Hoofdrolspeelster Mary Twala Mhlongo van de film This is not a burial, it’s a resurrection ontvangt veel lof voor haar spel: ‘Haar gezicht is een staalkaart van menselijk uithoudingsvermogen’, schrijft LA Times.
Het bergdorpje Nasaretha in het door Zuid-Afrika omsloten Lesotho dreigt onder water te verdwijnen als het plan van de overheid voor een grote stuwdam werkelijkheid wordt. De oude en wijze vrouw Mantoa wil koste wat het kost voorkomen dat de begraafplaats en daarmee de hele dorpscultuur wordt weggespoeld en leidt de opstand van het dorp. Dat is het op feiten gebaseerde uitgangspunt van de speelfilm This is not a burial, it’s a resurrection van de in Lesotho geboren regisseur Lemohang Jeremiah Mosese.
John Lynn van de internationale filmsite International Cinephile Society is vol bewondering voor het kleurgebruik en de kadrering en vond het de mooiste film van het afgelopen jaar. ‘De camera maakt een levend organisme van een dorpsgemeenschap en laat haarscherp zien hoe moderne ontwikkelingen onze cultuur bedreigen.’
In Los Angeles Times beschrijft Robert Abele de film als ‘poëtisch en schilderachtig’ en vindt hij het ‘een schande’ dat Mosese er geen Oscarnominatie aan overhield. Wel vraagt hij zich af wat er van de film was geworden zonder hoofdrolspeelster Mary Twala Mhlongo: ‘Met haar verweerde gezicht, tere maar ongebroken postuur en bewonderenswaardige vasthoudendheid vormt ze een staalkaart van het menselijk uithoudingsvermogen.’
‘Mosese maakt duidelijk dat je leeft in het land waar je geliefden zijn begraven’
Volgens Andy Crump van het Amerikaanse Paste Magazine is het vooral ook een film over leven en dood: ‘Mosese maakt duidelijk dat je leeft in het land waar je geliefden zijn begraven. Noch de levenden, noch de doden kunnen dat ongestraft achter zich laten.’
Criticus Anthony Lane van The New Yorker kan zich voorstellen dat sommige kijkers de bredere context missen. Want in werkelijkheid is in Lesotho een veelomvattend meerjarenplan uitgevoerd om de lokale bevolking van water en stroom te voorzien. Maar daar gaat het Mosese niet om, schrijft Lane: ‘Hij wil de invloed van politiek en bestuur tot mythische proporties brengen. Letterlijk, door natuur en gemeenschap als een Grieks koor op te voeren, inclusief klaagzangen.’
‘De film brengt het aardse bestaan samen met een mystieke droomwereld’
Guy Lodge heeft op een vergelijkbare manier naar de film gekeken, schrijft hij in Variety: ‘De film brengt het aardse bestaan samen met een mystieke droomwereld.’ Hij vindt dat deze ‘avant-garde Zuid-Afrikaanse vertelling’ ook buiten het art house circuit de volle aandacht verdient. Lodge noemt het een ‘onvoorspelbare film met een hoekige sound design die dialogen doet verstommen. Door de natuurlijke lichtinval en het kleurenpalet wordt de kijker aan de grond genageld en dan meegevoerd naar een magisch-realistische sfeer.’
This is not a burial, it’s a resurrection van Lemohang Jeremiah Mosese is vanaf 29 juli te zien in de bioscoop.
Na een online-editie en uitstel sinds mei, wordt vanaf vandaag eindelijk het Filmfestival in Cannes geopend. Het commentaar en de favorieten van de buitenlandse pers.
Voor het eerst sinds een lange tijd ontmoeten cinefielen elkaar weer op La Croisette, de glamoureuze boulevard van de Franse kustplaats. Het 74ste Filmfestival van Cannes begint vandaag en duurt tot 17 juli – een zomerfestival dus, en niet zoals gebruikelijk in mei, als gevolg van de pandemie die uitstel noodzakelijk maakte. De editie van 2020 werd zelfs vervangen door een online-evenement.
De stad, die zo veel heeft geleden onder het wegblijven van toeristen, wacht ongeduldig op de terugkeer van festivalgangers, meldt Variety. ‘Na Parijs is Cannes de Franse stad met de meeste tentoonstellingen en shows, en de tweede favoriete bestemming voor zakenreizen. De toeristische sector draagt voor 50 procent bij aan het bbp van de stad, waarvan de industrie niet veel voorstelt. Hoe moet je anders de aanwezigheid van vijfhonderd restaurants in een stad met minder dan 75.000 inwoners verklaren?’ In een normaal jaar worden de economische baten van het festival geschat op zo’n 200 miljoen euro, vandaar het enorme tekort voor 2020.
De stranden zullen druk zijn, de zon vurig en het nachtleven in volle gang
Maar nu staat alles klaar, verzekert het filmtijdschrift, om de duizenden bezoekers te verwelkomen: ‘Behalve het Carlton [een van de beroemdste paleizen in de stad], dat tot 2023 gesloten is wegens renovatie, zijn alle hotels beschikbaar om bezoekers te ontvangen, evenals bars en restaurants. De stranden zullen druk zijn, de zon vurig en het nachtleven in volle gang.’ Het Amerikaanse weekblad vervolgt met het opsommen van de steun en maatregelen van de staat en de gemeente (met name huurvrijstellingen) waarvan onder meer de dienstensector heeft geprofiteerd.
Wel zal er minder publiek aanwezig zijn dan normaal. ‘Reisbeperkingen, verschillen in de voortgang van vaccinatieprogramma’s en algemene voorzichtigheid met betrekking tot reizen zullen het filmfestival van Cannes van zijn gebruikelijke omvang beroven’, zegt Variety. ‘Tot nu toe hebben de organisatoren 20.000 deelnameverzoeken ontvangen, de helft minder dan in vorige edities. Slechts 40 procent van de professionals die gewoonlijk aanwezig zijn, wordt verwacht op de filmmarkt [een belangrijke bijeenkomst voor de sector, die parallel aan de competitie plaatsvindt]. Ook de mogelijkheid om op afstand deel te nemen zal van sterke invloed zijn op het festival.’
Spike Lee
Hoe dan ook, het feest zal er niet minder door worden, menen de critici. Onvoorspelbaarheid belooft het sleutelwoord van het festival te worden, voorspelt The Guardian. En sluit goed aan op de Amerikaanse juryvoorzitter dit jaar: ‘Spike Lee: de meester van de chaos, is klaar om het Filmfestival van Cannes wakker te schudden’, kopt het Britse dagblad, dat van de gelegenheid gebruikmaakt om deze filmmaker met zijn onnavolgbare stijl te portretteren – op het scherm, in zijn toespraken, maar ook in zijn outfits.
De regisseur van Do the Right Thing, BlacKkKlansman (grand prix op Cannes in 2019) en Da 5 Bloods bereidt samen met de Britse toneelschrijver Kwame Kwei-Armah een muzikale komedie voor over de uitvinding van Viagra. Kwei-Armah vertelt TheGuardian: ‘Voor mij is Spike Lee een soort peetvader: de peetvader van zwarte filmmakers.’ De krant hoopt dat het resultaat ‘de mix van debat en lichtheid is waar La Croisette nu behoefte aan heeft’.
De overige juryleden worden door IndieWire geïntroduceerd.Deze Amerikaanse cultuursite benadrukt het nogmaals: van de Frans-Senegalese regisseur Mati Diop tot acteur Tahar Rahim en de Braziliaanse filmmaker Kleber Mendonça Filho; ‘de meeste juryleden zijn nauw verbonden met het festival’.
Favorieten
Uiteraard presenteren de publicaties graag hun lijsten met veelbelovende films. Zo maakten The Hollywood Reporter en Vulture, de altijd scherpe culturele site van New York Magazine, hun selectie. Op beide lijsten is de openingsfilm te vinden: Annette van Leos Carax, door het Californische weekblad omschreven als ‘Franse punkdichter’. ‘Adam Driver speelt een komiek die getrouwd is met een beroemde zangeres (Marion Cotillard). Hun leven neemt een andere wending als hun dochter wordt geboren, die een bijzondere gave heeft.’
Op beide lijsten staat ook Benedetta, waarin Paul Verhoeven, ‘de Nederlandse provocateur (…)’, ‘het lot van een lesbische non in Italië ten tijde van de renaissance’ laat zien. En ook Bergman Island, de raamvertelling van Mia Hansen-Løve op het Zweedse eiland Farö, dat geliefd is bij de beroemde Scandinavische regisseur. De New Yorkse site wijst ook op de tweede horrorfilm van de Franse Julia Ducournau (na Grave, in 2016). Het nieuwe opus, genaamd Titanium, ‘is al net zo verontrustend, zij het een tikkeltje obscuurder’.
South China Morning Post is blij met de deelname van films uit heel Azië. De Hongkongse krant wijst er ook op dat de Zuid-Koreaanse acteur Song Kang-ho in de jury zit; ‘terug in Cannes, twee jaar nadat Parasite de eerste in een lange reeks prijzen op La Croisette won’.
Films die worden aangehaald door South China Morning Post zijn onder meer Drive My Car, van Ryusuke Hamaguchi (een bewerking van een kort verhaal van de Japanse schrijver Haruki Murakami), en Memoria, waarin de Thaise regisseur Apichatpong Weerasethakul de Schotse actrice Tilda Swinton een bootreis door Colombia laat maken.
De speelfilm Identifying Features toont de machteloosheid van de Mexicaanse migrant. ‘Een somber verhaal dat wordt verlevendigd door pakkende, krachtige beelden.’
Terwijl Magdalena op zoek is naar haar zoon, van wie ze al twee maanden niets meer heeft vernomen, keert Miguel gedesillusioneerd terug naar zijn geboortedorp. Met dit gespiegelde verhaal draait het in de speelfilm Identifying Features om het dilemma van de vele Mexicanen die illegaal de grens met de VS proberen over te steken. Een kwestie van leven of dood, met een geringe kans op een beter bestaan.
‘Een huiveringwekkende film die doet denken aan een helletocht’, schrijft Celia Sutton in het Spaanse filmmagazine El Espectador Imaginario. ‘Het is pijnlijk en ironisch om te bedenken dat mensen verantwoordelijk zijn voor de gruwelijkste dissonanten in de hedendaagse samenleving.’
Hoewel hij het ‘een meeslepend verhaal’ vindt, met ‘een aantal sterke scènes’, is Dennis Harvey van Varietyniet alleen maar enthousiast over Identifying Features. De criticus miste de sociale en politieke context van de vluchtelingenproblematiek en raakte daarnaast gefrustreerd door de ‘gekunstelde’ aanpak: ‘Het publiek buiten Mexico weet niet genoeg over de corruptie van grensmilities en drugsbendes, en is evenmin vertrouwd met de cryptische, haast mythologische laag in de film.’ Zo weet hij niet wat hij aanmoet met de figuur El Diablo, ‘met grote hoorns en zelfs een staart’, die plotseling opduikt in de film.
Voor Sergi Sánchez van de Spaanse krant La Razón is het gebrek aan duiding juist een sterke troef van de Mexicaanse regisseur Fernanda Valadez. Volgens hem gaat het niet om de corruptie bij de douane of de werkwijze van de maffia: ‘Alleen het intieme drama van Magdalena telt. De rest van de wereld keert haar de rug toe, letterlijk.’
Ook Teo Bugbee van The New York Times is overtuigd door de film. ‘Een somber verhaal dat wordt verlevendigd door pakkende, krachtige beelden.’ Bugbee is onder de indruk van het sound design: ‘Je hoort voortdurend geluiden die van buiten het beeld komen. Zo wordt benadrukt dat de personages geen invloed hebben op wat er in hun omgeving aan de hand is.’ Ze omschrijft Identifying Features als een ‘zelfverzekerd debuut waarin de regisseur op een geraffineerde manier erkenning vraagt voor de machteloosheid van Mexicaanse migranten’.
Identifying Features (Sin señas particulares), de eerste speelfilm van Fernanda Valadez, is vanaf 1 juli te zien in de bioscoop
In deze Netflix-serie proberen de kinderen van superhelden de daden van hun ouders te evenaren. Dat levert een verhaal op over familie, macht en loyaliteit.
Met de achtdelige serie Jupiter’s Legacy kom je als liefhebber van film, spektakel en de complexe dynamiek tussen familie, macht en loyaliteit aan je trekken. In de serie lopen twee verhaallijnen door elkaar. Het eerste verhaal is dat van de eerste superhelden van onze wereld die inmiddels tot de vereerde ‘elder guard’ behoren. Het tweede verhaal betreft hun kinderen, eveneens in bezit van superkrachten en verwikkeld in een strijd om de legendarische heldendaden van hun ouders te evenaren. En dat blijkt niet eenvoudig.
‘De serie is deels 2001, deels Avengers en deels Godfather Part II’
De serie is gemaakt door Sang Kyu, in samenwerking met comic-schrijver en bedenker Mark Millar. Chase Tang speelt een superschurk met een ambigu karakter, zoals bij meerdere personages het geval is. Het is dan ook de kunst om erachter te komen wie de bad guys zijn. Mark Millar over Jupiter’s Legacy: ‘De serie is deels 2001, deels Avengers en deels Godfather Part II.’
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Olifant in de slaapkamer
Tussen bedrog en individuele manifestatie
LITERATUUR | Universitair docent Carlo en makelaar Margherita, twee dertigers in Milaan, zijn gelukkig getrouwd, hebben samen een kind en desondanks ontbreekt er iets. Daarom houden ze er beide een geheime affaire op na. Dat ze daar eigenlijk beter niet aan toe kunnen geven, maakt het alleen maar spannender. Gruwelijke gevolgen kunnen niet uitblijven. Maar het leidt ook tot essentiële vragen. Vormt ontrouw het ultieme bewijs voor hun onvoorwaardelijke liefde? En betekent het tegelijkertijd niet de pure manifestatie van het individu?
Zo liggen de kaarten in Fedeltà, de roman van Marco Missiroli, die vorig jaar in Italië de prestigieuze literatuurprijs Premio Strega won. Dit tot verbazing van criticus Damiano Sinfonico van het Italiaanse cultuurblad LaBaleinaBianca die Missiroli een gebrek aan originaliteit verwijt: ‘Het verhaal opent nergens nieuwe perspectieven en lijkt eerder een lofzang op het huwelijk of een vaste relatie.’ Bovendien hekelt de recensent Missiroli’s ‘eentonige taalgebruik, dat geheel in dienst staat van de plot en geen spoor van autonomie vertoont’.
Alfonsa Laonigro van het Italiaanse the WiseMagazine legt uit dat Missiroli de clichés over overspel juist nodig heeft om duidelijk te maken hoe ontrouw bij uitstek een manier is om trouw aan jezelf te blijven. ‘Freud schemert door in alle hoofdstukken. De hoofdrolspelers raken verstrikt in een spiraal waaruit niet valt te ontsnappen aan verlangens en schuldgevoelens.’
Hij houdt zijn hart vast voor de ontvangst in eigen land
Op de Engelstalige Indiase nieuwssite The Newzly noemt Katie Law de roman slim geconstrueerd: ‘Zoals de personages kriskras in elkaars leven opduiken en het negen jaar later opnieuw met elkaar te stellen krijgen.’
‘Voor een volk met de reputatie dat het ontrouw als een beproefd middel beschouwt om het (huwelijkse) leven op smaak te houden, zijn de verontwaardigde reacties op de roman in Italië op zijn minst opmerkelijk’, schrijft Charles Wooley in The Australian. Hij houdt zijn hart vast voor de ontvangst in eigen land, zeker nu bekend is geworden dat er ook een Netflix-serie in de maak is. ‘Straks kan geen enkel liefdeskoppel ontkomen aan deze olifant in de slaapkamer.’ Een klassieker als Anna Karenina of Madame Bovary is het volgens Wooley niet, maar dat het boek opschudding veroorzaakt is al heel wat.
Fedeltà van Marco Missiroli, door Hilde Schraa in het Nederlands vertaald als Trouw, verscheen eind mei bij uitgeverij Cossee.
Diederik Samwel
Detective die met zichzelf overhoop ligt
Steractrice maakte zich nooit eerder zo klein
MISDAADSERIE | In Easttown, in de Amerikaanse staat Pennsylvania, moet detective Mare (Kate Winslet) een moordzaak zien op te lossen terwijl haar privéleven uit elkaar dreigt te vallen. Ze heeft nauwelijks controle over haar opstandige tienerdochter, komt tijd tekort voor haar kleinzoon die ze na de dood van diens vader heeft opgevangen en kibbelt voortdurend met haar inwonende moeder.
De HBO-serie Mare of Easttown is opgebouwd en gelaagd als een roman, vindt recensent Ed Cummings van The Independent. De aandacht gaat automatisch uit naar de hoofdrol van Winslet maar over de hele linie wordt sterk geacteerd: ‘De karakters van de personages komen naar voren in kleine eigenaardigheden en subtiele verwijzingen naar hun verleden. Zo weten de makers een overtuigende wereld neer te zetten.’
Sophie Gilbert van The Atlanticzag voor het eerst een Amerikaanse serie waarin een detective met zichzelf overhoop ligt en fouten maakt. Dat juist Winslet die rol vertolkt maakt het extra verrassend: ‘We kennen haar vooral als het naïeve meisje wie alles zo’n beetje overkomt. Ditmaal gaat ze volledig op in haar rol van kleurloze sloof met een plomp voorkomen. Nooit eerder maakte ze zichzelf zo klein.’
Het stadje waar iedereen elkaar kent is volkomen geloofwaardig in beeld gebracht
Natuurlijk is het een misdaadserie, schrijft Jen Chaney in het New Yorkse cultuurblad Vulture, maar dan wel een met genoeg kenmerken van een sitcom. ‘Zou je het droge en sarcastische commentaar van actrice Jean Smart (Mares moeder) omzetten in kunstwerken, dan valt er met gemak een zaal in het Guggenheim mee vol te hangen.’
InHouston Press roemt Jamil David de hoge kwaliteit van ‘een ambachtelijke en met toewijding gemaakte serie. Het stadje waar iedereen elkaar kent is volkomen geloofwaardig in beeld gebracht en de natte winter aan de Oostkust zorgt voor een passende, droefgeestige sfeer.’
Lucy Mangan komt in The Guardian woorden tekort om Mare of Easttown aan te bevelen. Ze ziet het als ‘een perfect uitgevoerde studie van een gemeenschap en de manier waarop die zichzelf in stand houdt. Het gaat net zo goed over de psychologie en de effecten van akelige gebeurtenissen als over het oplossen van een moordzaak.’ Na een lofzang op verhaalstructuur, spel en camerawerk besluit de recensent haar betoog met één enkel woord: ‘Prachtig.’
De zevendelige HBO-serie Mare of Easttown, geschreven door Brad Ingelsby en geregisseerd door Craig Zobel, is sinds eind april te zien bij Ziggo.
Diederik Samwel
Een ode aan de tradities van Dagestan
Makhacheva wordt gezien als ‘hoop van de Russische kunstscene’
KUNST | Vroeger wilde de Russische kunstenares Taus Makhacheva clown worden, vertelt ze aan Ibraaz, een kunstplatform gericht op Noord-Afrika en het Midden-Oosten. In het circus was er in tegenstelling tot andere plekken in de Sovjettijd ruimte om grapjes te maken, er was een soort vrijheid van meningsuiting. Ook haar grootouders inspireerden haar, ‘met hun humoristische kritiek op het dagelijks leven, waarmee ze de samenleving en zichzelf hielpen veranderen,’ aldus Makhacheva.
Ze staat vooral bekend om haar performance- en videowerken die kritisch onderzoeken wat er gebeurt als verschillende culturen en tradities elkaar raken, schrijft The Moscow Times. Ze groeide op in de Kaukasus-regio van Dagestan, een regio die bekend staat om de eeuwenlange machtsstrijd vanwege de ligging tussen Europa, Azië en het Midden-Oosten, en beschouwt haar werk ondanks haar kritische houding ook als ode aan haar achtergrond: ‘Ik belichaam de plaats waar ik vandaan kom.’
‘Ze slaagt erin de traditionele vormen van geschiedenis in twijfel te trekken‘
VolgensFrieze slaagt ze erin de traditionele vormen van geschiedenis in twijfel te trekken en de wrijving te onderzoeken tussen subjectieve opvattingen en vooraf vastgestelde ideeën. ArtAsiaPacificvindt haar werk inderdaad humoristisch, vooral in de manier waarop ze laat zien hoe rituelen van de samenleving gaandeweg veranderen in merkwaardige spektakels.
Kommersantriep Makhacheva naar aanleiding van haar eerste tentoonstelling in haar geboorteplaats Machatsjkala uit tot ‘de hoop van de Russische kunstscene’: ‘doordat haar werk deels Engels is [ze werd opgeleid aan King’s College] en een postkoloniale reflectie bevat, zijn met name de installaties met betrekking op het Kaukasische materiaal een ideaal exportartikel van hedendaagse kunst in Rusland.’ De kunstenaar zelf, voegt de Russische krant eraan toe, is liever de ‘hoop’ van de lokale Dagestaanse kunstscene.
Van 26 mei tot 22 maart 2022 in Foam, Amsterdam.
Laura Weeda
Een nieuw perspectief op Winterreise
Joyce DiDonato weet in elk lied het drama te leggen
MUZIEK | Joyce DiDonato is zeker niet de eerste muzikant die een nieuwe versie brengt van Schuberts Winterreise, schrijft The New York Times. Maar wel een van de weinige vrouwen én een van degenen die – samen met haar begeleider Nézet-Séguin – een stap verder gaat. ‘Er is weinig bekend over de hoofdrolspeler van de cyclus, behalve dat liefdesverdriet hem richting wanhoop en mogelijk de dood leidt. Nog minder wordt onthuld over de vrouw van wie hij houdt – en toch is het haar verhaal dat mevrouw DiDonato wenst te vertellen.’
The Guardianvindt de perspectiefwisseling geslaagd: ‘Sommige gedichten van Wilhelm Müller [die Schubert voor zijn beroemde cyclus op muziek zette] verwijzen naar “hij” of “zij”, maar deze lijdende ziel kan ieder van ons zijn. Met haar formidabele spectrum aan vocale kleuren weet DiDonato in elk lied het drama te leggen.’ ‘DiDonato’s heldere toon en fijne lijnen weerkaatsen de schuld, weemoed, pijn en pathos van een vrouw die getuige – en ook onderdeel – is van het verdriet van een man van wie ze hield’, beaamt The New Yorker.
‘Het duo speelt buitengewoon goed op de kleurveranderingen van Schubert’, meent ook The Classic Review. ‘Het enige wat ontbreekt is een excentrieke noot in de begeleiding – de pianist zou de trieste ironie nog meer kunnen benadrukken.’
MUZIEK | Zangeres, theatermaakster en actrice Wende Snijders en het Amsterdam Sinfonietta vieren de liefde met muziek van David Bowie en Stromae, klassieke werken van Rameau, Lekeu en Dessner, en natuurlijk eigen werk.
TENTOONSTELLING | We kennen allemaal de feeërieke stad Brugge, met haar grachten en talloze bruggetjes, als het ‘Venetië van het Noorden’. Maar van 8 mei tot en met 24 oktober worden bezoekers van de Triënnale Brugge in de gelegenheid gesteld kennis te maken met de verborgen, meer duistere kanten van de stad. Voor deze derde editie heeft het curatorenteam (Till-Holger Borchert, Santiago De Waele, Michel Dewilde en Els Wuyts) gekozen voor het thema TraumA om nu eens niet de reputatie van Brugge als ‘sprookjesstad’ te benadrukken, maar om juist stil te staan bij de ‘unheimliche’ kanten als armoede, eenzaamheid en angst waar veel van haar inwoners dagelijks mee te maken krijgen.
Een internationale selectie van dertien kunstenaars en architecten (Nadia Kaabi-Linke, Amanda Browder, Nadia Naveau, Gregor Schneider, Nnenna Okore, Adrián Villar Rojas, e.a.) legt middels tijdelijke sculpturale, architecturale en organische installaties de lijn bloot tussen droom en nachtmerrie en tussen het aanwezige en het verborgene door de aandacht te vestigen op de misère die zich vaak achter de statige façades afspeelt. Naast een kunstroute in de openbare ruimte – waarbij de Bruggelingen actief betrokken werden – is er de tentoonstelling De poreuze stad en staan er lezingen, debatten, filmvertoningen, podcasts, rondleidingen en andere evenementen op het programma. Triënnale Brugge 2021 biedt een uniek en gastvrij parcours met een maatschappelijk thema dat een bezoek beslist waard is. Triënnale Brugge 2021, 8 mei t/m 24 oktober
Happy Together
FILM | Zoals altijd bij de in Hongkong opgegroeide regisseur Wong Kar-wai (1958) draait het ook in de films Fallen Angels (1995) en Happy Together (1997) over liefde en de onmogelijkheid ervan. Beide films zijn een must-see voor filmliefhebbers met gevoel voor bittere romantiek.
Te zien vanaf 10 juni
Een reis in de tijd naar de roerige jaren twintig
TENTOONSTELLING | Het Guggenheim Museum Bilbao presenteert The Roaring Twenties, een stimulerende tour door de baanbrekende jaren 1920 langs meer dan 300 objecten die de belangrijkste artistieke disciplines van die tijd vertegenwoordigen, van schilderen, beeldhouwen en tekenen tot fotografie, film, collage, architectuur, mode en design. Hoewel we onze tijd niet kunnen vergelijken met die van honderd jaar geleden zijn er toch verrassend veel parallellen, niet in het minst door de pandemie. Bezoekers maken kennis met Europese steden als Berlijn, Parijs, Wenen en Zürich, waar grote veranderingen en vooruitgang plaatsvonden op alle gebieden, en die tot op heden voelbaar zijn. Deze tentoonstelling – die het resultaat is van de samenwerking tussen het Guggenheim Museum Bilbao en Kunsthaus Zürich – weerspiegelt de uitwisseling tussen verschillende progressieve stromingen zoals Bauhaus, dadaïsme en nieuwe zakelijkheid door middel van zeven verhalende hoofdstukken.
The Roaring Twenties, Guggenheim Museum Bilbao, 7 mei t/m 19 september
Memoires van een unieke stem
BOEK | Wie kent haar bloedmooie cover van Prince’s Nothing Compares 2U niet? Eind jaren tachtig, begin jaren negentig stond de Ierse singer-songwriter Sinéad O’Connor bovenaan de hitlijsten. Wereldberoemd werd ze vanwege haar unieke stem, kenmerkende kaalgeschoren hoofd en onverschrokken activisme. Nu verschijnt Rememberings, de onthullende memoires van een invloedrijke kunstenares die niet alleen vanwege haar stem, maar ook vanwege haar controversiële politieke ideeën en bekering tot de islam de geschiedenis zal ingaan.
Rememberings – Sinéad O’Connor, verschijnt 1 juni bij uitgeverij Sandycove
Macht
PODCAST | In Sway gaat ‘chitty-chatter’ (zoals staat vermeld op haar Twitteraccount) en ‘de meest gevreesde en geliefde journalist van Sillicon Valley’ Kara Swisher in op de vraag wat macht nu eigenlijk is: wie heeft het, wie wordt het ontzegd en wie durft het te trotseren? In deze interviewshow neemt Kay het op tegen Washington, Hollywood en de wereld.
Podcast op Apple en Spotify. Iedere maandag en donderdag door The New York Times’ Opinion Audio
The Man Who Sold His Skin vertegenwoordigt een handjevol langverwachte primeurs, zo is het de eerste Tunesische film én de eerste film gemaakt door een moslimvrouw die is genomineerd voor een Oscar.
‘The Man Who Sold His Skin is misschien niet geheel geloofwaardig, maar de vele geweldige metaforen voor verschillende sociale kwalen creëren hun eigen, vernietigende waarheid. De film vraagt ons niet om onze blik af te wenden van de lelijke realiteit, maar om de zeer aantrekkelijke beelden te bekijken waartoe ze Ben Hania hebben geïnspireerd’, schrijft Bob Strauss van San Francisco Chronicle over de nieuwe film van de Tunesische Kaouther Ben Hania.
In deze Oscar-genomineerde film stemt een Syrische vluchteling ermee in om een kunstwerk te worden in ruil voor een doortocht naar Europa, een verhaal waartoe Ben Hania naar eigen zeggen geïnspireerd werd door een echte levend kunstwerk dat ze een keer in een tentoonstelling zag.
‘De regisseur verweeft de vluchtelingencrisis en mensenrechtenkwesties op een intrigerende manier in haar verhaal’
Michael O’Sullivan van The Washington Post vindt deze aanpak zeer geslaagd: hij noemt het doel van de film bloedserieus en zelfs somber. ‘De regisseur verweeft brandende sociaalpolitieke kwesties, waaronder de vluchtelingencrisis en mensenrechtenkwesties, op een intrigerende manier in haar verhaal, en slaagt er zelfs in om de bijtende ironie van de kunstwereld aan te kaak te stellen’, meent ook Gautaman Bhaskaran van Arab News.
Maar David Ehrlich van IndieWire is weinig overtuigd door de La Vita è Bella-achtige benadering van het Syrische vluchtelingenprobleem. Er iets ‘vervelend vertrouwds’ aan het feit dat deze film werd genomineerd naast zo veel zwaargewichten, aldus Ehrlich. Behalve dat The Man Who Sold His Skin een handjevol langverwachte primeurs vertegenwoordigt – het is de eerste Tunesische film die is genomineerd voor Best International Feature, wat regisseur Kaouther Ben Hania de eerste moslimvrouw maakt die ooit werd uitgenodigd om hieraan deel te nemen –, is een glossy romantisch melodrama over zo’n zwaar onderwerp [voor de jury] altijd welkom. Volgens Ehrlich blijft er als je die aspecten weglaat zo weinig over van het het verhaal ‘dat je de aderen onder de huid bijna kan zien worstelen om het bloed rond te pompen dat Ben Hania nodig heeft om haar film rond te krijgen’.
Vijftien mensen zijn zondag na een isolatie van veertig dagen uit een grot in het zuidwesten van Frankrijk tevoorschijn gekomen. Ze maken onderdeel uit van een experiment dat onderzoekt hoe de afwezigheid van klokken, daglicht en externe communicatie het besef van tijd beïnvloedt.
‘Met een grote glimlach op hun bleke gezichten verlieten ze onder luid applaus hun vrijwillige isolement in de Lombrives-grot. Om hun ogen te beschermen na zo lang in het donker droegen ze een speciale bril’, schrijft The Guardian.
‘Het was alsof ik even op pauze had gedrukt’, zegt Marina Lançon, een van de zeven vrouwen die aan het experiment deelnamen. Ze voelde geen haast om iets te doen en had wel een paar dagen langer in de grot willen blijven, zegt ze. Wel was ze blij om de wind te voelen en vogelgezang te horen.
Ze is van plan om nog een paar dagen niet op haar smartphone te kijken, in de hoop zo een ‘te brute’ terugkeer naar het echte leven te voorkomen.
Het project waaraan de groep deelnam heet Deep Time. Er was geen natuurlijk licht in de grot, de temperatuur was er 10 °C en de relatieve vochtigheid 100 procent. De proefpersonen hadden geen contact met de buitenwereld, geen updates over de pandemie, noch enige communicatie met vrienden of familie.
De teamleden volgden hun biologische klok om te weten wanneer ze moesten wakker worden, slapen of eten
Wetenschappers van het Human Adaption Institute, dat het project van 1,2 miljoen euro leidt, zeggen dat het experiment hen zal helpen beter te begrijpen hoe mensen zich aanpassen aan drastische veranderingen in levensomstandigheden en omgevingen, schrijft wetenschapssite Futura Santé.
Zoals verwacht verloren de mensen in de grot hun tijdsbesef. Een van de teamleden schatte de tijd onder de grond op drieëntwintig dagen, de meesten zaten rond de dertig.
In samenwerking met laboratoria in Frankrijk en Zwitserland volgden wetenschappers de slaappatronen, sociale interacties en gedragsveranderingen van de vijftien teamleden via sensoren, waaronder een een kleine thermometer die in een capsule door de deelnemers werd ingeslikt. Deze sensor mat de lichaamstemperatuur en verzond gegevens naar een computer, legt The Guardian uit.
De teamleden volgden hun biologische klok om te weten wanneer ze moesten wakker worden, slapen of eten. Ze telden hun dagen niet in uren maar in slaapcycli.
Twee derde van de deelnemers sprak de wens uit om wat langer ondergronds te blijven om de groepsprocessen die tijdens hun verblijf waren ingezet af te ronden, zegt Benoit Mauvieux, een chronobioloog die bij het onderzoek betrokken is tegen Ouest France.
‘Onze toekomst als mens op deze planeet zal evolueren’, aldus een projectleider. ‘We moeten beter leren begrijpen hoe onze hersenen in staat zijn om nieuwe oplossingen te vinden, ongeacht de situatie.’
Vermiste onderzeeër gevonden bij Bali
De Indonesische marine maakte zondag bekend KRI Nanggala (402) op de zeebodem bij Bali te hebben gespot. Ze bevestigde ook dat alle 53 bemanningsleden dood waren. De onderzeeër werd gevonden in drie delen, meer dan 800 meter diep, wat het zoeken bijzonder moeilijk maakte, aldus de Jakarta Post.
De autoriteiten gaven geen officiële verklaring voor de crash, maar suggereren dat de onderzeeër mogelijk met een stroomstoring te maken kreeg waardoor deze niet meer boven kon komen. Volgens de krant uit Jakarta heeft de Indonesische marine verouderde uitrusting, ‘wat de afgelopen jaren tot dodelijke ongevallen kon leiden’.
In ieder geval wordt een menselijke fout uitgesloten, schrijft de site Nasional Kontan.
Lichten
Stafchef van de Indonesische marine (KSAL) Yudo Margono geeft aan dat de eerste analyse van het zinken van de onderzeeër op natuurlijke factoren wees. Het zinken van de in Duitsland gemaakte KRI Nanggala-402 lijkt volgens Margono evenmin te wijten aan een stroomuitval, want alle lichten brandden nog. De exacte oorzaak kan pas worden vastgesteld als de romp kan worden opgetild.
De Indonesische regering zal samenwerken met International Sub Marine Rescue and Liaison Office (Ismerlo) voor het optillen van het schip. De samenwerking is tot stand gekomen omdat men zich realiseerde dat het niet eenvoudig was om de stukken van het schip op een diepte van 838 meter naar de oppervlakte of aan land te brengen. Hiervoor zijn speciale gereedschappen en technologie nodig, aldus Kompas.
Nanggala werd op 21 april als vermist opgegeven, uren nadat het contact met het oppervlaktepersoneel onder water was verloren. De onderzeeër had als missie informatie te vergaren in de Indische Oceaan en de wateren rond Oost-Timor en Noord-Kalimantan. Het schip maakte deel uit van de internationale marine-oefening Cooperation Afloat Readiness and Training, en voerde onder andere een oefening uit met USS Oklahoma City. In 2012 onderging de onderzeeër een laatste grote opknapbeurt.
‘Nomadland’ triomfeert tijdens de Oscars
De film Nomadland van regisseur Chloé Zhao, die de reizen volgt van nomaden die in busjes leven in een door recessie getroffen Amerika, won drie beeldjes op de uitreikingen dit weekend: die voor beste speelfilm, beste regisseur en beste actrice.
Chloé Zhao is de eerste vrouw van Aziatische afkomst die die laatste twee kostbare beeldjes ontvangt. ‘Haar overwinning maakt deel uit van het groeiende en welkome internationalisme van de academie: ze is de laatste in een opmerkelijke reeks recente winnaars die buiten de Verenigde Staten zijn geboren, waaronder Alfonso Cuarón, Guillermo del Toro, Alejandro González Iñárritu en Ang Lee, merkt de Los Angeles Timesop. ‘Een bemoedigende bevestiging dat Hollywood een plek is waar immigrantenschrijvers uit alle lagen van de bevolking kunnen gedijen.’
‘De historische overwinning van Zhao is op zijn best een teken dat er betere tijden aankomen’
In de drieënnegentig jaar dat de Academy Awards bestaat is dit evengoed pas de tweede keer dat een vrouw wordt geëerd in de categorie beste prestatie. Vóór Chloe Zhao won Kathryn Bigelow in 2010 het beeldje voor de film Minesweeper. ‘De historische overwinning van Zhao is op zijn best een teken dat er betere tijden aankomen voor deze categorie, waarin vrouwen door de jaren heen zo jammerlijk ondervertegenwoordigd zijn’, aldus CNN.
Ongekend feit: de Academy of Oscars had dit jaar ook voor het eerst twee vrouwen genomineerd in de categorie beste uitvoering, brengt Variety in herinnering: Chloe Zhao dus, maar ook Emerald Fennell, directeur van Promising Young Woman. Haar feministische thriller, geïnspireerd op de #MeToo-beweging, ontving zondagavond de prijs voor het meest originele scenario.
De versie van dit jaar beloonde ook meer acteurs of regisseurs van minderheden. De Zuid-Koreaanse actrice Youn Yuh-jung, genomineerd voor Minari, en de Brit Daniel Kaluuya, die een Black Panthers-frontman speelt in Judas and the Black Messiah, wonnen allebei de Academy Award voor beste mannelijke bijrol.
Volgens NPR heeft deze betere weergave van de diversiteit van cinema bij de Oscars niet alleen te maken met de inspanningen van de Amerikaanse academie de afgelopen jaren. Volgens een rapport van de University of California in Los Angeles (UCLA) is de ontwikkeling ook deels te wijten aan het feit dat dit jaar minder kandidaten met een groot budget meededen. De release daarvan werd vertraagd ‘door de pandemie, waardoor plaats is gemaakt voor films met een gemiddeld budget, die buiten konden worden geschoten’. En daarin zijn minderheden beter vertegenwoordigd, zowel voor als achter de camera.
Zo verdient de presidentsdochter aan seizoenarbeiders
Veel inwoners van Tadzjikistan zijn voor hun inkomen afhankelijk van seizoensarbeid in Rusland. De stormloop op Rusland door zo’n 200.000 Tadzjiekse seizoenarbeiders, voornamelijk mannen, begint normaal gesproken in de lente en in de herfst keren ze terug naar hun families. Door de pandemie kwam dat vorig jaar maart allemaal tot stilstand, maar vorige maand kondigde de Russische regering aan om lijnvluchten met Tadzjikistan weer te hervatten, schrijft Eurasianet.
Vooralsnog gaat het om slechts enkele vluchten per week, maar Tadzjieken staan al te dringen om een ticket te bemachtigen. In hoofdstad Dushanbe vormen zich dagelijks vanaf vier uur ’s ochtends rijen van honderden mensen voor het kantoor van Air Travel Agency, dat als enige tickets naar Moskou verkoopt. Niemand weet precies uit te leggen waarom juist dit bedrijf een monopolie heeft op reizen naar Rusland, maar gegevens van de belastingdienst werpen licht op de zaak: het bedrijf is eigendom van Tachmina Rachmonova en haar echtgenoot. Tachmina is een dochter van de Tadzjiekse president Rachmon.
Officieel spreken de autoriteiten van prijsinflatie, maar ‘corruptie’ dekt de lading waarschijnlijk beter
Toen het nieuws over hervatting van vluchten naar Rusland bekend werd, lieten de autoriteiten weten dat tickets ongeveer 415 euro zouden gaan kosten. Maar doordat duizenden mensen op korte termijn naar Rusland willen reizen, hield dat bedrag niet lang stand. Officieel spreken de autoriteiten van prijsinflatie, maar ‘corruptie’ dekt de lading waarschijnlijk beter. Politiemensen, die de wachtenden buiten in goede banen moeten leiden, vragen zo’n 500 somoni, circa 37,50 euro, voor hulp om de wachtrij te ontlopen. Binnen worden openlijk kaartjes verkocht voor 8000 somoni (582 euro), aanzienlijk meer dus dan het door de overheid vastgestelde bedrag. Sommige seizoenarbeiders zeggen zelfs het dubbele van de officiële prijs te hebben betaald. Natuurlijk zijn ze boos maar ze leggen zich neer bij de corruptie, want als ze geen ticket bemachtigen, lopen ze zeer waarschijnlijk een plek voor een heel seizoen betaalde arbeid mis.
Schimmige handel in vaccins
Vanuit een kantoortje in Abu Dhabi leiden de Oekraïense Natalya Muzaleva en haar Hongaarse echtgenoot Istvan Perger een klein zakelijk imperium. Ze runnen een kunstgalerie, een makelaarskantoor en een servicebedrijf voor de olie-industrie.
Sinds kort hebben ze nog een bedrijf. Dat probeert covid-19-vaccins aan Europa te verkopen, meldt Al Jazeera.
Muzaleva bood de Tsjechische ambassadeur in de Verenigde Arabische Emiraten ten minste een miljoen doses aan van het AstraZeneca-vaccin. De vaccins zouden worden geleverd door een niet nader genoemde partner van AstraZeneca-fabrieken ‘in het Verenigd Koninkrijk en India’ en levering zou binnen 45 dagen volgen na ontvangst van betaling. De Tsjechische regering ging niet op het aanbod in, maar de zaak kwam begin maart aan het licht toen premier Andrej Babis Muzaleva bij naam noemde tijdens een persconferentie, waarop hij zei de ‘zwarte markt’ niet te steunen. Na zijn persconferentie liet AstraZeneca weten tegen verkoop of distributie van het vaccin door particulieren te zijn.
Ook de Duitse regering zegt van tussenpersonen verschillende aanbiedingen voor de levering van vaccins te hebben ontvangen, waarna fabrikanten, de Europese Commissie en internationale opsporingsinstanties werden ingelicht. ‘Deze pandemie creëert een sfeer van goudkoorts waarin mensen allerlei deals proberen te sluiten’, zei de Duitse minister van Volksgezondheid Jens Spahn eerder deze maand. ‘Onze regering koopt uitsluitend bij fabrikanten.’
Volgens OLAF, het Europees Bureau voor Fraudebestrijding, heeft een tiental Europese landen aanbiedingen van tussenpersonen gemeld voor de levering van grote hoeveelheden vaccins, met als kennelijk doel om aanbetalingen te innen en vervolgens met het geld te verdwijnen.
Doet-ie ’t of doet-ie ’t niet?
Na Ronald Reagan, Arnold Schwarzenegger en Donald Trump zou hij niet de eerste met een Hollywood-verleden zijn die de Amerikaanse politiek in gaat. Bovendien zinspeelde acteur Matthew McConaughey al vaker op een politieke carrière. De vraag in Texas is nu: Doet-ie ’t of doet-ie ’t niet? Gaat hij meedoen aan de verkiezingen om het gouverneurschap van de Lone Star State? Volgens een recente enquête van The Dallas Morning News staat McConaughey er beter voor dan zittend gouverneur Greg Abbott: 45 procent van de geregistreerde kiezers zou op McConaughey stemmen, 33 procent op Abbott gaan en 22 procent op iemand anders.
McConaughey bepleit een ‘agressief centristische’ positie als oplossing voor de politieke polarisatie in de VS en hij bekritiseert zowel democraten als republikeinen. ‘Er zijn veel bekrompen linkse mensen die absoluut neerbuigend, betuttelend en arrogant doen tegen de andere 50 procent’, zei hij vorig jaar. Maar ook de Republikeinen kregen ervan langs: ‘Rechts meent nu nepnieuws te moeten gebruiken om de nederlaag van Trump te ontkennen.’
Naakt naar de film
Publiek van filmfestivals in Melbourne en Sydney is gevraagd zich uit te kleden tijdens speciale vertoningen van de Belgische culthit Patrick van regisseur Tim Mielants, die wordt aangeprezen als ‘een shakespeariaanse tragikomedie in een nudistenkolonie’.
‘Dit wordt een unieke en gedenkwaardige filmervaring’, denkt Hudson Sowada, directeur van het Fantastic Film Festival Australia, geciteerd door The Sydney Morning Herald. ‘Patrick is over de hele wereld vertoond, maar nog niet eerder aan een naakt publiek.’ Het enige precedent dat Sowada kon vinden was naakt Israëlisch publiek bij de Franse komedie Normandie nue uit 2018.
Sowada heeft wel wat regels opgesteld. Bezoekers moeten gekleed naar de bioscoop komen en een handdoek meenemen om op te zitten. Eenmaal op hun stoel kleden ze zich uit, ‘in ieder geval tot hun ondergoed’ en leggen ze hun kleren naast zich. Fotograferen is verboden. Mocht er onverhoopt nog extra popcorn gehaald moeten worden, dan dienen bezoekers wel weer even wat aan te trekken.
Verontwaardiging over Beppe Grillo
Beppe Grillo, de Italiaanse stand-upcomedian en oprichter van de populistische Vijfsterrenbeweging, is onder vuur komen te liggen vanwege de manier waarop hij zijn zoon meent te moeten verdedigen, schrijft ANSA. Ciro Grillo wordt met twee andere mannen beschuldigd van verkrachting. Daarop publiceerde Beppe een video waarin hij zegt dat Ciro onschuldig is en dat het vermeende slachtoffer na de verkrachting doodleuk ging kitesurfen en acht dagen wachtte met aangifte.
https://www.youtube.com/watch?v=IKJZ7sThK_k
Typisch staaltje van victim blaming vindt de familie van het meisje. ‘We zijn overstuur. Deze poging een toneelstukje op te voeren ten koste van anderen is een weerzinwekkende farce.’
‘Mijn zoon heeft niets gedaan, arresteer mij in plaats van hem,’ zegt Grillo in de video. Commentatoren vinden dat Grillo vooruit loopt op de zaken en verwijten hem dat hij weigert het Italiaanse rechtssysteem zijn loop te gunnen.
Het Netflix-portret van gangsterrapper ‘The Notorious B.I.G.’ laat speculaties over zijn dood achterwege en richt zich op zijn betekenis voor de muziekwereld. Maar het blijft de vraag of we het echte verhaal van hem te zien krijgen, oordelen critici.
Ellen E. Jones, criticus van The Guardian, is opgelucht dat de jongste documentaire over de New Yorkse gangsterrapper Christopher Wallace (1972-1997), beter bekend als ‘The Notorious B.I.G.’, ditmaal niet over zijn gewelddadige en nooit opgeloste dood gaat. ‘De makers zetten het drijfzand van het moordmysterie aan de kant en laten zien wat Notorious bij leven voor elkaar heeft gekregen.’
Ook Chris Willman van Variety is goed te spreken over de Netflix-documentaire Biggie: I got a story to tell van Emmett Malloy: ‘Omdat de regisseur zo verstandig is geweest niet in te gaan op de rivaliteit met Tupac Shakur, die andere vermoorde raplegende. Tegelijkertijd laat hij geen reeks beroemdheden over Biggie aan het woord.’
Maar of we ook het échte verhaal van een van de grondleggers van de hiphopscene te zien krijgen? De recensent van The Arab Times Todayheeft meteen door dat een objectief portret van de hoofdpersoon niet valt te verwachten wanneer zijn familie en erfgenamen de film produceren. ‘Malloy geeft weliswaar iets prijs over BIG’s schimmige rol in de crack- en cocaïnewereld, maar legt liever de nadruk op zijn enorme verdiensten voor de muziekwereld.’
‘Nu is het toch een beetje dertien in een dozijn. En als er nou één artiest was voor wie dat niet gold, was het wel Biggie’
Florent Boutet van het Franse filmmagazineLe bleu du miroir is eigenlijk alleen enthousiast over het begin van de film: ‘De openingsscènes over zijn Jamaicaanse afkomst, het geboortedorp van zijn moeder en het gesprek met zijn 95-jarige oma zijn het interessantst. Maar helaas schakelt de film snel door naar Biggie’s privéleven en het cliché dat zijn muziektalent hem van de onderwereld heeft gered.’
Brian Tallerico van de Amerikaanse filmsite Roger Ebert had dolgraag een ‘rauwe, gepassioneerde’ film over Notorious BIG gezien: ‘Nu is het toch een beetje dertien in een dozijn. En als er nou één artiest was voor wie dat niet gold, was het wel Biggie. Maar ook dat wisten we al.’
De documentaire Biggie: I got a story to tell van regisseur Emmett Malloy is te zien op Netflix.
Voor zijn eerste Engelstalige film liet de beroemde Spaanse regisseur Pedro Almodóvar zich inspireren op het toneelstuk La voix humaine van Jean Cocteau. De enige rol in The Human Voice is weggelegd voor Tilda Swinton.
We zien haar door een fabriekshal schrijden. Geheel gestyled in een schitterende rode jurk. Langzaam neemt ze plaats op een kruk, ergens in de lege ruimte. De immense spanning staat op haar gezicht te lezen. Een adembenemende Tilda Swinton in de rol van verlaten, ontredderde vrouw, wachtend op haar ex-geliefde. Zijn koffers staan klaar maar hij komt ze maar niet ophalen. Enig teken van leven is de – al even nerveuze – hond die haar gezelschap houdt. Tijdens een telefoongesprek met de ex, zien we hoe haar wereld letterlijk en figuurlijk instort.
Voor deze korte (dertig minuten) durende film – zijn eerste Engelstalige – liet Almodóvar zich inspireren door het beroemde toneelstuk La voix humaine van Jean Cocteau. De begeleidingsmuziek (van de Spaanse componist Alberto Iglesias), is al even mooi als de beelden. De film ging in première op het filmfestival van Venetië.
‘Now we know why we call this man the king’ is de cliffhanger uit de trailer van de film Pelé. Deze langverwachte documentaire vertelt het verhaal van de iconische Braziliaanse voetballer Pelé, zijn zoektocht naar perfectie en de mythische status die hij bereikte.
Vanaf 23 februari op Netflix
Onverschrokken saxofonist
Yuri Honing kreeg van The New York Times een sterrenregen en werd uitgeroepen tot ‘een van de meest creatieve en onverschrokken saxofonisten’. Met zijn meest recente album, Bluebeard, geïnspireerd op het 300 jaar oude Franse sprookje ‘Blauwbaard’, overtreft hij alle verwachtingen.
Shadow’s Whispers, een nieuwe productie van het Nederlands Dans Theater, combineert grensverleggend werk van choreograaf Hofesh Shechter en broer en zus Imre en Marne van Opstal, die hun liefde voor urban dance en hiphop met elkaar delen. Het publiek is van harte welkom online bij ndt.nl.
Tips & tricks van Jeff Koons
Altijd al kunstenaar willen worden? Volg dan de masterclass van Jeff Koons. Voor tweehonderd euro vertelt deze wereldberoemde kunstenaar je al zijn tips & tricks in een serie van dertien video’s. ‘Everybody that is interested in being an artist: the world needs you!’
Daan Roosegaardes nieuwste innovatieve lichtinstallatie ruimt het coronavirus op. De Urban Sun is geïnspireerd door wetenschappers die hebben bewezen dat de lichtgolflengte van 222 nm tot 99,9 procent van het coronavirus kan elimineren en veilig is voor dieren en mensen.
Onder de titel Bühne presenteert het Drents Museum een ambitieus overzicht van Matthias Weischer, de meest poëtische schilder van de beroemde Neue Leipziger Schule, bekend van zijn kleurrijke interieurs en landschappen. Ook de recente aanwinst Bulb (2020) is er te zien.
T/m 27 juni 2021, Drents Museum, Assen
Matthias Weischer, ‘Bulb’, 2020, olieverf op canvas, collectie Drents Museum
De slag om de Schelde vertelt een nauwelijks bekend verhaal uit 1944.
FILM – De nieuwe oorlogsfilm De Slag om de Schelde, mede geproduceerd door Netflix, is met een budget van 14,5 miljoen euro een van de duurste Nederlandse producties aller tijden.
De film, geregisseerd door Matthijs van Heijningen jr., vertelt een nauwelijks bekend verhaal uit 1944 over de zogenoemde Operatie Infatuate, toen in Zeeland tienduizenden Duitsers en geallieerden met elkaar vochten op Walcheren.
Aan beide kanten vielen honderden doden, onder wie ook veel Zeeuwse burgers. Het verhaal van het spektakelstuk draait om drie jonge personages: een gestrande Engelse piloot (Jamie Flatters), een medewerker op het stadhuis van Vlissingen (Susan Radder) en een jonge NSB’er die met de Duitsers meevecht (Gijs Blom). Ook Tom Felton, bekend van de Harry Potter-films, speelt een rol.
Het Franse multitalent Maïwenn komt met haar meest persoonlijke film tot nu toe: een onderzoek naar haar eigen culturele identiteit. ‘Geen gedenkwaardig drama, maar een krachtige verkenning.’
De Franse schrijfster-regisseur-actrice Maïwenn (bekend van de films Polisse en Mon Roi) maakte met DNA (ADN) een van haar meest ‘introspectieve’ werken tot nu toe, schrijft Hollywood Reporter, die dat woord bewust kiestomdat de schrijfster zelf iets tegen de term autobiografisch zou hebben, omdat het niet zou volstaan.
Toch vertelt ze hier overduidelijk haar eigen verhaal: dat van een 44-jarige vrouw die wanneer haar grootvader overlijdt ineens geobsedeerd raakt door haar Algerijnse achtergrond. Varietyspreekt zelfs van een uitvergroot, bijna ondoordringbaar persoonlijk star vehicle voor Maïwenn zelf, geïnspireerd door haar eigen onderzoek naar haar culturele identiteit.
Ondanks haar ‘ronduit gepassioneerde investering in het project’ en een aantal ‘intense, rauw vermakelijke scènes van strijdpunten binnen de familie’, zoals de vraag welke bekleding de doodskist moet hebben, wordt DNA volgens het magazine minder boeiend naarmate de focus kleiner wordt. Of zoals HR het verwoordt: er zijn net te veel scènes waarin je hoofdpersoon Neige (Maïwenn zelf) in de pyjama van haar opa op de bank ziet liggen, omringd door een stapel boeken over de Algerijnse Oorlog.
‘Een krachtige verkenning van de aanhoudende impact van de personen en plaatsen die ons maken tot wie we zijn’
Volgens Shadows on the Wall, een blog voor filmrecensies, raken de ‘complexe gevoelslagen’ in de film aan ‘de verschillende aspecten van wat ons menselijk maakt en met elkaar verbindt’, en is DNA weliswaar ‘geen gedenkwaardig drama, maar een krachtige verkenning van de aanhoudende impact van de personen en plaatsen die ons maken tot wie we zijn.’
Voor The New York Times wordt er tijdens de genoemde familiediscussies net iets te vaak met stoelen gesmeten. ‘Het geweld (…) maakt het onmogelijk te bepalen wie wie is en wat wat is.’ Als we Neiges uit het zicht verloren vader ontmoeten, aldus recensent Jeannette Catsoulis, kunnen we dan ook heel goed begrijpen waarom hij hier afstand van heeft gehouden.
Als de mensheid haar dieptepunt heeft bereikt, richt ze zich meestal met hernieuwde krachten weer op. Vandaar dat er volgens velen gouden tijden aanbreken voor creditcardmaatschappijen en condoomfabrieken. Maar er kan niet alleen worden gevierd. Er moeten ook dingen veranderen.
Terwijl de besmettingen tot recordhoogte zijn gestegen, wagen steeds meer experts zich aan voorspellingen over hoe de samenleving zich na de crisis zal gedragen.
Een frivool bacchanaal à la Paris Hilton met muziek van Rafaella Carrà. Moeilijk voor te stellen, nu ons dagelijks leven gedicteerd wordt door het tegenovergestelde met beperkingen die stress en verwarring oproepen. Om te weten waar we nu staan en welke kant we op gaan, zijn er kleurcodes (rood, oranje, groen), genummerde coronagolven, vaccinatieschema’s en avondklokken.
Het is niet zo raar dat we, heen en weer geslingerd tussen de hoop op groepsimmuniteit en de vermoeidheid vanwege een pandemie die maar voortduurt, ons afvragen wat er the day after zal gebeuren, wanneer het coronavirus ons leven niet langer bepaalt.
‘Net als in de roaring twenties van de vorige eeuw zullen mensen onherroepelijk op zoek gaan naar sociale interactie’
‘Net als in de roaring twenties van de vorige eeuw zullen mensen onherroepelijk op zoek gaan naar sociale interactie. Men zal nachtclubs bezoeken, naar restaurants, politieke bijeenkomsten, sportevenementen en optredens gaan. Religiositeit zal afnemen en er zal meer risicovol gedrag zijn, het opgespaarde geld zal uitgegeven worden. Het zou goed kunnen dat er een tijd aanbreekt van seksuele uitspattingen en geldverspilling.
Dat is het feestje dat Nicholas Christakis, gerenommeerd arts en als socioloog, verbonden aan Yale University, voorspelt. Hij is door Time verkozen tot een van de invloedrijkste mensen van de wereld en auteur van Apollo’s Arrow, waarin hij de effecten van de pandemie op de samenleving vanuit historisch perspectief analyseert. Hij staat niet alleen: experts van uiteenlopende disciplines voorzien een periode waarin het optimisme hoogtij viert, een periode van economisch herstel, van wetenschappelijke vooruitgang en van culturele bloei.
2024
In een interview met de BBC benadrukte Christakis dat het post-coronatijdperk in 2024 zijn intrede zal doen. Dan zijn de vaccinatiecampagnes achter de rug en zijn de sociale en economische wonden geheeld.
‘Het hoort bij de menselijke logica om te veronderstellen dat het einde van een tragedie leidt naar feestgedruis,’ zegt Manual Arias Maldano, schrijver van het boek Desde las ruinas del futuro. Teoría política de la pandemia (Vanaf de puinhopen van de toekomst. Een politieke theorie van de pandemie). ‘Het zal gaan bruisen van vitaliteit, al zal dit wel afhangen van de sociaaleconomische situatie van elk afzonderlijk land.’
Mocht zich inderdaad een goddeloos tijdperk aandienen dan zouden er gouden tijden aanbreken voor creditcardmaatschappijen en condoomfabrieken, we zouden ons niks meer willen herinneren, op technologisch en humanistisch gebied zouden we onszelf opnieuw uitvinden.
Wordt reggaeton de nieuwe charleston? Zal een onvervalste Great Gatsby (zie openingsbeeld, afkomstig uit de verfilming van 2013) het kakkersuitgaansleven in Madrid op zijn kop zetten ? Is de opvolger van Hemingway een Chinese schrijver? Of staat er misschien een nieuwe Wittgenstein op die een Tractatus schrijft die de filosofie op zijn kop zet?
De geschiedenis laat zien hoe het zou kunnen gaan. Als de mensheid haar dieptepunt heeft bereikt, richt ze zich meestal met hernieuwde krachten weer op. De pest die een kaalslag veroorzaakte in de middeleeuwen mondde uit in de renaissance, na de Amerikaanse Burgeroorlog braken de gouden tijden aan, en in Spanje kwam, na de dictatuur en de oliecrisis de Movida, het voorportaal van een periode van grote welvaart.
Dus? Breekt er, gelet op de geschiedenis, een periode aan waarin we het geld over de balk smijten, zoals Christakis ons wil doen geloven?
Als economische groei uitblijft dan is de vergelijking met de roaring twenties een beetje naïef
‘Vrije seksuele moraal? Dat is overduidelijk. Na de zondevloed verschijnt altijd een regenboog. Economische overvloed? Natuurlijk zal er meer geld worden uitgegeven, maar als economische groei uitblijft dan is de vergelijking met de roaring twenties een beetje naïef,’ nuanceert essayist Jorge Freire.
Socioloog Fernando Vidal, verbonden aan de Universidad Ponitificia Comillas ICADE, denkt dat de samenleving in de post-coronatijd op twee heel verschillende manieren zal reageren. ‘Er zal een mix zijn van euforie en ontlading. De grootste hedonisten leven zij aan zij met een deel van de bevolking die, huiveriger en worstelend met de nasleep, zich afvraagt hoe het zover heeft kunnen komen.’
De samenleving zal uiteenvallen in twee postpandemische kasten: de bedachtzamen en de roekelozen
Het ziet ernaar uit dat in de veronderstelde nieuwe Jazz Age er tevens gewetensvolle party poopers zullen zijn. De samenleving zal uiteenvallen in twee postpandemische kasten: de bedachtzamen en de roekelozen. Die laatsten zullen niet achterom willen kijken.
In dat licht vindt Vidal dat het optimisme na een crisis gepaard moet gaan met een behoorlijke dosis diepgang. ‘Vieren zal belangrijk zijn maar veranderen ook.’ En die visie was er bijvoorbeeld niet na de Eerste Wereldoorlog, wel na de Tweede. ‘Het was alsof men in de jaren twintig was vergeten wat een slachting de Eerste Wereldoorlog en de griepepidemie van 1918 waren geweest terwijl er na 1945, zelfs toen de consumptiemaatschappij opkwam, werd reflecteer op de tragedie van de Holocaust en de dreiging van kernwapens.
Verschillende peilingen laten zien dat een groot percentage van de bevolking bepaalde aspecten van het leven in de toekomst wil veranderen. Terug na het leven van voor corona volstaat niet. Het nieuwe leven dat men voor ogen heeft fluctueert van verhuizen van de plek waar men nu woont tot definitief besluiten om te gaan telewerken. Ook is er een sterker milieubewustzijn vastgesteld.
‘Grote trauma’s veroorzaken grote gedragsveranderingen bij mensen,’ aldus Vidal. Toen Groot-Brittannië werd getroffen door de gekkekoeienziektecrisis – een crisis die vergelijkbaar was met de vervuilde koolzaadoliecrisis in Spanje – was er een gigantische stijging van het aantal vegetariërs en mensen die vraagtekens zetten bij de gangbare eetgewoontes. Stel je maar eens voor wat er gaat gebeuren met wat we nu meemaken.’
Tijdens deze pandemie heeft één gebied onbetwistbaar aan kracht gewonnen: de wetenschap
Die nieuwe dynamiek zou grote invloed kunnen hebben op allerlei gebieden. Tijdens deze pandemie heeft één gebied onbetwistbaar aan kracht gewonnen: de wetenschap. Zonder de wetenschap kunnen we fluiten naar een nieuwe roaring twenties. In de strijd tegen corona heeft zich een revolutie ontketend waarin de hoofdrol is weggelegd voor vaccins met de messenger-RNA, is kunstmatige intelligentie tot wasdom gekomen en wordt ruimtevaartprogramma’s nieuw leven in geblazen. De verwachtingen zijn hooggespannen.
Ook de kunstwereld zou een opleving kunnen beleven met een eigen Lost Generation, Duke Ellington en Coco Chanel. Financial Times-columnist Janan Ganesh schreef onlangs dat je in dit decennium factoren kunt aanwijzen voor het ontstaan van een Arcadia in de kunsten, net als in de vorige eeuw. Een cultuurexplosie die, aldus Ganesh, de sinds het begin van deze eeuw vastgeroeste kunsten nieuw leven kan inblazen.
‘Het Westen kampt met het probleem dat de bevolking erg oud is’
Arias Moldonado vindt de gedachte van Ganesh interessant, maar deelt zijn optimisme niet. ‘Destijds voelde men de noodzaak om zich te verzetten tegen de traditionele kunsten, je had de vitaliteit van de avant-garde,’ aldus Moldonado. ‘Zou dat kunnen in onze tijd, nu we denken dat alles verzonnen is? Dat zie ik niet zo voor me, al zou het goed kunnen dat die vernieuwingsdrang zich nu richt op andere belangrijke thema’s, zoals de strijd tegen klimaatverandering.’
Honderd jaar geleden was het gemakkelijk om aan te geven waar de creatieve boom plaatsvond, vandaag de dag is dat bijna onmogelijk. Vroeger was het Westen het middelpunt van de wereld. Parijs was het culturele mekka, de beste universiteiten zaten in Engeland en Duitsland en de Verenigde Staten hadden het geld en de vitaliteit van een ondernemende samenleving om dit proces te schragen.
‘Het Westen kampt met het probleem dat de bevolking erg oud is,’ constateert Maldonado. ‘Het gebrek aan vitaliteit kon wel eens een obstakel zijn voor een mogelijke culturele revolutie, die zich misschien in Azië en Latijns-Amerika, waar de bevolking veel jonger is, wel kan voordoen. Het zou goed kunnen dat wij het al oké vinden als we de pandemie overleven.’
Religieus instinct
Van de aardse kunsten en wetenschap maken we een stap naar het geloof, dat in de nabije toekomst wel eens voor frictie zou kunnen zorgen. Christakis’ hypothese is dat we in onze donkerste dagen onze toevlucht nemen tot het geloof, maar hij voorspelt wel een regressie. ‘Het religieuze instinct zal blijven opborrelen, maar in een ander jasje,’ aldus Jorge Freire, schrijver van Agitación: sobre el mal de la impaciencia (Stress: over het kwaad dat ongeduld heet). ‘De angst voor de dood is nauw verbonden met het geloof. Zolang de mens sterfelijk is zal hij zich willen vasthouden aan het geloof, en het ziet er voorlopig niet naar uit dat we onsterfelijk worden.’
Zoals bij elk feestje is er iemand die de muziek uitzet en het licht uitdoet
Afgaand op de voorspellingen weten we wanneer het grote postcoronafeest zal beginnen (2024), de gastenlijst is er ook (de bedachtzamen en de roekelozen) en Rafaella Carrà zal de muziek verzorgen. Wat we nog moeten uitzoeken is wie het feestje gaat betalen.
Laten we nog eens naar de geschiedenis kijken, misschien dat we daar een kompas voor onze toekomst vinden. Maart 1814. Het einde van de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Het geruïneerde Spanje zet de laatste regimenten van de napoleontische leger het land uit. Freire: ‘Alle dorpen in Catalonië, Aragon en Castilië waar koning Fernando VII zijn opwachting maakte na de ondertekening van het Verdrag van Valençay zetten dit luister bij met opera’s, praalwagens en zelfs met bouwwerken, zoals triomfbogen, die voor de gelegenheid waren opgetrokken. Dat Fernando VII een flutkoning was doet er niet toe. Wij Spanjaarden hebben maar weinig nodig om ons in de armen van Bacchus te werpen. Vooral als de gemeente het feestje bekostigt.’
Als dat zo is, dan betalen we met z’n allen het postcoronafeestje en delen we de kosten.
En zoals bij elk feestje is er iemand die de muziek uitzet en het licht uitdoet. Als het zover is en we ons weer afvragen wat we morgen gaan doen, moeten we niet vergeten dat op het feestje van de roaring twenties, waar zoveel experts ons op wijzen, de beurscrack van ’29 volgde, Adolf Hitler en de ergste oorlog die de mensheid heeft meegemaakt. Dus: laten we niet zo zeker zijn van onze zaak.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
