De Colombiaanse Waarheidscommissie heeft haar rapport over een halve eeuw van oorlogsmisdaden uitgebracht, meldt El Tiempo. Het document, dat ‘drie jaar, zes maanden en achtentwintig dagen’ na de oprichting van de Waarheidscommissie werd onthuld, ‘bevat de belangrijkste ophelderingen van wat er in het gewapende conflict is gebeurd (…) en aanbevelingen om (…) de wreedheden van de oorlog te voorkomen’, aldus de krant.
De Colombiaanse Burgeroorlog begon halverwege de jaren zestig. Oorzaak is een conflict tussen de regering van Colombia, paramilitaire groeperingen, misdaadsyndicaten en communistische guerrilla’s zoals de Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia (FARC) en het Nationale Bevrijdingsleger (ELN).
Om dit ‘luister-’ en ‘ophelderingsproces’ uit te voeren dat ‘de periode van 1958 tot 2016’ bestrijkt, werden zo’n ‘14.928 individuele en collectieve interviews’ afgenomen met ‘28.562 mensen, in Colombia en 23 andere landen’, aldus de krant. Een van de door El Nuevo Siglo genoemde mogelijkheden is de hervatting van de onderhandelingen met het Nationaal Bevrijdingsleger (ELN), de laatste actieve guerrillagroepering in het land.
Turkije heeft zijn veto tegen de aanvragen van NAVO-lidmaatschap van Finland en Zweden opgeheven. Politico noemt het ‘een doorbraak’ die ‘de weg vrijmaakt’ voor hun toetreding tot het militaire bondgenootschap en die ‘een slag toedient aan de Russische ambitie om de uitbreiding van de NAVO tegen te gaan met zijn oorlog in Oekraïne’.
Na weken van besprekingen hebben de drie landen dinsdagavond in Madrid een memorandum van overeenstemming ondertekend, voorafgaand aan een driedaagse topontmoeting van NAVO-leiders.
De inval van Rusland in Oekraïne leidde in Noord-Europa tot andere gedachten over de NAVO, met als gevolg dat Finland en Zweden medio mei formeel het lidmaatschap aanvroegen. Aanvankelijk was Turkije tegen, omdat het zich zorgen maakte over de vermeende steun van beide landen aan Koerdische groeperingen. Met deze overeenkomst verbinden Helsinki en Stockholm zich ertoe ‘Turkije volledig te steunen tegen bedreigingen van de nationale veiligheid’, aldus NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg.
EU-sancties Rusland leiden tot DDoS-aanvallen op Litouwen
De Russische hackersgroep ≈ heeft maandag een dagenlange DDoS-aanval (Distributed Denial of Service-aanval) op de Litouwse overheidsdiensten opgeëist, meldt Politico. De aan het Kremlin gelinkte hackersgroep beweerde dat de aanslag een directe reactie was op de door Vilnius opgelegde goederenblokkade naar het Russische Kaliningrad.
In een videoboodschap die online circuleert, eiste de pro-Russische hacktivistengroep dat Litouwen de doorvoer van goederen naar Kaliningrad zou toestaan, anders zouden de aanvallen doorgaan.
De EU-landen legden Rusland eerder een vierde pakket sancties op voor de invasie in Oekraïne, waardoor de transportlijnen van en naar Kaliningrad – Russisch grondgebied dat ligt ingeklemd tussen Litouwen en Polen – werden getroffen. De verstoorde transportlijnen hebben de spanningen tussen de EU en Rusland aangewakkerd, meldde Politico vorige week in een ander artikel.
Igor Voloboejev sloot zich aan bij een legioen Russen die hun vaderland hopen te verslaan en Poetin ten val willen brengen. Niet alleen willen ze Oekraïne helpen, ook denken ze dat dit de enige manier is om van Rusland een beschaafde democratie te maken.
Nu hij in Kyiv rondloopt in zijn nieuwe Oekraïense militaire uniform, heeft Igor Voloboejev het gevoel dat hij eindelijk zijn doel heeft bereikt.
Na zijn vertrek uit Rusland naar Oekraïne probeerde deze voormalig vicepresident van Gazprombank wekenlang om ambtenaren ervan te overtuigen hem Oekraïense documenten te verstrekken. Daarmee zou hij zich kunnen aanmelden voor militaire dienst en meevechten tegen het land waar hij het grootste deel van zijn volwassen leven heeft doorgebracht.
‘Op het moment dat de oorlog uitbrak, wist ik meteen dat ik Oekraïne wilde gaan verdedigen’, zegt Voloboejev tijdens een interview in de Oekraïense hoofdstad.
‘Ik wilde me eerst aansluiten bij de territoriale verdedigingseenheden in de regio Soemy, waar ik ben opgegroeid. Ik heb veel ambtenaren benaderd, maar het was wettelijk niet mogelijk voor mij om mee te vechten als Rus.’
Legioen ‘Vrijheid voor Rusland’
Al snel werd Voloboejev de mogelijkheid geboden om zich aan te sluiten bij het legioen ‘Vrijheid voor Rusland’, een speciale militaire eenheid die deel uitmaakt van de Oekraïense strijdkrachten en die volledig bestaat uit Russische staatsburgers.
Hij zegde meteen toe en op zaterdag 11 juni liet Voloboejev, met een automatisch geweer in de hand, via een videotoespraak weten dat hij zich bij het legioen had aangesloten.
‘Ik ben erg blij dat ik mijn eerste doel heb bereikt. Maar ik moet snel een militaire opleiding volgen, zodat ik daadwerkelijk kan gaan vechten. Anders doe ik half werk.‘
Igor was vicepresident van Gazprombank, de op twee na grootse bank van Rusland
De vijftigjarige Voloboejev heeft Oekraïense wortels, maar een Russisch paspoort en hij woonde het grootste deel van zijn leven in Moskou. Daar werd hij vicepresident van Gazprombank, de op twee na grootste bank van Rusland, die eigendom is van energiebedrijf Gazprom. Hij is een van het handjevol prominente Russische ‘overlopers’ dat de oorlog veroordeelt.
Zijn besluit om de wapens op te nemen tegen Rusland is een nieuwe wending in een opmerkelijk verhaal. Zijn openlijke veroordeling van de inval zorgde al eerder voor de nodige ophef, gezien zijn hoge functie bij een bedrijf in het hart van het Russische establishment, voorgezeten door Alexej Miller, die als CEO van Gazprom dicht bij Vladimir Poetin staat.
‘Ik heb lange tijd compromissen gesloten met mezelf. Maar op 24 februari [de dag waarop Rusland de invasie begon] was geen enkel compromis meer mogelijk,’ zegt hij. ‘Ik wilde niet bijdragen aan deze misdaad.’
De meeste Russen in het legioen willen ook een wisseling van het regime in Moskou
Er is niet veel bekend over het ‘Vrijheid voor Rusland’-legioen waarbij Voloboejev zich heeft aangesloten. Nieuws over de oprichting van het legioen werd op 12 maart via Telegram bekendgemaakt en begin april hielden enkele leden met bivakmutsen op een persconferentie in Kyiv. Op zijn Telegram-kanaal publiceert het legioen regelmatig foto’s van leden die met militaire voorbereidingen bezig zijn.
‘Ik was al publiekelijk bekend, dus ik kon me uitspreken,’ zegt Voloboejev. ‘Maar voor andere leden en hun families is het erg gevaarlijk om hierover te praten. Daarom is de groep erg gesloten.’
Voloboejev weigert vanuit zijn militaire geheimhoudingsplicht te zeggen hoe groot het legioen is en waar het heeft gevochten, maar hij liet wel los dat de eenheid vaak bij actieve gevechten betrokken is.
Geen huurlingen
Hij benadrukt dat de eenheid ‘geen groep huurlingen’ is, maar officieel onderdeel uitmaakt van de Oekraïense strijdkrachten en dat de soldaten daarom, als zij gevangen worden genomen, volgens het internationaal humanitair recht moeten worden behandeld.
Het officiële insigne van de eenheid is op het uniform van Voloboejev gestikt: een wit-blauwe vlag die zowel binnen als buiten het land door Russische antioorlogsdemonstranten wordt gebruikt. Het ontwerp van de vlag komt overeen met dat van de Russische vlag, maar de rode band is wit gemaakt om associaties met ‘bloed en geweld’ uit de weg te gaan, aldus Voloboejev.
De verdediging van Oekraïne, dat hij beschrijft als zijn ‘enige moederland’, was voor Voloboejev de belangrijkste motivatie om de wapens op te nemen, maar hij vertelt dat de meeste Russen in het legioen ook een wisseling van het regime in Moskou willen.
‘Van wat ik nu al gezien heb, gaat het om een groep zeer gemotiveerde Russen volgens wie het verslaan van het Russische leger de enige kans is op een democratisch, beschaafd land,’ zegt hij.
Oppositie
Artyom (niet zijn echte naam), een ander lid van de eenheid, zegt dat hij lid werd ‘omdat het de enige mogelijkheid was om zich te ontdoen van dit regime’ en dat hij voordat hij Rusland in 2020 verliet betrokken was bij de oppositie.
Hij vertelt dat hij kort voor de oorlog naar Oekraïne verhuisde omdat hij aanvoelde dat een Russische aanval ophanden was. ‘Ik hou van mijn moederland,’ zegt hij, ‘en ik zou willen dat het niet zover had hoeven komen, maar we moeten een einde maken aan dit systeem. Ik hoop dat ik na de oorlog naar huis kan terugkeren.’
Sommige Russen hebben andere manieren gevonden om bij te dragen aan de militaire inspanningen van Oekraïne. Maxim Motin, een voormalig oppositieafgevaardigde in Moskou die sinds vier jaar in Kyiv woont, zette kort na het uitbreken van de oorlog snel verschillende productielijnen op om kogelvrije vesten en helmen te maken voor het Oekraïense leger.
Motin vertelt dat hij jarenlang Rusland van binnenuit probeerde te veranderen, via de politiek
‘Vooral in de eerste dagen van de oorlog was er veel vraag naar kogelvrije vesten. We hebben tot nu toe meer dan zevenhonderd vesten gemaakt en veel helmen,’ zegt Motin in een telefonisch interview vanuit Lviv in het westen van Oekraïne, waar hij de productie van de legerkleding coördineert.
Motin vertelt dat hij jarenlang Rusland van binnenuit probeerde te veranderen, via de politiek, maar dat hij in 2018, na bedreigingen door Russische veiligheidsdiensten, uiteindelijk werd gedwongen het land te ontvluchten.
Hij hoefde er geen moment over na te denken of hij militaire uitrusting wilde leveren om het Oekraïense leger te helpen in zijn strijd tegen zijn thuisland.
Onlangs zijn de autoriteiten in Moskou twee strafzaken tegen hem begonnen vanwege zijn steun aan Oekraïne, waaronder de zware aantijging dat hij terrorisme financiert.
‘Ik associeer me op geen enkele manier met het bloedige regime in Rusland of met wie de oorlog steunen,’ zegt Motin. ‘Mijn overtuiging is dat Rusland op het slagveld moet verliezen.’
Veiling bracht recordbedrag van 103,5 miljoen dollar op
De medaille van de Russische Nobelprijswinnaar Dmitri Moeratov heeft op een veiling in New York ruim 103,5 miljoen dollar (98 miljoen euro) opgebracht, waarmee het oude verkooprecord voor een Nobelprijs werd verbroken, meldt Politico. Dmitri Moeratov, oprichter en hoofdredacteur van de Russische onafhankelijke krant Novaja Gazeta, veilde zijn Nobelprijs om geld in te zamelen voor Oekraïense kindvluchtelingen. Moeratov ontving de Nobelprijs voor de Vrede in 2021.
Een woordvoerder van Heritage Auctions, die de verkoop afhandelde, kon de identiteit van de koper niet bevestigen, maar zei dat het winnende bod bij volmacht was uitgebracht. De verkoop van 103,5 miljoen dollar vertaalt zich naar 100 miljoen Zwitserse frank, wat erop wijst dat de koper uit het buitenland komt.
Moeratov gaat het volledige bedrag doneren aan UNICEF
De liveveiling vond plaats op Wereldvluchtelingendag. Voorheen was de hoogste verkoopprijs van een Nobelprijsmedaille 4,76 miljoen dollar. Voor dat bedrag verkocht James Watson in 2014 het eremetaal dat hij in 1962 als de medeontdekker van de structuur van DNA ontving.
Moeratov gaat het volledige bedrag doneren aan UNICEF, dat het zal gebruiken voor Oekraïense kinderen die op de vlucht zijn. ‘Het is voor ons essentieel dat deze organisatie bij geen enkele overheid hoort. Ze kan boven de regeringen werken,’ aldus Moeratov.
Fujian lanceert vliegtuigen met elektromagnetische katapulten
China liet afgelopen vrijdag zijn grootste en meest geavanceerde vliegdekschip te water op een scheepswerf in Shanghai, meldt Nikkei Asian Review. De 80.000 ton zware Fujian, genoemd naar de zuidelijke kustprovincie tegenover Taiwan, is de eerste van drie Chinese vliegdekschepen die volledig in eigen land zijn ontworpen en gebouwd.
De Fujian kan vliegtuigen lanceren met elektromagnetische katapulten, een technologie die ook gebruikt wordt in de Verenigde Staten. ‘Hoewel het nog jaren zal duren voor de Fuijan echt operationeel wordt, is de tewaterlating baanbrekend en een symbool van de groeiende macht van het land,’ aldus analisten van het Center for Strategic en International Studies, een denktank in Washington. Het oorlogsschip weerspiegelt de ambitie van president Xi Jinping om de militaire macht volledig gemoderniseerd te hebben tegen 2035.
De tewaterlating van het vliegdekschip vindt plaats op een moment dat de aandacht van de VS en haar bondgenoten steeds meer gericht raken op Azië, en dan met name Taiwan en de Zuid-Chinese Zee, waar de territoriale aanspraken van Beijing botsen met die van de Zuidoost-Aziatische staten.
Frankrijk, Italië, Duitsland en Roemenië ’steunen de onmiddellijke toekenning van de status van kandidaat-lidstaat voor Oekraïne’, zei Emmanuel Macron donderdag in Kyiv, waar hij op bezoek was samen met zijn Italiaanse en Duitse ambtgenoten. Na gesprekken met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft de Franse president ‘ook toegezegd wapens te blijven sturen, om de Oekraïense oorlogsinspanningen te steunen’, meldt Financial Times.
‘Het Oekraïense volk verdedigt elke dag de waarden van democratie en vrijheid’
‘Het Oekraïense volk verdedigt elke dag de waarden van democratie en vrijheid, die aan de basis liggen van het Europese project, van ons project. We mogen niet treuzelen en dit proces vertragen’, aldus de Italiaanse premier Mario Draghi. Het besluit van de zeventwintig lidstaten, dat met unanimiteit moet worden genomen, zal volgen tijdens de Europese top op 23 en 24 juni.
Olaf Scholz, de bondskanselier van Duitsland, benadrukte dat hij en zijn EU-collega’s naar Kyiv waren gekomen met een ‘duidelijke boodschap (…) dat Oekraïne bij de Europese familie hoort’. Ook de Roemeense president Klaus Iohannis maakte de reis per trein van Polen naar Kyiv. Een dag eerder was hij gastheer geweest voor Macron, die naar Roemenië was gereisd om de Franse NAVO-troepen te bezoeken.
De verwachting is dat de Franse president Emmanuel Macron en zijn Duitse en Italiaanse ambtgenoten, Olaf Scholz en Mario Draghi, vandaag aankomen in de Oekraïense hoofdstad. Daar zullen zij naar verwachting namens de Europese Unie steun betuigen aan het door oorlog verscheurde Oekraïne, bericht La Stampa. Aan het einde van een lange reis met de nachttrein maken de ‘drie leiders van de drie grote Europese landen’ zich op om getuige te zijn van ‘het schandaal van de onmenselijkheid van de Russische invasie’, merkt het Italiaanse dagblad op.
‘Verwacht wordt dat Zelensky er bij zijn bezoekers op zal aandringen meer wapens te sturen’
De verwachte reis, die om veiligheidsredenen nog niet is aangekondigd, komt een dag voordat de Europese Commissie een aanbeveling moet doen over de status van Oekraïne als kandidaat-lidstaat van de EU, iets waar een aantal Europese naties, waaronder Nederland, zich weinig enthousiast over hebben getoond, aldus The Guardian. Het bezoek aan Kyiv zou het eerste zijn voor de leiders van de drie belangrijkste EU-landen sinds de Russische invasie in Oekraïne op 24 februari begon.
Volgens La Stampa zullen de drie regeringsleiders een ontmoeting hebben met Volodymyr Zelensky en zullen ze de Oekraïense president verzoeken de onderhandelingen met Rusland te starten voor een nieuw Minsk-akkoord om het conflict te stoppen. ‘Verwacht wordt dat Zelensky er bij zijn bezoekers op zal aandringen meer wapens te sturen om zijn zwaar beproefde leger te helpen de Russische indringers het hoofd te bieden’, schrijft The Guardian.
Wat de aanhoudende geruchten over de gezondheid van de Russische president ons wel en niet vertellen over de toekomst van het land. ‘De dood van Poetin zal waarschijnlijk geen van de problemen die het Westen met Rusland heeft oplossen.’
Vladimir Poetin is stervende aan bloedkanker. Of schildklierkanker. Of misschien maagkanker. Nee, het is parkinson. Hij heeft dementie. Hij verliest zijn zicht. Zijn ledematen ‘trillen oncontroleerbaar’. De Russische president lijdt dagelijks aan uiteenlopende ziekten, afhankelijk van welke nieuwszenders je gelooft. Of misschien, zoals verschillende Britse tabloids onlangs suggereerden, is hij zelfs al dood.
Een niet nader genoemde bron bij de Britse geheime inlichtingendienst MI6 aanhalend, meldde de Daily Star op 28 mei dat Poetin ‘erg ziek’ was, mogelijk ‘al dood’, en dat het Kremlin dubbelgangers gebruikte om zijn overlijden te maskeren. Om niet achter te blijven, kwam The Sunday Mirror de volgende dag met eigen, volledig ongestaafde beweringen onder de kop ‘Volgens MI6-chefs is Vladimir Poetin mogelijk al dood en heeft een dubbelganger zijn plaats ingenomen’.
De geruchten over Poetins aftakeling verspreidden zich zo snel en zo wijd dat de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov zich genoodzaakt zag ze te ontkennen tijdens een interview met de Franse televisiezender TF1. ‘President Vladimir Poetin verschijnt dagelijks in het openbaar,’ zei Lavrov volgens het Russische persbureau TASS. ‘Je kunt hem op tv-schermen zien, zijn toespraken lezen of beluisteren. Ik denk niet dat een verstandig mens tekenen van een ziekte of een kwaal bij deze man zal waarnemen.’
Geen enkel bewijs
Voor alle duidelijkheid: er is geen enkel bewijs dat Poetin ernstig ziek zou zijn. En nog minder dat hij dood is. De naamloze bronnen die in deze artikelen worden geciteerd leveren geen definitief bewijs, wat misschien niet verrassend is gezien de geheimzinnigheid waarmee de gezondheid en veiligheid van de president is omgeven. Ze baseren zich grotendeels op geruchten die de ronde doen binnen inlichtingendiensten en op kremlinologie; een oude praktijk uit het Sovjet-tijdperk die inhoudt dat analisten, bij gebrek aan betrouwbare informatie, de openbare optredens van de leider onderwerpen aan minutieus onderzoek, op zoek naar tekenen van fysiek verval of aanwijzingen over wie al dan niet uit de gratie is.
De tot dusver meest overtuigende berichtgeving over wat er eventueel schort aan de gezondheid van Poetin is afkomstig van het onafhankelijke Russische medium Proekt, dat aan de hand van uitgelekte reisdocumenten heeft aangetoond dat Poetin op zijn minst onder streng medisch toezicht staat. Volgens een op 1 april gepubliceerd onderzoek werd hij de afgelopen jaren op reizen naar zijn residentie aan de Zwarte Zee vaak vergezeld door een team van topartsen, waaronder een oncologisch chirurg en twee KNO-artsen, wat volgens Proekt wijst op een behandeling voor schildklierkanker. Poetins woordvoerder Dmitri Peskov deed die beweringen af als ‘verzinsels en onwaarheden’.
Misschien is hij gewoon een ouder wordende despoot met een slecht humeur en een slechte rug
Andere vermeende bewijzen voor het naderende overlijden van de negenenzestigjarige zijn op zijn best indirect en berusten op subjectieve analyse van videobeelden die volgens sommige waarnemers tonen dat de president een tremor probeert te verbergen of grimassen maakt vanwege pijn. Zo werd een ontmoeting met minister van Defensie Sergej Sjojgoe, die op 21 april op televisie werd uitgezonden, bijzonder nauwlettend geanalyseerd omdat Poetin tijdens de twaalf minuten durende bijeenkomst achteroverleunde in zijn stoel en de tafel voor hem vastgreep. Dat leidde tot speculaties dat hij iets probeerde te verbergen, zoals een trillende hand of onwillekeurige bewegingen als gevolg van de ziekte van Parkinson.
Anonieme bronnen van westerse inlichtingendiensten wezen op zijn ‘asgrauwe en opgeblazen’ gezicht tijdens recente optredens en zagen in zijn ‘steeds grilliger gedrag’ een teken dat hij een steroïdenbehandeling voor kanker ondergaat, of een degeneratieve neurologische aandoening. Ook zijn besluit om een wollen deken over zijn knieën te trekken toen hij op 9 mei naar de parade voor de Dag van de Overwinning op het Rode Plein in Moskou keek, wordt gezien als bewijs van zijn snelle aftakeling. Zoals The Sun meldde: ‘Een door kanker geteisterde Poetin bekijkt militaire parade met wollen DEKEN over zijn benen, terwijl geruchten de ronde doen over de gezondheid van de tiran’.
Misschien is het allemaal waar en beleeft de Russische leider zijn laatste dagen. Maar misschien is hij gewoon een ouder wordende despoot met een slecht humeur en een slechte rug die het soms koud heeft.
Onweerstaanbare clickbait
Het is gemakkelijk te begrijpen waarom de geruchten over de gezondheid van Poetin zo veel aandacht krijgen. Het is onweerstaanbare clickbait. Wie wil niet lezen hoe lang hij volgens zijn artsen nog heeft en hoe dit zijn obsessie met zijn plek in de geschiedenis verklaart en zijn anderszins onverklaarbare aanval op Oekraïne? Overigens komt het ergens ook door de president en zijn propagandisten zelf, gezien de nadruk die ze tijdens zijn eerste jaren legden op zijn vermeende fysieke kracht. Dat deden ze door foto’s te ensceneren waarop hij met ontbloot bovenlijf paardrijdt en in een Siberisch meer zwemt, bedoeld om –na de schuifelende, vaak dronken verschijning van voorganger Boris Jeltsin – zijn geschiktheid voor het ambt te bewijzen.
De onverzadigbare belangstelling voor de vermeende kwalen van de Russische leider komt ongetwijfeld ook deels voort uit de wens dat er een einde komt aan zijn steeds repressievere bewind en de verwoestende oorlog in Oekraïne. In plaats van een lang, bloedig conflict dat nog vele jaren kan voortduren, is het verleidelijk te geloven dat de aanstichter ervan gewoon zou kunnen verdwijnen, waarna meer redelijk denkende lieden de Russische troepen terugroepen en het zinloze geweld is afgelopen.
Dat veronderstelt wel dat wie na Poetin komt, redelijker zal zijn, minder paranoïde over de plaats van Rusland in de wereld en ook maar iets geeft om de democratie of de rechtsstaat. Er is echter geen enkele reden om hiervan uit te gaan.
Het is zelfs heel goed mogelijk dat Poetins opvolger nog autocratischer is dan hijzelf
Als Poetin overlijdt moet volgens de Russische grondwet premier Michail Misjoestin het roer overnemen als waarnemend president, waarna binnen drie maanden nieuwe verkiezingen worden gehouden. Misjoestin is een onopvallende technocraat met weinig politieke ervaring. Hoewel zijn middelmatigheid door sommigen in de elite van het regime mogelijk als pluspunt wordt gezien, aangezien ze verwachten dat hij als loyale stroman zal doen wat hem gezegd wordt (zoals door zijn vroege geldschieters ook over Poetin werd gedacht), is hij hoogst waarschijnlijk geen serieuze kandidaat.
Het is zelfs heel goed mogelijk dat Poetins opvolger nog autocratischer is dan hijzelf. Tot de belangrijkste kandidaten binnen zijn kring behoren waarschijnlijk de secretaris van de veiligheidsraad, Nikolaj Patroesjev, die door de wetenschapper Mark Galeotti is beschreven als ‘havik der haviken’ en ‘de gevaarlijkste man van Rusland’ vanwege zijn nationalistische, antiwesterse standpunten; en Aleksandr Bortnikov, hoofd van de Russische Federale Veiligheidsdienst (FSB), een van de opvolgers van de vroegere staatsveiligheidsdienst KGB. Met andere woorden: de dood van Poetin zal waarschijnlijk geen van de problemen die het Westen met Rusland heeft oplossen.
Maar Poetin is sterfelijk, en hoewel de laatste geruchten over zijn dood misschien sterk overdreven zijn, kunnen aanhoudende speculaties over zijn gezondheid hem toch schaden. Zulke geruchten kunnen er gaandeweg voor zorgen dat hij als ‘de man van gisteren’ wordt gezien. En hoewel niemand de eerste wil zijn die de opvolgingskwestie in het openbaar aan de orde stelt, zullen zijn bondgenoten en vijanden – en degenen in beide kampen die op zijn baan azen – zich zodra blijkt dat hij ziek is in allerlei bochten wringen om hem te mogen vervangen.
Oost-Oekraïense stad zou binnen enkele dagen kunnen vallen
Het Oekraïense leger laat na hevige gevechten het centrum van Sjevjerodonetsk aan de Russen over. Russische troepen controleren nu ongeveer driekwart van de stad, bericht The Washington Post. Kyiv en Moskou strijden al weken om de sleutelstad Sjevjerodonetsk. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky noemde in zijn dagelijkse toespraak maandagavond de ‘menselijke kosten’ van de strijd in de oostelijke stad ‘angstaanjagend’.
Amerikaanse functionarissen denken dat ‘de stad binnen enkele dagen zou kunnen vallen, waardoor Rusland Loehansk, een van de twee gouvernementen in Donbas, binnen enkele weken in handen zou kunnen krijgen’, aldus de Amerikaanse krant. Dit is een noodzakelijke stap om heel Donbas te veroveren, een voornamelijk Russischsprekende regio die sinds 2014 deels in handen is van pro-Russische separatisten.
De gesprekken tussen de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov en zijn Turkse ambtgenoot Mevlüt Cavusoglu over veilige zeecorridors voor Oekraïens graan, zijn woensdag in Ankara zonder ‘noemenswaardige doorbraak’ beëindigd, meldt The Wall Street Journal. Op verzoek van de VN heeft Turkije aangeboden de zeekonvooien uit Oekraïense havens te begeleiden, ondanks de aanwezigheid van mijnen.
Door de Russische invasie is een groot deel van de Oekraïense graanexport stil te komen liggen en zijn de voedselprijzen wereldwijd opgedreven, waardoor armere landen die afhankelijk zijn van geïmporteerd graan, vooral in het Midden-Oosten en Afrika, onder druk komen te staan.
Het Kremlin eiste dat de westerse sancties werden opgeheven voordat Rusland de graantransporten vrije doorgang zou verlenen. De Oekraïense regering hekelde de onredelijke Russische eisen, waaronder de controle van schepen door het Russische leger. ‘Er staat veel op het spel’, aangezien ‘Oekraïens graan een belangrijk deel van de wereldwijde voedselvoorziening uitmaakt’, schrijft The Wall Street Journal.
De mislukte Russische invasie illustreert de tanende macht van zwaar en duur militair materieel. Volgens experts is de bloedige strijd in Oekraïne ‘misschien wel de laatste oorlog met twintigste-eeuwse legers’.
Bijna tachtig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog is het opvallend hoe dat conflict ons nog altijd achtervolgt. Zo is de historische erfenis groot; denk bijvoorbeeld aan politici die zichzelf vergelijken met Churchill, of aan de angst voor Duitse macht binnen Europa.
Maar de Russische invasie in Oekraïne maakt duidelijk dat we ook op andere terreinen nog steeds in de schaduw van de Tweede Wereldoorlog leven. Het Russische leger vertoont bijvoorbeeld veel gelijkenissen met de grote legers uit de vorige eeuw. De grondtroepen van het land zijn opgebouwd rond grote aantallen zware pantservoertuigen, waarvan tanks de bekendste zijn, en concentraties zware artillerie. Zoals de Duitse Wehrmacht plannen had om de Sovjet-Unie in 1941 aan te vallen, dachten de Russen met hun grote kanonnen gaten in de Oekraïense linies te kunnen schieten, om vervolgens tanks en gepantserde voertuigen met manschappen door de gaten te sturen en snel op te rukken. Daarbij zouden ze worden ondersteund door Russische gevechtsvliegtuigen en bommenwerpers. De Russische marine, met haar grote schepen die qua vorm en afmetingen niet veel verschillen van de exemplaren die zich begin twintigste eeuw in de Stille Oceaan of de Noord-Atlantische Oceaan bevonden, werd gezien als een strijdmacht die in staat was een amfibische aanval op de Oekraïense kust uit te voeren, ongeveer zoals de Geallieerden deden op D-Day in juni 1944.
We weten nu dat het allemaal niet zo is gelopen als Moskou had gepland. Ten dele is dit te wijten aan fundamentele tekortkomingen van het Russische leger, die op allerlei manieren aan het licht zijn gekomen. Maar we moeten ook niet voorbijgaan aan een grotere verandering die plaatsvindt, en die grote invloed heeft op zowel de strategie als de verwachtingen van strijdkrachten overal ter wereld.
Nieuwe strijdmiddelen
De mislukte Russische invasie en de opmerkelijke vastberadenheid waarmee Oekraïne terugvecht, laten zien dat de macht van zware en dure militaire machtsmiddelen tanende is. Ze kunnen namelijk inmiddels worden bestreden met snellere, gemakkelijker te gebruiken en – cruciaal – goedkopere systemen. Tanks, gevechtsvliegtuigen en oorlogsschepen raken in onbruik en maken plaats voor nieuwe strijdmiddelen. In feite zijn we in Oekraïne misschien wel getuige van de laatste oorlog met twintigste-eeuwse legers.
Deze overgang is het duidelijkst bij de tank, sinds de Tweede Wereldoorlog koning van het slagveld ter land. Ten tijde van de invasie in februari had Rusland niet alleen een aanzienlijk numeriek voordeel op Oekraïne wat betreft het aantal tanks, maar ook een kwalitatief voordeel: de Russische tank werd beschouwd als een van de beste ter wereld. Maar het liep uit op een massale ‘tankslachting’: de verliezen aan Russische tanks lopen uiteen van zevenhonderd tot twaalfhonderd op een totaal van de misschien vijftienhonderd stuks die aanvankelijk werden ingezet voor de invasie.
De kwetsbaarheden van de tank – hij is voor veel soorten terrein ongeschikt, niet in staat flexibel te bewegen en allesbehalve onopvallend – zijn al jaren bekend, maar tot deze oorlog vormden ze schijnbaar geen groot probleem. Tijdens de Tweede Wereldoorlog ontwikkelden de Duitsers een uitstekend, goedkoop en handzaam antitankwapen, bijgenaamd de Panzerfaust, tot grote schrik van de Amerikaanse, Britse en Sovjet-tankbemanningen. Maar de Panzerfaust had aanvankelijk een effectief bereik van slechts dertig meter, wat tegen het einde van de oorlog was verbeterd tot hooguit honderd meter. Als een soldaat met een Panzerfaust miste – of zelfs als hij wel raakte –, was de kans groot dat hij zijn aanval niet zou overleven. In Oekraïne worden nu Russische tanks uitgeschakeld op afstanden van drie kilometer of meer, door kleine groepjes goed gecamoufleerde Oekraïense soldaten die draagbare antitankwapens gebruiken.
Door Oekraïense Stinger-raketten kunnen Russische piloten geen patrouilles uitvoeren
Die verschuiving ten gunste van kleinere en goedkopere verdedigingswapens zien we ook in de lucht terug. De Russische luchtmacht, waar men zulke hoge verwachtingen van had, is ontregeld door het Oekraïense gebruik van onder andere verschillende draagbare wapens, zoals Stinger-raketten, die al bijna een halve eeuw in gebruik zijn. Hierdoor kunnen Russische piloten geen patrouilles uitvoeren en moeten ze zich beperken tot snelle missies van A naar B. Door de Russische luchtmacht, met inbegrip van helikopters, op plekken als de Donbas op deze manier te neutraliseren, weten de Oekraïense strijdkrachten hun broodnodige mobiliteit te behouden. En als de Russen oprukken, passen de Oekraïners hun strategie aan. Naast goedkope luchtafweer maken ze goed gebruik van goedkope onbemande luchtvaartuigen, of drones, waarmee ze Russische stellingen verkennen en zo mogelijk aanvallen.
Op zee is het een vergelijkbaar verhaal. Het meest schokkende moment van de oorlog tot nu toe was wellicht het tot zinken brengen van het Russische vlaggenschip Moskva in de Zwarte Zee, naar het schijnt door een zelfgemaakte Oekraïense antischeepsraket. Als we de westerse rapporten moeten geloven – Kyiv weigert hardnekkig commentaar te geven op haar rol in het tot zinken brengen van het schip – hebben de Oekraïners twee relatief goedkope systemen gebruikt om de Moskva te vernietigen. Ze gebruikten een drone om de afweersystemen van de Moskva af te leiden en raakten het schip vervolgens met twee raketten, waarna brand ontstond en de boot uiteindelijk zonk.
Al tientallen jaren, sinds de komst van de Panzerfaust, werd voorspeld dat goedkopere, eenvoudigere systemen het zouden kunnen opnemen tegen de ogenschijnlijk meer geavanceerde (en duurdere) uitrustingen van de grote legers van de wereld. Nu de voorspelling uitkomt, verandert er veel aan de manier waarop strijdkrachten overal ter wereld strategieën uitstippelen. Zoals antioproerexpert T.X. Hammes heeft betoogd, zijn voorwaartse bewegingen door de verbetering van defensieve vuurkracht zeer moeilijk geworden, waardoor de aanvaller het in de moderne oorlogsvoering veel moeilijker heeft.
Lesmateriaal
Het conflict in Oekraïne laat zien dat deze verandering misschien nog wel drastischer is dan gedacht. De afgelopen decennia waren Amerikaanse strijdkrachten nog in staat om overweldigende veldslagoverwinningen te behalen (hoewel die zich niet per se vertaalden in oorlogsoverwinningen). Ze hadden zo’n enorm voordeel op technologisch, logistiek en opleidingsvlak dat ze meestal in staat waren het verweer van strijdkrachten met kleiner en goedkoper materieel te neutraliseren.
Maar de Russische ervaring belooft toekomstig lesmateriaal te worden voor alle staten, inclusief de VS, dat in de strijd in Irak en Afghanistan al minder profijt had van haar grote voorsprong. De effectiviteit van defensieve vuurkracht zal alleen maar verbeteren. Antitankwapens zullen een groter bereik krijgen, hun opsporingscapaciteit en nauwkeurigheid zullen verbeteren. Drones zullen langer in de lucht kunnen blijven en detectie beter kunnen ontwijken, terwijl hun dodelijkheid toeneemt en hun rekenprestaties verbeteren. Het vermogen van beide om ongezien zware landvoertuigen te vernietigen, zal eveneens toenemen. De slachting onder Russische voertuigen zoals we die we in Oekraïne hebben gezien, wordt de norm in plaats van de uitzondering. Als marines hun schepen al in de buurt van de kusten van een goed uitgeruste vijand durven plaatsen, moeten ze het opnemen tegen enorme salvo’s antischeepsraketten en zelfs antischeepsdrones, veel meer dan ze kunnen afweren.
Investeren in groot materieel is nog nooit zo riskant geweest
En dat heeft wereldwijde gevolgen. Mochten de Chinezen zo onbezonnen zijn om een amfibische aanval op Taiwan te ondernemen, of mochten de VS zo onbezonnen zijn om grote vliegdekschepen naar de Chinese kust te sturen in een slag om de Zuid-Chinese Zee, dan zal het resultaat vele malen dramatischer zijn dan de Moskva.
Hoe legers er in de toekomst zullen uitzien is niet zeker. Zeker is wel dat investeren in groot materieel zoals we uit de Tweede Wereldoorlog kennen, zoals zware tanks, enorme vliegdekschepen en peperdure vliegtuigen, nog nooit zo riskant is geweest. Naarmate goedkopere maar niet minder dodelijke systemen steeds beter worden, zal het moeilijker worden om investeringen te krijgen voor grotere, duurdere wapensystemen die ertegen bestand zijn – zelfs voor het Amerikaanse leger. In plaats daarvan moeten politiek en militair leiders zich voorbereiden op een heel ander slagveld, vol lichtere, kleinere, mobielere en in veel gevallen autonome of op afstand bedienbare wapens. In wezen zullen zij zich moeten opmaken voor de eerste oorlogen van de eenentwintigste eeuw.
Gevechten langs Oekraïense kustlijn zorgen voor milieuschade
De duizenden aangespoelde dolfijnen op de kusten van de Dode Zee zijn waarschijnlijk het gevolg van de oorlog in Oekraïne, zo meldt The New York Times. De gevechten langs de Oekraïense kustlijn hebben onnoemelijke milieuschade aangericht en hebben de habitat van de dolfijnen verstoord, aldus wetenschappers.
Recente studies uit Bulgarije, Turkije en Oekraïne tonen aan dat door de oorlog de biodiversiteit in zee in toenemende mate wordt bedreigd: er vallen bommen in voedselrijke gebieden aan de kust, olie lekt uit gezonken schepen, en uit de rivieren stroomt water naar zee dat vervuild is door chemicaliën die in munitie worden gebruikt.
Ivan Roesev, een milieuwetenschapper verbonden aan het nationaal park Toezly in Oekraïne, zei dat uit gegevens die sinds het begin van de oorlog door zijn organisatie zijn verzameld, blijkt dat enkele duizenden dolfijnen zijn gedood. Volgens Roesev kunnen het toegenomen lawaai van schepen en het gebruik van krachtige sonarsystemen ook de dolfijnen desoriënteren, die geluid gebruiken om te navigeren. ‘Sommige dolfijnen hadden brandwonden van bom- of mijnexplosies en konden niet meer navigeren en natuurlijk ook niet meer naar voedsel zoeken’, schrijft Roesev.
Voor de oorlog lag het aantal dolfijnen in de Zwarte Zee op 253.000
Ook de Turkse organisatie voor zeeonderzoek meldt ‘een uitzonderlijke toename’ van dode dolfijnen die aanspoelen aan de Turkse kust.
De Russische marine domineert de Zwarte Zee voor de kust van Oekraïne en heeft een blokkade opgelegd aan alle Oekraïense scheepvaart. Daardoor is het onmogelijk om gedetailleerde wetenschappelijke informatie te verzamelen, zodat de massale dolfijnensterfte vooralsnog een mysterie blijft.
Vóór de oorlog hebben honderd wetenschappers van een internationale verdragsgroep voor het behoud van walvisachtigen met behulp van tien vliegtuigen en zes schepen onderzoek gedaan naar het zeeleven in de Zwarte Zee en het Middellandse Zeegebied. Zij stelden vast dat de Zwarte Zee meer dan 253.000 dolfijnen herbergde, een gezond aantal, dat volgens de wetenschappers een positieve ecologische indicator was van het totale ecosysteem. Het valt nu echter nog te bezien wat de uiteindelijke tol van de oorlog zal zijn voor dolfijnen en ander zeeleven.
Wapens die naar Oekraïne worden gestuurd om het Oekraïense leger te helpen zich te verdedigen tegen de Russische invasie, kunnen in handen van criminelen terechtkomen, aldus Jürgen Stock, secretaris-generaal van Interpol. Stock vertelde dat de internationale markt overspoeld zou kunnen worden door wapens zodra het conflict beëindigd is, bericht Evening Standard.
‘Zodra de oorlog [in Oekraïne] stopt, zal het aantal illegale wapens toenemen. Dat zien we bij veel oorlogssituaties. Criminelen richten zich zelfs op dit moment al op deze wapens,’ zei Stock. ‘De georganiseerde misdaad probeert misbruik te maken van deze chaotische situatie en de grote beschikbaarheid van wapens.’
‘Geen enkel land in onze regio kan dit alleen aanpakken, want de criminelen waarover ik het heb, opereren wereldwijd’
‘Wij kunnen een toevloed van wapens in Europa en daarbuiten verwachten,’ vervolgde Stock. ‘De verwachting is dat deze wapens niet alleen naar buurlanden maar ook naar andere continenten worden gesmokkeld.’ Jürgen Stock drong er bij de leden van Interpol op aan om wapens te registreren bij het zogenaamde ‘track and trace’-systeem van de organisatie. Hij voegde eraan toe: ‘Geen enkel land in de regio kan dit alleen aanpakken, want de criminelen waarover ik het heb, opereren wereldwijd.’
Kyiv zal de komende dagen nog meer leveringen van westerse wapens ontvangen nu de troepen van Zelensky de Russische opmars in de Donbas proberen te stuiten.
Biden negeert belofte na moord Khashoggi voor lagere olieprijzen
De Amerikaanse president brengt tegen het einde van de maand een bezoek aan de Saoedische kroonprins, meldden Amerikaanse media donderdag. Voor zijn verkiezing had Joe Biden daarentegen aangekondigd dat hij de omstreden leider als een ‘paria’ zou behandelen, na de moord op journalist Jamal Khashoggi.
Het besluit komt nadat de OPEC+, het kartel van olie-exporterende landen onder leiding van Riyad, donderdag heeft toegezegd de olieproductie op te voeren. Dit gebeurt na maanden van afwachten ondanks de sterk stijgende prijzen, waarmee gehoor werd gegeven aan oproepen uit het Westen.
‘Biden plaatst zijn behoefte om de olieprijzen omlaag te brengen en zo Rusland te straffen voor de invasie van Oekraïne, boven zijn standpunt over mensenrechten’, merkt The Guardian op over het Saoedische staatsbezoek van de president.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
