste onderkoning van India, had een winter- en een zomermenu vastgesteld voor zijn begrafenislunch. London Bridge is de exitstrategie van de Queen. ‘Het is geschiedenis,’ zoals een van haar hovelingen zegt. Het worden tien dagen van verdriet en spektakel waarin wij, als de duizelingwekkende spiegel van de monarchie zelf, zullen zwelgen in wie we ooit waren en de ogen zullen sluiten voor wat er van ons is geworden.
Het uitgangspunt is dat er geen onvoorziene dingen gebeuren. Mocht de Queen in het buitenland komen te overlijden, dan zal een BAe 146-straalvliegtuig van het 32e squadron van de RAF, ook wel de Royal Flight genoemd, opstijgen van Northolt, aan de westkant van Londen, met aan boord een lijkkist.
Maar de meest gedetailleerd uitgewerkte plannen gaan over wat er gebeurt als ze overlijdt op Balmoral, waar ze drie maanden van het jaar doorbrengt. Dan zal er als eerste een reeks Schotse rituelen in gang worden gezet. Om te beginnen zal het lichaam van de Queen te ruste worden gelegd in haar kleinste paleis, Holyroodhouse in Edinburgh, waar ze naar oud gebruik zal worden bewaakt door de Royal Company of Archers, die een adelaarsveer op hun pet dragen. Vervolgens wordt de kist over de Royal Mile naar St Giles’ Cathedral gedragen voor een dienst, waarna hij op station Waverley aan boord gaat van de koninklijke trein, voor een trieste gang over de East Coast Main Line. Door het hele land worden bij spoorwegovergangen en op perrons grote menigten verwacht die bloemen op de langsrijdende trein werpen. (Er rijdt een speciale locomotief achteraan om alles weer van de rails te halen.) ‘Het is een zeer gecompliceerde operatie,’ vertelt een spoorwegmedewerker.
In Hyde Park zullen 41 saluutschoten worden gelost – bijna zeven minuten lang artillerievuur. “Hierbij worden geen concessies gedaan aan de moderne tijd,” vertelt een voormalige paleismedewerker
In alle scenario’s keert het lichaam van de Queen uiteindelijk terug naar de troonkamer in Buckingham Palace. Daar bevinden zich een altaar, de baar, de koninklijke vlag en vier Grenadier Guards die, met de loop van hun geweer naar de vloer gericht, de wacht houden. Op de gang trekt personeel voorbij dat al meer dan vijftig jaar onder de Queen heeft gediend, mensen die de procedures uit het hoofd kennen. Buiten zullen verslaggevers zich verzamelen op de afgesproken plekken bij Canada Gate, aan de zuidkant van Green Park. (Onder de Mall lopen speciale glasvezelkabels, voor de uitzendingen van Britse staatsaangelegenheden.) Overal in het land worden vlaggen gestreken en klokken geluid.
Op D+1, de dag na de dood van de Queen, worden de vlaggen weer gehesen en om elf uur ’s ochtends zal prins Charles tot koning worden uitgeroepen. De griffier, Richard Tilbrook, een hoge ambtenaar, zal de officiële tekst voorlezen: ‘Het heeft de almachtige God behaagd, in zijn grote genade, tot zich te roepen wijlen onze vorstin Lady Queen Elizabeth de Tweede, in gezegende en glorieuze herinnering…’ Charles zal de eerste officiële plicht van zijn koningschap vervullen: zweren de Kerk van Schotland te beschermen en gewag maken van de zware last die nu op zijn schouders rust.
Met zonsopgang zal het middelste raam aan de oostkant van het paleis, met uitzicht op Friary Court, zijn verwijderd en zal het dak zijn bedekt met rood vilt. Nadat Charles heeft gesproken, zullen trompetblazers van de Life Guards, met een rode pluim op hun helm, naar buiten komen en drie klaroenstoten geven, waarna de Garter King of Arms, een genealoog genaamd Thomas Woodcock, zal plaatsnemen op het balkon voor de officiële proclamaties van koning Charles III. ‘Ik zal de eerste proclamatie uitspreken,’ zegt Woodcock, wiens officiële salaris van 49,07 pond niet is verhoogd sinds de jaren dertig van de negentiende eeuw. In 1952 is het moment van de kroning vastgelegd door vier journaalcamera’s. Dit keer zal er een miljardenpubliek zijn.
De proclamaties zullen een aanvang nemen. De Garter King of Arms zal, samen met een zestal herauten die eruitzien als figuranten in een dure Shakespeareproductie, met een koets naar het standbeeld van Charles I rijden, op de zuidelijke hoek van Trafalgar Square, dat het officiële middelpunt van Londen vormt, om het bericht daar opnieuw voor te lezen. In Hyde Park zullen 41 saluutschoten worden gelost – bijna zeven minuten lang artillerievuur. ‘Hierbij worden geen concessies gedaan aan de moderne tijd,’ vertelt een voormalige paleismedewerker me. ‘Overal zullen steken en paarden te zien zijn.’
Lange tijd was de hogere kunst van het vorstelijk spektakel iets voor andere, zwakkere volken: Italianen, Russen en Habsburgers. De Britse rituele gebeurtenissen waren een rommeltje. Bij de uitvaart van prinses Charlotte, in 1817, waren de begrafenisondernemers dronken. Tien jaar later was het tijdens de begrafenisplechtigheid voor de Duke of York zo koud in St George’s Chapel dat George Canning, de minister van Buitenlandse Zaken, reumatische koorts kreeg en de bisschop van Londen het leven liet. ‘We hebben niet eerder zo’n ongeorganiseerde, bonte verzameling onbehouwen mensen bij elkaar gezien’, schreef The Times in 1830 over de begrafenis van George IV. De kroning van Victoria, een paar jaar later, was ook niet om over naar huis te schrijven. De geestelijke kwam niet uit zijn woorden, er werd vals gezongen en de hofjuweliers hadden de ring voor de verkeerde vinger gemaakt. ‘Sommige landen hebben echt aanleg voor ceremonieel vertoon’, schreef de markiezin van Salisbury in 1860. ‘Voor Engeland geldt precies het omgekeerde.’
De Queen, die naar verluidt een praktisch ingestelde en weinig sentimentele natuur heeft, is zich maar al te zeer bewust van de theatrale kracht van het koningshuis. ‘Ik moet worden gezien om te worden geloofd,’ zou een van haar favoriete uitspraken zijn. Er is geen reden om eraan te twijfelen dat de rituelen rondom haar begrafenis een sterk gevoel van gemeenschapszin zullen oproepen. ‘Ik denk dat het in brede kring heftige en oprechte emoties zal losmaken,’ aldus historicus Andrew Roberts. Het zal allemaal over haar gaan, en het zal allemaal over onszelf gaan. Er zal een sterke behoefte zijn om de straat op te gaan, om het met eigen ogen te zien, om deel uit te maken van een groter geheel. Het algehele effect zal conservatief zijn. ‘Ik denk dat de dood van de Queen vaderlandslievende gevoelens zal aanwakkeren,’ zegt een constitutionele intellectueel, ‘en daarmee zal het een steun in de rug zijn van de Brexit, om het zo maar te zeggen, en het gevoel versterken dat buitenlanders ons niets hebben te bieden.’ De golf van emoties zal de ongemakkelijke realiteit van de troonopvolging smoren. De rehabilitatie van Camilla als hertogin van Cornwall was een ingetogen succes voor de monarchie, maar dat ze koningin wordt, zou weleens net een stap te ver kunnen blijken.
Het andere struikelblok is het Gemenebest. In 1952, bij de vorige troonsbestijging, telde dit verbond, dat voortkwam uit het Britse Rijk, nog maar acht leden. In zeven daarvan was de Queen het staatshoofd, en om India – de enige republiek – tegemoet te komen werd ze uitgeroepen tot Hoofd van het Gemenebest. Nu, 65 jaar later, telt het verbond 36 republieken, waar de Queen zich gedurende haar hele ambtsperiode met hart en ziel aan heeft gewijd, en het Gemenebest omvat nu een derde van de wereldbevolking. Het probleem is dat de functie niet overerfbaar is, en dat er geen procedure is om een volgend Hoofd van het Gemenebest te kiezen. ‘Het is een volkomen grijs gebied,’ aldus Philip Murphy, hoofd van het Institute of Commonwealth Studies aan de Universiteit van London.
Het paleis probeert al jaren op discrete wijze Charles’ positie als volgend Hoofd van het verbond veilig te stellen, temeer daar er geen andere voor de hand liggende optie is. Vorig jaar oktober onthulde Julia Gillard, de voormalig premier van Australië, dat Christopher Geidt, de privésecretaris van de Queen, haar in februari 2013 had bezocht in een poging haar steun voor dit idee te krijgen. Inmiddels hebben ook Canada en Nieuw-Zeeland zich achter het plan geschaard, maar het lijkt onwaarschijnlijk dat de titel wordt opgenomen in de proclamatie van koning Charles. Het zal eerder onderdeel uitmaken van het discrete internationale lobbyen door de talloze diplomaten en presidenten die in de dagen na het overlijden van de Queen naar Londen zullen komen.
In de negen dagen tot aan de begrafenis zullen er nog duizenden puntjes op de i worden gezet. Soldaten zullen de route van de rouwstoet lopen. Er zullen gebeden worden gerepeteerd. Op D+1 zal Westminster Hall worden afgesloten en worden schoongemaakt, waarna de stenen vloer zal worden bedekt met 1500 meter tapijt. Kaarsen, waarvan de pit al is voorgebrand, zullen worden overgebracht uit de Abbey. De straten rondom worden omgetoverd in ceremoniële ruimten. De verkeerszuilen op de Mall worden weggehaald en er worden hekken geplaatst om het groen te beschermen. Er is ruimte voor zevenduizend stoelen op Horse Guards Parade en 1345 op Carlton House Terrace. In 1952 werden alle rododendrons van Parliament Square uitgegraven en mochten er geen vrouwen op het dak van Admirality Arch komen. ‘We zien geen kans om de bollen te beschermen,’ liet het ministerie van Openbare Werken weten. De tien baardragers worden geselecteerd en ergens in een barak, waar niemand hen ziet, oefenen ze met het dragen van hun last. Britse vorsten worden begraven in een kist die aan de binnenkant is bekleed met lood. Die van Diana woog 250 kilo.
Op D+4 wordt de kist overgebracht naar Westminster Hall, waar hij vier volle dagen blijft opgebaard. De tocht van Buckingham Palace wordt de eerste grote militaire parade van operatie London Bridge: over de Mall, via de Horse Guards en langs de Cenotaph. De route moet plaats bieden aan zo’n miljoen mensen. Voor het vervoer van al die mensen grijpt men terug op de logistieke operatie van de Olympische Spelen in 2012.
Wellicht spelen ook corgi’s een rol. In 1910 werden de rouwenden voor Edward VII voorafgegaan door zijn foxterriër, Caesar. Achter de kist van zijn zoon, die naar Wolferton Station ging, bij Sandringham, liep Jock, een witte jachtpony. De stoet zal precies op het hele uur aankomen bij Westminster Hall. De timing zal perfect zijn. ‘Op het moment dat de wielen tot stilstand komen, beginnen de klokken van de Big Ben te luiden,’ zegt een verslaggever.
In de hal klinken psalmen terwijl de kist op een katafalk wordt geplaatst, die is gehuld in paars. King Charles is teruggekeerd van zijn tocht door Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland, en hij zal de rouwstoet aanvoeren. De rijksappel, de scepter en de kroon worden op hun plek gelegd, soldaten stellen zich in het gelid, en dan gaan de deuren open voor de mensen die zich buiten hebben verzameld en die nu 23 uur per etmaal langs de Queen mogen lopen. Bij George VI kwamen er 305.000 onderdanen. De rij was bijna zes kilometer lang. Voor de Queen verwacht men een half miljoen mensen. Er zal een onvoorstelbare rij staan.
Onder het kastanjehouten dak van de Hall zal alles even goed georganiseerd en troostrijk lijken, en tot op de millimeter geregisseerd – want zo is het ook. Na de begrafenis van George VI is een 47 pagina’s dik intern rapport opgesteld, met onder meer de suggestie om metalen rollers onder de katafalk te plaatsen, zodat de kist niet met een klap neerkomt. Vier soldaten zullen roerloos de wacht houden, telkens twintig minuten aaneen, en er zijn voortdurend twee invallers paraat. De RAF, het leger, de Royal Navy, de Beefeaters, de Gurkha’s – ze leveren allemaal een bijdrage. De hoogste officier van de vier staat aan de voet van de kist, de laagste officier aan het hoofdeinde. De rouwkransen op de kist worden elke dag vervangen. Toen Churchill lag opgebaard, in 1965, was er een replica van de Hall gemaakt in het nabijgelegen Hotel St Ermin’s, zodat de soldaten hun bewegingen konden oefenen. In 1936 hebben de vier zonen van George V het gebruik van de Prinsenwacht nieuw leven ingeblazen, waarbij leden van het koninklijk huis onaangekondigd de wacht houden bij de kist. De kinderen en kleinkinderen van de Queen zullen dat nu ook doen – voor het eerst ook de vrouwen.
Voor het ochtendgloren op D+9, de dag van de begrafenis, zullen in de stille Hall de juwelen van de kist worden gehaald en worden gereinigd. In 1952 hadden drie juweliers bijna twee uur nodig om al het stof te verwijderen. (De Grote Ster van Afrika, op de koninklijke scepter, is de op een na grootste geslepen diamant ter wereld.) Het merendeel van de bevolking zal die dag vrij hebben genomen. Winkels zullen sluiten, of verkorte openingstijden hanteren. In sommige etalages zal een foto van de Queen worden gezet. De beurs zal gesloten blijven. De avond ervoor zullen overal in het Verenigd Koninkrijk diensten zijn gehouden. Er zijn plannen om indien nodig voetbalstadions beschikbaar te stellen voor rouwdiensten.
Om negen uur ’s ochtends zal de Big Ben luiden. Er zal een stuk leer van 1,11 centimeter dik om de hamer worden gewikkeld, zodat hij in gesmoorde tonen zal slaan. De afstand van Westminster Hall naar de Abbey is slechts een paar honderd meter. De plechtigheid zal vertrouwd lijken, hoewel hij nieuw is: sinds 1760 is de Queen de eerste vorst van wie de begrafenis plaatsvindt in de Abbey. De tweeduizend gasten zitten binnen. Wanneer om elf uur de kist bij de deuren van de Abbey is aangekomen, zal het land stilvallen. Het geroezemoes zal verstommen. Op stations wordt niets meer omgeroepen. Bussen komen tot stilstand en de chauffeurs gaan langs de kant van de weg staan. In 1952 stonden alle passagiers op een vlucht van Londen naar New York tegelijkertijd op en bogen het hoofd, 5500 meter boven Canada. Destijds was de inzet duidelijker, of in ieder geval leek dat zo. Een stotterende koning die deel uitmaakte van een Britse manier van leven die continu onder vuur lag, en die een existentiële strijd had overwonnen. Op de rouwkrans voor Churchill stond: ‘Voor betoonde moed’. In 1952 was de BBC-verslaggever die alle pracht en praal en rituelen vertaalde voor de rest van het land, Richard Dimbleby, dezelfde man die zeven jaar eerder als eerste Engelse verslaggever in Bergen-Belsen was geweest en verslag had gedaan van de gruwelen. De trompetblazers en de eeuwenoude tradities waren het bewijs dat we nooit ten onder zouden gaan; de jonge dochter van de koning zou heersen over de vrede. ‘Deze koninklijke ceremoniën stonden voor fatsoen, traditie en plichtsbesef, en boden tegenwicht aan de gruwelen van het nazisme,’ aldus een historicus. ‘Het werkte helend,’ zegt Jonathan Dimbleby, de zoon en biograaf van Richard. Vermoedelijk zit zijn broer, David, dit keer achter de BBC-microfoon. De vraag is wat de klokken, de emblemen en de herauten dit keer symboliseren. Op welk moment krijgt alle pracht en praal van de Britse monarchie iets absurds binnen de realiteit van een rijk in verval? ‘De grote zorg,’ aldus een historicus, ‘is dat het niet meer dan circusaapjes zijn.’
Als de monarchie blijft bestaan als vorm van theater, is dat onderdeel van het drama. Zijn ze nog geloofwaardig? Is het, met alle kennis van 2017, nog vol te houden dat één iemand de ziel van een land vertegenwoordigt? De monarchie is niet bedoeld om dergelijke vragen te beantwoorden. Ze is bedoeld om continuïteit te waarborgen. ‘Wat zijn we toch een groot deel van ons leven aan het acteren,’ mocht de koningin-moeder geregeld zeggen.
In de Abbey zal de aartsbisschop het woord nemen. Tijdens de gebeden zullen de omroepen geen vorsten in beeld brengen. Wanneer de kist weer in beeld verschijnt, zullen de baardragers hem op de groene affuit leggen die ook is gebruikt voor de vader van de Queen, en voor zijn vader en zijn vaders vader; 138 jonge matrozen zullen hun kin op de borst laten zakken en de affuit voorttrekken. De stoet zal de Mall op draaien. Vanaf Hyde Park Corner zal de lijkwagen 37 kilometer over de weg rijden naar Windsor Castle, dat de lichamen van Britse vorsten herbergt. De koninklijke hofhouding zal haar opwachten, staand in het gras. Dan zullen de deuren van het klooster sluiten en zullen de camera’s stoppen met registreren. Binnen in de kapel zal de lift afdalen naar de koninklijke grafkelder en zal koning Charles een handvol rode aarde uit een zilveren kom op de kist werpen.
Als de Britse Labourleider Jeremy Corbyn binnenkort wordt herkozen, zal dat vooral zijn dankzij zijn fanatieke jonge aanhang.
In dit internettijdperk is het binnen de politiek niet langer mogelijk om een scenario te volgen of de touwtjes strak in handen te houden; elke misser wordt vastgelegd en hypocriete standpunten komen snel aan het licht en worden moeiteloos naar buiten gebracht. Dat mensen teleurgesteld zijn in de huidige politiek is niet te wijten aan toenemende hypocrisie of een groter aantal missers, maar aan het gemak en de snelheid waarmee alles momenteel naar buiten kan worden gebracht. Dat laatste heeft nog meer gevolgen. De politici die zich momenteel in een grote populariteit mogen verheugen, die serieus worden genomen en een trouwe achterban hebben, zijn niet degenen die zich aan de oude regels houden, maar juist degenen die de regels openlijk aan hun laars lappen: de Trumps, de Farages, de Corbyns en de Sanders van deze wereld.
De kracht van dit nieuwe slag politici schuilt niet in het feit dat ze zich tegen het establishment keren (wat overigens nog maar de vraag is), maar eerder in de manieren waarop ze dat doen, en degenen op wie ze hun pijlen richten. Hun taalgebruik vervult een sleutelrol. Populistische politici, zowel ter linker- als ter rechterzijde, geven de voorkeur aan een staccato spreekstijl, gaan complexe problemen te lijf met ‘simpele waarheden’ en lijken spontaan en vanuit hun hart te spreken. Om kort te gaan wordt een beeld van authenticiteit opgeroepen door hun manier van doen, niet zozeer door de boodschap. Een boodschap die niet altijd vertrouwen wekt, maar die – en dat is cruciaal – steevast een emotionele reactie in de hand werkt.
Deze intergenerationele affaire tussen een babyboomer van zekere leeftijd en de gefrustreerde millennials is zonder meer een nieuw fenomeen
Hoewel deze populisten het afgelopen jaar een duidelijk stempel hebben gedrukt op de Anglo-Amerikaanse politiek, bekleedt over een jaar naar alle waarschijnlijkheid slechts een van hen een machtspositie – en wel Jeremy Corbyn. Centrumlinks in Engeland is er net zomin als de Republikeinen in geslaagd de opmars van hun populistische kandidaat te stuiten en zal waarschijnlijk tot een volgende algemene verkiezing moeten wachten om weer controle over de partij te krijgen. Nu het ernaar uitziet dat Corbyn zijn leiderschapspositie zal weten vast te houden en dat een overweldigende meerderheid van de leden voor hem zal stemmen, zal centrumlinks moeten zien te doorgronden wat de aantrekkingskracht is van deze rattenvanger.
Corbyn mag dan misschien niet één originele gedachte hebben gehad sinds 1985, dat lijkt weinig uit te maken: zijn oude ideeën, zijn achtergrond en zijn amateurisme maken deel uit van zijn aantrekkingskracht. Voor zijn achterban maakt zijn onbekwaamheid hem alleen maar ‘echter’, en hoe meer mensen het tegen hem opnemen, hoe principiëler hij lijkt. Cameron mag dan tegen hem zijn uitgevaren in het Lagerhuis, om zelf te scoren, maar juist doordat Corbyn een leider is die doet denken aan een verstrooide aardrijkskundeleraar, wordt hij beschouwd als authentiek. Hij is de retropoliticus pur sang, met de charme van een platenspeler in een iPod-tijdperk.
Dergelijke eigenschappen zien we niet alleen in zijn manier van doen, maar ook bij zijn achterban. Met zijn 67 jaar oefent hij vooral een grote aantrekkingskracht uit op jongeren.
De politiek werkt wel vaker merkwaardige allianties in de hand, maar deze intergenerationele affaire tussen een babyboomer van zekere leeftijd en de gefrustreerde millennials is zonder meer een nieuw fenomeen. Het zou geen verbazing hoeven wekken, net zomin als de opkomst van een progressief radicalisme onder Britse jongeren. De jongeren van nu zijn in economische zin slechter af dan welke generatie ook, sinds de jaren dertig van de vorige eeuw. Hun onvrede is alleen maar toegenomen sinds het EU-referendum. Ze hebben weinig middelen en grote schulden; de lonen zijn bevroren terwijl de woonlasten in hoog tempo stijgen. Een kwart van de afgestudeerden zit tien jaar na het verlaten van de universiteit nog altijd op een salaris van zo’n 23 duizend euro per jaar. Ze zijn terecht gefrustreerd over de kabinetten die hen hebben opgezadeld met een verlammend hoge schuld, voor een diploma dat geen enkele garantie biedt op een fatsoenlijke baan. En toch zijn het, net als alle radicalen voor hen, voornamelijk de blanke middenklassers die zich keren tegen een systeem waar ze in grote lijnen baat bij hebben, en die troost zoeken bij een leider met een vergelijkbare achtergrond.
Onzalig socialisme
Het is een generatie die prijsstelt op ogenblikkelijke behoeftebevrediging, en dat is precies wat Corbyn biedt. Hij is geen begenadigd redenaar maar hij gebruikt precies de juiste woorden – waarden in plaats van beleid, morele verontwaardiging in plaats van oplossingen. Echte corbynista’s geven niet om gedetailleerd uitgewerkte politieke oplossingen, omdat ze denken dat die toch niet zullen werken, of dat ze in de praktijk toch weer worden teruggedraaid. Ze hechten ook geen waarde aan politieke competenties of zelfs verkiesbaarheid. Wat is er zo geweldig aan macht als het ten koste gaat van je principes?
Natuurlijk staan niet alle jongeren achter Corbyn, en ook zijn niet alle corbynista’s jong. Er zijn ook babyboomers die zich weer laten meevoeren door de ‘democratische politiek’ die ze kennen uit hun jeugd. Het is belangrijk om vast te stellen wie we precies bedoelen met ‘jongeren’. De volgelingen van Corbyn zijn niet de kinderen van Thatcher – ze zijn nog geen vijfentwintig, ze zijn geboren in de jaren negentig, toen John Major aan de macht was. Zij zijn vertrouwd met crisis in plaats van een hausse, met campagnes voor een veilig onderkomen in plaats van gesloten winkels, en ze beschouwen drank en drugs als geldverkwisting. Gezien het feit dat zij de zwaarste klappen opvangen van de financiële crisis, wekt het nauwelijks verbazing dat zij meer neigen tot politiek radicalisme dan de kinderen van Thatcher, die hun schaapjes al aardig op het droge hadden toen een voor een de banken omvielen.
Corbyns grootste kracht is misschien wel zijn vermogen om aansluiting te vinden bij de belevingswereld van de jongeren – om preciezer te zijn: om het linkse, progressieve gedachtegoed van de twintigste eeuw te verbinden aan het populisme van de eenentwintigste eeuw. Zijn motto ‘powered by the people’, (mogelijk gemaakt door de mensen zelf) is de perfecte leus voor de Facebookgeneratie, die een ingebakken wantrouwen heeft tegen een anonieme bureaucratie, die gelooft in e-burgeractivisme en die meer vrijwilligerswerk verricht binnen de eigen gemeenschap dan welke demografische groep ook. Het zou echter een vergissing zijn om te denken dat het corbynisme een nieuwe, post-Thatchersolidariteit in de hand werkt. Het tegendeel is waar. Het is precies zijn soort onzalig socialisme – een en al snapchatpolitiek en hashtaggen – dat neoliberaal geconditioneerde mensen aanspreekt die ervan overtuigd zijn dat hun mening van belang is, maar dat hun stem er niet toe doet. Ondertussen rest de centrumlinkse politiek niets anders dan wachten tot de corbynistatrein tegen het stootblok knalt.
Auteur: Eliza Filby
Vertaler: Nicolette Hoekmeijer
Brits cultureel en politiek tijdschrift, in 2008 opgericht met als missie ’het vieren van de westerse beschaving’ en de bijbehorende waarden: democratie, debat en vrijheid van meningsuiting. De redactie ijvert er ook voor het Britse essay nieuw leven in te blazen, ter verrijking van het medialandschap ‘dat wordt overspoeld door het journalistieke equivalent van fastfood’.
CONTEXT: Verkiezingen
Jeremy Corbyn, de zeer linkse Labourleider, zal op 24 september moeten worden herkozen. Hoewel die verkiezing noodzakelijk is geworden door een motie van wantrouwen, die eind juni met overweldigende meerderheid werd aangenomen door de leden van de fractie in het Lagerhuis, zal Corbyns mandaat volgens The Guardian niettemin worden hernieuwd: 54 procent van de 650.000 leden van de partij heeft te kennen gegeven hem te steunen. Zijn voornaamste concurrent, Owen Smith, die in de partij tot het centrum behoort, zou slechts kunnen rekenen op 22 procent.
De herverkiezing van Corbyn zal geen einde maken aan de crisis binnen Labour, maar de kloof tussen de basis en de parlementsfractie slechts kunnen verbreden. Volgens een peiling van het onderzoeksbureau YouGov zou Labour in de huidige situatie bij verkiezingen een zware nederlaag lijden, een verlies dat vooral ten goede zou komen aan de Conservatieven.
Met de verkiezing van Jeremy Corbyn tot partijleider heeft de Labourachterban een duidelijke boodschap afgegeven. Het partijestablishment kan daar beter naar luisteren, schrijft Gary Younge. Met minachting en chagrijn krijgen ze hun gelijk niet terug.
‘Ik heb al voor het ontbijt in zes onmogelijke dingen geloofd,’ zei de koningin tegen Alice in Through the Looking-Glass. Zaterdag 12 september zou dat aantal tegen lunchtijd wellicht zijn verdubbeld. Jeremy Corbyn, een trouwe aanhanger van de linkervleugel van Labour, won die dag de verkiezingen om het leiderschap van de partij. Zijn eerste daad als leider was zijn toespraak voor een grote menigte waarin hij vluchtelingen welkom heette.
Met een overweldigende 59 procent van de stemmen kwam Corbyn als winnaar van de eerste ronde uit de bus – het grootste kiezersmandaat van een partijleider uit de Britse politieke geschiedenis. Er zijn te weinig Trotskisten, nieuwe leden, afvallige tory’s en andere afvalligen om zo’n klaterende overwinning te verklaren. Toen zijn campagne begon te lopen, wilde menigeen dat nog niet zien. Maar niemand kan er nu nog omheen dat hij de keuze van de partij is. Op zaterdagmiddag kon je zijn aanhangers rond zien lopen, pronkend met hun badges, verdwaasd van vreugde en ongeloof, en nog niet helemaal in staat om de immense omvang te beseffen van wat zij hadden gedaan, wat hij had gedaan en wat er nog zou volgen. Hoe je ook denkt over de wijsheid van die keuze, dat het een revolutionaire keuze is staat buiten kijf. Allerlei maatschappelijke debatten wordt nieuw leven ingeblazen: over nationalisatie, nucleaire afschrikking en de verdeling van de rijkdom. Daarmee is de richtingenstrijd binnen Labour niet langer gebaseerd op personen, maar op beleid. Dat heeft de mensen die vervreemd waren van de partij nieuwe energie gegeven en het establishment vervreemd. De rebellen zijn nu de leiders; zij die eens aandrongen op loyaliteit zijn nu in opstand. Vier maanden na de verloren verkiezingen is een aanzienlijk deel van de basis van Labour voor het eerst in bijna een hele generatie weer enthousiast over de politiek, terwijl een ander deel de wanhoop nabij is.
Man van overtuigingen
Als teruggetrokken levend, bescheiden man met een tenger postuur en zachte stem is Corbyn ogenschijnlijk net zo min geschikt voor de mania die hij nu ontketent als de timide tennisser Tim Henman destijds. Hij is een man van overtuigingen maar met weinig charisma. Maar dit heeft ook niet zo veel met Corbyn te maken. Hij is minder het product van een beweging dan een exponent van de tijdgeest in de westerse wereld. Na bijna vijftien jaar van oorlog, crisis en bezuinigingen beleven linkse sociaal-democraten in al hun verschillende nationale verschijningsvormen een wederopbloei in hun zoektocht naar een weerwoord op de neoliberale consensus. In de VS ligt de zelfbenoemde ‘democratische socialist’ Bernie Sanders in de opiniepeilingen in belangrijke staten voor op Hillary Clinton als toekomstige Democratische presidentskandidaat. Podemos in Spanje, Syriza in Griekenland en Die Linke in Duitsland zagen allemaal aan de stoelpoten van de gevestigde centrum-linkse partijen. Daarnaast komt Corbyns vermogen om vragen in een heldere en directe manier te beantwoorden neer op een afstraffing van de politieke elite in het algemeen. Ook op dit gebied werd zijn kracht geaccentueerd door de zwakte van zijn tegenkandidaten voor het partijleiderschap. Deze angstvallige technocraten vielen niet alleen nauwelijks van elkaar te onderscheiden, maar hadden ook programma’s die weinig weerklank vonden, als ze al te begrijpen waren. Los van een bon voor te hard rijden leken ze verder weinig tekenen van geestdrift te vertonen. Er was niets dat hen verkiesbaarder maakte dan Corbyn. Dus voor leden van Labour die op zoek waren naar een leider die meer wilde dan alleen maar besturen, was Corbyn de logische kandidaat. Niemand, en Corbyn ook niet, had dit zien aankomen.
Deze afrekening zat er al lang aan te komen
Niet serieus genomen
Wat hij de afgelopen maanden heeft meegemaakt, komt precies overeen met een uitspraak over radicale hervormers die over het algemeen aan Gandhi wordt toegeschreven: ‘Eerst negeren ze je, dan lachen ze je uit, dan bestrijden ze je en dan win je.’ Vlak voor tijd werd hij nog toegelaten als kandidaat toen enkele parlementsleden hem alsnog nomineerden, niet zozeer omdat ze hem steunden als wel omdat ze wilden dat het linkse geluid van Labour gehoord kon worden – een symbolisch gebaar om te laten zien dat de partij nog wortels had, ook al waren die niet zichtbaar. Niemand had verwacht dat die stem zo duidelijk gehoord zou worden, zo breed begrepen en zo serieus genomen door de leden. Partijbonzen dachten dat zijn aanwezigheid een debat over de bezuinigingen zou opleveren; weinigen gingen ervan uit dat hij zou winnen. Zijn kandidatuur werd gezien als smaakmaker, maar verder niet serieus genomen.
Vanaf het moment dat duidelijk werd dat die verwachting onjuist was, gingen de politieke elite en de media over op ongeloof en vervolgens paniek, zich kennelijk niet bewust van het feit dat de leden met hun groeiende steun voor Corbyn net zo goed de partijleiding afwezen als Corbyn omarmden. Vroegere Labourleiders en belangrijke commentatoren spraken kleinerend over zijn aanhang als onvolwassen, misleid, sensatiebelust en niet realistisch, en toonden zich verbaasd toen bleek dat ze hen niet konden overtuigen. Deze afrekening zat er al lang aan te komen. De afgelopen tientallen jaren heeft de leiding van Labour met onverschilligheid en soms met minachting neergekeken op de diverse sociale bewegingen – tegen de oorlog, de bezuinigingen, de schoolgelden, racisme en ongelijkheid. Ze zagen de leden van die bewegingen, van wie velen trouwe Labourkiezers waren, niet als potentiële bondgenoten maar als lastpakken. De grote hoeveelheid vooraanstaande Labourparlementariërs die hun zetel opgaven nadat het resultaat bekend was gemaakt, en de apocalyptische waarschuwingen van vroegere ministers over het lot van de partij onder leiding van Corbyn, laten zien dat deze houding nog niet is veranderd. De partij heeft gesproken; de oude leiders zouden er goed aan doen als ze daarnaar zouden luisteren, maar vooralsnog houden ze hun handen voor hun oren. Met minachting en chagrijn krijgen ze hun gelijk niet terug. Maar ze kunnen hun voorspelling dat ze zo nooit de verkiezingen winnen, laten uitkomen door te weigeren Corbyn als legitiem gekozen partijleider te accepteren. Niet alleen is Corbyn geen huwelijksreis gegund, de familie is er zelfs op uit om op de trouwerij eens lekker te gaan knokken.
Desalniettemin blijft de vraag of Corbyn landelijke verkiezingen kan winnen een heel belangrijke vraag waar veel meningen over zijn maar waar nog geen definitief antwoord op is. We zitten in onbekende wateren en waarschijnlijk wordt het lastig navigeren. De verkiezingen van mei hebben wel aangetoond dat het Britse electorale landschap grillig en onvoorspelbaar is. Wat opgaat voor Londen en Schotland hoeft niet op te gaan voor het midden van Engeland en het zuidoosten. Tot op bepaalde hoogte is Corbyns succes afhankelijk van zijn optreden als leider en de mate waarin zijn aanhangers hun enthousiasme op anderen weten over te brengen.
Het is een groot risico. Toen Tony Benn begin jaren tachtig een gooi deed naar de functie van plaatsvervangend leider van de Labourpartij, zou hij, als hij gewonnen had, veel steun hebben gekregen vanuit de vakbeweging en de vredesbeweging. Corbyn erft een roerige politieke partij en een vastberaden maar vooralsnog ongeorganiseerde groep aanhangers. Klaarblijkelijk vonden velen dat het risico wel waard. In de woorden van de Amerikaanse socialist Eugene Debs: ‘Je kunt beter stemmen op wat je wilt en het dan niet krijgen, dan stemmen op wat je niet wilt en dat dan wel krijgen.’
Gary Younge
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
