De Zuid-Koreaanse fotograaf David Suh is een hit op TikTok met zijn boodschap dat er niet zoiets bestaat als fotogeniek zijn. Met zijn scherpe oog voor lichaamstaal zorgt hij ervoor dat iedereen er flatteus uit ziet op de gevoelige plaat.
Een TikTok-gebruiker plaatste onlangs een korte video. ‘Mijn naam is August. Ik ben een gehandicapte transman,’ schreef hij. ‘Ik hou van foto’s maken, maar ik weet niet wat ik met mijn lichaam of mijn handen moet doen! Ik ben op zoek naar hulp.’
De video van August was gericht aan één persoon in het bijzonder: poseergoeroe David Suh, die 4 miljoen volgers heeft op TikTok en het idee uitdraagt dat er niet zoiets bestaat als niet fotogeniek zijn. Iedereen kan goed op de foto staan, als je maar weet hoe je jezelf presenteert, beschrijftLA Times de boodschap van de uit Zuid-Korea afkomstige 28-jarige fotograaf, die inmiddels samenwerkte met vele grote namen uit de industrie. Hij heeft nu een studio in Los Angeles, maar dankt zijn bekendheid, met zo’n 4,3 miljoen volgers op TikTok en 1,1 miljoen op Instagram, aan sociale media.
‘Lichaamstaal was de eerste taal die we hadden,’ schrijft Insider. En het is die vorm van communicatie waar Suh met zo veel succes op focust: ‘Vergeet hoe je eruit wil zien, bedenk hoe je wilt overkomen.’ Op die manier zouden we de controle, die we over ons uiterlijk nooit volledig hebben, weer kunnen verleggen naar onszelf.
The Washington Post plaatst een kritische noot. Hoewel de fotograaf erop uit is om de culturele normen van onze schoonheid een beetje te verbreden, en daarmee meevaart op de recente golf van acceptatie van het eigen lichaam en eigenliefde, gaat hij niet zo ver te zeggen dat je er niet per se goed uit hoeft te zien op een foto. Zou dat niet een nog betere boodschap zijn?
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Tegen de grenzen van geëngageerde literatuur
Duits neonazisme in historisch perspectief
LITERATUUR | In zijn nieuwste roman De kleindochter plaatst de Duitse auteur Bernhard Schlink, wereldberoemd geworden met De voorlezer (1995), de opmars van neonazi’s in het oosten van Duitsland in een historisch kader.
Na de dood van zijn vrouw Birgit stuit boekhandelaar Kaspar op het manuscript van haar autobiografische roman. Zo komt hij tot de ontdekking dat ze kort voor hun huwelijk in de jaren zestig een dochter op de wereld heeft gezet die is achtergebleven in het voormalige Oost-Duitsland. Kaspar weet de familie op te sporen en zet vervolgens alles in het werk om de 14-jarige kleindochter Sigrun te ontdoen van het extreem nationalistische gedachtegoed waarmee ze is geïndoctrineerd.
Op de NDR-site stelt Annemarie Stoltenberg dat Schlink het verhaal ‘niet alleen tegen de achtergrond van historische gebeurtenissen presenteert, maar tegelijkertijd zorgvuldig probeert te achterhalen wat de politieke systemen met de ziel van de burgers hebben gedaan.’
Volgens Peter Mohr in Kulturmagazin vertelt Schlink zijn verhaal ‘met verve, heeft hij voorbeeldige research verricht en zijn de beschrijvingen van het radicaal-rechtse milieu volledig authentiek.’ Niettemin vergelijkt Mohr de missie van hoofdpersoon Kaspar met ‘een oefening op de evenwichtsbalk van een oudere turnster. Schlinks poging is goed bedoeld, maar doet pijn bij het lezen.’
‘Schlinks poging is goed bedoeld, maar doet pijn bij het lezen’
Ook Dorothea Westphal van Deutschlandfunk heeft een ambivalent gevoel over de roman. Ze vindt dat Schlink helder inzicht biedt in de extreemrechtse gemeenschap en goed laat zien hoe lastig het is om te vechten tegen een hardnekkige ideologie. ‘Daar staat tegenover dat de gesprekken tussen beide hoofdpersonen houterig verlopen, waardoor de hoofdpersonages niet geloofwaardig overkomen.’
In de Süddeutsche Zeitung mist Christian Mayer het evenwicht bij de sleutelfiguren: ‘De auteur ontpopt zich als een romanticus van de oude stempel. Tegen beter weten in hoopt hij mensen tot inkeer te brengen, zodra ze daartoe de kans krijgen.’
Terwijl Hans-Rüdi Kugler zich in het Zwitserse Tagblatt afvraagt hoe ver Schlink kan gaan met deze geëngageerde literatuur. ‘Met hoeveel goede bedoelingen hij de opkomst van rechts-extremistische groeperingen uit de geschiedenis ook probeert te verklaren, ondanks zijn verhalende elegantie lijkt dit boek meer een casestudy voor maatschappelijk werkers.’
Die Enkelin van Bernard Schlink, door Marcel Misset uit het Duits vertaald als De kleindochter, verscheen begin december bij uitgeverij Cossee
Door Diederik Samwel
De nieuwe generatie Girls
Maar dan Spaans en meer kamikaze
SERIE | ‘Serieus, we gaan nu stoppen met drugs. Geen coke, geen K, geen speed, geen LSD, geen joints, geen marihuana, geen opium, geen GHB, niets’, beweert een van de hoofdpersonen aan de telefoon in de trailer van Autodefensa [Zelfverdediging], de Spaanse serie die sinds eind november te zien is op het Spaanse platform Filmin.
Komiek Berta Prieto en kunstenaar en zangeres Belén Barenys ‘spelen hierin zichzelf, leven hun leven op het parodische af. In hun verkenningsdrift snijden ze veel onderwerpen aan die momenteel spelen en waar we nog geen duidelijke antwoorden op hebben,’ typeert El País, die een lang portret aan hen wijdt. Die onderwerpen zijn behalve drugs bijvoorbeeld ook psychische gezondheid en seksuele consensus. El Periódico de España vergelijkt de serie dan ook met het Amerikaanse Girls, maar noemt de Spaanse variant ‘meer kamikaze en meer gericht op generatie Z’.
Meteen sinds de release van de trailer veroorzaakte Autodefensa niet alleen veel discussie in de Spaanse pers, maar ook op sociale media
In een interview met de krant zeggen de twee makers, geboren in 1982: ‘De twintigers van vandaag weten al beter hoe ze over hun gevoelens moeten praten, wij wisten niet goed wat we ermee moesten.’ Ook daarover gaat de serie. Niet dat ze zichzelf zien als ‘de stem van hun generatie’; ‘iedereen kan zich nu gemakkelijk uiten’ dankzij sociale netwerken, aldus La Vanguardia. Ze wilden gewoon hun leven als jongvolwassenen laten zien, met alle passies en al het tumult, zonder het te verfraaien.
Meteen sinds de release van de trailer veroorzaakte Autodefensa niet alleen veel discussie in de Spaanse pers, maar ook op sociale media. Een van de kritieken op de serie luidde bijvoorbeeld de vraag wanneer er eens een serie verschijnt over meisjes die graag thuis een boek lezen. Prieto noemt deze reactie in gesprek met La Vanguardia nogal vrouwonvriendelijk: ‘Want even los van de kwaliteit van de serie weet ik zeker dat we in de trailer twee meisjes laten zien die het naar hun zin hebben en doen wat ze willen.
Door Laura Weeda
Engelse veteraan dingt mee naar een Oscar
Stiff upper lip tot het bittere einde
FILM | Privélevens bestaan niet op het Londense departement voor Openbare Werken in de jaren vijftig. Zelfs collega’s die dagelijks met dezelfde trein naar hun werk gaan wisselen geen persoonlijke informatie uit. Op kantoor is de belangrijkste bezigheid om lastige dossiers onderop te leggen of naar een andere afdeling door te schuiven. Wat gebeurt er dan wanneer een van hen vlak voor zijn pensioen te horen krijgt dat hij nog zes maanden te leven heeft? Hij stapt subtiel uit zijn rol, zonder ook maar een greintje van zijn waardigheid te verliezen.
Dat is de kern van Living, de Engelse, door de Zuid-Afrikaan Oliver Hermanus geregisseerde bewerking van Ikiru (1952) van de Japanse grootmeester Akira Kurosawa. Diens landgenoot Kazuo Ishiguro, romanschrijver en Nobelprijswinnaar, tekende voor het script. En dat is duidelijk te zien, vindt Anthony Lane in zijn bespreking voor The New Yorker. Hoofdrolspeler Bill Nighy (72) roept herinneringen op aan Anthony Hopkins in Remains of the Day, de verfilming van Ishiguro’s gelijknamige roman, die als hondstrouwe butler uit plichtsbesef de liefde van zijn leven laat schieten: ‘Wanneer zulke acteurs zo inventief en intuïtief een verwelkte en bekrompen man vertolken, geloven we dan wat we zien of zijn we getuige van een briljante vertolking?’
Volgens Constance Jamet van Le Figaro zou er best eens een Oscarnominatie in kunnen zitten voor Nighy: ‘Een haast Spartaanse acteerprestatie waarbij elk sentiment even doorleefd en verstild overkomt.’
‘Alleen al zo’n terloops gesprekje met een agent op straat: daar krijg je zelfs een steen mee aan het huilen’
In The Independent verbaast Clarisse Loughrey zich over de keuze van de makers om Living 70 jaar na Kurosawa’s origineel in het naoorlogse Londen te situeren. ‘Maar wat maakt het uit? De film is fascinerend. Vooral door het glanzende charisma van Nighy. Hij legt het als een slangenhuid over de stoïcijnse rust van zijn karakter. Zo krijgt het bijna iets spookachtigs. Is de man al halfdood of verdient hij ten volle zijn bijnaam op kantoor: Mr. Zombie?’
Tara Brady van The Irish Timesis diep onder de indruk van regie, cast, set design en aankleding: ‘Gewoon perfect. Alleen al zo’n terloops gesprekje met een agent op straat: daar krijg je zelfs een steen mee aan het huilen.’
Living van regisseur Oliver Hermanus is vanaf 29 december te zien in de bioscoop
Door Diederik Samwel
Immens populaire poseerlessen
Want iedereen kan mooi op een foto staan
FOTOGRAFIE | Een TikTok-gebruiker plaatste onlangs een korte video. ‘Mijn naam is August. Ik ben een gehandicapte transman,’ schreef hij. ‘Ik hou van foto’s maken, maar ik weet niet wat ik met mijn lichaam of mijn handen moet doen! Ik ben op zoek naar hulp.’
De video van August was gericht aan één persoon in het bijzonder: poseergoeroe David Suh, die 4 miljoen volgers heeft op TikTok en het idee uitdraagt dat er niet zoiets bestaat als niet fotogeniek zijn. Iedereen kan goed op de foto staan, als je maar weet hoe je jezelf presenteert, beschrijft LA Times de boodschap van de uit Zuid-Korea afkomstige 28-jarige fotograaf, die inmiddels samenwerkte met vele grote namen uit de industrie. Hij heeft nu een studio in Los Angeles, maar dankt zijn bekendheid, met zo’n 4,3 miljoen volgers op TikTok en 1,1 miljoen op Instagram, aan sociale media.
‘Lichaamstaal was de eerste taal die we hadden,’ schrijft Insider. En het is die vorm van communicatie waar Suh met zo veel succes op focust: ‘Vergeet hoe je eruit wil zien, bedenk hoe je wilt overkomen.’ Op die manier zouden we de controle, die we over ons uiterlijk nooit volledig hebben, weer kunnen verleggen naar onszelf.
The Washington Post plaatst een kritische noot. Hoewel de fotograaf erop uit is om de culturele normen van onze schoonheid een beetje te verbreden, en daarmee meevaart op de recente golf van acceptatie van het eigen lichaam en eigenliefde, gaat hij niet zo ver te zeggen dat je er niet per se goed uit hoeft te zien op een foto. Zou dat niet een nog betere boodschap zijn?
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
MAXXI toont multitalent
BEELDENDE KUNST | Dat Bob Dylan een multitalent is, is alom bekend, maar de kunstwereld besteedt pas de afgelopen twee decennia serieus aandacht aan zijn beeldende kunst. Museum MAXXI in Rome toont schilderijen die hij maakte tijdens reizen.
MAXXI, Rome, t/m 30 april
Textielwezens Abakanowicz leiden eigen leven
BEELDHOUWKUNST | Kunstenaars die de mogelijkheden van textiel onderzochten, liepen het gevaar in de handwerkachtige hoek geplaatst te worden. Totdat de Poolse kunstenaar Magdalena Abakanowicz (1930-2017) haar enorme, voluptueuze, seksuele, expressieve kleden exposeerde. Groot, schokkend en het tegen- overgestelde van benauwend.
Every Tangle of Thread and Rope schetst Abakanowicz’ ontwikkeling als textielkunstenaar vanaf het midden van de jaren vijftig tot het einde van de eeuw. Ze begint met wandtapijten maar breidt al snel uit naar beeldhouwkunst, mét textiel.
Haar grote wollen ‘textielwezens’ gaan een tastbaar eigen leven leiden
Geboren in een aristocratische familie, bracht Abakanowicz haar jeugd door in de bossen rond het landgoed van haar familie. Ze werd als jong meisje geconfronteerd met de gruwelen van oorlog; op 12-jarige leeftijd zag ze hoe de arm van haar moeder door geweervuur werd afgerukt. Een herinnering die zij verwerkte in de ingetogen gebalde vuist van sisal in 1975.
Haar grote wollen ‘textielwezens’, waarin soms fleece, paardenhaar, katoen en kunstzijde worden verwerkt, gaan een tastbaar eigen leven leiden.
In het oog springen de steeds openlijkere verbeeldingen van het vrouwenlichaam, van schaamlippen tot fantasieborsten en zwangere buiken. De materialen geven Abakanowicz grote flexibiliteit en roepen associaties op met de vervrouwelijkte arbeid van naaien en weven.
Every Tangle of Thread and Rope Tate Modern, Londen, tot 21 Mei 2023.
Femme fatale
TENTOONSTELLING | Uiteenlopende kunstenaars, van Dante Gabriel Rossetti tot Nan Goldin, worden in de Hamburger Kunsthalle samengebracht om de oorsprong van het stereotype ‘femme fatale’ opnieuw te onderzoeken en nieuwe invalshoeken te vinden.
Femme Fatale: Gaze, Power, Gender, T/m 10 april 2023.
Terug naar de blues
MUZIEK | Lucinda Williams is nog altijd een van de leidende artiesten in de country- rock- en folkwereld. Met haar veertiende album Good Souls Better Angels gaat ze terug naar haar basis: de blues; ze schreef en produceerde het met haar partner en manager Tom Overby.
Paradiso, 19 januari
Eschers open huis
GRAFIEK | Met de onlangs vernieuwde tentoonstelling Thuis bij M.C. Escher eert het Princessehof in Leeuwarden een van zijn beroemdste bewoners: de graficus Maurits Cornelis Escher (1898-1972). Er zijn jeugdfoto’s, voorwerpen zijn uitgestald in vitrines en er is een documentaire te zien waarin de invloed van keramiek op het kunstenaarschap van Escher wordt verduidelijkt.
Speciaal voor de presentatie maakte straatkunstenaar Leon Keer een grote muurschildering in de kelder van het Princessehof
Speciaal voor de presentatie maakte straatkunstenaar Leon Keer een grote muurschildering in de kelder van het Princessehof. Hij liet zich daarbij inspireren door Eschers werk Hol en Bol. Met zijn driedimensionale vertaling van het werk zorgt Keer voor optische illusies in de gewelfde kelderruimte van Eschers geboortehuis. Daarin gebruikte hij Eschers elementen om te laten zien dat je in een ruimte een holle variant en een bolle variant kan zien. Het ligt er maar aan welk(vogel)perspectief je neemt. In de kelder zijn, volgens Keer, vier speciale punten te vinden vanwaar alles het beste te zien is omdat alle lijnen er samen komen.
Thuis bij M.C. Escher Princessehof, Leeuwarden. Vaste tentoonstelling
McQueen in het depot
VIDEO | De Britse kunstenaar en cineast Steve McQueen maakte in opdracht van het International Film Festival Rotterdam in samenwerking met Depot Boijmans Van Beuningen Sunshine State. Het meest recente werk van de met Oscar en Turner Prize-gelauwerde McQueen is de eerste tentoonstelling die in het depot zal worden gehouden sinds de opening in 2021. De wereldpremière kon destijds niet doorgaan vanwege de lockdowns.
Het multichannel-videoproject bestaat uit twee schermen die naast elkaar zijn geplaatst. McQueen, die bekendstaat om zijn eigen beeldtaal, laat een brandende zon verschijnen die zich ontrafelt, terwijl daarnaast beelden langskomen en geanalyseerd worden uit het muzikale drama The Jazz Singer (1927), met de zanger Al Jolson in de hoofdrol.
Sunshine State Boijmans: 26 januari t/m 12 februari 2023
Droom jij er wel eens van om een avond aan een tafel te zitten met je helden? John Deakin fotografeerde vier beroemde schilders in een Londens restaurant in de jaren zestig. Die foto is het uitgangspunt van een inspirerende tentoonstelling in Londen.
Een beroemde foto van fotograaf John Deakin uit 1963 van de vier schilders in het Londense Soho om 11 uur ’s ochtends in Wheeler’s restaurant vormde de inspiratiebron voor de tentoonstelling. Liever zitten we echt aan tafel met Lucian Freud, Francis Bacon, Frank Auerbach, Michael Andrews, en ook Timothy Behrens, maar de klok kan helaas niet worden teruggedraaid.
Lucian Freud staat – in zijn honderdste geboortejaar – centraal in de tentoonstelling
Gelukkig maakt hun fenomenale werk dat gemis makkelijk goed. Behalve verbanden tussen hun respectievelijke praktijken, hangen er ook enkele portretten die de kunstenaars van elkaar maakten.
Lucian Freud staat – in zijn honderdste geboortejaar – centraal in de tentoonstelling, met meer dan veertig schilderijen uit particuliere en openbare collecties. Hij verzamelde destijds het werk van zijn goede vriend Francis Bacon en anderen uit de groep. Bij zijn dood bezat hij zestien schilderijen van Auerbach en een klein olieverfdoek van Andrews.
Friends and Relations: Lucian Freud, Francis Bacon, Frank Auerbach, Michael Andrews, Gagosian, Londen, tot 28/01/23
Het beeld dat het Westen heeft van Afrika strookt vaak niet met de werkelijkheid. Dat uit zich op allerlei manieren, waaronder fotografie. Fotograaf Samuel Fosso steekt in zijn werk de draak met deze westerse blik.
Het beviel de Frans-Kameroense fotograaf Samuel Fosso (1962, Kumba, Kameroen) niet toen hij als tien-jarige op de foto werd gezet. Dat kan ik beter, moet hij gedacht hebben. Op zijn twaalfde begon hij als assistent in een fotostudio in Bangui (Centraal-Afrikaanse Republiek) en op zijn dertiende opende hij er zelf een. Inmiddels is Fosso vijftig jaar en honderden zelfportretten verder: meestal verkleed als staatsman, onafhankelijkheidsstrijder, sportheld of als de eerste zwarte paus.
In de traditie van de Malinese fotograaf Malick Sidibé speelt Fosso ingenieus met kostuums en attributen, en ironiseert hij de westerse blik op Afrikaanse leiders. Of hij spreekt zich met zijn beelden anderszins politiek uit over racisme, kolonialisme en de invloed van China in Afrika.
Samuel Fosso, Huis Marseille, Amsterdam, Van 10/12 tot 12/03/2023
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Installatie in de Oude Kerk
TENTOONSTELLING | Speciaal voor de Oude Kerk in Amsterdam maakte de Ghanese kunstenaar Ibrahim Mahama (1987) een ruimte vullende installatie geïnspireerd op de vloer met tweeduizend grafzerken. Mahama riep hulp in om de stenen met houtskool over te trekken.
Tot 13/01/23
Hels en hemels spektakel
MULTIMEDIA | De voormalige doopsgezinde kerk aan Prince of Wales Road in Londen is omgetoverd tot een interactieve speelhal. En daar gebeurt nou net alles wat God verboden heeft: een loopje met de werkelijkheid nemen bijvoorbeeld, zoals de Chinese multimediakunstenaar LuYang doet. In de nieuwe werelden die LuYang met zijn digitale technologie creëert op talloze kleurrijke schermen, heeft niets een vaste vorm. NetiNeti heet de tentoonstelling dan ook, die nu te zien is in de Zabludowicz Collection in Londen: ‘noch dit, noch dat’ in het Sanskriet. Maar wel alles dat er tussen ligt.
Volgens de verantwoording bij NetiNeti staat ‘DOKU’, een avatar van de kunstenaar zelf, centraal in de grote hal en komen de zes versies van DOKU overeen met de zes paden van de boeddhistische reïncarnatie: Hel, Hemel, Hongerige Geest, Dier, Asura en Mens. De mix van religie, filosofie, neurowetenschappen, psychologie en moderne technologie die dat oplevert, is wellicht een knipoog van de kunstenaar naar de ooit goddelijke grond waarop de expositie is ingericht.
De bezoekers worden, voordat het psychedelische avontuur begint, gewaarschuwd
De bezoekers worden, voordat het psychedelische avontuur begint, gewaarschuwd: niet alleen voor de desoriënterende en de voor sommigen verontrustende beelden, maar ook voor de felle kleuren, de knipperende lichten en de harde geluiden die hun te wachten staan.
Allemaal redenen om de niet zo doopsgezinde kerk – stel, u bent in de buurt – binnen te treden en het helse en hemelse spektakel te ondergaan.
KUNST | De overzichtstentoonstelling In the Eye of the Storm in Museo Thyssen-Bornemisza in Madrid, met Oekraïense modernistische meesterwerken uit de periode 1900-1930 van instortende keizerrijken, wordt geopend door de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zelf.
Tot 30/06/23
Fosso’s vele gedaantes
FOTOGRAFIE | Het beviel de Frans-Kameroense fotograaf Samuel Fosso (1962, Kumba, Kame- roen) niet toen hij als tien-jarige op de foto werd gezet. Dat kan ik beter, moet hij gedacht hebben. Op zijn twaalfde begon hij als assistent in een fotostudio in Bangui (Centraal-Afrikaanse Republiek) en op zijn dertiende opende hij er zelf een. Inmiddels is Fosso vijftig jaar en honderden zelfportretten verder: meestal verkleed als staatsman, onafhankelijkheidsstrijder, sportheld of als de eerste zwarte paus.
In de traditie van de Malinese fotograaf Malick Sidibé speelt Fosso ingenieus met kostuums en attributen, en ironiseert hij de westerse blik op Afrikaanse leiders. Of hij spreekt zich met zijn beelden anderszins politiek uit over racisme, kolonialisme en de invloed van China in Afrika.
Samuel Fosso, Huis Marseille, Amsterdam, Van 10/12 tot 12/03/2023
Logically Yours
MUZIEK | De Engelse band Essential Logic komt, 43 jaar na hun debuut bij Rough Trade, met een nieuw album, Logically Yours. Distributeur Cargo raadde frontvrouw uit het bedwelmende post-punk rauwe tijdperk Lora Logic aan een eigen label te beginnen om een boxset op uit te brengen, en zo geschiedde.
Kunstenaarsvrienden
SCHILDERKUNST | Een beroemde foto van fotograaf John Deakin uit 1963 van de vier schilders in het Londense Soho om 11 uur ’s ochtends in Wheeler’s restaurant vormde de inspiratiebron voor de tentoonstelling. Liever zitten we echt aan tafel met Lucian Freud, Francis Bacon, Frank Auerbach, Michael Andrews, en ook Timothy Behrens, maar de klok kan helaas niet worden teruggedraaid. Gelukkig maakt hun fenomenale werk dat gemis makkelijk goed. Behalve verbanden tussen hun respectievelijke praktijken, hangen er ook enkele portretten die de kunstenaars van elkaar maakten.
Lucian Freud staat – in zijn honderdste geboortejaar – centraal in de tentoonstelling, met meer dan veertig schilderijen uit particuliere en openbare collecties. Hij verzamelde destijds het werk van zijn goede vriend Francis Bacon en anderen uit de groep. Bij zijn dood bezat hij zestien schilderijen van Auerbach en een klein olieverfdoek van Andrews.
Friends and Relations: Lucian Freud, Francis Bacon, Frank Auerbach, Michael Andrews, Gagosian, Londen, tot 28/01/23
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Het recht op mysterie
BEELDENDE KUNST |‘Je probeert wanhopig mijn werk te intellectualiseren,’ zegt Leonora Carrington op haar 94ste tegen haar nicht die toevallig ontdekte familielid te zijn van de beroemde kunstenares, ‘and you are waisting your time.’
In het Deense Museum Arken is een retrospectief te zien van het letterlijk fantastische werk van de van oorsprong Britse Leonora Carrington, die op jonge leeftijd haar Anglo-Ierse milieu verruilde voor de armen van de surrealistische kunst, en die van Max Ernst. Ze woonde eerst in Parijs, maar vertrok noodgedwongen naar Madrid toen de oorlog uitbrak en Ernst werd geïnterneerd. Uiteindelijk kwam ze dankzij zakenman Renato Leduc in Mexico terecht, waar ze de rest van haar leven doorbracht. Haar vader, een textielfabrikant uit Lancashire die haar als twintiger liet opnemen in een psychiatrische inrichting, zag ze nooit meer terug. ‘Ik was veel banger voor mijn vader dan voor Hitler,’ beweerde ze. Door shocktherapie met cardiazol-injecties kreeg Leonora angstaanjagende visioenen die haar innerlijke visuele wereld mede gevormd hebben.
De meest extravagante wezens komen voorbij in haar werk. Vaak is het onderscheid tussen mens en dier of tussen dier en machine ver te zoeken, maar haar kundige hand trekt de belangstellende moeiteloos het oneindig diepe doek in. Vrouwen – voor wie ze haar talent activistisch inzette in Mexico – moesten niet alleen hun burgerrechten claimen, maar ook hun recht op mysterie en verwantschap met de natuur.
Leonora Carrington, Museum Arken, Denemarken, te zien tot 15/01/23
Verhalen vol verlangen
STORYTELLING | Van 3 tot en met 6 november vindt het Amsterdam Storytelling Festival plaats in Podium Mozaïek. Acteurs en verhalenvertellers van over de hele wereld komen samen om hun verhalen met de wereld te delen. Het thema dit jaar is: verlangen. Met voorstellingen, talks en workshops.
Van 3 tot 6 november in Amsterdam
Verstilde tijd
BEELDENDE KUNST | Het stilleven schijnt een ondergeschoven kind te zijn in de beeldende kunst, en het Louvre wil daar verandering in brengen. Want ‘dingen’ afbeelden gaat terug naar de prehistorie, toen hun aanwezigheid en betekenis zo serieus werd genomen dat ze vereeuwigd dienden te worden. Vaak laten stillevens de vergankelijkheid van schoonheid zien, misschien is dat wel de reden dat er weinig aandacht voor het genre is. Alles kan kapotgaan, verleppen of verdorren, dus wij ook. Die boodschap zit altijd impliciet in stillevens met bloemen of voedsel, waarvan er in de zeventiende eeuw veel gemaakt zijn. Ze zien er likkebaardend lekker uit, maar ook de tijdelijkheid van vorm en inhoud zit in de opengewrikte oesters vervat.
Things. A History of Still Life, Louvre, Parijs, te zien van 2/10/22 tot 23/01/23
Schneemann Compleet
PERFORMANCE | De in 2019 overleden Amerikaanse performancekunstenaar Carolee Schneemann was een pionier in de zogenaamde ‘body art’. Ze heeft nu een groot retrospectief in het Britse Barbican Centre. Terecht, want zoals wel meer vrouwelijke kunstenaars die destijds in de schaduw van hun mannelijke evenknieën bleven, verdient deze radicale feministische icoon een gelijkwaardige positie in de hall of fame.
De tentoonstelling toont vroege schilderijen, experimentele sculpturale werken en uiteraard haar performancewerk waarin Schneemann haar eigen, meestal naakte lichaam gebruikte. In Meat Joy (1974) kronkelt zij samen met acht performers door de verf, spelend met rauwe vis, vlees en gevogelte. In Interior Scroll (1975) leest ze een tekst voor van een strook papier die ze langzaam uit haar vagina trekt. Internationale erkenning kwam pas laat, in 1996 in het New Museum of Contemporary Art in New York. In 2017 won ze op de Biënnale van Venetië een Gouden Leeuw voor haar hele oeuvre.
Carolee Schneemann, Body Politics, Barbican Centre, Londen, te zien tot 8/01/23
Wonderful Things
TENTOONSTELLING | In de Kunsthal zijn 150 werken te zien van fashionfotograaf Tim Walker (1970), geïnspireerd op de collectie van het Londense Victoria and Albert Museum. Sprookjesachtige taferelen met Tilda Swinton, Grace Jones en Grayson Perry.
Te zien tot 29/01/2023
We, Thomas Houseago
TENTOONSTELLING | In het Finse Tampere heeft de Britse kunstenaar Thomas Houseago Brad Pitt en Nick Cave uitgenodigd hun werk naast dat van hem te laten zien. Het is voor het eerst dat Pitt en Cave hun sculpturen tonen, werken die zijn ontstaan in dialoog met Houseago.
Sara Hildén Art Museum, Finland, te zien tot 15/01/23
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Ken William Kentridge
OPERA | De Royal Academy nodigt ons uit om de wereld van de multisensoriële kunstenaar William Kentridge te betreden, de ‘global creative powerhouse’ uit Zuid-Afrika. Dat doen we graag, want elke wereld die hij tot nog toe heeft gecreëerd is de moeite van het immersieve bijwonen dubbel en dwars waard. De in Johannesburg geboren kunstenaar ontwikkelde zijn vroege werk tijdens het apartheidsregime van de jaren tachtig. Zijn grootschalige producties met animaties, etsen, tekeningen, collages, films, beeldhouwkunst, theater, opera, dans en muziek reizen sindsdien de wereld rond. Nog niet eerder vertoond zijn de 4 meter brede wandtapijten, die hij speciaal voor de gelegenheid maakte. Kijk hoe typemachines in bomen veranderen, een opgejaagde neushoorn een salto maakt met een megafoon en een cafetière in de diepte van een goudmijn boort.
Te zien in Royal Academy of Arts, Londen, t/m 11/12
Abramović in Carré
PERFORMANCEKUNST | Het Amsterdamse Carré stelt een week lang het podium beschikbaar aan de beroemde performancekunstenaar Marina Abramović en haar instituut MAI. Elke dag valt de Abramović Method live in de zaal te bekijken. No Intermission is haar nieuwste werk, zonder pauze.
Abramović Method is te zien in het Amsterdamse Carré van 24 t/m 29 oktober.
Groots en meeslepend
BEELDENDE KUNST | Groots en meeslepend: die twee meestal in die volgorde gebruikte woorden zijn helemaal van toepassing op het werk van de Britse kunstenaar Tacita Dean. Door verschillende media te gebruiken – fotografie en film, maar ook tekeningen – komt ze telkens uit bij een zekere vorm van schoonheid die vaak in het drama schuilt.
Deze solotentoonstelling in Luxemburg toont nieuw en recent werk van Dean, waaronder films, tekeningen en foto’s op groot formaat. De tentoonstelling is opgebouwd rond twee recente projecten: een trilogie van werken ontworpen voor The Dante Project (2021, een ballet geïnspireerd op The Divine Comedy) en One Hundred and Fifty Years of Painting’ (2021), een op 16 mm gefilmd gesprek tussen kunstenaars Luchita Hurtado (Venezuela) en Julie Mehretu (Ethiopië). Haar benadering tot een onderwerp is vaak nostalgisch, eerder abstract dan documentair. Historische foto’s vult ze aan met eigen tekeningen en zo herschept ze fictieve verledens. Een vijfdelig fotowerk van een rotslandschap kreeg een zware wolkenlucht en mythologische namen in de kantlijn.
Haar idee om een beeld te maken tussen negatief en positief in typeert haar manier van werken misschien nog het best. De met een analoge camera gefotografeerde jacarandabomen krijgen door het negatief om te zetten naar positief eenzelfde vreemdheid als haar 16mm-films. Alleen al omdat de paarse bloemen buitenaards groen zijn geworden.
Tacita Dean is te zien t/m 5/2/2023 in Mudam, Luxemburg
Onvoorspelbare Rosalía
De Spaanse popster Rosalía treedt op met haar derde album Motomami. Nu geen flamemco, maar dikke reggaetonbeats en elementen uit de Japanse en Koreaanse cultuur – en die stem klinkt nog steeds als een nachtegaal.
Rosalía is te zien op 10/12 in Afas Live, Amsterdam
Lukas, Leo en Remi
Het 31-jarige Belgische talent Lukas Dhont won in Cannes de Grand Prix met Close. In zijn tweede film, na Girl, brengt hij een intieme, breekbare, (nog) niet-seksuele vriendschap tussen de twee jonge tieners Leo en Remi in beeld.
Vanaf begin november in de Nederlandse bioscopen
Alle registers opengetrokken
BEELDENDE KUNST | De Duitse superster-kunstenaar Anne Imhof (Giesen,1978) krijgt dit najaar de volledige vrijheid om de 1100 vierkante meter grote kelderzaal van het Stedelijk Museum in te richten. Dezelfde carte blanche gaf het Parijse Palais de Tokyo haar, waar ze de ruimtes vulde met performance, opera, film, schilderijen, tekeningen en muziek, van haarzelf en van bewonderde kunstenaars.
Voor het Stedelijk trekt zij eveneens alle registers open. Dat, samen met een speciaal voor deze gelegenheid gemaakte soundtrack, zal vast en zeker een desoriënterende, dystopische wereld opleveren. Een donkere onderwereld zelfs, schrijft het museum. Of meer nog ‘een complex labyrint van kledinglockers die we kennen van de middelbare school, en die verwijzen naar een gevoel van angst en body dysmorphia’. In Youth stelt Imhof de emotionele dynamiek van de jeugd aan de orde, die worstelt met hebzucht en de angst om iets te missen.
Anne Imhof wordt gezien als dé artistieke stem van een nieuwe generatie.
Youth is te zien in het Stedelijk Museum Amsterdam, t/m 29/1/2023
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen
Wetenschappelijk genie met directe invloed op de wereldvrede
Blauwdrukken van het heden
LITERATUUR | De in Hongarije geboren en opgegroeide John von Neumann (1903-1957) geldt als een ongeëvenaard wetenschappelijk genie. Of het nu ging om de grondslagen van de wiskunde, kwantumtheorie, ballistiek, digitale computers of speltheorie, Von Neumann wist er alles van en kon het nog helder uitleggen ook. Volgens collega-wetenschappers beschikte hij dan ook over de snelste hersenen ter wereld. Aan hem wordt ook het basisontwerp van de hedendaagse commerciële computer toegeschreven. Halverwege de vorige eeuw was Von Neumann bovendien nauw betrokken bij de ontwikkeling van de atoombom in de VS.
De Britse wetenschapsjournalist Ananyo Bhattacharya publiceerde vorig jaar het boek The Man from the Future over Von Neumann. Verwacht geen biografie in letterlijke zin, de beschrijving van iemands levensloop, waarschuwt Ulf von Rauchhaupt in de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Bhattacharya concentreert zich in het boek ‘vrijwel uitsluitend op zijn wetenschappelijke werk, ook al zou je daar minstens een half dozijn wetenschappers op Nobelprijsniveau voor nodig hebben’. Von Rauchhaupt snapt dat het voor de auteur onbegonnen werk is om Von Neumanns werk een plaats te geven in de wetenschapsgeschiedenis. Geen enkele gespecialiseerde historicus is daartoe in staat, omdat die minstens vijf disciplines zou moeten beheersen. ‘Tenzij Von Neumann er zelf mee aan de slag zou gaan…’
‘Bhattacharya houdt het op een complex en fascinerend karakter, maar juist daar had ik meer over willen lezen’
In The New Republic constateert Samanth Subramanian dat Bhattacharya meer als cartograaf dan als biograaf te werk is gegaan. ‘Daardoor is de held van het verhaal soms pagina’s lang afwezig, terwijl de auteur een rijke intellectuele staalkaart van zijn ideeën, theorieën en denkwijzen presenteert en die met elkaar in verband brengt.’ Zo wordt volgens Subramanian duidelijk hoe Von Neumann zijn toekomst en ons heden heeft ontworpen: ‘Kijk goed om je heen en je ziet overal zijn vingerafdrukken.’
Criticus Jennifer Szalai van The New York Times is weliswaar onder de indruk van Bhattacharya’s boek, maar heeft na het lezen toch wat ambivalente gevoelens. Zo komt Von Neumann enerzijds op haar over als een Amerikaanse havik die een preventieve aanval op Rusland voorstelde, terwijl hij anderzijds als Centraal-Europeaan de theorie aanhing dat de mens altijd geneigd is samen te werken om te overleven: ‘Bhattacharya houdt het op een complex en fascinerend karakter, maar juist daar had ik meer over willen lezen.’
Stephen Budiansky is op voorhand sceptisch over populaire uiteenzettingen van de kwantumtheorie, maar geeft zich gewonnen na het lezen van The Man from the Future, schrijft hij in The Wall Street Journal: ‘In kristalhelder proza geeft Bhattacharya de essentie van mathematische en natuurkundige stellingen weer. Het is een ware krachttoer dat het boek ook nog eens leest als een trein.’
The Man from the Future van Ananyo Bhattacharya verscheen op 16 september in de Nederlandse vertaling van Hans van den Berg als De man uit de toekomst: het visionaire leven van John von Neumann bij Atlas Contact.
Door Diederik Samwel
Oude hits in georkestreerd jasje
Gedoodverfde kandidaat voor nieuwe James Bond-titelsong
POP | Robbie Williams (48), eind vorige eeuw onbetwiste de populairste zanger van de Britse boyband Take That, timmert al 25 jaar aan de weg als soloartiest, en dat wordt groots gevierd met het verzamelalbum XXV. Zijn grootste hits staan erop, maar dan begeleid door het Nederlandse Metropole Orkest, volgens James Hall van The Telegraph het voornaamste jazz- en poporkest ter wereld. De georkestreerde liedjes kunnen Hall wel bekoren. Hij vraagt zich zelfs af hoe de producers van de James Bondfilms Williams tot dusver over het hoofd hebben kunnen zien: ‘Met de funky gitaren en aanstekelijke blazers ondergaan hits als Millennium en No Regrets de perfecte 007-behandeling.’ De recensent is alleen niet te spreken over de hoes, waarop Williams ‘even belachelijk als pompeus’ poseert als De denker van Auguste Rodin: ‘Zoiets is kennelijk alleen voorbehouden aan popartiesten.’
Op de klanken van het Metropole Orkest komt Williams’ stem volledig tot zijn recht, schrijft Neil Yeung voor het Britse AllMusic: ‘Zonder de neiging tot overgeproduceerde trucjes, waar mainstreampopartiesten zo vaak onder gebukt gaan. Op een paar mindere nummers na een overweldigende verzameling popsongs.’
Na 25 jaar krijgt Williams de pophemel nog altijd in beweging
Gianni Sibilla van de Italiaanse muzieksite Rockol vindt het jammer dat Williams bij de georkestreerde versie van zijn muziek uit zijn tot dusver ‘perfect ingevulde rol van onbezonnen artiest vol zelfspot’ valt. De criticus hinkt op twee gedachten over het nieuwe album: ‘Enerzijds wijst ook dit verzamelalbum op gebrek aan inspiratie en ideeënarmoede, en voegen de nieuwe orkestraties weinig toe aan Williams’ repertoire. Anderzijds gaat het wel om popgeschiedenis van de afgelopen decennia.’
Zijn collega van het Duitse RTL is daarentegen ronduit enthousiast over XXV: ‘Sommige hits krijgen een extra charme en worden krachtiger en intenser dan hun oude versie, zonder daarbij hun oorspronkelijke glans te verliezen. Na 25 jaar krijgt Williams de pophemel nog altijd in beweging.’
Het album XXV van Robbie Williams is op 9 september uitgekomen.
Door Diederik Samwel
De vreemd verslavende show van Fielder
Een grondige voorbereiding op het echte leven
SERIE | Wat gebeurt er als mensen die moeite hebben om verbinding en betekenis in hun leven te vinden, deze proberen te bereiken door een soort show op te voeren? Dat is volgens Naomi Fry vanThe New Yorkerde centrale vraag in The Rehearsal, waarin de Canadese acteur Nathan Fielder schittert als regisseur van ‘repetities’: uitvoerig geënsceneerde scenario’s die delen van het leven van gewone mensen nabootsen met het doel hen voor te bereiden op een groot moment in hun leven. De humor die het andere werk van Fielder kenmerkt, is hierbij sluimerend aanwezig. ‘Het ethische ongemak dat voortkomt uit het feit dat je er niet achter kunt komen wat Nathan van plan is, is geen bijproduct van de show – het is de kern,’ schrijft Sam Adams voor Slate.
Als invloeden voor de serie noemt Fry Charlie Kaufman (van o.a. Being John Malkovich), Sacha Baron Cohen, het ‘docu-naïf-style oeuvre’ van Louis Theroux en Nick Broomfield, maar ook Big Brother en de recente documentaire Tiger King: ‘Al deze werken zijn, op hun slechtst, afstandelijk voyeuristisch en brengen niet alleen hun makers, maar ook hun kijkers in verlegenheid.’ Zoals Noelia Fariña van El Paíshet beschrijft: ‘Deze serie is (…) verontrustend en triggert onze hersenen: van het ene op het andere moment verandert onze lach in een grimas, krimpen we na een aangename zucht ineen.’
‘Amper vijf minuten na de eerste aflevering wilde ik mijn laptop door de kamer smijten of Nathan Fielder er gewoon af gooien’
En dat valt niet bij iedereen in de smaak. ‘Amper vijf minuten na de eerste aflevering wilde ik mijn laptop door de kamer smijten of Nathan Fielder er gewoon af gooien,’ schrijft Richard Brody in een andere recensie in The New Yorker. Hij bestempelt Fielder met zijn ‘roekeloze’ verraad als ‘wreed en arrogant’ en hoopt, vergeefs, steeds dat degenen met wie hij de rehearsals uitvoert, hun deelname zullen beëindigen. Fielder ‘toont geen enkele interesse in wat [zijn slachtoffers] denken na te zijn bedrogen door de man aan wie [ze] (zoals Fielder in de voice-over zegt) [hun] leven hebben toevertrouwd.’
En Brody is niet de enige die er zo over denkt. John Doyle stelt in The Globe and Mail vast dat Fielder geen enkele empathie toont met degenen die hij zogenaamd probeert te helpen, en Daniel D’Addario vanVariety vindt dat het isolement dat Fielder met zijn show probeert te doorbreken, juist wordt uitvergroot doordat zijn project uiteindelijk ‘een steeds minder leuke grap blijkt te zijn’.
De vraag is of Brody hem echt van zijn laptop heeft gegooid. ‘Hoewel je niet helemaal begrijpt waarnaar je kijkt,’ schrijft Shirley Li in The Atlantic, ‘is wat je ziet zo vreemd verslavend dat je niet anders kunt dan blijven kijken.’
The Rehearsalis te zien op HBO.
Door Laura Weeda
Het zwembad als metafoor voor de maatschappij
De onbevooroordeelde blik van Dörrie
FILM | Het enige vrouwenbuitenbad van Duitsland vertoont zulke grote parallellen met de westerse samenleving – onder andere op het gebied van competitie (om een plekje in de zon) en beperkingen (individuele mogelijkheden om je uit te drukken) – dat Doris Dörrie besloot er een film van te maken: Freibad. Een groep vrouwen ruziet om wat je eet (lams- of varkensworstjes), wat je draagt (een bi- of burkini) en wie het voor het zeggen heeft. Hoewel de Duitse filmregisseur het gegeven (samen met Karin Kaçi en Madeleine Fricke) tot een komedie bewerkte, zijn alle personages liefdevol neergezet, schrijft Susan Vahabzadehin de Süddeutsche Zeitung: ‘De coole Steffi met haar Zwitserduits, Eva die ooit een seksbom was en worstelt met oud worden, de schattige mollige Paula die eindelijk van iemand te horen krijgt dat ze prachtig is, maar helaas in het Arabisch, wat ze niet verstaat. Geen van deze vrouwen is slecht – soms zijn ze ondeugend.’
‘Een vermakelijke, doordachte, maar niet al te diepgaande film’
Hoewel de recensent zich afvraagt of het gegeven genoeg was voor een film, had deze volgens Vahabzadeh door niemand anders gemaakt kunnen worden: ‘Dörrie heeft een heerlijk onbevooroordeelde kijk op haar medemens, liefdevol maar niet blind voor hun fouten.’ Het resultaat: ‘Een vermakelijke, doordachte, maar niet al te diepgaande film.’
Dat Dörrie de juiste persoon was, wordt door de Frankfurter Allgemeine Zeitung volmondig beaamd: ‘Er is geen andere filmmaker in Duitsland die zo gekwalificeerd is (…) om zo’n gevoelig onderwerp aan te pakken. Ze observeert al bijna vijftig jaar de gebruiken in het land, is intercultureel competent (getuige Happy Birthday, Türke! en Kirschblüten & Dämonen [Kersenbloesem & demonen]) en kent alle tussenvormen tussen komedie en drama. De film Freibad is zeker geen “coma” (comedy-drama), maar gewoon een serieuzere poging om de spanningen die in multiculturele samenlevingen ontstaan op een luchtige manier te behandelen.’
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Monumentale ‘City’ in woestijnvallei
LANDART | Michael Heizer begon meer dan vijftig jaar geleden aan een van de grootste kunstwerken ter wereld in het voorouderlijke land van de Nuwu (zuidelijke Paiute) en Newe (westelijke Shoshoni), ongeveer 200 kilometer ten noorden van Las Vegas. Het monumentale werk ‘City’ is nu af en mag bezichtigd worden. In ‘City’ zie je verwijzingen naar oude verdwenen beschavingen: Indiaanse grafheuvels, Meso-Amerikaanse metropolen, en zelfs het Egyptische Luxor is erin te herkennen. Alleen is deze stad van beton. Heizer begon dit kostbare en ambitieuze project eerst met eigen financiering maar kreeg uiteindelijk steun van de in 1998 opgerichte Triple Aught Foundation, die een fonds beschikbaar stelde en de site de komende jaren zal beheren en conserveren.
De kosten van de bouw van de ‘City’ worden geschat op 40 miljoen dollar
Dat de totstandkoming nogal wat voeten in de aarde heeft gehad, is niet verbazend. Het vergde de nodige inspanning om al het materiaal ter plaatse te krijgen en in 2015 moest een coalitie van museumdirecteuren en wijlen Nevada-senator Harry Reid strijden voor de bescherming van het gebied door middel van een openbare petitie en wetgeving die bij het Congres werd ingediend. Heizer denkt dat het project lang zal meegaan. De mooiste kunstwerken van de Inca’s, Olmeken en Azteken werden allemaal geplunderd, met de grond gelijk gemaakt, en hun goud werd omgesmolten. Mocht de City vernield worden, dan verwacht de kunstenaar dat de sloop meer kost dan het materiaal zal opbrengen.
Het kunstwerk is maar een aantal keren per jaar te bezoeken; gratis voor omwonenden en 150 dollar voor anderen, inclusief het vervoer naar de locatie. De kosten van de bouw van de ‘City’ worden geschat op 40 miljoen dollar.
Landart-installatie ‘City’ is vanaf 2 september in Garden Valley, Verenigde Staten te bezoeken
Hair Power
TENTOONSTELLING | Het Wereldmuseum in Rotterdam viert de bijzondere kracht en vele symbolische betekenissen die haar toegeschreven heeft gekregen, van schoonheidsideaal tot politiek instrument. Haar kan zelfs een bijdrage leveren aan een duurzame wereld. Bijvoorbeeld als spons bij een olielek.
Hairpower is tot en met 08/05/2023 te zien in Het Wereldmuseum, Rotterdam
Nieuw album Brian Eno
MUZIEK | Over Foreverandevernomore zei de eigenzinnige producer en songwriter Brian Eno: ‘Net als iedereen – behalve de meeste regeringen op aarde – heb ik nagedacht over onze benauwende, onzekere toekomst, en deze muziek is daaruit voortgekomen.’
Woodshock ’99
SERIE | De driedelige reconstructie Trainwreck: Woodstock ’99 laat aan de hand van archiefbeelden zien datde insteek van deze editie een hele andere was dan de ‘three days of peace and music’ op het muziekfestival der muziekfestivals in 1969. Het doel van de revival in New York was eenduidig: winst maken.
Trainwreck: Woodstock ’99 is te zien op Netflix
Jong en fotograaf
FOTOGRAFIE | Dit najaar laat Foam het werk van een nieuwe generatie kunstenaars zien in de groepstentoonstelling Foam Talent 2022. Vorig jaar nog online, zonder grenzen en zonder muren, maar deze keer is het werk van twintig internationale kunstenaars weer ter plekke te bezichtigen.
Om veelbelovende fotografen te signaleren en te stimuleren is er de Foam Talent Call, waarbij jonge fotografen van overal ter wereld (18 tot 40 jaar) wordt gevraagd hun portfolio’s in te zenden. De geselecteerde kunstenaars krijgen diverse mogelijk-heden aangeboden om hun werk te laten beoordelen en zich verder te ontwikkelen.
Rode draad blijft de focus op de condition humaine en op de meest actuele kwesties van onze tijd
Ook dit jaar geven de inzendingen een goed beeld van de thema’s waarmee de nieuwe generatie fotografen zich bezighoudt. Rode draad blijft de focus op de condition humaine en op de meest actuele kwesties van onze tijd: klimaatverandering, politieke conflicten, discriminatie, ontheemding en sociale onrechtvaardigheid. Lina Geoushy onderzocht het geweld tegen vrouwen in Egypte, terwijl Pavo Marinović zich verdiepte in de archetypen van en vooroordelen over mannelijkheid in voormalig Joegoslavië.
Foam Talent 2022 is van 16/9 t/m 18/01 te zien in Foam, Amsterdam
Ragnar Kjartansson
MULTIMEDIA | De IJslandse kunstenaar Ragnar Kjartansson (1976) maakt van alles: video-installaties, schilderijen, keramiek en muziek. In zijn eerste tentoonstelling in Nederland komt alles aan bod. O ja, en hij staat ook bekend om zijn performances, Woman in E-Mineur (2016) bijvoorbeeld en de serie The End – Venezia: Kjartansson maakte in 2009 144 schilderijen tijdens de Biënnale van Venetië. De videoregistratie van No Tomorrow (2017-2022), een ballet voor acht dansers met acht gitaren – in samen-werking met choreografe Margrét Bjarnadóttir en songwriter Bryce Dessner –, wordt op zes schermen vertoond in De Pont. Speciaal voor deze show maakte hij de installatie Fear & Guilt.
Time changes everything is van 17/9 t/m 29/1 te zien in De Pont, Tilburg
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Zonder grenzen
FILM | Onlangs, schijnbaar uit het niets, kondigde de Amerikaanse succesregisseur Jordan Peele de naam van zijn derde film aan: Nope, slang voor ‘nee’, meestal gebruikt om verdere discussie te ontmoedigen. Ook liet hij de poster van zijn nieuwste film zien: een foto van een onheilspellende wolk die boven een bergdorp zweeft. Waar de film precies over gaat, werd niet meteen duidelijk. Wel zei Peele dat hij weer een spektakel wilde maken. Verontrust over de toekomst van de cinema, schreef hij Nope, The Great American UFO Story.
Peele is acteur, komiek, scenarist en regisseur; hij trad jarenlang op bij het comedy-collectief Boom Chicago in Amsterdam. In zijn debuutfilm Get Out overrompelde hij menig bezoeker met zijn keiharde kritiek op ingebakken racisme, juist bij mensen met hardnekkige goede bedoelingen, door op een rauwe en komische manier te laten zien hoe ongemakkelijk het is om zwart te zijn in een witte wereld.
Horror is een geschikt genre voor sociale satire doordat de ongeschreven afspraak met het publiek is dat alles mag
Dat horror een geschikt genre is voor sociale satire, komt volgens Peele doordat de ongeschreven afspraak met het publiek is dat alles mag; er zijn geen ontoelaatbare grenzen, je mag de diepste angsten aansnijden in de veilige omgeving van het medium. Datzelfde geldt voor satire. Die twee genres samen-gevoegd blijken een perfect paar te vormen.
In Los Angeles, waar de film in première ging, waren de eerste reacties volgens Variety eensluidend lovend. De draai die Peele maakte naar sciencefiction leverde hem de vergelijking op met een van ’s werelds voornaamste regisseurs, Steven Spielberg.
Nope is vanaf 18 augustus in de bioscoop te zien.
Where Is Home?
MUZIEK | Cellist Abel Selaocoe, geboren in Zuid-Afrika en opgeleid in Engeland, plaatst westerse en niet-westerse muziek naast elkaar, van Bach tot beatboxing. In Where Is Home? laat hij zich inspireren door familie en aanverwante thema’s. Met het Bantu Ensemble in het Concertgebouw, Amsterdam, 7/8.
Where Is Home? is met het Bantu Ensemble op 7 augustus te zien in het Concertgebouw, Amsterdam.
Couture-koningin
MODE | De Chinese modekoningin Guo Pei, bekend van de enorme gele creatie die popster Rihanna in 2015 droeg naar het Met Gala in New York, is het toonbeeld van exquise vakmanschap, weelderig borduurwerk en onconventionele kledingtechnieken. Ook al vlogen de meme’s in de rondte waarin Rihanna’s jurk als grote omelet werd afgebeeld.
In de ontwerpen van Guo Pei, smelten de invloeden van China’s keizerlijke verleden samen met de grandeur van het Europese hofleven, architectuur en de botanische wereld. Couture Fantasy, is de eerste uitgebreide tentoonstelling van haar baanbrekende werk. De tentoonstelling omvat meer dan 80 ensembles uit de afgelopen twee decennia. In Close Upvertelde zij soms wel vijftigduizend uur aan één kledingstuk te besteden. Inmiddels werken een kleine 500 borduursters voor Pei.
Guo Prei: Couture Fantasy is tot 5 augustus te zien in Fine Arts Museum, San Francisco.
Vergeten verhalen
THEATER | De Amerikaan Taylor Mac maakt al twintig jaar internationaal bekroonde voorstellingen. A 24-Decade History of Popular Music is zijn subjectieve geschiedenis van de VS sinds 1776, verteld vanuit het perspectief van groepen wier verhalen vaak worden ‘vergeten, verworpen of begraven’.
A 24-Decade History of Popular Music is tot en met 6 augustus te zien in het Internationaal Theater Amsterdam.
Licht, vorm en pastelwolken
BEELDENDE KUNST | Pitzhanger Manor, het landgoed van de Britse architect Sir John Soane (1753-1837) in West-Londen, presenteert een solo-tentoonstelling van kunstenares Rana Begum (Bangladesh, 1977). Haar opvallende werken verkennen de perceptie van licht, kleur en vorm en doen de grenzen vervagen tussen beeldhouwkunst, architectuur, design en schilderkunst.
Omdat Soane in Pitzhanger op een in-genieuze manier met licht speelde, is Begum een voor de hand liggende keuze. Ze was dan ook getroffen door de sierlijkheid van Soanes kamers, ‘alsof je voortdurend in het licht staat’. Ze wilde dat haar expositie Dappled Light daarop zou reageren en nam de zichtlijnen en ingewikkelde decoratieve schema’s binnenin mee in haar ontwerp.
Nieuw is een grote zwevende installatie van gaas met zachte geometrische wolken in pasteltinten die tot de on-eindigheid kunnen worden aangevuld – zo lijkt het. Ook te zien is Begums eerste videowerk, dat het vluchtige licht vastlegt in een bos, terwijl ze door de seizoenen fietst.
Rana Begum: Dappled Light is tot 11 augustus te zien in Pitzhanger Manor & Gallery, Londen.
Beste dansers en grote beloften
Tijdens Summer Dance Forever komen dansers van over de hele wereld een week naar Amsterdam. Omschreven als ‘een internationaal dansfeest met het beste van vandaag en de grote beloften van morgen’.
Summer Dance Forever is op 24 augustus op verschillende locaties in Amsterdam te zien.
Fotograaf Claude Cahun (1894-1954) speelde in haar werk met het begrip identiteit – ze voelde zich zelf vrouwelijk noch mannelijk. Ze was daarmee een inspiratiebron voor latere generaties.
FOTOGRAFIE | Claude Cahun (1894-1954) werd geboren als Lucy Schwob, maar vond dat het vrouwelijke noch het mannelijke bij haar paste. Neutre, dat klonk beter, vond ze, en daarmee was ze haar tijd ver vooruit. Voor fotografen als Nan Goldin en Cindy Sherman was ze al langer een inspiratiebron, totdat ze niet zo lang geleden werd herontdekt.
Telkens stelde ze de vraag of het mogelijk is een authentieke zelf te bezitten
Cahun speelde samen met andere surrealisten met het begrip identiteit door op elke foto een andere rol aan te nemen, haar gezicht te verdubbelen of met maskers te werken. Telkens stelde ze de vraag of het mogelijk is een authentieke zelf te bezitten, of dat onze identiteit gevormd wordt door maatschappelijke omstandigheden. Dit deed ze altijd in samenwerking met haar geliefde en latere stiefzus, die onder de nom de plume ‘Marcel Moore’ werkte.
Voor hun verzetswerk in de Tweede Wereldoorlog op het eiland Jersey kregen de twee de doodstraf, die nooit werd voltrokken. Cahun overleed in 1954, Moore zeventien jaar later. De tentoonstelling over hun werk, Onder de huid, was eerder te zien in het Cobra Museum.
Onder de huid is tot en met 28 juli te zien in de Kunsthal, Rotterdam.
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Antony Gormley: Ad majorem Dei gloriam
TENTOONSTELLING | In Museum Voorlinden is deze zomer de expositie Ground van de 72-jarige Britse kunstenaar Antony Gormley te zien. Een van zijn opzienbarende kunstwerken, Exposure, een man die op zijn hurken zit, staat op een strekdam vlak bij Lelystad.
Gormley maakt al decennialang fantastische sculpturen die goed passen in een tijdgeest waarin alles een ‘experience’ moet zijn. Hij nodigt de bezoeker uit om door zijn beelden heen te lopen, zoals door het twaalf meter lange staalwerk Passage, of om midden in een driedimensionale bouwtekening te gaan staan. Voor Gormley is de aanwezigheid van een bezoeker essentieel vanwege de contemplatie en de bespiegeling die ontstaan ‘wanneer kunst en het leven op elkaar inwerken’. In de tuin van het museum in Wassenaar zal het werk Critical Mass worden neergezet, zestig gietijzeren afgietsels van zijn eigen lichaam, die een relatie met de omgeving aangaan.
Later ontvluchtte hij het katholicisme en dompelde hij zich onder in de boeddhistische leer
Gormley werd als jongste van zeven kinderen geboren in een rijk katholiek gezin van een farmaceut en opgevoed door monniken op een benedictijnse kostschool. In een interview zei hij eens dat zijn ouders de initialen AMDG voor hun zoon hadden gekozen om hem ad majorem Dei gloriam (tot grotere glorie van God) op te voeden. Grote kans dat zijn belangstelling voor de mysteries van ruimte, vorm en oneindigheid te herleiden is naar zijn religieuze opvoeding. Later ontvluchtte hij het katholicisme en dompelde hij zich onder in de boeddhistische leer, die nog altijd een toetssteen voor hem is.
Antony Gormley – Ground is tot en met 25 augustus te zien in Museum Voorlinden, Wassenaar.
MUZIEK | Regisseur Nicolas Stemann en componist Philippe Manoury beloven volgens het Holland Festival een pessimistische maar tegelijkertijd humoristisch neurotische opera te hebben gemaakt met teksten van Elfriede Jelinek.
Kein Licht is te zien op 24, 35 en 26 juni in Muziekgebouw Amsterdam.
Castillo Deball ontregelt
TENTOONSTELLING | Mariana Castillo Deball is een van de vier kunstenaars die Mexico vertegenwoordigen op de Biënnale. Ze verdiept zich al langer in hoe je de (koloniale) geschiedenis kunt ontregelen en op een artistieke manier kunt herdefiniëren in de kunstwereld.
Mariana Castillo Deball, tot 27 november op de Biënnale Venetië.
Haar tijd vooruit
FOTOGRAFIE | Claude Cahun (1894-1954) werd geboren als Lucy Schwob, maar vond dat het vrouwelijke noch het mannelijke bij haar paste. Neutre, dat klonk beter, vond ze, en daarmee was ze haar tijd ver vooruit. Voor fotografen als Nan Goldin en Cindy Sherman was ze al langer een inspiratiebron, totdat ze niet zo lang geleden werd herontdekt.
Telkens stelde ze de vraag of het mogelijk is een authentieke zelf te bezitten
Cahun speelde samen met andere surrealisten met het begrip identiteit door op elke foto een andere rol aan te nemen, haar gezicht te verdubbelen of met maskers te werken. Telkens stelde ze de vraag of het mogelijk is een authentieke zelf te bezitten, of dat onze identiteit gevormd wordt door maatschappelijke omstandigheden. Dit deed ze altijd in samenwerking met haar geliefde en latere stiefzus, die onder de nom de plume ‘Marcel Moore’ werkte.
Voor hun verzetswerk in de Tweede Wereldoorlog op het eiland Jersey kregen de twee de doodstraf, die nooit werd voltrokken. Cahun overleed in 1954, Moore zeventien jaar later. Onder de huid was eerder te zien in het Cobra Museum.
Onder de huid is tot en met 28 juli te zien in de Kunsthal, Rotterdam.
Ekaterina’s Voix humaine
OPERA | De opera La voix humaine van Poulenc, gebaseerd op de monoloog van toneelschrijver Jean Cocteau (1930), geactualiseerd door Chris Koolmees en gezongen door de bejubelde mezzo-sopraan Ekaterina Levental, wordt nog een keer opgevoerd in de Muziekkamer Assen.
La voix humaine is te zien op 19 augusts in de Muziekkamer in Assen.
Zorgzame mode
MODE | De tweede editie van de State of Fashion Biënnale 2022 (thema: Ways of Caring) gaat deze zomer op zoek naar mogelijkheden om de mode-industrie duurzamer en zorgzamer te maken. Bekend is dat de kledingindustrie haar ecologische voetafdruk drastisch moet verkleinen (zie ‘Duurzame mode bestaat niet’), een verplichting die niet alleen de branche aangaat, maar ook de consument. Daarover gaan in Arnhem zeven programmaonderdelen met meer dan zeventig ontwerpers, kunstenaars en makers uit alle windstreken. ‘Fashion Open Studio’ laat bijvoorbeeld het werk van vier designers in residence zien die speciaal voor de Biënnale mode ontwerpen die ook sociale en milieuvriendelijke oplossingen kan bieden. In het onderdeel ‘Fashion as Encounters’ wordt de betekenis van mode opnieuw gedefinieerd.
State of Fashion – Ways of Caring is te zien van 3 juni tot 10 juli te in Arnhem.
De toenadering tot vreemden die ze wil fotograferen noemt Judith Joy Rosse ‘een marteling’. Opvallend, want ze maakt portretten waar de empathie en verbondenheid vanaf stralen. Haar werk is tot en met 22 september te zien in Le Bal, Parijs.
Judith Joy Ross wordt regelmatig geprezen als ’s werelds grootste levende portretfotograaf. Wat Amerika betreft wellicht, want grootse en levende portretfotografen zijn allang niet meer op één hand te tellen. Dat de sensuele foto’s van Ross ontroerend en soms aangrijpend zijn, staat buiten kijf. Misschien komt dat wel zoals zij zelf tegen The Guardian zei, doordat Ross – zoals elke goeie fotograaf – ziet wat in het dagelijks leven vaak onopgemerkt blijft. Om die momenten vast te leggen, gebruikte zij ‘stiekeme technieken’. Ze deed bijvoorbeeld alsof ze haar camera aan het instellen was en maakte ondertussen de ene na de andere opname.
Therapeutisch, noemt zij de toenadering tot vreemden die zij wil en wilde fotograferen. ‘Een marteling’ zelfs. Want hoe benader je iemand in je eigen belang? Wat ze in een handomdraai in iemand ziet, al is het maar voor even, is zo de moeite waard dat het hervinden van dat moment bijna een dwangmatig proces is. Meisjes kijken verlegen en verwachtingsvol in de lens, en roepen de ongemakkelijkheid van de adolescentie op en de lange zomers van vervlogen tijden.
‘Ik ben geïnteresseerd in mensen, maar wil liever niet te dichtbij komen’
‘Ik ben geïnteresseerd in mensen, maar wil liever niet te dichtbij komen,’ zegt Ross in een interview. Haar werk zit desondanks (of misschien juist daardoor) vol empathie en straalt een diepe verbondenheid uit met het geportretteerde, ongeacht of het bomen, kamers of mensen zijn. Wat ook meewerkt, zegt zij, is het gebruik van de plaatcamera op statief, omdat die ‘zo groot en verdomd mooi is’, en mensen direct ontwapent. Naast de tentoonstelling verscheen een retrospectief boek, Judith Joy Ross: Photographs 1978-2015.
Judith Joy Ross – Photographs 1978-2015, Le Bal, Parijs, tot 18 september.
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Zes maanden over tijd
Ongeboren baby vervult cartooneske hoofdrol
SPEELFILM | In de Noorse film Ninjababy van Yngvild Sve Flikke leeft de 23-jarige Rachel er vrolijk op los: feestjes, drank, soms een pilletje en nu en dan een onenightstand. Tot ze ontdekt dat ze al zes maanden zwanger is. Rachel zit allerminst op een kind te wachten en weet trouwens niet eens wie de vader is. Het aanstaande kind doet mee in de film en geeft in cartooneske animaties commentaar op de personages en situaties. Ze zijn ontleend aan de graphic novel Fallteknikk van Inga Sætres, waarop de film ook is gebaseerd.
Het thema van de film komt Leif Tore Lindø van de Noorse krant Aftenbladet bekend voor, maar wordt naar zijn smaak ‘op een verfrissende manier en met een bitterzoete ondertoon gebracht’. Kristine Kujath Thorp, in de hoofdrol, vindt hij ‘absoluut briljant’. De animaties bezorgen de film volgens Lindø een soort ‘indierocksfeer’, behalve in de dialogen tussen moeder en kind: ‘Dan zijn ze overbodig: het enige minpuntje van deze filmtraktatie.’
De ‘heerlijk gekke humor, de vindingrijkheid en de woeste energie’ in Ninjababy doen Jan-Olov Andersson van het ZweedseAftonbladet denken aan de vroege films van Danny Boyle, zoals Trainspotting (1996) en A Life Less Ordinary (1997). Bovendien werd hij ‘gegrepen door het onverwacht voor de hand liggende einde’.
‘Door de bijtende humor en de open, losse toon komen de hoofdpersonen volstrekt authentiek over’
‘Door de bijtende humor en de open, losse toon komen de hoofdpersonen volstrekt authentiek over,’ schrijft Sarah Stutte in Kino-Zeit. ‘Daardoor komt het wispelturige en onvolwassen gedrag van de hoofdpersoon prima uit de verf.’ Het is te danken aan het ‘sympathieke, hartverwarmende spel van Thorpe dat we een eerlijk inzicht krijgen in het leven van een vrouw op zoek naar haar plek in de wereld’.
David Rooney stelt in The Hollywood Reporter dat de regisseur ‘behendig de clichés over aanstaand moederschap en het vaste recept voor romcoms omzeilt’. Wat werkt in de film is niet zozeer de ‘Look Who’s Talking-achtige gimmick als wel het genot om toe te kijken hoe feilbare personages zich een weg banen door een heikele situatie’.
Ninjababy van regisseur Yngvild Sve Flikke draait vanaf 21 april in de bioscoop.
Door Diederik Samwel
Ninjababy
135 street art kunstenaars
Biografie in beelden
FOTOGRAFIE | De Deense fotograaf Søren Solkaer (1969) maakte naam met portretten van popmuzikanten als U2, Björk, Patti Smith en Amy Winehouse. Tijdens een wandeling door Melbourne in 2012, waar hij de bijbehorende expositie had geopend, kwam hij op het idee om de beoefenaars van een heel ander genre vast te leggen: graffiti en straatkunst. Vervolgens bezocht Solkaer vijf jaar lang dertien wereldsteden om in totaal 135 kunstenaars bij een van hun werken in beeld te brengen.
In zijn bespreking voor The Sydney Morning Herald schrijft Michael Dwyer dat Solkaer zijn kader en enscenering zo kiest dat ‘elke foto een verhaal vertelt waar een filmmaker hooguit aan kan tippen’. Tegelijkertijd laat de expositie Surface volgens hem goed zien ‘hoe graffiti zich de afgelopen jaren tot een volwassen kunstvorm heeft ontwikkeld’.
‘De fotograaf is er vooral op uit de mythe van zijn subject te vergroten’
The Edinburgh Newsis minder enthousiast over het werk van Solkaer. De recensent vindt dat hij voornamelijk boeken produceert die ‘het goed doen op de koffietafel. De fotograaf is er vooral op uit de status of mythe van zijn subject te vergroten en niet om de kijker een diepere of andere kijk op hen te verschaffen.’
Angie Kordic van het Zwitserse digitale kunstplatformWidewalls vindt dat hij dat juist wel doet: ‘Boven op het dak, in smalle steegjes of rond een treinstation; Solkaer draagt zowel de geest van het kunstwerk als de manier waarop de kunstenaar naar de wereld kijkt op ons over.’
De criticus van het onlinemagazine Brooklyn Street Art noemt het alleen al bewonderenswaardig dat Solkaer zo veel straatkunstenaars, al dan niet herkenbaar, voor zijn lens heeft gekregen. ‘De fotograaf gaat te werk volgens de Tsjechische traditie: als een biograaf. Door zijn kadrering en orkestratie ziet hij kans de onderscheidende elementen van elke kunstenaar, diens stijl en werkwijze in één beeld te vangen.’
De expositie Surface van Søren Solkaer is tot en met 25 september te zien in Fotomuseum aan het Vrijthof in Maastricht.
Door Diederik Samwel
Surface
Koreaanse roman verfilmd
De wereld is klaar voor series als Pachinko
SERIE/BOEK | In 2017, toen film- en tv-agent Theresa Kang-Lowe de grootse roman Pachinko las, waarin Min Jin Lee schrijft over vier generaties van een arme Koreaanse familie die naar verschillende plekken emigreert, had ze niet verwacht dat deze de aandacht van Hollywood zou kunnen trekken. Vijf jaar later verschijnt het eerste seizoen van Pachinko – met Kang-Lowe als uitvoerend producent – op Apple TV+. In tegenstelling tot Hollywoods decennialange overtuigingen blijken kijkers gewoon bereid om ‘ondertitels te lezen en verhalen van over de hele wereld te consumeren waarin mensen van kleur centraal staan’, schrijft TIME.
Pachinko is de tweede roman van Lee, die Koreaans-Amerikaans is en gefascineerd raakte door de strijd van Koreaanse immigranten in Japan in de twintigste eeuw. Hoofdpersoon is Sunja, geboren in de vroege jaren 1900, die stoïcijns het lijden van iedereen om haar heen absorbeert terwijl ze de ene crisis na de andere (de Japanse kolonisatie van Korea, de atoombommen op Japan) doorstaat.
‘In dit familieverhaal wordt de rijkheid van proza gecombineerd met de specifieke voordelen van televisie’
De door TIME benoemde bereidheid van de kijker wordt door de recensies weerspiegeld. IndieWirenoemt de serie een ‘liefdevol vervaardigde paradox, die de moeite waard is om je aan over te geven’. Die paradox zit hem erin dat sommige delen van het verleden invoelbaar zijn, bijvoorbeeld waar het aankomt op keuzes van ouders die hun kinderen een beter leven willen geven, terwijl andere delen volstrekt ongrijpbaar blijven. Ook London Evening Standard vindt de bewerking van het boek geslaagd, en noemt de serie even groots als het 490 pagina’s tellende boek, en ‘verrukkelijk in zijn uitvoering’. Rolling Stoneprijst de ‘kunstzinnigheid en elegantie’ waarmee het onderwerp wordt behandeld. ‘In dit familieverhaal wordt de rijkheid van proza gecombineerd met de specifieke voordelen van televisie.’
De auteur werkte uiteindelijk niet mee aan het script van de eerste seizoen, bestaande uit acht afleveringen. En hoewel veel recensenten het boek een van de beste noemen die ze het afgelopen jaar hebben gelezen, zijn de grote wijzigingen die scenarioschrijver en producent Soo Hugh in de opbouw heeft aangebracht voor vrijwel niemand een bezwaar. Dat heeft misschien ook met de tijd te maken: ‘De geografie en de individuele gezichten kunnen veranderen, maar verhalen over ontheemding en vluchtelingenervaringen zijn nooit ver van onze huidige realiteit (…). Oekraïne. Syrië. Guatemala,’ aldus The Hollywood Reporter.
Pachinko is te zien op AppleTV+. Het boek is in het Nederlands vertaald door Ineke Lenting en Paul van der Lecq en verscheen bij Meulenhoff.
Door Laura Weeda
Pachinko
De microkosmos van Eran Kolirin
De boekverfilming van een controversiële Palestijnse schrijver
FILM/BOEK | Aan het begin van Let It Be Morning, de nieuwe film van Eran Kolirin, wordt de bruiloft gevierd van een jong Israëlisch-Arabisch echtpaar wiens verbintenis ‘verdoemd lijkt zelfs voordat deze geconsumeerd is’, zo schrijft het Amerikaans-Joodse tijdschrift Forward.
Het eerste voorteken is dat de duiven die bruid en bruidegom loslaten als symbool van hoop en vrede weigeren weg te vliegen. En inderdaad, op de nacht na de ceremonie sluiten Israëlische strijdkrachten het dorp af, zonder enige kennisgeving of uitleg.
‘Door zijn personages letterlijk gevangen te houden, creëert Kolirin een soort microkosmos’
De bruiloftsgasten en de bewoners stranden ter plaatse, zonder dat contact met de buitenwereld mogelijk is. ‘Door zijn personages letterlijk gevangen te houden, creëert Kolirin een soort microkosmos die hem in staat stelt de sociale en politieke status van de Israëlisch-Arabische gemeenschap te onderzoeken,’ schrijft Variety.
De film is geïnspireerd op het gelijknamige boek uit 2006 van Sayed Kashua, die door Middle East Eye wordt omschreven als ‘een controversiële Palestijnse schrijver’. De Arabische journalist, auteur en scenarioschrijver maakte de zeldzame keuze om in het Hebreeuws te schrijven, omdat hij ‘de taal van de Israëliërs moest spreken om het standpunt van de Palestijnen over te brengen’. Haaretz, het dagblad van Israëlisch links, riep hem uit tot ‘een van de meest invloedrijke Arabische commentatoren van Israël’. Maar in 2014 verliet hij zijn land om zich in de VS te vestigen. Tegen The Guardian zei hij: ‘Toen jonge Joden door de straat begonnen te marcheren, “dood aan Arabieren” riepen en Arabieren aanvielen alleen omdat ze Arabieren waren, wist ik dat ik mijn strijd verloren had.’
Hij was het zelf die filmmaker Eran Kolirin benaderde, die een Palestijnse cast bij elkaar zocht. Maar deze weigerde te komen opdagen bij de vertoning op het filmfestival van Cannes vorig jaar; ‘de film werd gepresenteerd als Israëlisch’, aldus Middle East Eye. Israëlische Arabieren worden sterk aangemoedigd om hun films aldus te presenteren, zodat ze kunnen profiteren van overheidssubsidies. Kolirin zelf zei verheugd te zijn dat zijn film het debat nieuw leven inblaast. ‘Het label “Israëlische film” slaat nergens op. Noemt Scorsese zijn films soms “Amerikaans”? Je kunt deze film noemen wat je wilt. Als je hem als een Palestijnse film wilt presenteren, zal ik zowel vereerd als dankbaar zijn.’
De film Let It Be Morning is in mei in de bioscoop te zien. Het boek is niet in het Nederlands vertaald.
Door Laura Weeda
Let It Be Morning
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
