De beschuldigingen leiden samen tot 43 jaar celstraf
Gisteren heeft het Braziliaanse hooggerechtshof unaniem geoordeeld dat oud-president Jair Bolsonaro en zeven van zijn collega’s uit de vorige regering verantwoordelijk zijn voor het orkestreren van een staatsgreep, meldt The Rio Times. De procureur-generaal zegt dat de zeven handlangers een plan hadden gevormd met Bolsonaro om de verkiezingen van 2022 te saboteren. Samen worden ze beschuldigd van het organiseren van gewapende criminaliteit, een poging tot een staatsgreep, gewelddadige ondermijning van de democratie en het beschadigen van erfgoed en van openbaar bezit. Dit leidt tot een celstraf van 43 jaar.
De extreemrechtse oud-president regeerde Brazilië van 2019 tot het einde van 2022. In 2022 verloor Bolsonaro de verkiezingen van zijn linkse tegenhanger Luiz Inácio Lula da Silva. Volgens The Guardian is er genoeg bewijs om aan te tonen dat Bolsonaro en de groep rondom hem een staatsgreep wilden organiseren vlak voor de verkiezingen van 2022. Ze zouden ook medeplichtig zijn aan het organiseren van de extreemrechtse rellen in de hoofdstad Brasília een week na Lula da Silva’s inauguratie. Tijdens het onderzoek van de rechtszaak zijn ook andere complotten aan het licht gekomen, waaronder een plan om Lula da Silva te vergiftigen en de rechter van het hooggerechtshof Alexandre de Moraes dood te schieten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens Bernardo Mello Franco, een politicoloog voor de Braziliaanse krant O Globo, hebben Bolsonaro en zijn handlangers geen schijn van kans om hun straffen te ontgaan. De voormalige president heeft twee opties om te zijn celstraf te omzeilen, analyseert The Guardian. Als hij erin slaagt om een rechtse bondgenoot te helpen met het winnen van de volgende verkiezingen, dan kan diegene Bolsonaro amnestie verlenen. Verder hoopt Bolsonaro op inmenging van de Amerikaanse president Trump, hoewel die momenteel bezet is met andere zaken.
Het hooggerechtshof heeft de procedure ongegrond verklaard
De Zuid-Koreaanse interim-president Han Duck-soo is sinds vandaag weer terug in functie nadat zijn afzettingsprocedure door het hooggerechtshof ongegrond werd verklaard. Op 14 december besloot het Zuid-Koreaanse parlement een afzettingsprocedure tegen hun president Yoon Suk-yeol aan te spannen na zijn mislukte poging om een staat van beleg af te kondigen. Premier Han Duck-soo werd daarbij aangesteld als interim-president, maar werd kort daarna ook geconfronteerd met een afzettingsprocedure, meldt Associated Press.
De voormalig president Yoon en de huidige interim-president Han behoren allebei tot de conservatieve People’s Power Party. De oppositie, de Democratic Party, heeft echter een grote meerderheid in het parlement en heeft die macht gebruikt om dertig afzettingsprocedures te starten tegen regeringsleden die betrokken waren bij de afkondiging van de noodtoestand door oud-president Yoon. Het hooggerechtshof heeft dusver negen van de dertig procedures behandeld, aldus The Korean Herald.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Na zijn aanstelling als interim-president lag Han al snel in de clinch met de oppositie. Het grootste discussiepunt waren de drie vrije zetels van de negen rechters van het hooggerechtshof, bericht AP. Om voormalig president Yoon af te zetten moeten daar zes unanieme stemmen voor zijn. Er is een hogere kans om dit aantal te bereiken als alle negen zetels gevuld zijn. Han Duck-soo stelde dit proces uit en werd bijgevolg door het parlement afgezet op 27 december. Zijn opvolger, de vicepremier Choi Sang-mok liet twee van de drie vrije zetels vullen maar weigerde een progressieve rechter. Tot op heden zijn acht van de negen zetels in het hooggerechtshof gevuld.
Volgens AP hebben zeven van de acht rechters in het hooggerechtshof de afzettingsprocedure voor premier Han Duck-soo ongegrond verklaard en vandaag is hij dus weer aangesteld als interim-president van Zuid-Korea. De rechtszaak over de afzettingsprocedure tegen de Zuid-Koreaanse president Yoon Suk-yeol is nog steeds bezig.
Het onderzoek in de rechtszaak tegen de Amerikaanse verpleegster Lucy Letby laat volgens wetenschappers en statistici zien hoe belangrijk het is dat cijfers en statistieken in de rechtszaal correct worden uitgelegd.
De zaak tegen Lucy Letby is grimmig, maar fascinerend wat betreft het thema van wetenschappelijk en wiskundig bewijs in de rechtspraak. Letby was een neonatale verpleegkundige die nu in de gevangenis zit voor de moord op zeven vroeggeboren baby’s. Sinds het vonnis circuleren er, mede door een recent wettelijk onderzoek, steeds meer theorieën over een onterechte veroordeling.
Het doel van deze column is niet om de zaak opnieuw te procederen, maar wel om te wijzen op de tekortkomingen in het verzamelen en het presenteren van wetenschappelijk en statistisch bewijs in de rechtspraak. Hoogstaande statistici hebben onlangs hun zorgen hierover geuit, zonder uitspraken te doen over de schuld of onschuld van Letby zelf.
Misleidend
Een rapport van de Royal Statistical Society [RSS] uit 2022 laat zien hoe statistische interpretaties zowel overtuigend als misleidend kunnen zijn. Volgens dat rapport, genaamd Healthcare Serial Killer or Coincidence?, zijn dergelijke tekortkomingen en misverstanden vooral problematisch bij rechtszaken tegen zorgpersoneel, die dagelijks omgaan met ziekte en dood. De RSS heeft de Thirlwall Inquiry [het orgaan dat is opgezet om gebeurtenissen in en om de zaak Letby te onderzoeken] gecontacteerd en hun zorgen uitgelegd. ‘De RSS werkt er hard aan om goede behandeling van statistieken in de rechtspraak te bevorderen (…) en om vooroordelen, die tot een oneerlijk proces kunnen leiden, tegen te gaan,’ vertelt Sarah Cumbers, een leidinggevende van de organisatie.
Er moeten maatregelen komen waardoor rechters en jury’s cijfers, grafieken en andere technische bewijzen volledig kunnen begrijpen. Om zorgvuldige omgang met statistiek te bevorderen stelt Jane Wutton, statisticus bij Warwick Univeristy in Coventry, voor om statistische clusters van sterfgevallen in ziekenhuizen te laten analyseren door de autoriteit voor zorgveiligheid. Dit soort maatregelen verminderen de kans op een onterechte veroordeling zonder het vertrouwen van nabestaanden aan te tasten in een goed onderbouwde veroordeling of vrijspraak.
‘Gebeurtenissen kunnen toevallig samenvallen op een ogenschijnlijk onwaarschijnlijke manier’
Correlatie wordt vaak verward met causaliteit, waarschuwt het RSS, omdat ‘gebeurtenissen toevallig kunnen samenvallen op een ogenschijnlijk onwaarschijnlijke manier, zonder dat er sprake is van crimineel gedrag’. Als er meerdere sterfgevallen plaatsvinden in een ziekenhuis, moeten onderzoekers twee onwaarschijnlijke scenario’s afwegen: een toevallige statistische cluster, of een seriemoord. De eerste uitdaging is dan om te bekijken of er überhaupt een moord heeft plaatsgevonden.
Een werkrooster kan een verband suggereren tussen een persoon en verdachte incidenten. In de zaak Letby kwam ook zo’n rooster voor. Maar de RSS waarschuwt dat enkel een shiftpatroon geen misstanden kan bewijzen (de openbare aanklager bracht ook ander bewijs naar voren). Zo kunnen medische werkers die voor de ziekste patiënten zorgen bijvoorbeeld meer sterfgevallen verwachten.
Als er bewijs wordt verzameld na het bekendmaken van een verdachte, is er kans op ‘confirmation bias’. Een onderzoeker kan onbewust informatie naar voren brengen als deze een theorie lijkt te bevestigen, of achterwege laten als deze ertegenin gaat. Daarbij komen ook nog zogeheten ‘verstorende variabelen.’ Zo besprak een controversieel artikel uit The New Yorker problemen omtrent het personeel en het sanitair in het ziekenhuis waar Letby werkte.
Een op de 73 miljoen
De manier waarop kansberekeningen worden gepresenteerd kan ook de beeldvorming beïnvloeden. Bijvoorbeeld, als iemand met een kans van een op een miljoen de loterij wint, wordt diegene waarschijnlijk gefeliciteerd in plaats van beschuldigd te worden van vals spel. Ondanks dat de kans om niet te winnen aanzienlijk groter was (999.999 op een miljoen). We begrijpen allemaal dat er miljoenen mensen per week meespelen, en het ligt voor de hand dat iemand ergens toevallig de jackpot wint.
Ter vergelijking: er werken wereldwijd miljoenen mensen in de zorg, waarvan een aantal ongelukkigen die toevallig met een reeks sterfgevallen te maken krijgen. Toch vinden we het moeilijk om dit pech te noemen en geven we de voorkeur aan een oorzakelijke verklaring. ‘Als medisch wangedrag het enige aannemelijke alternatief is,’ aldus het rapport, ‘dan kan dat leiden tot de conclusie dat er een enorme kans is op wangedrag (999.999 op een miljoen)’. Die redenering heet ook wel de ‘prosecutor’s fallacy’ [bewering dat als de beschuldigde schuldig zou zijn, de waarschijnlijkheid van de gevonden bewijzen hoog is. Bijgevolg worden andere theorieën en bewijzen terzijde geschoven].
Aan de jury werd verteld dat er een kans van een op 73 miljoen was dat de baby’s op natuurlijke wijze waren overleden
Gebrekkige statistiek heeft in 1999 geleid tot de veroordeling van Sally Clark. Zij werd schuldig bevonden aan het vermoorden van haar twee zoons; aan de jury werd verteld dat er een kans van één op drieënzeventig miljoen was dat de baby’s op natuurlijke wijze waren overleden. Die cijfers bleken niet te kloppen, en Clark is later vrijgesproken. Lucia de Berk, een Nederlands kinderverpleegster, werd in 2003 vervolgd voor vier gevallen van moord maar in 2010 werd ze weer vrijgesproken nadat ze in hoger beroep ging.
Mogelijke oplossingen voor dergelijke fouten zijn het inhuren van onafhankelijke statistici bij complexe rechtszaken, rechters en advocaten informeren over statistische valkuilen en jury’s bijstaan in het interpreteren van de cijfers. Hoe dan ook moet er verandering in komen: het aantal experts dat tegelijk aan de bel trekt is zo groot dat dit statistisch gezien geen toeval kan zijn.
Het is een eerste stap om de instantie transparanter te maken
Christopher Cooper, een rechter op federaal niveau, oordeelde dat Elon Musks Department of Government Efficiency (DOGE) te machtig is en dus volgens federale wetgeving informatie over de interne werking van de overheidsinstantie moet vrijgeven aan de bevolking. Cooper zegt dat het ‘ongeëvenaarde’ gezag en de ‘abnormale geheimhouding’ vraagt om het direct beschikbaar stellen van interne documenten volgens de Wet openbaarheid van bestuur.
De Amerikaanse president Trump heeft DOGE ondergebracht in het Uitvoerend Bureau van de President, omdat dit gedeeltelijk de transparantiewet ondermijnt, vermoedt Cooper. Op papier is Musk een persoonlijke adviseur van Trump en zou hij geen deel uitmaken van de nieuwe overheidsinstantie. Het is echter duidelijk dat de rijkste man ter wereld veel meer doet dan enkel adviseren.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Zo heeft zijn afdeling veel overheidsmedewerkers ontslagen en USAID bijna volledig ontmanteld. Daarbij heeft het team van Musk toegang tot de databanken van de overheid. Vanuit wettelijk oogpunt horen relatief normale burgers geen toegang te hebben tot deze vorm van staatsinformatie, meldt Politico.
Het oordeel van de rechter is een eerste significante stap om DOGE’s ondernemingen transparanter te maken. In een 37 pagina’s tellend opiniestuk schrijft Cooper dat ‘het hoge tempo waarmee DOGE beslissingen maakt ook vraagt om de spoedige vrijlating van interne informatie over de werking van de overheidsinstantie’. ‘Het vrijgeven van informatie draagt bij aan een goed geïnformeerde bevolking die meningen kan vormen en delen met haar verkozen leiders,’ aldus de Amerikaanse rechter.
Kaïs Saïed heeft de juridische macht geheel onder controle
Op 4 maart verzamelden familieleden en activisten zich voor de rechtbank om te protesteren tegen een massaproces van tweeënvijftig advocaten en oppositieleiders. De veroordeelden worden beschuldigd van het beramen van een samenzwering tegen de staatsveiligheid. Ze mochten niet aanwezig zijn bij de hoorzitting en moesten digitaal vanuit de gevangenis getuigen, meldt Jeune Afrique.
De advocaten van de verdediging eisten dat alle beschuldigden onmiddellijk werden vrijgelaten, waarop de hoorzitting nogmaals werd uitgesteld tot 11 april. ‘Ik weiger deel te nemen aan deze farce,’ zei de beschuldigde advocaat en activist Ayachi Hammami tegen de rechter. Hij was minister in het eerste kabinet van president Kaïs Saïed en wordt nu vervolgd omdat hij eind 2022 openlijk kritiek uitte op het ministerie van Justitie, aldus het Afrikaanse nieuwsplatform.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In 2021 kondigde de Tunesische president een noodsituatie aan en liet hij het parlement en het hooggerechtshof ontbinden. In 2023 bestempelde Saïed de beschuldigden als ‘verraders en terroristen’ en de rechters die ze vrijspreken zouden handlangers zijn. Ongeveer twintig van de beschuldigden zijn gevlucht naar het buitenland en de rest zit gevangen in Tunesië, bericht Middle East Monitor.
Mensenrechtenorganisaties zien dit proces als het bewijs dat Saïed de volledige controle over de juridische macht heeft. Door zijn controle over de rechtbanken heeft de Tunesische president oppositieleiders aan beide kanten van het politieke spectrum buitenspel gezet, merkt Al Jazeera op. ‘We hebben te maken met een van de grootste juridische schandalen ooit,’ zegt Bassam Trifi, het hoofd van de Tunisian League for the Defence of Human Rights.
In New York is het proces begonnen tegen de man die verdacht wordt van een poging tot moord op de Brits-Amerikaanse schrijver Salman Rushdie. In de zomer van 2022 in de staat New York werd Rushdie neergestoken door een gemaskerde man terwijl hij op het podium tijdens een literaire conferentie een lezing stond te houden. Rushdie was zo verbijsterd toen de man hem te lijf ging dat de auteur niet eens probeerde terug te vechten, zei een aanklager maandag op de eerste dag van het proces, meldt CNN.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De 77-jarige auteur zal naar verwachting getuigen tijdens het proces tegen Hadi Matar, een 27-jarige Libanees-Amerikaan die opgroeide in de Verenigde Staten en in hechtenis zit, op beschuldiging van poging tot moord op de beroemde schrijver. Matar zou een islamitische extremist zijn die Rushdie aanviel vanwege zijn boek De duivelsverzen (1988), dat door veel moslims als een aanval op de islam wordt beschouwd. De twee mannen zullen ‘voor het eerst oog in oog komen te staan sinds de aanslag waarbij Rushdie ernstig gewond raakte en blind werd aan één oog’.
De president wordt in hechtenis gehouden tot zijn proces
De aanklagers die het onderzoek leiden oordeelden zondag dat het staatshoofd, tegen wie een afzettingsprocedure loopt na zijn mislukte afkondiging van de staat van beleg, de ‘leider van de opstand’ was. De formele beschuldiging tegen hem, een ‘primeur voor een zittende Koreaanse president’ volgens The Korea Times, betekent dat hij nu achter de tralies wordt gehouden tot zijn proces, dat binnen zes maanden moet plaatsvinden.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Yoon Suk-yeol heeft geweigerd mee te werken aan het strafrechtelijk onderzoek naar zijn afkondiging van de staat van beleg. Zijn advocaten voerden aan dat de onderzoekers geen wettelijke bevoegdheid hebben.
De Amerikaanse toezichthouder van effectenbeurzen SEC [Securities and Exchange Commission] heeft besloten om ’s werelds rijkste man voor de rechter te dagen omdat hij niet genoeg openheid van zaken heeft gegeven over zijn aandelen in Twitter voordat hij het platform in 2022 voor 44 miljard dollar overnam, meldt CNN.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Deze situatie zou Musk in staat hebben gesteld om Twitter-aandelen terug te kopen tegen een ‘kunstmatig lage’ prijs, aldus de SEC. Volgens de aanklacht heeft de ondernemer Twitter meer dan 150 miljoen dollar te weinig betaald. ‘Musk heeft niets verkeerds gedaan,’ aldus zijn advocaat Alex Spiro, die tegen CNN sprak van ‘een intimidatiecampagne’.
Nooit eerder werd in Zuid-Korea een president gearresteerd
Iets meer dan een maand nadat hij kortstondig de staat van beleg had afgekondigd, hebben de autoriteiten op woensdag 15 januari president Yoon Suk Yeol eindelijk in handen gekregen. De dag ervoor was hij niet verschenen op de eerste hoorzitting in zijn afzettingsproces, dat nog vijf maanden zal duren.
De BBC spreekt van een ‘historisch moment’. Yoon Suk Yeol werd daarmee de eerste Zuid-Koreaanse president die gearresteerd werd. Maar het Britse medium merkt op dat deze arrestatie ‘niet het einde van de crisis betekent. Het markeert eerder een nieuwe fase in deze politieke soap’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Een eerste arrestatiepoging aan het begin van de maand mislukte na een langdurige ruzie tussen de politie en de veiligheidsdiensten van de president, merkt The Wall Street Journal op. Deze keer kwamen de rechercheurs opdagen met meer dan duizend politieagenten, honderdzestig bussen, oproeruitrusting en ‘eenheden die gewoonlijk worden ingezet tegen de georganiseerde misdaad of drugshandelaren’, aldus de krant.
The Korea Times meldt dat drieduizend politieagenten vanaf 4.30 uur aanwezig waren voor de presidentiële residentie in Hannam-dong, in het centrum van Seoul. Yoon wordt ervan beschuldigd dat hij op 3 december gedurende enkele uren illegaal de staat van beleg heeft afgekondigd.
Hij is veroordeeld vanwege ernstige boekhoudfraude
Trump zal zijn straf moeten erkennen nu het Hooggerechtshof in New York zijn hoger beroep heeft verworpen. Het hoogste gerechtshof, dat een conservatieve meerderheid heeft, weigerde donderdag de veroordeling van de Republikein in de zaak-Stormy Daniels op te schorten. Zijn veroordeling zal daarom zoals gepland plaatsvinden op vrijdag, tien dagen voor zijn terugkeer naar het Witte Huis.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Trump werd op 30 mei veroordeeld in de zaak over betalingen van zwijggeld aan de pornoactrice Stormy Daniels vanwege ‘ernstige boekhoudfraude met als doel het verhullen van een samenzwering om de verkiezingen van 2016 te verstoren’. De veroordeling zal ‘zijn status als eerste crimineel die het Oval Office betrekt consolideren’, schrijft The New York Times.
Ze hielpen oppositieleden om zich kandidaat te stellen
Dinsdag veroordeelde de justitie vijfenveertig Hongkongers, die waren veroordeeld voor ‘subversie’, tot gevangenisstraffen tot tien jaar. Advocaat Benny Tai, een van de leidende figuren in de beweging, kreeg de langste gevangenisstraf tot nu toe onder de wet van 2020, die een jaar na massale prodemocratische protesten in China’s speciale administratieve regio werd uitgevaardigd, meldt de South China Morning Post.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Alle activisten werden schuldig bevonden aan het organiseren van een onofficiële voorverkiezing om oppositiekandidaten te selecteren voor de parlementsverkiezingen van 2020. Dat deden ze in de hoop een meerderheid te behalen in de lokale volksvertegenwoordiging, een veto uit te spreken over begrotingen en mogelijk het aftreden af te dwingen van de toenmalige pro-Beijing leider van Hong Kong, Carrie Lam.
Ondanks waarschuwingen van de autoriteiten brachten 610.000 mensen hun stem uit in de voorverkiezing van juli 2020. De Verenigde Staten, Australië en mensenrechtenorganisaties reageerden onmiddellijk en veroordeelden deze vonnissen als bewijs van de uitholling van de politieke vrijheden in Hongkong sinds Peking zijn greep op de bestuurlijke regio heeft verstevigd.
Ze zou fondsen van het Europees Parlement verduisterd hebben
Woensdag eiste de openbare aanklager in Parijs vijf jaar gevangenisstraf, waarvan twee jaar onvoorwaardelijk, en vijf jaar onverkiesbaarheid tegen Marine Le Pen in de rechtszaak inzake parlementaire medewerkers voor het Rassemblement National. Ze zei dat Le Pen de spil vormde van een ’georganiseerd systeem‘ dat ontworpen was om van het Europees Parlement de ’melkkoe‘ van de RN te maken. De extreemrechtse partij zou onder haar leiding EP-fondsen hebben verduisterd.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
’Terwijl Le Pen, een doorgewinterde redenaar, haar kalmte wist te bewaren tijdens het proces, waren veel van haar medegedaagden niet in staat om zelf overtuigende argumenten naar voren te brengen’, merkt Politicoop. ’Het bewijs dat in de rechtszaal werd gepresenteerd, toonde aan dat veel van de mensen die waren ingehuurd als parlementaire medewerkers zelden of nooit het Parlement bezochten.’
De gevangenisstraf die dinsdag tegen Marine Le Pen werd geëist is aanpasbaar, wat betekent dat ze niet de gevangenis in zou hoeven gaan. Wel zou de straf het haar onmogelijk kunnen maken om zich kandidaat te stellen voor de presidentsverkiezingen van 2027, omdat het Openbaar Ministerie heeft gevraagd om de onverkiesbaarheid onmiddellijk in te laten gaan, zelfs als er hoger beroep wordt aangetekend.
Gevangenen in Abu Ghraib werden gemarteld en vernederd
Dinsdag beval een federale rechtbank in de VS het privébedrijf CACI International, waaraan het Amerikaanse ministerie van Defensie de ondervraging van gevangenen in de Iraakse Abu Ghraib-gevangenis had gedelegeerd, om drie Irakese ex-gevangenen te compenseren met een bedrag van 42 miljoen dollar. ‘Daarmee kwam een einde aan een 15 jaar durende juridische strijd‘, merkt Al-Jazeera op.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De onderaannemer werd door een jury in de Amerikaanse staat Virginia schuldig bevonden aan de ‘marteling en wrede, onmenselijke en vernederende behandeling‘ van de gedetineerden. De gecompenseerde gevangenen zijn een schoolhoofd, een fruitverkoper en journalist Salah Al-Ejaili, gearresteerd na de Amerikaanse invasie van Irak in 2003.
De publicatie in 2004 van foto‘s waarop te zien was hoe gevangenen in de Abu Ghraib-gevangenis vernederd en mishandeld werden door Amerikaanse soldaten leidde tot wereldwijde verontwaardiging.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Frankrijk, waar een verkrachtingszaak het land in zijn greep houdt. Wat betekent dit voor het debat over seksueel geweld in Frankrijk?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – tijdelijk al vanaf €1,50 per maand – op 360 Magazine.
Wat zijn de hoofdlijnen van de zaak rond Gisèle Pélicot?
In het gerechtshof van Avignon is op 2 september 2024 een proces van start gegaan dat het land op zijn kop heeft gezet. De 71-jarige Dominique Pélicot en vijftig andere mannen staan terecht voor de verkrachting van de inmiddels 72-jarige Giselèle Pélicot. Dominique Pélicot wordt ervan beschuldigd zijn toenmalige echtgenote tussen 2011 en 2020 systematisch te hebben gedrogeerd en verkracht, en via het internet mannen te hebben geronseld om zijn vrouw te misbruiken. Op 2 november 2020 werd Gisèle Pélicot door de politie geconfronteerd met beeldmateriaal dat het misbruik documenteerde. Het stel was vijftig jaar getrouwd en kreeg drie kinderen en zeven kleinkinderen.
Het proces is onder meer uitzonderlijk omdat Gisèle Pélicot ervoor koos af te zien van het recht op anonimiteit. ‘De schaamte is niet aan ons, maar aan hen’, verklaarde zij volgens Le Parisien, die eraan toevoegt dat de vrouw inmiddels tot feministisch icoon is verheven. Volgens The New York Times heeft Gisèle Pélicot door het publieklijk maken van de zaak ‘niet alleen een blik geworpen op haar eigen geruïneerde leven en het juridische proces rond verkrachting, maar ook op de gewone, alledaagse profielen van de beschuldigde mannen.’ De verdachten zijn tussen de 26 en 74 jaar oud. De meeste van hen hebben geen strafblad en velen van hen zijn getrouwd en hebben kinderen.
Tot nu toe hebben vijftien mannen, inclusief Dominique Pélicot, schuldig gepleit. Volgens The New York Times betwisten de meeste andere verdachten niet dat ze seks hebben gehad met het slachtoffer, maar zeggen ze niet te hebben geweten dat het om verkrachting ging. ‘In plaats daarvan zeggen ze dat ze er door haar man werden ingeluisd voor een speelse trio-ontmoeting, en dat ze verteld werd dat Gisèle deed alsof ze sliep of een variatie daarop.’ Sinds 2 september zijn 36 van de 51 mannen voor de rechter verschenen, deze week worden acht nieuwe verdachten opgevoerd. Alle verdachten hangt een maximale gevangenisstraf van 20 jaar boven het hoofd. Het vonnis wordt 20 december verwacht.
Welke directe maatschappelijke reacties heeft deze zaak opgeroepen?
De zaak heeft geleid tot grootschalige steunbetuigingen. Gisèle Pélicot wordt dagelijks bij aankomst bij de rechtbank door tientallen mensen met applaus verwelkomd – een zeldzaam fenomeen bij rechtszaken, aldus Le Monde. Het applaudisseren gebeurt sinds 17 september, de dag waarop Dominique Pélicot voor het eerst werd gehoord. Het proces wordt gehouden in de Voltairezaal, de grootste in het gerechtsgebouw in Avignon, en blijkt volgens Le Monde al sinds de allereerste dag van het proces te klein voor het publiek dat erop af komt. De rechtszaal is gesloten voor het publiek, dat vanuit een aangrenzende zaal de procedure kan volgen. ‘Er kunnen zestig mensen terecht in de zaal, en elke dag staan er twee keer zoveel mensen in de rij om binnen te komen – de overgrote meerderheid daarvan zijn vrouwen.’
Halverwege september vonden er demonstraties plaats in dertig Franse steden, evenals in Brussel en Luik. Sommige demonstranten hielden borden omhoog met daarop een gestileerd portret van Gisèle Pélicot, getekend door de Belgische kunstenares Aline Dessine, die ‘uit solidariteit’ afstand had gedaan van alle rechten op de afbeelding. ‘Zolang de afbeelding wordt gebruikt om Gisèle Pélicot te steunen, kun je ermee doen wat je wilt’, vertelde ze haar volgers op het sociale media platform TikTok, volgens The Guardian. Het Engelse dagblad haalt ook acties aan in Australië, Griekenland en Oostenrijk en schrijft: ‘Sinds het proces in september begon, is er over de hele wereld solidariteit betuigd, wat duidt op de rol die ze heeft gespeeld in het opgangbrengen van een wereldwijde conversatie over seksueel geweld.’
In het Franse dagblad Libération verscheen een open brief, ondertekend door meer dan 260 publieke figuren, waaronder artiesten, schrijvers, politici, activisten en historici. De ondertekenaars, voornamelijk vrouwen, benadrukken dat daders van seksueel geweld uit alle lagen van de samenleving komen. ‘Vriend van de familie, vreemdeling in een bar of op straat, broer of neef, vriend, collega, professor, buurman: Alle vrouwen kunnen helaas een gezicht vinden dat hen terugbrengt naar een traumatische herinnering.’ Columnist Hélène Devynck schreef in Le Monde een open brief aan Gisèle Pélicot. ‘Of je nu op de grond zit of staat, gebroken of met opgeheven vuist, jouw rechtvaardigheid doorbreekt de schaal van straffeloosheid die hen lange tijd heeft beschermd.’ Ze eindigt de brief met: ‘Jij bent niet de enige, Gisèle, die als object werd behandeld. Ze proberen ons klein te maken, maar jouw kracht is aanstekelijk. Bedankt voor dit grote geschenk.’
In de afgelopen decennia is er een opmerkelijke verschuiving geweest in hoe de samenleving omgaat met verkrachtingszaken, schrijft advocaat Agnès Fichot in Le Monde. Tijdens een verkrachtingszaak in Aix in 1978, een zaak die soortgelijke aandacht van de media verwierf, werden de slachtoffers vernederd, uitgescholden en verloren ze zelfs hun baan. De advocaat betoogt dat Gisèle Pelicot in de huidige Mazan-zaak juist met respect wordt behandeld en wordt gesteund door het publiek. ‘Het belangrijkste is veranderd; de kijk van de samenleving op het slachtoffer.’
In de rechtszaal heeft Gisèle Pélicot aangegeven dat de steunbetuigingen haar kracht geven. ‘Als ik volhoud, is dat omdat al deze vrouwelijke slachtoffers me steunen,’ citeert The Guardian.
Maar niet alle reacties op de zaak steunen het slachtoffer. Zo suggereerde een plaatselijke functionaris in een interview met de BBC dat het erger had kunnen aflopen, en voegde de burgemeester van het stadje Mazan, waar het slachtoffer vandaan komt, eraan toe dat ‘niemand is vermoord’. De uitspraken konden rekenen op veel kritiek. Op sociale media kreeg de hashtag #NotAllMen een korte opleving. Een defensieve reactie op de mediabehandeling van het verkrachtingsproces in Mazan, die ook werd gebruikt tijdens de #MeToo-beweging. De gebruikers van de hashtag distantiëren zichzelf hiermee van de verdachten, maar ook van het idee dat het probleem van seksueel misbruik systematisch is, aldus La Provence.
Gaat deze zaak blijvende veranderingen teweegbrengen?
De protesten zijn er niet alleen om steun te betuigen aan Gisèle Pélicot, maar ook om de verkrachtingscultuur, verwijzend naar een cultuur waarin seksueel geweld wordt genormaliseerd, aan de kaak te stellen. ‘Slachtoffers hoeven niet te doen wat zij deed. Ze hebben recht op bescherming van hun anonimiteit. Maar wat zij besloot te doen is heel, heel belangrijk omdat we nu niet meer het geweld kunnen negeren waartoe sommige mannen hun toevlucht kunnen nemen,’ zei een demonstrant in Parijs tegen Le Monde.
Ook het debat rondom chemische onderwerping is aangewakkerd en de zaak roept vragen op over de rol van artsen bij het opmerken van seksueel geweld. Gisèle Pélicot bezocht in de negen jaar herhaaldelijk artsen met klachten als geheugenverlies, verwardheid en gynaecologische problemen. Tijdens het proces benadrukte haar dochter het belang van het herkennen van chemische onderwerping door medische proffessionals, aangezien de signalen destijds niet werden gezien als indicaties van seksueel misbruik, aldus Le Monde.
De rechtszaak heeft ook het politieke debat over wetgeving rond seksueel geweld nieuw leven ingeblazen. President Emmanuel Macron en minister van Justitie Didier Migaud hebben voorgesteld het begrip ‘instemming’ in de wet op te nemen. Het Canadese dagbladLa Presse schrijft echter dat critici waarschuwen dat dit voorstel mogelijk onvoldoende bescherming biedt aan slachtoffers, aangezien het begrip ‘instemming’ volgens hen voor meerdere interpretaties vatbaar is. Ook The Guardian wijst op de kritiek van tegenstanders van de wet dat een instemmingsplicht de verantwoordelijkheid bij het slachtoffer zou leggen. In plaats daarvan roepen enkele vrouwenrechtenorganisaties op tot een allesomvattende wet tegen seksueel geweld die straffeloosheid voorkomt en bescherming biedt aan slachtoffers. Deze wet moet zorgen voor een systematisch onderzoek naar klachten over verkrachting, het seksuele verleden van slachtoffers buiten beschouwing laten en voldoende middelen bieden om daders aan te pakken en slachtoffers te beschermen.
Vrouwenrechtenorganisaties betwijfelen of de zaak blijvende verandering zal veroorzaken. ‘Er zal een “voor” en een “na” Pélicot zijn, maar de politici, de media en het rechtssysteem zullen niet de diepgaande verandering teweegbrengen die nodig is,’ legt Anne-Cécile Mailfert, oprichter van Fondation des Femmes, aan The Guardian uit. Anne Bouillon, een advocaat gespecialiseerd in vrouwenrechten, voegt daaraan toe: ‘We hebben aanzienlijke, toegewijde middelen nodig als we het lijden van vrouwelijke slachtoffers willen verlichten, en ik heb ernstige twijfels of dit zal gebeuren in het huidige politieke klimaat.’
Hij zou een Sikh-leider in New York hebben willen vermoorden
Op donderdag kondigde de Amerikaanse justitie de aanklacht aan tegen een voormalige Indiase inlichtingenagent, Vikash Yadav, voor zijn vermeende verantwoordelijkheid voor de moordpoging op een onafhankelijkheidsleider van de Sikhs in de Verenigde Staten in 2023. Deze procedure ’betrekt voor het eerst rechtstreeks de Indiase regering‘ in deze zaak, merkt The Washington Post op.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens de aanklager wordt Yadav ervan beschuldigd een andere verdachte, Nikhil Gupta, die al is aangeklaagd en uitgeleverd in dezelfde zaak, opdracht te hebben gegeven om een Sikh-separatistenleider die in ballingschap in New York leeft, te vermoorden.
De Amerikaanse autoriteiten ’zagen ervan af om Yadav aan te klagen gedurende de zestien maanden na de mislukte moordaanslag‘, om de betrekkingen met India te beschermen en ’in de hoop dat de Indiase regering haar belofte om een serieus onderzoek in te stellen zou nakomen‘, aldus het Amerikaanse dagblad. Deze hoop werd de bodem ingeslagen, omdat ’het erop lijkt dat het Indiase onderzoek alleen maar erop gericht was om de misdaad recht te praten‘, voegt de krant eraan toe.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
