Voor liefhebbers van Londen vindt tot eind september bij het Londense veilinghuis Catherine Southon Auctioneers een bijzondere online veiling plaats van mogelijk het summum van Londense stedelijkheid: originele exemplaren van straatnaambordjes worden te koop aangeboden.
‘Als je zou vragen hoe een typisch Londens straatnaambord eruitziet’, schrijft Peter Watts op de Britse cultuursite Apollo, ‘dan zullen de meeste mensen waarschijnlijk komen met een beschrijving die neigt naar het klassieke design van straatnaambordjes in Westminster: een bord van wit email met strakke zwarte letters en de postcode van het betreffende district in rood en daaronder, eveneens in rood, de naam van het stadsdeel, alles in schreefloze letters. Dit klassieke en auteursrechtelijk beschermde ontwerp, waarvan momenteel veel originele exemplaren online worden geveild door Catherine Southon Auctioneers, doet historisch aan, maar werd verrassend genoeg pas in 1967 ontworpen door de Design Research Unit van ontwerper Misha Black.’
Black kreeg van de gemeenteraad van Westminster de opdracht om een eenvoudig en opvallend sjabloon te ontwerpen dat het bestaande rommelige beleid rond de ontwerpen van straatnaambordjes zou vervangen en dat deed hij met groot succes. ‘Het sjabloon van straatnaambordjes van Westminster heeft zijn specifieke doel overstegen en is representatief geworden voor heel Londen’, schreef Alistair Hall over het Westminster-model in zijn boek London Street Signs uit 2020. ‘Net als het ronde logo van de Londense Underground, is het een visuele afkorting voor de stad zelf geworden.’
Abbey Road
Black kreeg destijds voor zijn werk een vergoeding van 540 Britse pond plus onkosten. Dat bedrag is vandaag de dag misschien net toereikend om twee of drie van de straatborden te kopen die deze maand worden geveild, afhankelijk van waar de voorkeur naar uitgaat. Eerder dit jaar verkocht het veilinghuis een straatnaambord van Abbey Road voor maar liefst 37.000 Britse pond (43.275e euro) dat werd geschat op zo’n 1200 tot 2400 eEuro en dat zeer waarschijnlijk is gekocht als een unieke toevoeging aan de Beatles-collectie van een bemiddelde verzamelaar. Ter vergelijking: het straatnaambord voor Boscobel Street, een aardige maar makkelijk te vergeten straat in de buurt van Edgware Road, ging weg voor het luttele bedrag van 90 Britse pond, iets meer dan 100 euro.
Het prijsverschil is een duidelijk bewijs van de hiërarchie van straatnamen in Londen. Hoewel 37.000 Britse pond misschien moeilijk overtroffen zal worden, zijn er deze maand nog enkele grote knallers die worden geveild, zoals de originele borden van Shaftesbury Avenue, Haymarket, The Strand en St. Martin’s Lane; klassiekers uit het Londense Chinatown zoals Gerrard Street en Lisle Street en Brewer Street in Soho. Voor politieke junkies komen borden van Whitehall en Millbank onder de hamer. Er zijn er nog tientallen meer, afkomstig uit het centrum van Londen en de omgeving van St. John’s Wood, Maida Vale en Notting Hill, alles bij elkaar een aantrekkelijke mix van belangrijke verkeersaders en woonstraten.
De verkoop omvat overigens ook belangrijke memorabilia afkomstig uit het trein- en Underground-vervoer en bijbehorende bewegwijzering, waaronder een aantal prachtige en forse email borden voor de metrostations Tottenham Court Road, Oxford Street en Bond Street. Verwacht wordt dat die aanzienlijke bedragen zullen gaan opleveren.
Emotionele betekenis
De aantrekkingskracht van de straatnaamborden is duidelijk, schrijft Peter Watts. ‘Voor een vergelijkbaar bedrag dat je neertelt voor een stuk betaalbare originele kunst, kunnen mensen op deze veiling in bezit komen van iets dat een diepe persoonlijke en emotionele betekenis kan hebben. Het kan een straat zijn waar ze woonden of werkten of het zou een straat kunnen zijn die hun naam draagt. Voor iets meer geld kun je ook in bezit komen van een artefact met een bredere culturele betekenis: een fysiek stuk van Londens Theatreland of een deel van het politieke landschap.’
‘Er is iets gezaghebbends aan de stijl van Westminster, dankzij de kracht van het ontwerp en hun plek van herkomst’
Elk straatbord zal voor iemand betekenis hebben, mijmert Watts, en sommige hebben zelfs betekenis voor nagenoeg iedereen. Maar roepen dergelijke objecten echt zulke sterke emoties op als ze verwijderd zijn van de locaties waarvoor ze bedoeld waren? Als ze zijn losgeweekt van het lawaai, de drukte en het groezelige stedelijke landschap en in plaats daarvan worden opgehangen in de relatief onbeduidende omgeving van een hedendaags woonhuis, met uitzicht op de keuken? Watts acht het twijfelachtig, maar denkt wel dat de straatborden op zijn minst jeugdherinneringen zullen oproepen en vast en zeker aanleiding zullen vormen voor een ‘trip down memory lane’.
Hoe het ook zij, dankzij het scherpe oog voor design van Professor Black zien de straatborden van Westminster er ontegenzeggelijk krachtig en prachtig uit. Andere straatnaamborden in Londen hebben misschien meer elan –vervaagde geschilderde borden zijn een persoonlijke favoriet, schrijft Watts. Er zijn nog altijd de fantastische zwarte tegelborden van Hampstead en op diverse plekken in Londen zijn nog steeds enkele fraaie keramieken en melkglazen voorbeelden aanwezig. ‘Maar er is iets gezaghebbends aan de stijl van Westminster, dankzij de kracht van het ontwerp en hun plek van herkomst: het is mogelijk de enige wijk waar alle Londenaren een band mee hebben.’
Slijtage
De borden die nu geveild worden, zijn afkomstig uit een privécollectie. Ze zijn hoogstwaarschijnlijk ooit aangeschaft tijdens verkopen die af en toe worden gehouden door de gemeenteraad van Westminster, die regelmatig zijn voorraad oude borden van de hand doet. Straatnaamborden zijn ontworpen om lang mee te gaan, maar ze worden om allerlei redenen vervangen. Zo moet het Abbey Road-bord vaker dan andere borden worden vervangen vanwege de onophoudelijk aangebrachte Beatles-graffiti.
Daarnaast lanceerde Westminster in 2010 zijn Leesbaar Londen-campagne, waarbij alle straatnaamborden werden veranderd om ze ‘gebruiksvriendelijker’ te maken. Veel van de oude borden werden in die tijd verkocht, en een bord van Shaftesbury Avenue werd geschonken aan het Victoria and Albert Museum. ‘Sommige van de exemplaren in de huidige veiling vertonen tekenen van slijtage’, schrijft Watts, ‘wat voor mij alleen maar bijdraagt aan de aantrekkingskracht. Zo wordt de eerste S van Storey’s Gate aan het oog onttrokken door een lik van mogelijk politiek gemotiveerde rode verf, hetgeen leidt tot “Torey’s Gate”; het bord van Orange Yard is nog steeds bezaaid met oude stickers, terwijl Clifton Gardens en Horse Guards Avenue behoren tot de borden met het gehavende en versleten uiterlijk van een goed geleefd leven.’
De online verkoop van Transport en Westminster Street Signs bij Catherine Southon Auctioneers and Valuers loopt nog tot 24 september.
