Onderwerpen: Weekendtips

De Zuid-Afrikaanse ‘Miss Albinism’ Ameliah Shabangu wil andere meisjes met albinisme laten zien dat ze trots mogen zijn op hun witte huid. De aanraders voor dit weekend van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Miss albinisme

In Afrikaanse landen is een opmerkelijke bevolkingsgroep het slachtoffer van discriminatie, minachting en mishandelingen: mensen met albinisme, en dan met name vrouwen, zo las redacteur Marc van Rijswijk deze week in El Mundo. Zo worden in landen als Tanzania en Malawi mensen met albinisme gedood en worden hun organen gebruikt bij magische praktijken.

De Spaanse krant interviewde de Zuid-Afrikaanse Ameliah Shabangu, een 28-jarige vrouw die in Zuid-Afrika verkozen is tot ‘Miss Albinism’. Albinisme is een genetische aandoening die het gevolg is van een gebrek aan melanine, het pigment dat kleur geeft aan de ogen, huid en het haar. Ameliah vertelt over de strijd die ze heeft moeten voeren, de discriminatie en het dedain waarmee mensen op haar neerkeken als ze op straat liep. Gelukkig zijn er steeds meer vrouwen met albinisme die hun opvallende huidskleur en uiterlijk beschouwen als iets om trots op te zijn.

Shabangu hoopt dan ook dat ze als Miss Albinism een inspiratiebron mag zijn voor andere meisjes die aan dezelfde aandoening lijden. ‘Ik hoop dat ze zullen beseffen hoe mooi ze zijn en dat ze zichzelf accepteren zoals ze zijn.’ Lees haar indrukwekkende relaas hier. 

Moordende medicijnen

Hoewel malaria vrij eenvoudig te behandelen is met medicijnen sterven jaarlijks nog 600.000 mensen aan de ziekte, die hoofdzakelijk door muggen wordt overgedragen. Dit komt vooral door een gebrek aan toegang tot betaalbare medicijnen, maar zelfs als patiënten in Sub-Sahara-Afrika – waar de meeste sterfgevallen voorkomen – hun handen kunnen leggen op medicijnen, blijken die niet altijd te werken, zo las redacteur Joep Harmsen in een artikel van Prospect Magazine.

Zo’n 450.000 mensen in de regio sterven aan malaria door vervalste malariamedicijnen en antibiotica. Daarbij komt nog dat deze vervalste medicijnen, die soms wel een klein beetje van de werkzame stof van echte malariapillen bevatten, ervoor zorgen dat de parasiet die verantwoordelijk is voor de ziekte resistent wordt. Een echt ‘wicked problem’ dus zoals Oxford-professor Paul Newton het noemt. Hoe deze nepmedicijnen geproduceerd worden en wie erachter zit, lees je in dit artikel.

Drie verdiepende leestips

» Na het begin van de ‘Week van de woede’ in Duitsland, waarbij vele boeren de straat op gingen om te protesteren tegen bezuinigingen op landbouwsubsidies, publiceerde Süddeutsche Zeitung een interessante reportage. Volgens de Zuid-Duitse krant was het protest namelijk overgenomen door rechtse complotdenkers die zelfs fantaseerden over een staatsgreep. De krant vroeg gematigde en minder gematigde boeren naar hun mening hierover.

» Door de oorlog in Oekraïne dreigt er een wereldwijd tekort aan kunstmest en is de prijs exorbitant gestegen. Het door Rusland binnengevallen land is namelijk een van de belangrijkste producenten van de grondstoffen van kunstmest. The New York Times beschrijft hoe deze dynamiek zorgt voor problemen bij boeren wereldwijd en hoe zij vooral in Afrika en Azië de voedselzekerheid bedreigt en honger veroorzaakt.

» Bij de vraag wie baat had bij 7 oktober richten de westerse inlichtingendiensten hun blik op Qatar, schrijft Politico. De vraag of Qatar, dat de grootste financiële steunverlener is van Hamas en onderdak heeft verleend aan verschillende Hamas-leiders, echt niets wist van de plannen om Israël aan te vallen, is een heet hangijzer.

De Goelag Archipel, het iconische boek over de Russische strafkampen ten tijde van de Sovjet-Unie, is vorige week vijftig jaar geleden voor het eerst gepubliceerd. De zoon van schrijver Aleksandr Solzjenitsyn vertelt over de totstandkoming. De aanraders voor dit weekend van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Solzjenitsyns grootste risico

Het is alweer een halve eeuw geleden dat het wereldberoemde boek De Goelag Archipel van de Russische schrijver Aleksandr Solzjenitsyn (1918-2008) gepubliceerd werd, nadat het enkele jaren illegaal in Rusland circuleerde. In december 1973 werd het voor het eerst in Parijs gedrukt, zo las redacteur Marc van Rijswijk. In de roman van vijfhonderd pagina’s wordt de ware omvang van het concentratiekampennetwerk in de Sovjet-Unie blootgelegd en wordt het leven in die kampen beschreven. Het boek wordt als een van de invloedrijkste werken van de twintigste eeuw beschouwd en heeft zich een plek in de wereldliteratuur veroverd.

Ter gelegenheid hiervan wijdde Radio Svoboda een artikel aan het boek en de totstandkoming ervan. Ook belde de nieuwszender met Ignat, een van de drie zonen van Solzjenitsyn, die de dag dat zijn vader in 1974 thuis door de KGB werd opgepakt nog levendig voor de geest kan halen. Volgens Ignat wilde zijn vader met zijn boek vooral duidelijk maken dat het kwaad niet in een groep zit, maar in willekeurige, doodgewone mensen, wachtend op de gelegenheid om naar buiten te treden. Daarom is het boek volgens Ignat nog steeds uiterst actueel. Je leest het artikel en het verhaal van Ignat hier in het Russisch en hier in het Engels.

The Guardian herpubliceerde een artikel uit 1973 onder de kop ‘Solzjenitsyn neemt zijn grootste risico’ die de publicatie van De Goelag Archipel aankondigde. ‘Misschien wel het meest politiek gevaarlijke van al zijn [Solzjenitsyns] boeken wordt vandaag in Parijs gepubliceerd in een Russische editie’, schreef de Britse krant op 28 december van dat jaar.

Koortsachtige Mexicaanse klassieker

Hoe de Colombiaanse schrijver Gabriel García Márquez op het idee van Honderd jaar eenzaamheid kwam is een bekend verhaal in Latijns-Amerika, ontdekte redacteur Joep Harmsen in een essay van de Mexicaanse auteur Valeria Luiselli: ‘Het is 1961 en Gabriel García Márquez is net aangekomen in Mexico-stad, berooid maar vol literaire ambitie, wanhopig probeert hij aan een nieuwe roman te werken. Op een dag zit hij in het legendarische Café La Habana, waar Fidel Castro en Che Guevara de Cubaanse revolutie zouden hebben beraamd. Julio Cortázar komt binnen met een exemplaar van Juan Rulfo’s roman Pedro Páramo. Met een snel gebaar, alsof hij aan het kaarten is, gooit Cortázar het boek op de tafel van García Márquez. “Tenga, pa que aprenda,” zegt hij. “Lees dit en leer.”’

Die nacht leest García Márquez de roman uit in één koortsachtige, slapeloze zit. Dit dunne boek, dat zich afspeelt in een plattelandsdorp vol geesten en echo’s uit het verleden, achtervolgt hem zo dat hij het diezelfde nacht nog eens leest en het uit zijn hoofd begint te leren. De volgende dag kan hij eindelijk beginnen met het schrijven van Honderd jaar eenzaamheid.‘

Luiselli schrijft dit in The New York Times naar aanleiding van een nieuwe Engelstalige vertaling door Douglas J. Weatherford van Juan Rulfo’s klassieker uit 1955. Lees haar hele bespreking van dit boek dat Susan Sontag een van de meesterwerken van de twintigste eeuw noemde hier.

Drie verdiepende leestips

» In Frankrijk vindt een revolutie plaats op kleine schaal: straten in dorpen met minder dan 2000 inwoners moeten nu ook een naam krijgen. Dus geen adressen meer als: ‘In het gehucht met de vierkante schuur, het eerste huis in de buurt van de laurierbomen, met de smeedijzeren poort’, maar een saaie straatnaam plus huisnummer. Al die moderniteit is wennen voor veel dorpsbewoners, schrijft Le Monde in een leuk geschreven reportage.

» De ongelijkheid tussen Oost- en West-Duitsland wordt ook weerspiegeld in het voetbal, volgens Frankfurter Allgemeine Zeitung. In de Bundesliga spelen namelijk maar twee clubs uit het voormalig communistische deel, voor het tweede profniveau geldt hetzelfde. Lees hier waar dat aan ligt.

» Zeg je hardlopen, dan zeg je Kenia. Het land staat bekend als een hofleverancier van marathonlopers met wereldrecordhouders als Kelvin Kiptum en Eliud Kipchoge, maar hardlopen is zoveel meer dan alleen topsport in het land. Rondom de sport is een complexe sociale dynamiek ontstaan, schrijft Africa is a Country in een artikel waarin de Keniaanse hardloopcultuur ontrafeld wordt.

Aan het eind van december kiest The Economist traditiegetrouw een land van het jaar. Maar 2023 was zo grimmig dat het moeilijk voor het tijdschrift was om een land te kiezen dat in de lift zat. De aanraders voor dit weekend van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Verassende winnaar

De jaarlijkse keuze voor land van het jaar door The Economist begint met een bittere vaststelling, las redacteur IJsbrand van Veelen: ’Historici zullen niet op 2023 terugkijken als een gelukkig jaar voor de mensheid. Oorlogen laaien op, het aantal autocratische regimes rijst de pan uit en in veel landen lappen autoritaire leiders wetten aan hun laars en beknotten ze de vrijheid. Dit is de grimmige achtergrond van onze jaarlijkse ‘land van het jaar’-prijs. Als die bedoeld zou zijn voor de veerkracht van gewone mensen tegenover verschrikkingen, dan zou er een overvloed aan kandidaten zijn, van Palestijnen en Israëli’s in hun bittere conflict tot Soedanezen die vluchten terwijl hun land implodeert.’

Het land dat het meest verbeterde, schrijft het Britse weekblad half grappend, is waarschijnlijk Barbieland. De kandidaten van daadwerkelijke landen vallen in twee groepen uiteen: landen die zich verzetten tegen hun autocratische bullebak-buren (denk: Oekraïne) en landen die in eigen huis de democratie of liberale waarden verdedigden (denk Brazilië of Polen). Welk land echt werd gekozen door The Economist lees je hier.

Drie verdiepende leestips

» Sinds in Nicaragua in 2018 hard optrad tegen antiregeringsdemonstraties is het land veranderd in een politiestaat. Politieke tegenstanders worden monddood gemaakt en burgers worden opgepakt zonder proces. Allerlei burgerlijke, politieke en religieuze rechten worden onder het bewind van Daniel Ortega geschonden, wat doet dat met het land? El Confidencial maakte de balans op.

» In Japan staat op elke hoek van de straat wel een automaat. Of het nu gaat om speelgoed, cola of snacks: nergens ter wereld zijn er zoveel automaten als in het Aziatische land. Süddeutsche Zeitung maakte er een mooie reportage over en bezocht Hiroaki Omatsu, die tweeduizend plastic capsules met kleine speelgoedjes erin bezit

» Door de oorlog liggen de ziekenhuisafdelingen in Gaza vol met patiënten die vallen onder de afkorting WCNSF: wounded child, no surviving family, oftewel ‘gewond kind, geen overlevende familie’. Naar schatting is 40 procent van de slachtoffers minderjarig. The Guardian sprak experts over wat dit betekent voor het leven van opgroeiend kind en zocht de kinderen op in vluchtelingenkampen en ziekenhuizen. Zo ook de veertienjarige Kareem: ‘Ik kon geen afscheid nemen van mijn moeder, vader en broer en er werd geen begrafenis voor hen gehouden. Mijn moeder was bang dat we alleen zouden achterblijven (…). Ik wou dat ik met hen was vertrokken.’

In het wild zouden er nog maar enkele honderden exemplaren van over zijn: de axolotl. Mexicaanse biologen proberen de schattige amfibie te redden door traditionele landbouwmethodes terug te brengen. De aanraders voor dit weekend van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Hoe de axolotl voor uitsterven kan worden behoed

Overal in Mexico-Stad zie je afbeeldingen van axolotls – hun raadselachtige gezichten sieren straatschilderingen, handwerk en onlangs zelfs het biljet van 50 peso, maar in het wild zijn ze nagenoeg uitgestorven. Ze komen voor in het moerasgebied in het zuiden van de stad: Xochimilco. Maar daar staat hun leefgebied onder druk door landbouw, viskweek en toerisme, las redacteur Joep Harmsen in The New York Times.

Xochimilco ziet er uit als een soort Mexicaans Giethoorn. Boeren hebben daar met vruchtbaar slib verschillende eilandjes gecreëerd waartussen sloten lopen; het voornaamste vervoersmiddel is er dan ook de boot. Maar door de introductie van kunstmest (stikstof) en kweekvissen wordt het voor de axolotl steeds moeilijker om te overleven. Dat er dagelijks drommen toeristen en luidruchtige bootjes met mariachi‘s doorheen varen, is ook niet bevorderlijk voor het voortbestaan van de soort.

Mexicaanse biologen proberen het schattige dier, dat haast een menselijke gezichtsuitdrukking heeft, nu te redden door in gevangenschap grootgebrachte exemplaren uit te zetten en traditionele landbouwmethodes te promoten die het ideale ecosysteem voor het dier ooit mogelijk hebben gemaakt.

Bekijk ook deze documentaire van het Mexicaanse Canal Once over Xochimilco:

Schietpartij Praag door de ogen van een getuige

Donderdagmiddag werd het centrum van Praag, dat als een van de veiligste steden van Europa beschouwd wordt, getroffen door de dodelijkste aanslag in Tsjechië sinds dat het land een zelfstandige staat is. Redacteur Marc van Rijswijk las vrijdag het relaas van ooggetuige Petr Nedoma, directeur van de Rudolfinum-galerie in het gelijknamige concertgebouw, dat vlak bij de Karelsuniversiteit staat waar de tragedie zich afspeelde.

Vanaf daar was hij getuige van het vuurgevecht tussen de schutter en de politie, totdat de schutter zijn handen in de lucht stak, zijn wapen wegwierp en uit het zicht verdween. Verdere informatie over de schietpartij won hij in via internet, aangezien hij vanwege het hoge dreigingsniveau het gebouw niet uit mocht en dus geen idee had wat er buiten allemaal gebeurde. Je leest zijn indringende verhaal hier.

Waarom in Turkije veel woningen uitbundig versierd zijn

Sehnsucht nach dem Serail, oftewel ‘Verlangen naar het Serail’, is de titel van een fraai, persoonlijk artikel, dat redacteur IJsbrand van Veelen aantrof in de Süddeutsche Zeitung. Het is geschreven door Raphael Geiger, de Turkije-correspondent van die Duitse krant. Hij woont met zijn gezin in Istanboel. ‘Onze woning is klein,’ schrijft hij, ‘maar wat bijzonder is zijn de zichtbare fresco’s, van ongeveer anderhalve eeuw oud. Net zo oud als het huis. In die tijd, toen de Ottomaanse sultan nog regeerde, was het een van de eerste gebouwen in de stad voor meerdere gezinnen. Het werd bewoond door Joden, Armeniërs en Grieken, die net zo goed deel uitmaakten van Constantinopel als de Turken.’

Zijn eigen woning vormt voor Geiger het startpunt voor een onderzoek naar de huidige liefde in Turkije voor woningen vol klatergoud, in de stijl van de serails, de paleizen van de sultans. Kristallen kroonluchters, marmer en bladgoud zijn niet aan te slepen – of ze nou echt of namaak zijn. Waar komt die hang naar het verleden vandaan?

Volgens een psycholoog die Geiger spreekt zijn de vrome Turken lange tijd onderdrukt geweest, maar sinds Erdoğan aan de macht is willen ze met hem mee doen, met zijn paleizen vol pracht en praal die teruggrijpen op het verleden. Als je pronkt, aldus de psycholoog, hoor je erbij. Dus domineren meubilair en aankleding de woningen op een overweldigende manier. Meer over deze hang naar het grandioze, op het groteske af, lees je hier.

Drie verdiepende leestips

» Le Monde publiceerde deze week een mooi portret van Wael Al-Dahdouh, verslaggever van Al-Jazeera. De krant bestempelt Al-Dahdouh als ‘de stem van de verdoemden van Gaza’. Deze Palestijnse journalist, die twee kinderen en een kleinzoon verloor tijdens de Israëlische aanvallen in Gaza, is de belichaming geworden van de tragedie waaronder zijn volk lijdt.

» Financial Times schreef een interessante analyse over hoe het migratiedebat in Europa heeft gezorgd voor de opkomst van rechts-radicale partijen in Europa en een steeds strenger migratiebeleid. Was er in 2015-2016 nog een sterke ‘Wir schaffen das’-mentaliteit toen Europa te maken had met grote aantallen asielzoekers door de oorlog in Syrië, nu is dat omgeslagen naar een heel ander sentiment. Frankrijk scherpte afgelopen week zijn migratiebeleid aan en ook de Europese Unie bereikte een akkoord over striktere migratieafspraken.

» Curt Bloch, een Duitse Jood, maakte een tijdschrift, 95 edities, terwijl hij zich verborgen hield voor de nazi’s op een zolder in Enschede. Zijn satirische magazines zijn nu te bewonderen in het Joods Museum in Berlijn. The New York Times besteedde er deze week uitgebreid aandacht aan.

Finnen zijn het gelukkigste volk op aarde én in het land zijn drie miljoen sauna’s. Toeval of zit daar een verband? The Guardian zocht het uit. De aanraders voor dit weekend van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

In de sauna is iedereen gelijk

In een mooi artikel in The Guardian werpt auteur Miranda Bryant licht op de intrigerende saunacultuur in Finland, die diep geworteld is in het dagelijks leven en bijdraagt aan het geluk van het land. Bryant verkent de rol van openbare sauna’s in steden als Tampere en Helsinki, waar ze niet alleen dienen als fysieke ontspanningsruimtes, maar ook als sociale ontmoetingsplaatsen en toevluchtsoorden om te reflecteren op het leven. Een aanrader van redacteur Joep Harmsen.

Het concept van löyly, de intense hitte in de sauna, beschrijft Bryant als een spirituele ervaring die de Finse sauna-ervaring uniek maakt. Een van de geheimen achter het hoge geluksniveau in Finland is misschien wel dat in Finse sauna’s verschillende leeftijden en achtergronden samenkomen, en letterlijk al hun verschillen afwerpen en een handdoekje omslaan.

In de steek gelaten

France, France Brel. Zo moest ze heten, besloot haar vader, de Belg Jacques Brel (1929-1978), een van de grootste Franstalige zangers van de de twintigste eeuw. Het was juni 1953 en Brel was op weg van Brussel naar Parijs om de eerste grote stappen te zetten op weg naar stardom. In afwachting van Brels vertrekkende trein wierp de hoogzwangere Thérèse, zijn vrouw, op het perron nog tegen dat ze toch Marianne hadden afgesproken? Brel dacht even na en zei toen: Nee, France. Veel beter. Dat brengt geluk. Want daar in Frankrijk ligt mijn toekomst.

Op 12 juli 1953 werd zijn tweede dochter geboren: France Brel. De grootste triomf van haar vader, het hartverscheurende Ne me quitte pas uit 1959, zou voor haar altijd een bittere nasmaak houden, want Brel liet zelf nogal wat naasten in de steek, of liet ze op z’n minst wachten, zoals ook zijn dochter France. Toch beheert zij met verve sinds jaar en dag de nalatenschap van haar vader als directeur van de Fondation Jacques Brel. Dit jaar verscheen, nadat ze al eerder twee boeken over hem publiceerde, het eerste deel van de biografische reeks Chronique d’une vie over haar vader. Vanwaar die passie voor een vader die haar eigenlijk in de steek liet? Dat wilde Süddeutsche Zeitung weten, las redacteur IJsbrand van Veelen in deze onvolprezen Duitse krant. De antwoorden op die vraag lees je hier.

Drie verdiepende leestips

» De Europese tak van Politico onthult in een reconstructie de inspanningen van rechtse krachten om de Europese Green Deal te ondermijnen. De politieke nieuwssite zoomt in op parlementariër Sarah Wiener van de Oostenrijkse Groenen. Onder zware druk van lobbyisten en desinformatiecampagnes besluit zij te stemmen voor versoepeling van regelingen uit de Green Deal.

» Het zal weinigen zijn ontgaan: De Amerikaanse diplomaat Henry Kissinger overleed onlangs op honderdjarige leeftijd. Vele regeringsleiders, zoals Mark Rutte, spraken vol lof over de inspanningen van Kissinger op het internationale toneel, maar veel mensen in Latijns-Amerika en Azië hebben toch een ander beeld van de voormalig Amerikaans minister van Buitenlandse zaken. Dat schrijft ook de Chileense schrijver Ariel Dorfman in El País. Kissinger was de drijvende kracht achter de militaire staatsgreep van Pinochet in Dorfmans vaderland.

» New Statesman interviewde Booker Prize-winnaar Paul Lynch. De Ier verzet zich tegen de typering van zijn roman Prophet Song als ‘politiek’. In zijn roman is Ierland ten prooi gevallen aan het fascisme en breekt er een burgeroorlog uit.

Als je door Dallas loopt, ademt alles nog John F. Kennedy, schrijft Phil Tinline in The New Statesman. Maar de stad waar de Amerikaanse president werd vermoord, is ook de bakermat van complottheorieën. De aanraders voor dit weekend van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

De mythe van JFK

Vorige week, op 22 november, was het zestig jaar geleden dat John F. Kennedy in Dallas werd vermoord. De moord zond een schokgolf door de wereld. Die is op de meeste plekken weggeëbd maar trilt in de Verenigde Staten nog altijd na, zoals Phil Tinline laat zien in The New Statesman: ‘Onlangs liep ik op een middag over Elm Street die door Dealey Plaza loopt, van de oude Texas School Book Depository naar de onderdoorgang, langs drie guided tours, en daar, midden op de weg, zag ik een geschilderde X. Dit is waar de presidentiële limousine [van JFK] op het fatale moment werd geraakt, althans volgens degene die het kruis op het asfalt heeft geklad. Voor sommigen markeert die X de plek op een schatkaart waar een duister geheim wordt onthuld. Voor anderen is het meer een kruis: de heilige plek waar de redder van de Verenigde Staten op wrede wijze werd neergemaaid.’

Die twee visies komen terug in de titel van zijn boeiende artikel JFK and the myth of the great martyr-saviour, aldus redacteur IJsbrand van Veelen. ‘Beide verhalen houden stand’, schrijft Tinline, ‘omdat ze allebei een hardnekkig geloof weergeven over hoe macht werkt in Amerika. Heimelijke krachten spannen samen om de touwtjes in handen te houden; heldhaftige leiders kunnen ons redden.’ Martelaar of redder, dat is de mythe die over JFK is ontstaan. Onterecht, vindt Tinline. Wat in ieder geval wel duidelijk is, schrijft hij, is dat ‘the age of American conspiracy’ is begonnen met de moord op JFK. Meer daarover lees je hier in zijn artikel.

We leven in passief agressieve tijden

‘Passieve agressie (…) is een bepalend symptoom van de moderne wereld geworden’, las redacteur Joep Harmsen in een essay van psychoanalist Josh Cohen in 1843 Magazine. ‘Passieve agressie is de heimelijke, indirecte en vaak verraderlijke manier waarop we antagonisme of onenigheid tot uitdrukking brengen, terwijl we ervoor zorgen dat dergelijke bedoelingen aannemelijk kunnen worden ontkend’, definieert Cohen het gedrag. Het veilig aan passief agressieve uitspraken is dat ze altijd weer te ontkennen zijn: ‘nee zo bedoelde ik het niet’.

Maar het gevaar is dat we niet meer openlijk zeggen wat we denken, maar ons verschuilen achter verhulde opmerkingen als ‘het zou fijn zijn als iedereen zorgt dat het hier schoon blijft’ in plaats van iemand direct aanspreken dat hij er een troep van maakt. Maar openlijke agressie is ook niet altijd te verkiezen, schrijft Cohen. Hoe kunnen we dan wel iemand confronteren en sterke en gevoelens uiten zonder in agressie vervallen? Het antwoord daarop lees je hier.

Drie verdiepende leestips

» The Guardian publiceerde deze week een lezenswaardig portret van de eigenzinnige ‘alienjager’ Avi Loeb. Avi Loeb is als astrofysicus verbonden aan Harvard, een van de meest prestigieuze universiteiten ter wereld, en wijdt zijn leven aan het vinden van bewijs voor de aanwezigheid van buitenlands leven op aarde. Daniel Lavelle van de Britse krant bezocht hem en probeerde te achterhalen wat Loeb drijft om te zoeken naar buitenaards leven, ook al wordt hij vaak weggezet als fantast.

» Toen Europa in 2015 kampte met hoge aantallen vluchtelingen door de oorlog in Syrië en andere conflicten in de wereld, sloot de EU een pact met het Afrikaanse land Niger. Niger, van oudsher een land dat zich op een kruispunt van migratieroutes bevond, zou doorreizigers uit Sub-Saharaanse Afrika tegenhouden in ruil voor geldsteun. Die antimigratiewet had rampzalige gevolgen voor het land, toont Al Jazeera: de lokale economie die afhankelijk was van migranten stortte in. Ook was de wet niet effectief: het maakte migratie vanuit zuidelijk Afrika naar Noord-Afrika en Europa alleen maar duurder en vooral dodelijker.

» In een piepklein kantoor in de Amerikaanse hoofdstad Washington zetelt de de alternatieve regering van Myanmar. Sinds de militairen een staatsgreep pleegden in 2021 zijn de democraten het land ontvlucht en proberen ze vanuit de VS politieke steun te vergaren voor hun strijd tegen de dictatuur. The New York Times ging langs bij het hoofdkantoor.

De film Napoleon van Ridley Scott mag dan niet helemaal historisch correct zijn, Napoleon zelf was wel een aanjager van het historisch onderzoek naar het oude Egypte. De aanraders voor dit weekend van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Schieten op piramides

Over Napoleon, de nieuwe film van regisseur Ridley Scott, is al veel geschreven, zowel positief als negatief. Zo geeft Peter Bradshaw van The Guardian de film vijf sterren en noemt hem een ‘spannende biopic’ die recht doet aan de machtshonger en gewiekstheid van de Franse keizer. Maar Wendy Ide van dezelfde krant schrijft dat de beweegredenen van Napoleon onvoldoende in de film naar voren komen. Waar vrijwel iedereen het over eens is, is dat de film veel historische onjuistheden bevat.

Napoleon schoot namelijk niet met kanonnen op Egyptische piramides, zoals redacteur Joep Harmsen las in een vermakelijk en inzichtelijk stuk van The New York Times. Maar wat de Franse keizer wel teweeg heeft gebracht is een grote interesse in het culturele erfgoed van het oude Egypte. Napoleons invasie van Egypte was ‘het begin van de Egyptologie, het begin van de fascinatie voor Egypte en het verlangen om de Egyptische geschiedenis en cultuur te onderzoeken’, aldus een wetenschapper in de Amerikaanse krant. Tijdens Napoleons campagne in Egypte werden duizenden historische artefacten geroofd. Lees het hele stuk, waarin ook wordt ingegaan op de donkere kanten van deze interesse, hier.

Shakespeare populair doelwit voor dieven

‘Op 13 juli 1972, ‘s avonds laat, drong een onbekende de bibliotheek van de Universiteit van Manchester binnen en sloeg met geweld de glazen bovenkant van een vitrine kapot om de inhoud te stelen. In de vitrine zat een van de beroemdste en waardevolste boeken die er bestaan: een bijna perfecte editie van een First Folio van Shakespeare.’ Zo begint het heerlijke verhaal Shakespeare’s First Folio has been Stolen Many, Many Times, dat redacteur IJsbrand van Veelen aantrof op de site Crime Reads. 

Het artikel is gebaseerd op het boek The Shakespeare Thefts: In Search of the First Folios van Eric Rasmussen over de veelvuldige diefstallen van het zeer begeerde First Folio, de eerste gepubliceerde collectie toneelstukken van William Shakespeare (1564-1616). Dit jaar is het vierhonderd jaar geleden dat die het licht zag. Er werden in 1623 750 exemplaren van gedrukt waarvan er – voor zover bekend – nog 232 over zijn, ook al is de verblijfplaats van het exemplaar dat in 1972 werd gestolen, nog steeds onbekend. De First Folio bevat veel van Shakespeares beroemdste toneelstukken, zoals The Taming of the Shrew, Macbeth, Twelfth Night en The Tempest. Het merendeel van de exemplaren bevindt zich in openbare collecties, maar drie jaar geleden werd er een geveild van een particulier voor bijna tien miljoen dollar.

Raymond Scott, één van de First Folio-dieven die een exemplaar van de Durham University had gestolen, verscheen in februari 2009 bij de rechtbank in een zilverkleurige limousine, met een sigaar en een kop noedels in zijn hand, hardop voordragend uit Richard III van Shakespeare: ‘A horse, a horse, my kingdom for a horse!’ Tijdens het proces bleef hij Shakespeare-Engels spreken, waarop een geïrriteerde rechter hem zei: ‘Doe niet zo dramatisch, spreek alsjeblieft gewoon normaal.’ Meer van dit moois lees je hier.

Drie verdiepende leestips

» Columnist Carlos Segovia schetst in El Mundo wat het voor Spanje en andere netto-ontvangers van EU-gelden zou betekenen als Wilders het voor het zeggen krijgt in Nederland. Hij brengt daarbij de uitspraken van Tony van Dijk in herinnering die tegen EU-steun voor Spanje was omdat ze dan weer ‘siësta zouden houden’. Segovia vergeet daarbij niet te vermelden dat het Nederlandse handelsoverschot met Spanje bijna 6 miljard euro bedraagt en wij dus netto-ontvanger zijn van geld uit Spanje.

» De migratieroute vanuit Latijns-Amerika naar de Verenigde Staten zit vol gevaren. Zo moeten de migranten de Darién doorkruisen, een onherbergzaam oerwoud tussen Panama en Colombia waar verschillende criminele bendes actief zijn. Maar ook het traject door Guatemala is uiterst gevaarlijk, toont El País in een aangrijpende reportage, en daar zijn het niet alleen de criminelen voor wie de migranten moeten vrezen. Mensenrechtenorganisaties kaarten de alomtegenwoordige afpersing en seksueel geweld door de lokale politie aan.

» Auteur Ben Judah publiceerde onlangs een scherp essay over hoe het migratiedebat in Europa verhard is op de website van UnHerd. Hoe deze campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen in Nederland is gevoerd past precies in Judahs analyse. ‘Als we denken aan de rotsachtige baaien van Lampedusa en de toenemende onverschilligheid voor de duizenden mensen die daar aan land komen of sterven, is het misschien niet de vraag of we ze in de toekomst niet meer zullen zien. Lampedusa vertelt ons dat we al haast blind zijn.’

Niet alleen de levens van Oekraïners zijn voor Rusland weinig waard. Ook van het lot van haar eigen soldaten trekt de Russische overheid zich bijzonder weinig aan. En verder: een portret van de succesvolle en verguisde literair agent Andrew Wylie. De aanraders voor dit weekend van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Bijna een jaar wachten op een ‘prothese’

Het zal je maar gebeuren: je verliest je linkerarm op het slagveld, je vraagt bij de overheid een prothese aan en pas bijna een jaar later krijg je een pakketje binnen, om dan tot je ontzetting erachter te komen dat er geen prothese, maar een metalen stok met een houder van kunststof in zit die ook nog eens te groot is voor je arm. Het overkwam de Russische soldaat Vadim Sjaripov, zo las redacteur Marc van Rijswijk deze week.

Het verhaal staat niet op zichzelf. Rusland heeft veel kritiek gekregen op de manier waarop het met zijn eigen soldaten omgaat, nadat het land in februari 2022 Oekraïne binnenviel. Het Britse ministerie van Defensie gaf afgelopen juli aan dat ongeveer de helft van de Russische dodelijke slachtoffers in Oekraïne te voorkomen was geweest, omdat ze het gevolg waren van onder meer trage evacuaties van gewonden. Ook zijn er gevallen bekend van gewonde Russische soldaten die zijn teruggestuurd naar de frontlinie, zonder een adequate medische behandeling, aldus Business Insider. Lees hier het relaas van Sjaripov en van Natalja Stepanenko, die een been verloor tijdens een beschieting van het treinstation van Kramatorsk.

Andrew Wylie, literair agent van wereldfaam

De Amerikaan Andrew Wylie (1947), is misschien wel ’s werelds bekendste – en ook meest verguisde – literair agent. Literair agenten zijn de makelaars van de boekenindustrie: ze koppelen schrijvers aan uitgevers en onderhandelen over contracten. Daarvoor toucheren ze doorgaans een vergoeding van 15 procent. Wylie staat in die wereld op eenzame hoogte. In de afgelopen veertig jaar veranderde hij de wereld van het uitgeven grondig en, volgens zijn critici, desastreus. Veelzeggend genoeg is zijn bijnaam The Jackal (de Jakhals), las redacteur IJsbrand van Veelen in The Guardian. Wylie is een meester in de combi intellectuele-boeken-en-onbeschaamde-handel, en heeft ervoor gezorgd dat grote schrijvers zowel beroemd als rijk zijn geworden.

The Wylie Agency vertegenwoordigt niet alleen de nalatenschappen van een indrukwekkende reeks grootheden als Borges, Nabokov, Chinua Achebe en Italo Calvino, maar ook een verbazingwekkend aantal van ’s werelds meest gerenommeerde auteurs. Op de lijst van ruim 1300 klanten staan Nobelprijswinnaars Saul Bellow, Joseph Brodsky, Albert Camus, Bob Dylan, Louise Glück, Yasunari Kawabata, Czeslaw Milosz, VS Naipaul, Kenzaburo Oe, Orhan Pamuk, José Saramago en Mo Yan, maar Wylie grossiert ook in hedendaagse beroemdheden als Chimamanda Ngozi Adichie, Karl Ove Knausgard, Rachel Cusk, Deborah Levy en Sally Rooney.

De fraaie longread Days of The Jackal: how Andrew Wylie turned serious literature into big business over de handel en wandel van Andrew Wylie, die zich laat lezen als een who’s who van de wereldliteratuur, vind je hier.

Drie verdiepende leestips

» Het Israëlische leger heeft afgelopen week het Al-Shifa-ziekenhuis in Gaza ingenomen en zegt dat het daar het volste recht toe had, omdat er wapens in het gebouw zouden liggen. Is dat waar? Süddeutsche Zeitung ging langs bij Christoph Safferling, expert in het internationaal recht, om hem een aantal vragen hierover te stellen. Op een gedegen en heldere wijze legt hij Israëls verantwoording voor de aanval en inname van het Palestijnse ziekenhuis uit.

» Alina Farkash is een Russisch-Israëlische journaliste die in 2014 naar Israël verhuisde, uit protest tegen de Russische annexatie van de Krim. Ze woont in de buurt van Jeruzalem met haar man en twee kinderen. ‘Mijn huisarts stelt voor mijn gebruikelijke hoeveelheid antidepressiva te verdubbelen’, schrijft ze in een persoonlijk verslag in Süddeutsche Zeitung, waarin ze uit de doeken doet hoe het is om onder constante dreiging te leven. Lees haar aangrijpende verhaal hier.

» Vanaf 1995 kwamen tien tot dertig mensen naar de maandelijkse bijeenkomsten in een bibliotheek in de Californische plaats Venice om het boek Finnegans Wake van James Joyce te lezen. Dat boek staat bekend als een van de moeilijkste fictieve werken uit de westerse canon. Aanvankelijk lazen ze twee pagina’s per maand, maar uiteindelijk lazen ze nog maar één pagina per discussie. Op dat tempo bereikte de groep – die nu op Zoom bijeenkomt — de laatste pagina in oktober. Ze deden er 28 jaar over. The Guardian doet verslag van de leesgroep in dit geestige artikel.

Overmatige regenval in Italië en droogte in Spanje hebben ervoor gezorgd dat de olijvenoogst dit jaar achterblijft. Met als gevolg stijgende prijzen voor het ‘groene goud’. De aanraders voor dit weekend van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Het groene goud

Behalve de olie- en energiecrisis die wereldwijd is ontstaan nadat Poetin Oekraïne aanviel, voltrekt zich nog een tweede – kleinere en stillere – oliecrisis, las redacteur IJsbrand van Veelen in Süddeutsche Zeitung: Europese olijvenboeren maken zich zorgen over hun oogsten. Het ‘groene goud’ wordt steeds schaarser en de prijzen stijgen drastisch. Dat is slecht voor consumenten die al door inflatie getroffen worden, en doet vrezen dat de handel in aangelengde olie of olie van inferieure kwaliteit zal toenemen.

Een Italiaanse boer in Umbrië die normaal gesproken 70 ton olijven oogst, zal dit jaar hooguit 30 ton binnenhalen. Eenzelfde afname geldt niet alleen voor olijfboeren elders in Italië, die 12 procent van de wereldmarkt voorzien, maar ook voor die in Griekenland (9 procent) en Spanje, dat met 44 procent wereldleider is. De oogst neemt af en de prijs voor een liter olijfolie stijgt – die van goedkopere Spaanse olijfolie is in enkele jaren tijd verdubbeld. Schuld van dit alles is klimaatverandering, die zorgt voor extreme weersomstandigheden zoals overmatige regenval in Italië dit voorjaar en aanhoudende droogte in Spanje. Meer over de olijfoliecrisis lees je hier.

Jiddisch, een taal vol geschiedenis

Aangezien de Joden momenteel in het middelpunt van de aandacht staan (al is dat om een heel verdrietige reden), was het volgens redacteur Marc van Rijswijk een goed idee van de Franse taalwetenschapper Arnaud Bernier om afgelopen week op LinkedIn een post te wijden aan het Jiddisch. Deze taal wordt gesproken door de zogenoemde Asjkenazische Joden uit Midden- en Oost-Europa. De vele buitenlandse invloeden die in de taal terug te vinden zijn – van Duits en Hebreeuws tot en met Pools en Russisch – getuigen van de vele verhuizingen die deze Joden al sinds de dertiende eeuw hebben moeten ondernemen.

Tot 1945 had het Jiddisch 11 miljoen sprekers, waarvan meer dan een derde in de Sovjet-Unie. Ze worden nu geschat op 1 à 2 miljoen. Hoewel de geschiedenis van deze taal voornamelijk Europees is, zijn tegenwoordig de meest actieve sprekers in Noord-Amerika te vinden. Jiddisch staat vermeld in de Atlas of Endangered Languages van de VN, aangezien de taal in de komende decennia zou kunnen verdwijnen. De afgelopen jaren is de belangstelling onder jonge Joden voor de verloren cultuur van hun voorouders weer opgebloeid. Deze generatie, die de Holocaust niet heeft meegemaakt, wil begrijpen hoe Joden leefden en communiceerden vóór de Tweede Wereldoorlog. Je leest er hier meer over.

Het Jiddisch heeft ook een belangrijke bijdrage geleverd aan de Nederlandse woordenschat: denk aan woorden als ‘mazzel’, ‘tof’, ‘gabber’, ‘bajes’, ‘jatten’ en het internationaal bekende woord ‘bagel’.

Kiezen tussen twee kwaden

Op 19 november vinden in Argentinië de tweede ronde van de presidentsverkiezingen plaats. De Argentijnse El País-columnist Martín Caparrós heeft de laatste tijd niet onder stoelen of banken gestoken dat hij een grote afkeer heeft voor de ultrarechtse, libertarische presidentskandidaat Javier Milei. Maar ook voor zijn tegenstrever, de centrumlinkse Sergio Tomás Massa, heeft Caparrós geen goed woord over in zijn laatste column. ‘Massa is goede synthese van die opportunistische, inschikkelijke, gewetenloze politici die Argentinië de afgelopen decennia hebben geregeerd.’

Daarbij is Massa, de minister van Economie is, ook nog verantwoordelijk voor de slechte (economische) situatie waarin het land zich bevindt. Verandering is nodig, maar wat moet je doen als het alternatief ook niet veel soeps is. Dit dilemma legt de Argentijnse romanschrijver prachtig uit, aldus redacteur Joep Harmsen. ‘Het is heel moeilijk om op [Massa] te stemmen‘, vervolgt Caparros, ‘en toch geloven velen van ons dat hij de enige uitweg is – om de grote catastrofe te voorkomen’. Want Milei zou een ramp zijn voor het land:

’De heer Milei is, zoals we al weten, een gek die beledigt en schreeuwt bij het minste meningsverschil, die zijn tegenstanders met de dood bedreigt, die de genocidale dictatuur rechtvaardigt, die de leerplicht en de volksgezondheid wil afschaffen en mensen wil bewapenen, die zijn beslissingen overlegt met zijn dode hond. Dit is genoeg om hem te vrezen en af te wijzen, maar het is niet het ergste: het is zijn idee om een hyper-individualistische samenleving te organiseren die alleen gebaseerd is op de regels van de markt, waar alles gekocht en verkocht kan worden – inclusief kinderen en organen.’

Dus zit er niet anders op dan te stemmen op Massa, aldus de schrijver. Niet omdat hij beter voor het land is dan Milei, ‘maar veel minder slecht’.

Drie verdiepende leestips

» Vorige week publiceerde Der Spiegel een inzichtelijke reportage over hoe de oorlog tussen Israël en Hamas invloed heeft op het leven van Israëlische burgers. Het land heeft inmiddels 300.000 reservisten opgeroepen, mensen die in hun dagelijks leven geen militair zijn, maar nu actief deelnemen aan de oorlog. Neem bijvoorbeeld het verhaal van een linkse schrijver, die eerst tegen de oorlog was, maar nu met granaten op Hamas schiet, dat het Duitse weekblad optekende.

» The Los Angeles Times schreef een verontrustend verslag van de ReAwaken America Tour, een religieuze roadshow die pro-Trump is en bekendstaat om het bevorderen van christelijk-nationalisme en rechtse samenzweringstheorieën. Een inkijk in hoe uiterst rechts en conservatief christelijk de handen ineen hebben geslagen en zo een compleet eigen realiteit hebben gerealiseerd waarin Trump de ‘gezalfde van God’ is, QAnon koning en ‘alles wat je gelooft waar is’. De tweedaagse opwekkingsdienst die in augustus net buiten Las Vegas werd gehouden, telde bijna zeventig sprekers die predikten dat vaccins giftig zijn en het einde van de wereld zullen brengen, dat een kliek van wereldleiders zich bezighoudt met kindermisbruik en dat de verkiezingen van 2020 gestolen zijn.

» In een nieuwe tentoonstelling toont het Prado in Madrid ‘de verborgen kant van kunst’, schrijft El País. Het Spaanse kunstmuseum laat nu de achterkant van beroemde meesterwerken aan het publiek zien en dat levert mooie ontdekkingen op. Zoals het achteraanzicht met blote billen van de Knielende non (1731) van de Zweeds-Oostenrijkse schilder Martin van Meyten.

De Oostenrijkse auteur Eva Menasse is een verademing in het huidige publieke debat: genuanceerd, maar niet bang om tegen de heersende opinie in te gaan. Süddeutsche Zeitung volgde haar tijdens haar boektour. De aanraders voor dit weekend van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Eva Menasse, een onruststoker?

‘De onruststoker’, zo noemt Süddeutsche Zeitung Eva Menasse. In het interview van de krant met de Oostenrijkse auteur van onder ander de romans Dunkelblum zwijgt en Quasikristallen vraag je je af waarom, aldus redacteur Joep Harmsen. Zo verzet ze zich tegen de ego-gedreven debatcultuur en wil ze daarom haar boek niet op tv promoten. Over dagelijkse politiek laat ze zich nauwelijks uit. Ze gaat liever de diepte in. Interviews geeft ze nauwelijks, maar voor SZ maakt ze een uitzondering: ‘Dan heb ik tenminste een excuus om de anderen af te zeggen.’

De Duitse krant typeert haar als volgt: ‘In feite komt ze dichter bij het ideaal van een publieke intellectueel dan de meeste andere opiniemakers van onze tijd. Omdat ze zich politiek uit, maar niet constant. Omdat ze ongemakkelijke waarheden formuleert zonder dat ze tegendraads is om maar tegendraads te zijn. Omdat ze er geen moeite mee heeft om haar mond te houden als ze de weg niet kent in een onderwerp, wat volgens haar altijd het geval is als ze er niet jarenlang mee bezig is geweest. Kortom: omdat ze noch met de stroom mee, noch ertegenin zwemt, maar aan de kant zit en erover nadenkt.’ Een onruststoker? Verre van, eerder een bedachtzame denker.

Rusteloos, dat wel, of nieuwsgierig als je het in positieve bewoordingen zou beschrijven. Zo heeft ze ook haar eigen, joodse, familiegeschiedenis onderzocht: onvermoeibaar, tot de laatste steen boven water is. Dat sommige mensen in Oostenrijk onrustig worden van de zwarte bladzijden uit hun geschiedenis die ze opduikt, ligt meer aan hen dan aan Menasse. Lees het hele portret van Eva Menasse hier.

De desastreuze gevolgen van illegale visserij

Deze crossmediale productie van The New Yorker, gemaakt in samenwerking met Outlaw Ocean Project, is gewijd aan de illegale Chinese visserij. China heeft namelijk veel geld geïnvesteerd in vissersschepen over de hele wereld, deels om zijn invloed te kunnen uitbreiden. Met slimme trucs ontkomen ze aan de vastgestelde regelgeving waar vissersschepen normaal gesproken aan moeten voldoen. Dit heeft niet alleen desastreuze gevolgen voor het milieu, maar kost ook mensenlevens.

Op deze vissersschepen werken mensen in erbarmelijke omstandigheden, vaak tegen hun wil en zonder contact te mogen hebben met het thuisfront. Het artikel, aangevuld met video’s, foto’s en infographics, geeft je een schokkende inkijk in wat vooraf ging aan jouw tapashapje calamaris. ‘The Crimes Behind The Seafood You Eat’ is een aanrader van redactiestagiair Sterre Kilsdonk. 

Nepnieuwsgolf sinds oorlog tussen Israël en Hamas

Redacteur IJsbrand van Veelen las het artikel ‘This War Shows Just How Broken Social Media Has Become’ in The Atlantic. Daarin schrijft Charlie Warzel naar aanleiding van de smerige oorlog tussen Hamas en Israël: ‘Sociale media zijn opnieuw het venster waardoor de wereld onuitsprekelijk geweld en wreedheid in een actief oorlogsgebied kan zien. Duizenden mensen, waaronder kinderen en ouderen, zijn gedood of gewond geraakt in Israël en de Gazastrook sinds Hamas zaterdag 7 oktober zijn verrassingsaanval lanceerde en je hebt het bloedbad waarschijnlijk zelf kunnen zien op X, TikTok of Instagram.’

Een van de grootste boosdoeners is miljardair Elon Musk: ‘Tijdens de eerste dagen van de oorlog tussen Israël en Hamas verspreidde X-eigenaar Elon Musk zelf vervalste video’s die op zijn platform werden gepubliceerd. Hij heeft ook expliciet zijn steun uitgesproken voor accounts waarvan bekend is dat ze valse informatie delen en verachtelijk antisemitisme verspreiden.’ Dat dit geen loze beschuldigingen zijn, wordt volgens Warzel aangetoond door een interview dat The New York Times hield met een Hamas-functionaris. Die zei dat zijn organisatie de gebrekkige moderatie op X (Musk heeft fors gesnoeid in de moderatie-afdeling) heeft gebruikt om gewelddadige, expliciete video’s op het platform te plaatsen om zo Israëlische burgers te terroriseren.

Informatiebronnen zoals Facebook of Twitter behoren tot het verleden, schrijft Warzel: ‘Het mondiale stadsplein – ooit de ambitieuze bestemming die door sociale-mediaplatforms aan ons werd beloofd – ligt in puin.’ Meer over zijn argumentatie daarvoor lees je hier.

Moravische witte wijn letterlijk en figuurlijk in zwaar weer

Tsjechië staat bekend om zijn hoge bierconsumptie. Het is het land waar het meeste bier gedronken wordt per hoofd van de bevolking, ook al is de consumptie de laatste jaren afgenomen. Toch zijn Tsjechen ook zeker niet vies van een wijntje op zijn tijd. Bij de wijnconsumptie is namelijk juist een stijgende trend zichtbaar: in 2021 werd een record gehaald van maar liefst bijna 21 liter per persoon per jaar. 78 procent van de consumenten geeft de voorkeur aan witte wijn, de wijnsoort die momenteel in zwaar weer verkeert doordat de temperaturen stijgen als gevolg van klimaatverandering, zo blijkt uit een artikel dat redacteur Marc van Rijswijk afgelopen week onder ogen kreeg.

In het artikel wordt gesteld dat witte wijn steeds meer uit de schappen van Tsjechische winkels dreigt te zullen verdwijnen. Deze bewering wordt gestaafd met het onderzoek van een team onderzoekers van Tsjechische universiteiten dat gepubliceerd is in het wetenschappelijk tijdschrift Heliyon, dat uitgegeven wordt door Elsevier. Tevens laat het artikel zien hoe klimaatverandering de productie van witte wijn in Tsjechië benadeelt, maar de productie van rode wijn ten goede komt. De kans is aanwezig dat Tsjechië in de toekomst de productie van witte wijn van de traditionele gebieden (vooral Zuid-Moravië) naar het noorden moet verplaatsen of witte wijn uit het buitenland moet importeren. Voor wie geïnteresseerd is in het onderzoek: je kunt het hier lezen (in het Engels).

Drie verdiepende leestips

» In nasleep van de aardbeving in Marokko heerst er angst voor seksueel misbruik van kinderen en kwetsbare vrouwen, schrijft Le Monde in een aangrijpende reportage vanuit het getroffen gebied. In de Hoge Atlas organiseren gemeenschappen en lokale organisaties zich om de kwetsbaarste slachtoffers van de natuurramp te beschermen tegen kidnapping en gedwongen huwelijken.

» Sinds corona zijn veel mensen betrokken bij een van de grootse arbeidsexperimenten uit de geschiedenis, schrijft The New York Times. Namelijk thuiswerken. De krant onderzocht de effecten hiervan, want na drie jaar beginnen we steeds meer te begrijpen hoe thuiswerken het leven van werknemers en de economie verandert.

» Yuval Noah Harari is altijd een lichtend baken in tijden van crisis. In The Washington Post laat de auteur zijn licht schijnen op de recente aanval van Hamas en wijst hij met een beschuldigende vinger naar Benjamin Netanyahu,. Netanyahu mag dan wel een PR-genie zijn, schrijft Harari, maar is een incompetente premier. ‘Zijn gedrag gedurende vele jaren heeft in Israël de omstandigheden geschapen voor een ramp.’