Voor het eerst in 25 jaar is polio in Gaza geconstateerd
Op verzoek van de VN stemde Israël donderdag in met verschillende ‘humanitaire pauzes’ van ‘ten minste drie dagen’ in de Gazastrook om 640.000 kinderen in te enten tegen polio, meldt Al Jazeera. De campagne, die wordt uitgevoerd door zo’n tweeduizend medewerkers van de Verenigde Naties, begint op 1 september in het midden van Gaza en wordt daarna uitgebreid naar het noorden en zuiden van de enclave.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De grootschalige vaccinatiecampagne volgt nadat onlangs na vijfentwintig jaar afwezigheid het eerste geval van polio in de Palestijnse gebieden werd vastgesteld bij een tien maanden oude baby.
Amerikaanse adviseurs hebben de vaccins van Pfizer en Moderna goedgekeurd voor baby’s vanaf zes maanden, meldt Politico. De Verenigde Staten zetten hiermee een cruciale stap in het vaccinatiebeleid voor kinderen.
De eenentwintig onafhankelijke adviseurs van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid zijn het erover eens dat de voordelen van de twee vaccins voor kinderen tot vijf jaar groter zijn dan de mogelijke risico’s. Kinderen vanaf vijf jaar konden al worden ingeënt tegen corona.
Baby’s en peuters kunnen mogelijk vanaf volgende week al hun eerste prik krijgen
Het Moderna-vaccin bestaat uit twee doses en het Pfizer-vaccin werkt pas volledig bij drie doses. ‘Ik maak me grote zorgen dat veel kinderen de derde dosis niet zullen krijgen,’ zegt Jeannette Yen Lee, hoogleraar biostatistiek aan de Universiteit van Arkansas voor Medische Wetenschappen over Pfizer. ‘Het is al een strijd om mensen zover te krijgen dat ze twee vaccins halen.’ Zij vergelijkt het met de boosterprik bij ouderen, ook een derde prik, die vaak achterwege blijft.
Als de Amerikaanse overheid het advies goedkeurt, kunnen baby’s en peuters vanaf volgende week al hun eerste prik krijgen.
In het Verenigd Koninkrijk zijn de afgelopen maand negen gevallen van apenpokken vastgesteld, in Portugal vijf en in Spanje zijn er ten minste zeven positieve meldingen op een totaal van drieëntwintig verdachte gevallen [op 18 mei]. Wat de internationale verspreiding en het aantal besmettingen van mens op mens betreft, is deze uitbraken van apenpokken op weg de grootste te worden buiten Afrika. Het is niet voor het eerst dat deze zeldzame ziekte, die in West- en Centraal-Afrika voorkomt, zich naar andere landen verspreidt. Feitelijk komt het steeds vaker voor, zowel binnen als buiten Afrika. Hoe komt dat?
De eerste en grootste uitbraak van apenpokken buiten Afrika vond plaats in 2003 in de Verenigde Staten: zevenenveertig mensen werden getroffen, maar er was geen sprake van overdracht van mens op mens. De schuldigen – of slachtoffers, afhankelijk van hoe je het bekijkt – waren prairiehonden van een dierenhandelaar. Zij waren in contact geweest met besmette knaagdieren uit Ghana.
De besmette prairiehonden waren verkocht als huisdier. Later onderzoek wees uit dat degenen die een besmet dier hadden aangeraakt of er een beet of krab van hadden gekregen, een verhoogd risico op infectie hadden. Ook het schoonmaken van de kooi of van de ruimte waarin het dier verbleef, vormde een risico.
Ingeënt
De onderzoekers ontdekten dat drie mensen asymptomatisch besmet waren geraakt en hoge niveaus van antilichamen tegen het virus hadden aangemaakt. De reden daarvoor was dat zij respectievelijk dertien, negenentwintig en achtendertig jaar eerder waren ingeënt tegen het uitgeroeide pokkenvirus.
Het apenpokkenvirus behoort tot het genus Orthopoxvirus, waartoe ook het pokkenvirus (Variolavirus) behoort dat in 1980 uitgeroeid werd verklaard. De twee lijken dus sterk op elkaar.
Het was al bekend dat het pokkenvaccin decennialang bescherming kan bieden. Uit gegevens die in Engeland werden verzameld tijdens een uitbraak aan het begin van de twintigste eeuw, bleek dat 93 procent van de vijftigplussers die in hun kinderjaren waren ingeënt niet ernstig ziek waren geworden. Ter vergelijking: de helft van de niet-gevaccineerden in die leeftijdsgroep stierf.
De bescherming kan dus een leven lang meegaan. ‘We ontdekten dat 90 procent van de vrijwilligers die tussen de vijfentwintig en vijfenzeventig jaar geleden waren gevaccineerd, nog steeds humorale (in de vorm van antilichamen) of cellulaire (in de vorm van T-lymfocyten) immuniteit hadden, of beide’, schreven onderzoekers in een artikel dat in 2003 in Nature Medicine werd gepubliceerd.
‘De omvang en de duur van epidemieën van apenpokken zullen toenemen naarmate de bescherming door [pokken]vaccins in de bevolking afneemt‘
Daarom ontstond het vermoeden dat mensen die tegen pokken waren ingeënt, een zekere kruisimmuniteit tegen apenpokken hebben. Een waarnemingsstudie die tussen 1980 en 1984 werd uitgevoerd in Zaïre (nu de Democratische Republiek Congo), had al een bescherming van 85 procent aangetoond.
De auteurs van die studie waarschuwden toen dat ‘de omvang en de duur van epidemieën van apenpokken zullen toenemen naarmate de bescherming door [pokken]vaccins in de bevolking afneemt‘. Door verminderde overdraagbaarheid zouden pokken echter niet al te lang in menselijke populaties blijven bestaan, ‘ook niet als vaccinatie ontbreekt’.
Vaccinschaarste
De uitbraak bij de prairiehonden bood een unieke gelegenheid om deze bevindingen nader te bestuderen. Omdat een endemisch Orthopoxvirus in Noord-Amerika niet voorkomt, kon de mogelijkheid van kruisimmuniteit, ontstaan door blootstelling aan eerdere virussen, worden uitgesloten. De enige bescherming die de bevolking had was die tegen het pokkenvaccin. Inentingen tegen pokken werden tot 1972 toegediend; de helft van de Amerikaanse bevolking had het vaccin tegen die tijd gekregen.
Bij de uitbraak van 2003 bleek de bescherming niet volledig te zijn: vijf gevaccineerden raakten wel besmet met symptomen, tegenover het asymptomatische drietal. Vanwege het lage aantal patiënten kon de beschermingsgraad niet worden berekend. Wel werd ondersteund wat eerdere studies hadden aangetoond, namelijk dat het pokkenvaccin decennialang tegen menselijke pokken beschermt, maar ook tegen vergelijkbare virussen als apenpokken.
‘Beide vaccins zijn momenteel schaars, en er zal op korte termijn niet op genoeg zijn voor iedereen’
Maar de oorspronkelijke pokkenvaccins zijn niet meer in omloop. Een nieuw vaccin tegen mensen- en apenpokken op basis van levende verzwakte virussen, is respectievelijk in 2013 en 2019 goedgekeurd door het EMA en de FDA, maar het is niet beschikbaar voor het grote publiek. Volgens de CDC denken deskundigen dat toediening van deze vaccins na blootstelling aan het apenpokkenvirus zou kunnen helpen de ziekte te voorkomen of minder ernstig te maken.
‘Beide vaccins zijn momenteel schaars, en er zal op korte termijn niet op genoeg zijn voor iedereen, maar het is ook niet zo dat we vanaf nul moeten beginnen’, zegt Mar Faraco, voorzitter van de Vereniging van Internationale artsen.
Makaken
Apenpokken werden in 1958 in een laboratorium ontdekt bij makaken, vandaar de naam. In de praktijk wordt de ziekte meestal overgebracht door kleine zoogdieren als ratten en eekhoorns, maar apen kunnen ook een rol spelen. De ziekte werd voor het eerst bij mensen ontdekt in 1970 in de Democratische Republiek Congo (DRC) en is sindsdien in elf Afrikaanse landen waargenomen. De ware omvang van de ziekte is onbekend; accurate cijfers uit Afrika ontbreken.
De laatste jaren is gebeurd wat de onderzoekers van de studie in 1988 vreesden: het aantal gevallen is toegenomen. In Nigeria zijn sinds 2017 558 gevallen en 8 sterfgevallen geconstateerd. In de DRC zijn dit jaar tot nu toe honderden gevallen gemeld, waarvan 704 in januari en februari; 37 daarvan hadden een dodelijke afloop. Sinds januari 2020 meldde DRC meer dan 10.000 infecties en 342 sterfgevallen.
Een in 2010 gepubliceerde studie uit Congo kwam tot de conclusie dat het aantal gevallen van apenpokken in 2006-2007 was vertwintigvoudigd ten opzichte van de jaren tachtig. ‘Dertig jaar na het einde van massale vaccinatiecampagnes tegen pokken is er sprake van een dramatische toename van apenpokken bij mensen in de plattelandsgebieden van de Democratische Republiek Congo’, aldus het rapport.
‘Mogelijk is er iets veranderd in de verspreiding van het virus onder wilde dieren in West-Afrika’
De afname van immuniteit onder de bevolking is niet per se de enige factor die verantwoordelijk is voor de toename van het aantal gevallen. ‘Mogelijk is er iets veranderd in de verspreiding van het virus onder wilde dieren in West-Afrika, waardoor het verspreidingsgebied is vergroot en dat mensen besmet raken groter is,’ aldus viroloog Michael Skinner van het Imperial College in Londen.
Er bestaan twee stammen van het virus, de West-Afrikaanse en de Congolese. De dodelijkheid loopt uiteen van 1 procent voor de mildere, West-Afrikaanse stam, die werd aangetroffen bij de getroffenen in Groot-Brittannië, waarvan een uit Nigeria was teruggekeerd, tot 10 procent voor de Congo-stam, die waarschijnlijk ook besmettelijker is. Deze cijfers uit Afrikaanse landen zijn echter niet noodzakelijkerwijs toepasbaar op plekken met betere gezondheidsdiensten en een betere volksgezondheid.
‘Het risico van een grote uitbraak in Spanje is zeer klein,’ zegt eerdergenoemde Mar Faraco. Jacob Lorenzo, directeur van het Universitair Instituut voor Tropische Ziekten en Volksgezondheid van de Canarische Eilanden van de Universiteit van La Laguna, is het daarmee eens. ‘Grootschalige overdracht is onwaarschijnlijk, maar we moeten waakzaam zijn,’ zegt hij.
Nauw contact
Toch zijn gezondheidsdiensten wereldwijd verontrust vanwege de grote hoeveelheid besmette personen die niet recent een reis hebben gemaakt. Het vermoeden is dat er, ook als de uitbraken onder controle worden gehouden, nog meer gevallen zullen opduiken, ook in andere landen. Gezien de incubatietijd is het mogelijk dat transmissie heeft plaatsgevonden voordat er alarm werd geslagen.
‘Dit is zeldzaam en ongebruikelijk,’ zegt Susan Hopkins, hoofd medisch advies van de UK Health Safety Agency (UKSHA). ‘Er zijn aanwijzingen dat apenpokken binnen de gemeenschap zijn overgedragen door nauw contact.’
Een Amerikaanse CDC-functionaris deelde haar zorgen met STAT: ‘Dit beeld is heel anders dan we gewoonlijk zien bij apenpokken. We zijn enigszins bezorgd over een mogelijke verspreiding buiten het VK.’
Alle verdachte en bevestigde gevallen hebben zich voorgedaan bij mannen die seks hebben met mannen
Om de zaak nog ingewikkelder te maken, hebben alle verdachte en bevestigde gevallen zich voorgedaan bij mannen die seks hebben met mannen, hoewel het onduidelijk is of er sprake is was van seksuele overdracht of van overdracht via nauw contact.
UKSHA-epidemioloog Mateo Prochazka erkent dat dit gegeven ‘mogelijk gevolgen heeft voor het bestrijden en controleren van uitbraken’, maar wees ook op het belang ‘te waken voor het versterken van stigma’s en ongelijkheid’.
Om al deze redenen kan de verspreiding van de ziekte op veel niveaus worden geanalyseerd. Er komen veel maatschappelijke problemen in samen: zoönosen, opkomende ziekten, vaccinatie – of het gebrek daaraan –, handel in wilde dieren en het houden van wilde dieren als huisdier, stigmatisering van getroffen bevolkingsgroepen, beschadiging van ecosystemen en gezondheid als een mondiaal probleem. En bovenal herinnert het ons eraan dat we leven op een planeet die wemelt van de virussen.
Ruim 23 miljoen jonge kinderen in Afrika ontvangen vaccinaties
Ruim 23 miljoen jonge kinderen in zuidelijk Afrika krijgen vaccinaties tegen wilde polio aangeboden nu voor het eerst sinds 1992 een uitbraak van het virus is geconstateerd in Malawi, meldt The Guardian. In Lilongwe, de hoofdstad van Malawi, werden afgelopen zondag kinderen onder de vijf jaar ingeënt als onderdeel van onmiddellijke actie tegen de ziekte. De komende vier maanden zullen vaccins worden aangeboden aan kinderen elders in Malawi en in Mozambique, Tanzania, Zambia en Zimbabwe.
Vorige maand registreerde Malawi het eerste geval van wilde polio in dertig jaar, en het eerste in Afrika sinds de regio in 2020 vrij werd verklaard van het inheemse, natuurlijk voorkomende poliovirus. Tot nu toe is er één geval ontdekt.
’Ter ondersteuning van Malawi en zijn buren handelen we snel om deze uitbraak een halt toe te roepen en de dreiging de kop in te drukken met effectieve vaccinaties’, aldus Matshidiso Moeti, regionaal directeur voor Afrika bij de Wereldgezondheidsorganisatie.
Biotech Moderna heeft maandag toegezegd zijn patenten op covid-19-vaccins in tweeënnegentig arme of opkomende landen ‘nooit te zullen doen gelden’. Dit is een ‘ommekeer’ voor het Amerikaanse laboratorium, dat ‘onder druk stond om zijn mRNA-technologie te delen om te helpen ongelijkheid in de wereld van vaccins aan te pakken’, merkt Politico op.
Moderna heeft ook aangekondigd dat het nieuwe vaccins wil ontwikkelen tegen vijftien besmettelijke of parasitaire ziekten, zoals tuberculose of malaria.
Wereldwijd zijn meer dan 10 miljard coronavaccins toegediend. Dat is in principe ruim één dosis per aardbewoner, bericht The Boston Globe. Maar de verdeling is ongelijk: 54 procent van de wereldbevolking in de rijkste 107 landen – waaronder China, de VS en Europa – kreeg 71 procent van de vaccins. Arme streken in India, Afrika en Azië, met 50 procent van de wereldbevolking, ontvingen minder dan 30 procent.
Spanje heeft inmiddels 50 miljoen coronavaccins gedoneerd aan ontwikkelingslanden. Ze worden verspreid via Covax, een wereldwijd initiatief onder leiding van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de Verenigde Naties en vaccinalliantie Gavi. De organisaties zetten een gezamenlijk project op om lage-inkomenslanden toegang te bieden tot coronavaccins.
In november beloofde de Spaanse premier Pedro Sánchez dat Spanje in het eerste kwartaal van 2022 50 miljoen doses zou doneren, een doel dat het land dus eerder heeft bereikt dan gepland, schrijft El País. Spanje heeft tot dusver het op drie na grootste aantal vaccindoses ter wereld geschonken, na de VS (193 miljoen), Duitsland (99 miljoen) en Frankrijk (64 miljoen), die alledrie een grotere populatie hebben.
Sinds maandag moeten Grieken die ouder zijn dan zestig jaar en zich niet tegen covid-19 hebben laten inenten een maandelijkse boete betalen, bericht het Griekse dagblad Kathimerini. Wie zich niet laat vaccineren, zal ‘50 euro in januari, daarna 100 euro per maand vanaf februari’ moeten betalen.
De autoriteiten hopen dat veel ongevaccineerden hierdoor alsnog over de brug gaan. Ongeveer twee derde van de Grieken is nu volledig gevaccineerd – minder dan het Europese gemiddelde van iets meer dan 70 procent.
Als je kijkt op de site van Our World in Data, dan zie je in één oogopslag hoe coronavaccins over de wereld verdeeld zijn. Van de inwoners in de Verenigde Arabische Emiraten was op 19 december van dit jaar 90,28 procent geheel en 8,71 procent gedeeltelijk ingeënt. Het gemiddelde van de wereld ligt op 47,50 procent volledig gevaccineerd en 9,34 procent gedeeltelijk. Onderaan de lijst van de achtentwintig landen met de meeste inwoners bungelt Nigeria, met 1,91 procent en 1,96 procent.
Die karige 2 procent van de 200 miljoen Nigerianen die volledig is gevaccineerd zal niet snel toenemen als het gedrag van rijke landen en vaccinproducenten niet verandert, zo blijkt uit een artikel van Annalisa Merelli in Quartz. ‘In Nigeria verliep de houdbaarheidsdatum van maar liefst 1 miljoen doses van het covid-19-vaccin van AstraZeneca voordat ze konden worden gebruikt’, schrijft Merelli.
De berichtgeving over die vaccins komt van persbureau Reuters. Dat schreef op 7 december: ‘Tot een miljoen covid-19-vaccins zijn naar schatting vorige maand in Nigeria verlopen zonder te zijn gebruikt, aldus twee bronnen. Het is een van de grootste verliezen van vaccins en toont aan hoe moeilijk Afrikaanse landen het hebben om aan hun inentingen te komen.’
Het risico neem toe dat nieuwe varianten zich over de rest van de wereld verspreiden
Afrikaanse regeringen, die meer dan een miljard mensen vertegenwoordigen, dringen volgens Reuters aan op levering van meer vaccins. Aangezien de inentingspercentages achterblijven bij rijkere regio’s, neemt het risico toe dat nieuwe varianten zich over de rest van de wereld verspreiden, zoals gebeurde met omikron vanuit Zuid-Afrika.
Een recente toename van het aanbod zorgt voor een nieuw probleem, aldus Reuters: veel Afrikaanse landen hebben niet de capaciteit voor een snelle vaccinatiecampagne en van sommige vaccinleveringen is de houdbaarheid slechts kort. De doses die in november verliepen waren volgens Reuters gemaakt door AstraZeneca en werden geleverd vanuit Europa via Covax (COVID-19 Vaccines Global Access), een internationaal programma onder toezicht van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) om coronavaccins die door rijke landen zijn geschonken te distribueren aan arme landen.
Maar, schrijft Merelli, ‘Nigeria had onvoldoende tijd om de voorraad te distribueren voordat een groot deel ervan was verlopen – in sommige gevallen was dat vier tot zes weken, in tegenstelling tot de houdbaarheid van het AstraZeneca-vaccin die zes maanden bedraagt.’ Daardoor ging een groot deel van de gedoneerde vaccins verloren.
De VS, het VK en Canada laten miljoenen doses vervallen en zelfs te vernietigen, ook al zit de rest van de wereld te springen om voorraden
Volgens Merelli is het bij grote immunisatiecampagnes normaal dat vaccins verloren gaan, maar ze verwijt rijke landen zoals de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Canada ‘arrogantie’ door miljoenen doses te laten vervallen en zelfs te vernietigen, ook al zit de rest van de wereld te springen om voorraden.
In Nigeria speelde ook nog een ander probleem: het aantal verspilde doses was erg groot en toen de zending arriveerde waren de vaccins al relatief dicht bij hun vervaldatum, maar dat gebeurde dan ook nog eens in een provincie die nog niet in staat was om een snelle distributie te garanderen; ziedaar opnieuw een aanwijzing voor de ernst en de complexiteit van vaccinongelijkheid, aldus Merelli.
Blunders
De blunder in Nigeria is volgens Merelli niet de eerste. In november berichtteReuters over Namibië dat, ondanks dat er behoefte was aan vaccins, gedwongen was om doses te vernietigen omdat hun resterende houdbaarheid niet lang genoeg was om ze op tijd te distribueren. ‘Namibië waarschuwt dat meer dan 268.000 doses AstraZeneca en Pfizer-vaccins het risico lopen te moeten worden vernietigd’, schreef Reuters.
Onder de kop ‘Waarom sommige Afrikaanse landen hun vaccins niet kunnen gebruiken’, melddeBBCbegin juni dat ook Zuid-Soedan, de Democratische Republiek Congo en Malawi vaccins die door rijke landen waren geschonken moesten vernietigen of retourneren omdat ze deze gezien hun houdbaarheidsdatum te laat hadden ontvangen voor verspreiding.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) kon Nigeria in november 800.000 doses distribueren die tegen hun vervaldatum aan zaten, dankzij een plan dat de vaccinfaciliteiten vergrootte, schrijft Merelli. Maar, merkt ze op, aangezien rijke landen vaccins blijven hamsteren, ook nu nog, een jaar nadat de wereldwijde vaccinatiecampagne begon, blijft wereldwijde herverdeling vrijwel beperkt tot restzendingen die te laat aankomen om ze optimaal te kunnen benutten.
‘Het merendeel van de donaties tot nu toe was echter ad hoc, met karige kennisgeving en korte houdbaarheidstermijnen’
Merelli schrijft: ‘De voormalige Britse premier Gordon Brown waarschuwde eind september in The Guardian dat 100 miljoen doses overtollige vaccins rond december in rijke landen verloren zouden gaan en drong er bij die landen op aan om ze in plaats daarvan te doneren. Maar zelfs met een tijdige reactie destijds zouden de ontvangende landen waarschijnlijk nog maar een paar weken hebben gehad om de doses toe te dienen.’
‘GAVI, (Global Alliance for Vaccines and Immunization)’, aldus Merelli, ‘prees Nigeria in een statement namens Covax, die zij samen met de WHO leidt, voor het toedienen van grote aantallen doses in korte tijd, en wees daarbij op een belangrijk probleem dat het vermogen van arme landen beperkt om te distribueren wat ze ontvangen: het ontbreken van een voorspelbare en betrouwbare stroom van vaccins.’
Toevoer
GAVI schreef in de genoemde verklaring: ‘Ook al zijn er de afgelopen weken meer doses vaccins naar arme, voornamelijk Afrikaanse, landen gestuurd, het merendeel van de donaties tot nu toe was echter ad hoc, met karige kennisgeving en korte houdbaarheidstermijnen. Dat maakt het voor landen een enorme uitdaging om vaccinatiecampagnes te plannen en de opnamecapaciteit te vergroten. Om een hogere dekkingsgraad over het hele continent te bereiken en om donaties een duurzame bron van levering te laten zijn, die de aankopen via AVAT (African Vaccine Acquisition Trust) en Covax kunnen complementeren, zal deze trend moeten veranderen.’
Merelli voegt daaraan toe dat het gebrek aan een gestage toevoer een uitdaging is ‘voor landen die al worstelen met een gebrek aan koelkasten of betrouwbare elektriciteit om het vaccin op afgelegen locaties op te slaan, een gebrek aan mensen om de levensreddende injecties toe te dienen, een tekort aan spuiten en de noodzaak om andere grote immunisatiecampagnes te verrichten naast die voor covid-19.‘
‘Fabrikanten hebben hun zendingen naar Covax uitgesteld, terwijl we weten dat ze aan andere kopers en landen leverden’
Ook de vaccinfabrikanten hebben verantwoordelijkheid. Merelli citeert Soumya Swaminathan, wetenschapper bij de Wereldgezondheidsorganisatie, die recentelijk op een persconferentie zei, ‘We hebben gezien dat fabrikanten hun zendingen naar Covax hebben uitgesteld, terwijl we weten dat ze aan andere kopers en landen leverden.’
Merelli onderstreept nog eens hoe belangrijk het streven naar wereldwijde immuniteit is: ‘Zoals de opkomst van omikron heeft aangetoond, wordt de hele wereld bedreigd door nieuwe varianten totdat mondiaal betere immuniteit is bereikt. Rijke landen en producenten moeten stoppen met het behandelen van arme landen als opslagplaatsen voor snel vervallende restzendingen; pas dan hebben we een kans om daadwerkelijke controle over de pandemie te krijgen.’
Booster is beschikbaar voor zestigplussers en zorgpersoneel
De Israëlische premier Naftali Bennett kondigde dinsdag het besluit aan om een vierde dosis van het coronavaccin beschikbaar te stellen voor zestigplussers, zorgpersoneel en mensen die behoren tot risicogroepen, na raadpleging van een panel van deskundigen. Op het moment nemen besmettingen met de omikronvariant van het coronavirus toe in het land.
Meer dan 4,1 miljoen van de 9,3 miljoen inwoners van Israël hebben drie doses van het coronavaccin ontvangen
De injectie van een vierde dosis is ‘een primeur in de wereld’, aldus The Times of Israel, en zal ten minste vier maanden na de eerste boosterdosis kunnen plaatsvinden. Israël was al een van de voorlopers bij de toediening van een boosterdosis aan zestigplussers, die eind juli van start ging. Meer dan 4,1 miljoen van de 9,3 miljoen inwoners van Israël hebben drie doses van het coronavaccin ontvangen.
Ongevaccineerde buitenlanders wordt ook de toegang geweigerd
Ghana heeft aangekondigd dat luchtvaartmaatschappijen een boete van 3500 dollar, ruim 3000 euro, zullen moeten betalen voor elke passagier die niet volledig ingeënt tegen corona aankomt op Kotoka International Airport, de internationale luchthaven van hoofdstad Accra, bericht Al Jazeera. Volgens de maatregelen die aanstaande woensdag van kracht worden, zullen luchtvaartmaatschappijen met hetzelfde bedrag worden beboet voor reizigers die geen gezondheidsverklaring hebben ingevuld voordat ze aan boord zijn gegaan voor hun vlucht naar Accra.
Ghanezen die invliegen zonder aan de vereisten te voldoen, moeten veertien dagen in quarantaine; buitenlanders kan de toegang worden geweigerd. Ghana hanteert enkele van de strengste coronabeperkingen in West-Afrika.
Wij zijn getuige van een geleidelijk verval van wat Jacques Lacan ‘de grote Ander’ noemde, de gedeelde ruimte van publieke waarden waarin alleen onze verschillen en identiteiten kunnen gedijen. Dit verschijnsel wordt vaak ten onrechte gekenmerkt als het ‘tijdperk van de post-waarheid’. Progressief verzet tegen vaccinatie uit naam van de mensenrechten doet je terugverlangen naar het ‘democratisch socialisme’ van Lenin (vrije democratische discussie, maar als er eenmaal een beslissing is genomen moet iedereen zich daaraan houden). We moeten dit democratisch socialisme vanuit het oogpunt van de Verlichtingsformule van Kant bezien: niet ‘Gehoorzaam niet, denk vrij!’, maar ‘Denk vrij, maak je gedachten openbaar en gehoorzaam!’ Hetzelfde geldt voor vaccintwijfelaars: discussieer, publiceer je twijfels maar gehoorzaam de regels wanneer de overheid die eenmaal oplegt. Zonder zo’n praktische consensus zullen we langzaam afglijden naar een maatschappij die uit tribale facties bestaat.
Vrijheid
Hier zien we duidelijk de link tussen individuele vrijheid en sociale cohesie. De vrijheid om te kiezen tussen je laten vaccineren of niet is natuurlijk een formeel soort vrijheid: maar door vaccinatie daadwerkelijk te verwerpen beperk ik niet alleen mijn eigen feitelijke vrijheid maar ook die van anderen. Me laten vaccineren binnen een gemeenschap betekent dat ik een veel minder grote bedreiging ben voor anderen (zoals anderen dat voor mij zijn), zodat ik veel meer sociale vrijheid geniet om me op de gebruikelijke manier met anderen te mengen. Mijn vrijheid bestaat alleen feitelijk wanneer ze binnen een bepaalde sociale ruimte onderhevig is aan regels en verboden. Ik kan vrijelijk over een drukke straat lopen omdat ik er redelijk zeker van kan zijn dat anderen in de straat zich beschaafd tegenover mij zullen gedragen, zullen worden gestraft als ze me aanvallen, als ze me beledigen et cetera, en voor vaccinatie geldt precies hetzelfde. We kunnen ongetwijfeld proberen de regels van het dagelijks leven te veranderen, zoals er ook situaties zijn waarin deze regels minder streng of juist strenger kunnen worden toegepast (zoals in het geval van een pandemie); maar onze vrijheid staat of valt met een complex van regels.
Daarin schuilt het hegeliaanse verschil tussen abstracte en concrete vrijheid: in een concrete leefwereld verkeert abstracte vrijheid in haar tegendeel, omdat ze de feitelijke uitoefening van onze vrijheid beperkt. Laten we de vrijheid om met anderen te spreken en te communiceren als voorbeeld nemen. Die vrijheid is me alleen maar gegeven als ik gehoorzaam aan de algemeen aanvaarde regels van de taal (met al hun ambiguïteiten, waaronder de ongeschreven regels van verkapte mededelingen). De taal die wij spreken is niet ideologisch neutraal; ze belichaamt veel vooroordelen en maakt het ons onmogelijk bepaalde ongebruikelijke gedachten helder te formuleren.
De disintegratie van de publieke ruimte is het ergst in de VS en kan mooi worden geïllustreerd aan de hand van een alledaags cultuurdetail. In Europa wordt de begane grond van een gebouw aangeduid als 0, zodat de verdieping daarboven de eerste verdieping is, terwijl in de VS de eerste verdieping zich op straatniveau bevindt. Amerikanen beginnen dus te tellen bij 1, terwijl Europeanen weten dat 1 al een vervanger is voor 0. Of, om in meer historische termen te spreken, Europeanen beseffen dat voordat je begint te tellen er een traditionele ‘grond’ moet zijn, een grond die altijd al een gegeven is en als zodanig niet kan worden meegeteld, terwijl de VS, een land zonder echte premoderne historische traditie, zo’n grond ontbeert. Daar begint alles meteen met de vrijheid op grond van zelfwetgeving: het verleden wordt uitgewist of naar Europa getransponeerd. Misschien moeten we toch maar eens beginnen de les van Europa ter harte te nemen en leren tellen vanaf 0…
Het probleem is alleen dat 0 nooit neutraal is; het is de gedeelde ruimte van de ideologische hegemonie die wordt doorkruist door inherente tegenstellingen en inconsistenties. Zelfs de ‘post-waarheidsruimte’ van geruchten is nog steeds een vorm van de grote Ander, die alleen verschilt van de grote Ander van de waardige openbare ruimte. Dus we moeten onze bewering specifieker en preciezer formuleren: het ontkennen van de begane grond versluiert een nog sterkere vorm van de grote Ander.
Marxistische coronascepsis
De meest consequente pleitbezorger van de marxistische coronascepsis is Fabio Vighi, die betoogt dat als we de puntjes aaneenvoegen die naar voren komen uit een nauwkeurige analyse van de financiële achtergrond van de pandemie, we ‘misschien wel een duidelijke verhaallijn zien ontstaan: lockdowns en het wereldwijd opschorten van economische transacties waren bedoeld om 1) de Amerikaanse centrale bank de gelegenheid te geven de kwijnende financiële markten te overspoelen met pas gedrukt geld en daarmee hyperinflatie af te wenden, en 2) massale vaccinatieprogramma’s en gezondheidspaspoorten te lanceren als pijlers van een neofeodaal regime van kapitaalvermeerdering. (…) Het gangbare verhaal zou daarom moeten worden omgedraaid: de aandelenmarkt is niet ingestort (in maart 2020) omdat er lockdowns moesten worden ingevoerd; er moesten juist lockdowns worden ingevoerd omdat de financiële markten instortten. (…) SARS-Cov-2 is de naam van een speciaal wapen voor psychologische oorlogsvoering dat is ingezet op het moment dat dat het hardst nodig was. (…) Het doel van het massaal bijdrukken was het dichten van rampzalige liquiditeitsgaten. Het meeste van dit “toverboomgeld” wordt nog achter de hand gehouden in het schaduwbanksysteem, de effectenbeurzen en diverse virtuele valutasystemen die uitdrukkelijk niet voor besteding of investering zijn bedoeld. Hun enige functie is het verschaffen van goedkope leningen voor financiële speculatie. Dit is wat Marx “fictief kapitaal” noemde, dat zich blijft uitbreiden in een komeetbaan die inmiddels volstrekt onafhankelijk is van economische cycli op de grond. Het komt erop neer dat al dit geld niet in de reële economie terecht mag komen, omdat die anders oververhit zou raken, met hyperinflatie als gevolg.’
Kortom, het komt niet door de pandemie dat het kapitalistische stelsel in een noodtoestand verkeert; het is het wereldwijde kapitalisme zelf dat een noodtoestand nodig had om een veel funestere crisis te bestrijden dan die van 2008, en als welkom excuus voor die noodtoestand werd de pandemie gefabriceerd. In plaats van het kapitalisme alleen maar te confronteren met zijn rampzalige beperkingen, kunnen en zullen ecologische crises ook worden gebruikt als een wetenschappelijk onderbouwde manier om de bevolking in het gareel te houden en te controleren. ‘Groen kapitalisme’ is niet alleen een humanitair masker van de wereldorde, het biedt het grootkapitaal van multinationals ook de mogelijkheid het kleine kapitaal naar zijn pijpen te laten dansen.
Vighi weegt de complexiteit van de situatie mee: de belangen van farmaceutische bedrijven, de manier waarop deskundige ‘wetenschappelijke’ inzichten die antipandemiemaatregelen rechtvaardigen nieuwe vormen van sociale controle en regulering consolideren, die op hun beurt de bevolking in het gareel houden et cetera. Zijn betoog bevat veel heldere inzichten en de vooronderstelling die ten grondslag ligt aan zijn economische analyse slaat de spijker op zijn kop. Zoals Yanis Varoufakis al heeft opgemerkt, was een idiote gebeurtenis in de herfst van 2020 een belangrijke aanwijzing voor de nieuwe fase die het kapitalisme was ingegaan: op dezelfde dag dat in zowel de VS als het VK het bnp spectaculair kelderde, in een mate die vergelijkbaar was met die van de Grote Recessie, gingen de aandelenkoersen door het plafond. Kortom, hoewel de ‘reële’ economie stagneert of zelfs krimpt, laten de effectenbeurzen zien dat fictief kapitaal zich in zijn eigen baan beweegt, losgekoppeld van de ‘reële’ economie. Hier gingen financiële maatregelen die door de pandemie werden gerechtvaardigd een partijtje meeblazen: zij draaiden de traditionele keynesiaanse procedure in zekere zin om, in zoverre dat ze niet tot doel hadden de ‘reële’ economie te helpen, maar om enorme geldbedragen in de financiële wereld te pompen (om een financiële ineenstorting zoals die van 2008 te voorkomen) en er ondertussen op toe te zien dat het meeste van dit geld niet in de reële economie zou vloeien (wat hyperinflatie zou kunnen veroorzaken).
Neoliberale agenda
De momenten van economische groei tijdens de pandemie zijn ook een voorbeeld van wat linkse economen de ‘paradox van Lauderdale’ noemen: individueel privévermogen neemt toe ten koste van het gemeenschappelijk bezit. Het kostbaarste bezit van een samenleving bestaat uit zaken die vrij verkrijgbaar zijn, zoals water of lucht, maar die tellen niet als waarden die je rijk maken. Als water gemakkelijk verkrijgbaar is, wordt niemand er rijk van; als de toevoer in handen is van privébedrijven, worden de eigenaars van die bedrijven rijk. Dus als je rijkdom in de technische zin definieert, als iets wat wordt belichaamd door bezit, is een samenleving waarin je voor water betaalt rijker omdat vrij verkrijgbaar water niet als bezit telt. Dit voorbeeld is des te actueler nu de privatisering van water op de neoliberale agenda staat: de eigenaars van bedrijven die water leveren worden rijker, terwijl de massa die water nodig heeft armer wordt… Hetzelfde geldt voor lucht: als wij, als gevolg van de toenemende luchtvervuiling, zuurstof nodig hebben om normaal te kunnen ademhalen, zal onze samenleving daar in formele zin veel rijker van worden en zal er een nieuwe winstgevende bedrijfstak ontstaan. Geldt datzelfde niet ook voor de pandemie? De farmaceutische industrie heeft haar productie enorm zien toenemen, niet alleen dankzij vaccins maar ook dankzij maskers, medische instrumenten et cetera, die formeel voor economische groei zorgen, ook al maken ze mensen feitelijk armer. En je kunt er zeker van zijn dat de opwarming van de aarde voor nog meer van zulke ‘economische groei’ zal zorgen.
Ja, de maatregelen die ons worden opgelegd zijn beïnvloed, maar ze zijn het enige wat we hebben
Ik heb dus veel waardering voor het werk van Vighi, maar wat ik problematisch vind is zijn omgekeerde causaliteit. Zoals we in de hierboven geciteerde passages kunnen zien, volgt hij niet het ‘officiële’ verhaal, dat inhoudt dat de pandemie tot lockdowns en andere gezondheidsmaatregelen leidt, maar noemt hij de behoeften van het kapitaal de bepalende factor die de pandemie gebruikt (of volgens sommige van zijn formuleringen zelfs regelrecht creëert) om lockdownmaatregelen te rechtvaardigen. Vooral wanneer hij ecologische crises toevoegt aan de elementen die lockdowns rechtvaardigen, denk ik dat hij te hard van stapel loopt. De pandemie is geen verzinsel of een overdrijving van het gevaar dat door een bepaalde griepvariant wordt veroorzaakt; dat gevaar is reëel, en er moeten maatregelen tegen worden genomen. De wetenschap die het onderzoekt is geen wetenschap tussen aanhalingstekens, maar echte wetenschap. Wetenschap en de maatregelen die door zorgautoriteiten worden voorgesteld worden natuurlijk beïnvloed door bedrijfsbelangen en door de belangen van sociale controle en dominantie, maar daar wringt nu precies de schoen: de enige instanties die wij hebben om een echte dreiging te bestrijden zijn gekidnapt en beïnvloed door de gevestigde orde, wat de situatie zo tragisch maakt. Dus in feite worden we gechanteerd: ja, de maatregelen die ons worden opgelegd zijn beïnvloed, maar ze zijn het enige wat we hebben, en we kunnen ze niet negeren. Wat we niet kunnen doen, is nu juist de stap die impliciet door Vighi wordt bepleit, namelijk onze oren sluiten voor het officiële verhaal, dat noodmaatregelen rechtvaardigt, en het leven van alledag weer oppakken.
Wie zo’n rampzalig bijproduct van het kapitalisme als een onderdeel van een allesomvattend plan beschouwt, waagt zich op een paranoïde pad. Hij vooronderstelt dat China, ondanks al zijn geopolitieke en economische conflicten met het Westen, onderdeel is van hetzelfde kapitalistische megacomplot. Hij vooronderstelt dat de wetenschap in veel verschillende landen gemakkelijk kan worden gemanipuleerd door de gevestigde orde. Vighi’s kritiek op de heersende kijk op de pandemie is overigens niet paranoïde: hoewel hij soms gevaarlijk dicht in de buurt van zo’n stellingname komt, blijft zijn redenering volstrekt rationeel.
Pathologisch
Waarin schuilt dan het verschil tussen complottheorieën en kritisch denken? Hoewel beide beginnen met het wantrouwen van de officiële ideologie, gaan complottheorieën een onzalige stap verder, niet (alleen) in de zin van het manipuleren van feiten, maar ook op een zeer formeel niveau. Denk aan Lacans stelling (waarnaar ik dikwijls verwijs) over jaloezie. Ook al is wat een jaloerse man over zijn vrouw beweert (dat ze met andere mannen naar bed gaat) nog zo waar, zijn jaloezie blijft pathologisch: het pathologische eraan is dat de man wel jaloers moet zijn, omdat hij alleen zo zijn waardigheid, en zelfs zijn identiteit, kan behouden. Volgens dezelfde redenering kun je zeggen dat, ook al zouden de meeste nazibeweringen over Joden waar zijn geweest (ze buiten Duitsers uit, ze verleiden Duitse meisjes) – wat natuurlijk niet zo is – hun antisemitisme nog steeds een pathologisch fenomeen zou zijn (en was), omdat het verbloemt waarom de nazi’s het antisemitisme nodig hadden om hun ideologie overeind te houden. In de ogen van de nazi’s was hun samenleving een organisch Geheel van harmonieuze samenwerking, zodat een indringer van buitenaf nodig was om tweedelingen en tegenstellingen te verklaren. Hetzelfde geldt voor de manier waarop vandaag de dag anti-immigratiepopulisten het ‘probleem’ van de vluchtelingen benaderen: ze doen dat in een sfeer van angst, van de toekomstige strijd tegen de islamisering van Europa, en ze raken verstrikt in een reeks voor de hand liggende absurditeiten.
In haar nog ongepubliceerde manuscript ‘A Short Essay on Conspiracy Theories’ past Alenka Zupančič deze formule op een heldere manier toe op complottheorieën: ‘Ook al bestaan sommige complotten echt, complottheorieën blijven iets pathologisch hebben, een surplusinvestering die niet herleidbaar is tot deze of gene feiten.’ Ze onderscheidt in deze pathologie drie onderling verbonden kenmerken. Ten eerste zijn complottheorieën ‘inherent verbonden met plezier’ – verbonden met wat Lacan jouis-sens noemde, een woordspeling op jouissance (plezier) waaronder zoiets als ‘betekenisplezier’ moet worden verstaan. Coronasceptici beweren graag dat ze alleen maar vrijelijk willen kunnen discussiëren, naar alle kanten willen kunnen luisteren om zo hun eigen mening te vormen, in plaats van de dogma’s voor lief te nemen van de deskundigen en de wetenschap die de gevestigde orde ten dienste staan. Ze beginnen met scepsis, trekken alle officiële theorieën in twijfel, maar dan laten ze deze twijfel (op een bijna magische manier) varen door met een gemeenschappelijke totaalverklaring te komen; en dit overwinnen van de twijfel door een totaalverklaring, de betekenis van alles, verschaft een immens surplusplezier.
Een nieuwe ruimte van solidariteit is gegrondvest op wetenschap en emancipatie
Dit brengt ons bij het tweede kenmerk. De algemene opvatting dat complottheorieën onderdeel zijn van ons relativistische post-waarheidstijdperk, waarin iedere groepering haar eigen subjectieve waarheid propageert, is onjuist; complottheorieën geloven fanatiek in de Waarheid, ze nemen de waarheidscategorie heel serieus. Ze geloven dat de Waarheid bestaat; ze zijn er alleen van overtuigd dat deze waarheid een andere is dan de officiële. Het derde kenmerk (waardoor complottheorieën volstrekt onverenigbaar zijn met het marxisme) is dat deze Waarheid niet alleen een objectief sociaal proces is maar een complot, een samenzwering van een actieve almachtige actor wiens belangrijkste doel het is ons te misleiden, een ‘subject dat wordt geacht (ons) te misleiden’ achter de kennelijke chaos (om nog maar eens een variatie toe te voegen op Lacans begrip ‘subject dat geacht wordt te weten’). Volgens Zupančič is hier sprake van een soort theologie van een boosaardige god.
Alleen in zijn extreme stalinistische versie gedroeg het marxisme zich zo: de vooronderstelling van de stalinistische zuiveringen was dat er één groot reactionair complot bestond dat allen verenigde die tegen de stalinistische partijlijn waren. Maar er verschijnen onmiddellijk barsten in dit bouwwerk: de afgeschafte onzekerheid keert terug, aangezien ‘dogmatische’ complottheorieën in de regel inconsequent zijn en de logica volgen van de door Freud geciteerde grap van de geleende ketel: (1) Ik heb nooit een ketel van jou geleend; (2) Ik heb hem ongeschonden aan je teruggegeven; (3) De ketel was al kapot toen ik hem van je kreeg. Zo’n opsomming van inconsequente argumenten bevestigt door middel van ontkenning wat het juist wil ontkennen, namelijk dat ik je je ketel kapot heb teruggegeven. Ook coronasceptici combineren moeiteloos een reeks tegenstrijdige beweringen: er is geen virus dat covid-19 veroorzaakt; dit virus is opzettelijk gecreëerd (om de bevolking te verminderen, om meer controle over mensen te krijgen, om de kapitalistische economie te stimuleren); het is een natuurlijke ziekte die veel milder is dan de media zeggen; vaccins zijn gevaarlijker dan het virus.
Vertrouwen
In deze vreemde paranoïde wereld spreekt Trump de waarheid, terwijl Greta Thunberg een handlanger is van het grootkapitaal. Ik ken persoonlijk mensen die aan covid-19 zijn overleden; ik ken onderzoekers die het virus vanuit verschillende perspectieven analyseren, inclusief het medische, het statistische et cetera; ik ken hun twijfels en beperkingen, die ze eerlijk erkennen en die onderdeel zijn van hun wetenschappelijke benadering. Voor hen is vertrouwen in de wetenschap het absolute tegendeel van dogmatische orthodoxie; het is vertrouwen in een voortdurend vorderend onderzoek.
Om al deze redenen denk ik dat het idee van een megacomplot ten dienste van het grootkapitaal oneindig veel ongeloofwaardiger is dan het idee van een pandemie als een incidentele gebeurtenis die handig wordt uitgebuit door de gevestigde orde, maar op een manier die op zichzelf tegenstrijdig is. De pandemie, die onmiskenbaar meer samenwerking en sociale coördinatie vereist, lokt tegelijkertijd een defensieve reactie uit van het kapitaal, een reactie die in tweede instantie komt en een poging is om de schade beperken. Vooral problematisch vind ik het idee dat ook een ecologische dreiging verzonnen zou zijn, of in elk geval overdreven wordt, om het opkomende neofeodale kapitalisme te versterken. De opwarming van de aarde is een traumatische realiteit, die tot socialisering van de economie noopt; de kapitalistische gevestigde orde is voornamelijk geneigd de dreiging te bagatelliseren, en het feit dat daar (op een zeer beperkte manier) handig gebruik van wordt gemaakt door de wereldorde speelt een beperktere, secundaire rol.
Iets anders wat onze aandacht zou moeten trekken is hoe covid-19 begin 2020 opeens tot het belangrijkste thema in onze media explodeerde en alle andere ziekten en zelfs het politieke nieuws naar de achtergrond verdrong, ondanks het feit dat andere ziekten en tegenslagen veel meer leed en dood veroorzaakten. Momenteel zijn de besmettingscijfers nog steeds zeer hoog, maar zijn er minder lockdowns en andere defensieve maatregelen. Een voorbeeld hiervan is het Verenigd Koninkrijk, dat alle beperkingen van het openbare leven heeft afgeschaft en de verantwoordelijkheid naar het individu zelf heeft verlegd. (Zodoende hangt er een prijskaartje aan de vrijheid die de regering haar burgers heeft teruggegeven: ze zijn zelf verantwoordelijk voor besmettingen.) De media noemen dit ‘leren leven met corona’. Volstaat voor deze verandering, die duidelijk geen gelijke tred houdt met de ernst van de pandemie, de verklaring dat de gevestigde orde heeft besloten dat we het normale leven weer tot op zekere hoogte kunnen oppakken omdat de lockdown zijn economische en sociale rol al heeft vervuld, terwijl de sociale controle goed op peil blijft? De vreemde normaliteit die we nu gaan ervaren laat zich veel beter verklaren door middel van massapsychologie: in traumatische situaties strookt de tijdelijkheid van de reactie niet met de realiteit, mensen raken uitgeput door de permanente noodtoestand en vermoeide onverschilligheid begint de overhand te krijgen.
Nieuwe grote Ander
Maar we moeten hier nog een stap verder zetten. Paniek is, net als haar tegendelen vermoeidheid en onverschilligheid, geen categorie van het psychische leven; alle drie kunnen ze zich alleen voordoen (in de vorm die ze momenteel aannemen) als momenten in het sociale veranderingsproces van de status van de grote Ander. Anderhalf jaar geleden waren we in paniek vanwege de disintegratie van de grote Ander die we konden delen en vertrouwen: geen autoriteit was in staat de situatie op een globale cognitieve manier in kaart te brengen. Het belang van deze dimensionale verschuiving in de symbolische representatie werd al veronachtzaamd door Marx: om de pandemie en de opwarming te bestrijden is er een nieuwe grote Ander nodig, een nieuwe ruimte van solidariteit die is gegrondvest op wetenschap en emancipatie.
Bij aanhoudende tegenstellingen en conflicten is het cruciaal om de juiste keus te maken. Om een tijdperk te karakteriseren moet je niet vragen waardoor het verenigd wordt, maar door welke verdeeldheid het wordt gekenmerkt, ‘het verschil dat verschil veroorzaakt’. In het geval van het antisemitisme is dit verband duidelijk: antisemitisme is een verwrongen vorm van antikapitalisme, het ‘naturaliseert’ de kapitalistische woekering en uitbuiting in de figuur van ‘de Jood’, een indringer van buiten die tegenstellingen creëert in het sociale geheel. Maar stel dat hetzelfde geldt voor coronaontkenners en -sceptici? Zijn coronaontkennende complottheorieën niet vaag verwant aan antisemitische theorieën, althans in hun rechtspopulistische versie, terwijl het antikapitalisme verschuift naar het wantrouwen van de wetenschap als dienaar van de gevestigde orde, zowel op financieel, als op bedrijfsmatig als op medisch gebied?
Nee: ik ben zo naïef te accepteren dat het miljoenen mensen zal helpen
Het conflict tussen coronasceptici en voorstanders van maatregelen tegen de pandemie kan daarom niet rechtstreeks worden vertaald in onze fundamentele politieke strijd, zodat zelfs iemand die radicaal links is een keus zal moeten maken. Op 9 september 2021 kondigde president Biden het voornemen aan om van de meeste federale ambtenaren covid-19-vaccinaties te eisen en er bij grote werkgevers op aan te dringen hun werknemers te laten inenten of wekelijks te testen. Deze nieuwe maatregelen gelden voor ongeveer twee derde van alle Amerikaanse werknemers. ‘We hebben geduld gehad,’ zei Biden tegen de tientallen miljoenen Amerikanen die zich niet tegen corona willen laten inenten. ‘Maar ons geduld raakt op, en jullie weigering heeft gevolgen voor ons allemaal.’ Is dit een maatregel die bedoeld is om individuen aan staatscontrole te onderwerpen en de belangen van het grootkapitaal te dienen? Nee: ik ben zo naïef te accepteren dat het miljoenen mensen zal helpen.
We kunnen zien hoe de pandemie en de opwarming van de aarde als materiële uitvloeiselen worden voorgesteld van de mondiale kapitalistische economie. Ja, het kapitalisme heeft de pandemie en de ecologische dreiging veroorzaakt, zij het niet als onderdeel van een schaamteloze tactiek om zijn eigen crisis te overleven, maar als gevolg van zijn inherente tegenstellingen. De beste formulering om coronasceptici te karakteriseren is daarom Lacans les non-dupes errent, ‘de niet-gedupeerden vergissen zich’. Sceptici die het gangbare verhaal van een catastrofe (pandemie, opwarming van de aarde) wantrouwen en er een dieper complot in zien, vergissen zich het meest, omdat ze geen oog hebben voor het feitelijke proces dat eraan vooraf is gegaan. Vighi is dus al te optimistisch: het is niet nodig om pandemieën en catastrofale weersomstandigheden te verzinnen, want die produceert het systeem zelf al.
Antisemitisch raadslid veroorzaakte storm van protest
De Italiaan Fabio Meroni, antivaxer en radicaal-rechts Lega-raadslid uit Lissone in Lombardije, veroorzaakte een storm van protest door te verwijzen naar Liliana Segre, senator voor het leven en Holocaustoverlevende, met het nummer dat in Auschwitz op haar arm is getatoeëerd, bericht Wanted in Rome. Op Facebook schreef Meroni: ‘Alles wat ontbrak in het vaccindebat was het kampnummer 75190.’ Hij verwijderde het bericht nadat woedende raadsleden van de centrumlinkse Partito Democratico publiekelijke verontschuldigingen eisten aan de eenennegentigjarige senator die als dertienjarige naar Auschwitz werd gedeporteerd.
Meroni stelde Segre’s bewering dat vaccins ‘de enige uitweg uit de pandemie’ zijn niet op prijs
Meroni verweerde zich met de opmerking dat hij Segre’s bewering dat vaccins ‘de enige uitweg uit de pandemie’ zijn, niet op prijs stelde, omdat ‘ze geen dokter’ is, en beweerde dat hij ‘dat nummer in plaats van haar naam gebruikte om te voorkomen dat hij van Facebook zou worden verbannen’. Uiteindelijk verontschuldigde hij zich: ‘In dit klimaat van haat raakte ik helaas ook betrokken en probeerde ik mij op een totaal verkeerde manier uit te drukken.’
Senaatscommissie velt vernietigend oordeel over president
In een tekst die op dinsdag 19 oktober door de Braziliaanse media, waaronder Folha de São Paulo, is verspreid, beveelt de rapporteur van de senaatscommissie die de aanpak van de coronacrisis in het land onderzoekt, Renan Calheiros, aan om de extreemrechtse president Jair Bolsonaro aan te klagen wegens ‘moord’.
De senator heeft elf aanklachten tegen het staatshoofd opgesteld, waaronder ‘doodslag door nalatigheid’, ‘kwakzalverij’ en ‘misdrijven tegen de menselijkheid’, aldus het dagblad. Het rapport riep ook op tot strafrechtelijke vervolging van eenenzeventig andere mensen, waaronder drie van Bolsonaro’s zonen en huidige en voormalige ministers.
Jair Bolsonaro’s beleid heeft duizenden Brazilianen nodeloos tot een vroege dood veroordeeld
Het 1078 pagina’s tellende document, dat nog kan worden geamendeerd door senatoren, ‘schetst een vernietigend beeld van de nalatigheid, incompetentie en wetenschapsontkenning die volgens velen kenmerkend zijn voor de reactie van de regering Bolsonaro op de gezondheidscrisis die meer dan zeshonderduizend Brazilianen het leven heeft gekost‘, schrijft The Guardian. Jair Bolsonaro’s ‘bewuste en weloverwogen’ beslissing om de aankoop van vaccins uit te stellen, heeft voor duizenden Brazilianen nodeloos tot een vroege dood geleid, aldus het rapport.
Zijn regering negeerde ‘meer dan honderd e-mails van Pfizer’, schrijft The New York Times. In plaats daarvan koos hij ervoor te veel te betalen voor een niet-goedgekeurd vaccin uit India, ‘een contract dat later werd geannuleerd wegens verdenking van corruptie’.
Vanaf het begin van de pandemie heeft Bolsonaro ‘alles gedaan wat hij kon om de dreiging van het coronavirus te bagitaliseren’, aldus de Amerikaanse krant.
‘Als vaccinscepticus viel hij iedereen aan die hem durfde te bekritiseren’
‘Toen landen over de hele wereld maatregelen invoerden en de Braziliaanse ziekenhuizen volstroomden, moedigde hij massabijeenkomsten aan en ontmoedigde hij het dragen van maskers. Als vaccinscepticus viel hij iedereen aan die hem durfde te bekritiseren.’
The New York Times schrijft echter dat het onwaarschijnlijk is dat de president zal worden berecht voor dergelijke aanklachten, die naar verwachting zullen worden ingediend door de procureur-generaal van Brazilië, die is aangesteld door Jair Bolsonaro.
Vanaf 20 september kunnen Amerikanen die de coronavaccins van Moderna of Pfizer hebben gekregen, een derde boosterdosis krijgen, meldt The Wall Street Journal. Het plan van de Amerikaanse regering, dat woensdag bekend werd gemaakt, moet nog worden goedgekeurd door de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit (FDA) – een formaliteit, aldus de krant. ‘Dit is de beste manier om ons te beschermen tegen nieuwe varianten die kunnen opduiken’, zei president Joe Biden.
Toename satellieten leidt tot ruimteafvalberg
In 2019 cirkelden er minder dan tweeduizend hightechapparaten in een baan om de aarde, nu zijn het er zesduizend en in 2030 zullen het er zo’n vijftigduizend zijn, schrijft The Hustle. Decennialang ging het om objecten van regeringen en miljardenbedrijven zoals Boeing, Lockheed Martin en AT&T. Die gebruiken satellieten voor weersvoorspellingen, het volgen van pakketbezorgers en het uitzenden van live sportprogramma’s. Maar dat verandert razendsnel, want raketlanceringen en satellieten worden goedkoper en software voor gegevensanalyse geavanceerder.
De snelle opkomst van satellieten roept vragen op over ruimtevervuiling
Veel nieuwe particuliere spelers betreden de markt, met als gevolg een explosie van direct beschikbare satellietbeelden met hoge resolutie. Zogenaamde NewSpace-innovators ontwikkelen nieuwe toepassingen, die bijvoorbeeld helpen Oeigoerse interneringskampen in China te signaleren, of inheemse gemeenschappen kunnen helpen bij het bestrijden van ontbossing.
Maar de snelle opkomst van satellieten roept vragen op over ruimtevervuiling en critici willen nu daadwerkelijk actie om de problemen op te lossen die worden veroorzaakt door de snel evoluerende technologie, aldus The Hustle.
MGM Resorts veilt elf werken van de Spaanse schilder Pablo Picasso met een waarde tot 104 miljoen dollar in een casino in Las Vegas. De elf werken van Picasso waren eigendom van voormalig casinomagnaat Steve Wynn, schrijft Business Insider. Wynn verkocht zijn Mirage Resorts-bedrijf in 2000 aan MGM en verliet de casinobusiness in 2018 na beschuldigingen van aanranding en intimidatie.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
