Het bewijsmateriaal uit het onderzoek naar fraude binnen het Europees Parlement suggereert dat er meer dan driehonderd pogingen zijn gedaan om de Europese democratie te manipuleren. ‘Dit speelde zich jarenlang af en het werd niet ontdekt. Wat speelt er nog meer allemaal?’
Politico heeft een grote hoeveelheid uitgelekte documenten ingezien van het politieonderzoek naar de grootste corruptiezaak die de EU in decennia heeft getroffen. Deze documenten onthullen de volledige omvang van het omkoopschandaal waar het Europees Parlement in verwikkeld is geraakt. Je zou ze de Qatargate-jaarverslagen kunnen noemen.
De dossiers beweren dat de hoofdverdachten, onder wie voormalig lid van het Europees Parlement Pier Antonio Panzeri en zijn assistent Francesco Giorgi, vier jaar lang pogingen hebben gedaan om het Parlement, het belangrijkste democratische orgaan van de EU, en beleidsdebatten te manipuleren. Deze pogingen zijn in de documenten nauwkeurig vastgelegd. Volgens de dossiers ontvingen zij hiervoor ongeveer 4 miljoen euro van hun vermoedelijke opdrachtgevers in Qatar, Marokko en Mauritanië.
Deze week is het precies een jaar geleden dat Panzeri, Giorgi en andere sleutelfiguren werden gearresteerd en het schandaal aan het licht kwam.. Het leidde tot een reeks schokkende invallen waarbij zakken met geld opdoken, evenals duistere verhalen over buitenlandse inmenging in het hart van de EU-democratie.
In de dossiers wordt een aantal activiteiten beschreven die grote invloed hebben op het functioneren van de Europese Unie. Zo staan er plannen in om zes parlementaire resoluties te torpederen waarin de mensenrechtensituatie in Qatar wordt veroordeeld. Een ander voorbeeld is de poging om visumvrij reizen tussen Doha en de EU mogelijk te maken.
Soldaten
Er worden ook minder belangrijke zaken genoemd. Giorgi schreef in een van de documenten dat elk exemplaar dat in het Parlement was te vinden van een boek waarin kritiek op Qatar werd geleverd, zorgvuldig was ‘vernietigd’.
Een van de documenten is een spreadsheet met acht tabbladen dat op Giorgi’s laptop werd gevonden na de inval in zijn flat in Brussel. Het is een lijst met ruim driehonderd opdrachten die de groep tussen 2018 en 2022 tegen flinke vergoedingen zou hebben uitgevoerd, met als doel om betrokkenen te beïnvloeden. Ze zouden hierbij hulp hebben gehad van een netwerk van medewerkers binnen het Parlement, die ze volgens de documenten hun ‘soldaten’ noemden.
Tot nu toe zijn in het kader van het onderzoek vier huidige en voormalige leden van het Europees Parlement gearresteerd op verdenking van corruptie, witwassen en deelname aan een criminele organisatie. De verdachten zijn Panzeri, Giorgi en Eva Kaili, Giorgi’s partner, evenals een Brusselse topfunctionaris die van haar rol als vicevoorzitter van het Parlement werd ontheven toen het schandaal aan het licht kwam.
Het onderzoeksteam vermoedt dat Panzeri en zijn netwerk het Parlement hebben gemanipuleerd namens Qatar en andere landen. Uit de documenten blijkt dat ze waarschijnlijk misbruik hebben gemaakt van de onwetendheid van veel buitenlandse ambtenaren op het gebied van EU-democratie.
Giorgi vertelde aan de politie dat hij en zijn baas hun opdrachtgevers soms vertelden over kwesties waar ze eigenlijk in de praktijk geen invloed op hadden; volgens de documenten overdreef Panzeri de mate waarin hij het Parlement naar zijn hand kon zetten.
Iemand anders, die anoniem wenst te blijven en inzage heeft in Giorgi’s juridische verdediging, zegt dat de spreadsheet niet kan worden gezien als bewijs van beïnvloeding. Volgens deze persoon was de lijst vooral bedoeld om Panzeri’s imago ten overstaan van zijn opdrachtgevers een ‘boost’ te geven.
De documenten roepen ook vragen op over hoe dergelijke zaken zo lang onopgemerkt konden blijven
Of ze nu het bewijs zijn van daadwerkelijke manipulatie of slechts een uit de hand gelopen pr-strategie, de ingevoerde spreadsheets bieden een unieke blik in de werking van het netwerk dat Panzeri, Giorgi en hun vermeende handlangers hebben opgezet en dat ze bestierden tot aan het politieonderzoek in 2022. De documenten roepen ook vragen op over hoe dergelijke zaken zo lang onopgemerkt konden blijven.
Het schandaal kwam vorig jaar op 9 december aan het licht en is nu dus één jaar oud. Nu de documenten rondom Qatargate gepubliceerd zijn, zullen de ethische normen van de EU door alle nieuwe onthullingen opnieuw aan de kaak gesteld worden.
De vermeende operaties omvatten:
De grote deal
– Giorgi en Panzeri hadden met hun werk voor Qatar een duidelijk hoofddoel: ervoor zorgen dat Doha een overeenkomst met de EU zou kunnen sluiten voor visumvrij reizen. De deal kreeg in december 2022, enkele dagen voordat Giorgi en Panzeri werden gearresteerd, groen licht van de Commissie Burgerlijke Vrijheden van het Parlement. Sinds het schandaal aan het licht is gekomen, is een eindstemming over de deal uitgesteld.
Het resultaat haalde de spreadsheet. Andere documenten op Giorgi’s laptop onthullen dat hij van plan was om de Qatari’s twee ‘actieplannen’ voor te leggen. Hij zou ze gedetailleerde instructies geven om de visumovereenkomst veilig te stellen, zoals met welke personen contact op te nemen en op welke plekken druk uit te oefenen.
– Volgens Giorgi en Panzeri kon de visumovereenkomst alleen slagen als ze voor elkaar konden krijgen dat Europarlementariërs de Qatari’s niet langer zouden veroordelen voor de manier waarop ze arbeidsmigranten en journalisten behandelen. In zijn spreadsheet verklaart Giorgi dat hij zes parlementaire resoluties waarin Qatar veroordeeld werd, tussen juni 2021 en november 2022, heeft weten te ‘neutraliseren’. Uiteindelijk nam het Parlement op 24 november 2022 wel een resolutie aan waarin de mensenrechtensituatie in Qatar werd bekritiseerd.
De manipulatie van parlementaire hoorzittingen
– Terwijl Qatar zich voorbereidde op het WK voetbal, kwam er hevige kritiek op de uitbuiting van arbeidsmigranten. Giorgi schept in de spreadsheet op dat ze er tijdens een hoorzitting in april 2021, waarin een Qatarese ambtenaar werd ondervraagd, voor gezorgd hebben dat ‘de beeldvorming over de kwestie in het Parlement is veranderd’.
– In februari 2020 maakten de verdachten gedetailleerde aantekeningen voor een aanstaand optreden van de Qatarese minister van Buitenlandse Zaken in de Commissie Buitenlandse Zaken van het Parlement. Ze zorgden er ook voor dat bepaalde leden van het Europees Parlement aanwezig zouden zijn voor ‘doelgerichte vragen’.
Politieke aanvallen op rivalen van Qatar
– Een operatie uit 2021 draaide bijvoorbeeld om Naser Al-Raisi, een hoge politiefunctionaris uit de Verenigde Arabische Emiraten, die op het punt stond de nieuwe voorzitter van Interpol te worden. De betrekkingen tussen Qatar en buurland VAE waren destijds gespannen en tussen 2017 en 2021 hadden de landen überhaupt geen diplomatieke banden. Net als veel politici en ngo’s in die tijd drong Panzeri’s vriendin, Europarlementariër Maria Arena, er bij EU-landen op aan om zich te verzetten tegen de benoeming van Al-Raisi. Panzeri en Giorgi claimden de eer voor Arena’s brief, maar het is onduidelijk of zij hier zelf weet van had. Arena’s advocaat vertelde aan Politico dat ze niet is aangeklaagd in het politieonderzoek en weigerde verder commentaar te geven.
– Een andere operatie was gericht tegen Saoedi-Arabië, dat de diplomatieke en economische betrekkingen met Qatar had verbroken. Qatar betaalde Panzeri en Giorgi om een aantal acties uit te voeren. Zo verstuurden ze een reeks tweets en vertoonden ze films in verband met de moord op de Saoedische columnist Jamal Khashoggi, terwijl ze de Saoedische regering sterk veroordeelden voor de moord.
Marokko en Mauritanië
– Wat betreft het verdedigen van de Marokkaanse belangen waren Panzeri en Giorgi bijzonder trots op het feit dat ze een parlementaire resolutie tegen Algerije erdoor hadden gekregen, die Marokko volgens hen ten goede zou komen.
– Het team zegt ook geregeld te hebben dat een resolutie waarin Marokko wordt bekritiseerd voor zijn aanpak van een migratiecrisis in 2021 een ‘meer gematigde toon’ kreeg. De resolutie veroordeelde het feit dat Marokko de grenscontroles had versoepeld en tijdens een conflict met de Spaanse regering had toegestaan dat achtduizend migranten, onder wie niet-begeleide kinderen, overstaken naar Spaans grondgebied.
– Volgens de documenten was het belangrijkste doel van Mauritanië om zijn publieke imago te verbeteren. In Giorgi’s spreadsheet staat dat de groep heeft geprobeerd te voorkomen dat een antislavernij-activist, die vijanden had gemaakt in de Mauritaanse regering, de prestigieuze Sacharovprijs voor mensenrechten van de EU zou winnen.
Nu de onthullende Qatargate-documenten gepubliceerd zijn, zal er in het Parlement waarschijnlijk weer fel gedebatteerd worden over de vraag of de wetgevende macht zelf wel genoeg heeft gedaan om soortgelijke misstanden in de toekomst te voorkomen. Het Parlement heeft als reactie op het schandaal strengere procedures ingevoerd, maar veel ambtenaren in Brussel noemen de hervormingen op hun best halfslachtig.
‘Deze documenten laten zien dat dit een aanhoudende, meerjarige operatie is geweest om parlementaire procedures op slinkse wijze te beïnvloeden,’ zegt Nick Aiossa, waarnemend directeur van Transparency International EU. ‘Dit speelde zich jarenlang af, er waren veel mensen bij betrokken en het werd niet ontdekt. Wat speelt er nog meer allemaal?’
‘De reactie van het Parlement was zwak, karig en doet absoluut geen recht aan de ernst van het schandaal van afgelopen december,’ voegt Aiossa eraan toe.
Fatsoenlijk proces
Daniel Freund, een Europarlementariër namens de Duitse Groene Partij, verklaart in reactie op het onderzoek van Politico: ‘Het lijkt erop dat het schandaal nog veel groter is dan we tot nu toe wisten.’ Hij zegt dat het grootste probleem is dat het Parlement zelf geen intern onderzoek heeft gedaan naar de impact en de gevolgen van de vermeende beïnvloeding op de democratische activiteiten en beslissingen.
Freund: ‘Het lijkt erop dat je bepaalde beslissingen in het Parlement kunt kopen of op zijn minst beïnvloeden. In elk geval zijn er een paar voormalige leden van het Europees Parlement die iedereen ervan proberen te overtuigen dat dat bij hen mogelijk is.’
‘Het wordt steeds duidelijker dat ten minste een aantal procedures [in het Parlement] in het geding is,’ zegt Freund. ‘Nu moet er een fatsoenlijk proces komen binnen het Parlement, we moeten onderzoeken of dit gewoon opgeblazen onzin is van die twee… of dat het echt is. Hebben ze invloed gehad op een van deze procedures? Moeten we bepaalde beslissingen heroverwegen?’
Volgens een woordvoerder van het Parlement kan de instelling geen intern onderzoek doen naar mogelijke criminele activiteiten. ‘Maar het Parlement kan wel onmiddellijk en volledig samenwerken met de bevoegde autoriteiten, en dat is wat we hebben gedaan.’ De woordvoerder voegt eraan toe dat Parlementsvoorzitter Roberta Metsola ‘het onderzoek persoonlijk heeft gefaciliteerd’ door ‘aanwezig te zijn bij de huiszoekingen van twee Belgische EP-leden (in december 2022 en in juli 2023), conform de Belgische grondwet. Dat is ongekend in de geschiedenis van het EP.’
Na de eerste beschuldigingen van corruptie presenteerde Metsola veertien maatregelen om de firewalls van het Parlement te versterken en de transparantie te verbeteren. De wetgevende macht heeft bovendien in de Belgische rechtszaak een civiele aanklacht ingediend om ‘te ontdekken of er schade aan de EP-begroting is toegebracht door de activiteiten en om eventueel geld terug te vorderen’, zegt de woordvoerder.
Volgens de documenten heeft Giorgi toegegeven dat hij bij de zwendel betrokken is geweest
De Marokkaanse minister van Buitenlandse Zaken, die eerder ontkende dat het land betrokken is bij het schandaal, heeft niet gereageerd op meerdere verzoeken om commentaar van Politico. Ook Qatar ontkent zich te hebben gemengd in de democratie van de EU. Mauritanië heeft niet gereageerd op verschillende vragen per e-mail over vermeende betrokkenheid bij het schandaal.
Kaili zegt niets verkeerd te hebben gedaan. ‘Uit het onderzoek blijkt dat mevrouw Kaili nooit ten gunste van Marokko of Mauritanië heeft gesproken’, schrijft Kaili’s advocaat Michalis Dimitrakopoulos in een e-mail aan Politico. ‘Belgische geheime diensten benadrukken in onderzoeksdocumenten dat er geen bewijs is dat mevrouw Kaili betrokken was bij het netwerk, of dat ze geld heeft ontvangen.’
Panzeri heeft schuld bekend in een schikking die hij in januari met de autoriteiten heeft getroffen. Volgens de documenten die Politico heeft ingezien, heeft Giorgi toegegeven dat hij bij de zwendel betrokken is geweest. De advocaten van de twee mannen weigerden commentaar te geven voor dit artikel.
