Ook al is Nigeria de grootste olieproducent van Afrika, de wachtrijen bij benzinepompen zijn er lang en de tarieven voor openbaar vervoer onberekenbaar vanwege de onbetrouwbare toevoer van brandstof. Daarom is Mustapha Gajibo (30) in Maiduguri begonnen met Phoenix Renewables, een start-up voor elektrische voertuigen, schrijft MIT Technology Review. Ondanks de scepsis over de beperkte oplaadmogelijkheden begon hij met het elektrisch maken van bestaande minibusjes en kekes, gemotoriseerde driewielers.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Veel mensen geloven niet dat elektrische mobiliteit mogelijk en commercieel levensvatbaar is,’ zegt Gajibo. Maar langzaamaan wint hij terrein. Zijn bedrijf onderhoudt nu een tiental elektrische minibussen die met een volle accu 150 kilometer kunnen afleggen; volledig opladen kost ongeveer 1,30 euro. Gajibo en medeoprichter Sadiq Abubakar Issa hebben een zelfontworpen oplaadstation op zonne-energie van 60 kilowattuur in hun stad neergezet en mikken op meer stations.
Inmiddels zijn ze overgestapt van het ombouwen van benzinemotoren naar nieuwgebouwde elektrische voertuigen. De eerste is een bus met twaalf zitplaatsen, gemaakt van lokaal geproduceerde materialen, met een actieradius van 200 kilometer, die met zonne-energie in 35 minuten kan worden opgeladen via een geïntegreerd systeem. Tijdens een testmaand in Maiduguri vervoerden zijn busjes 35.000 passagiers. Een nieuwe minibus met verbrandingsmotor kost ruim 9000 euro; zoals de busjes op zonne-energie van Gajibo. Het uiteindelijke doel is om te concurreren met Tesla.
Attila Hildmann, een kok die in Berlijn werd geboren uit Turkse ouders, maar opgroeide bij Duitse adoptieouders, is sinds eind 2020 op de vlucht en houdt zich schuil in Turkije. Tegen deze extreemrechtse complotdenker loopt een internationaal arrestatiebevel. De Turkse ambassade heeft laten weten dat Hildmann de Turkse nationaliteit heeft, waardoor hij niet uitgeleverd kan worden, schrijft Freie Presse.
Het Openbaar Ministerie in Berlijn is al langere tijd bezig met Hildmann, die zichzelf omschrijft als ‘ultrarechts’ en als een complotverspreider. Tegen hem lopen aanklachten wegens opruiing, verdenking van aansporing tot het plegen van een misdrijf en verzet tegen ordehandhavers. De voormalige auteur van veganistische kookboeken trok sinds het begin van de pandemie in toenemende mate de aandacht met steeds flagrantere antisemitische berichten op Telegram.
Nieuw-Zeelanders die vier jaar in Australië hebben gewoond en een Special Category Visa (SCV) hebben – het visum dat de meeste Nieuw-Zeelandse burgers bij aankomst krijgen – kunnen vanaf 1 juli rechtstreeks het Australische staatsburgerschap aanvragen. Het is de laatste stap in de toenadering van de Australische premier Anthony Albanese tot Nieuw-Zeeland; eerder dit jaar werden de regels voor deportatie van veroordeelde Nieuw-Zeelanders al versoepeld. ‘We weten dat hier veel Nieuw-Zeelanders zijn met een SCV die een gezin grootbrengen, werken en een leven opbouwen. Ik ben er trots op hun de voordelen van het Australische staatsburgerschap aan te kunnen bieden,’ citeert de Sydney Morning Herald.
Dit jaar is het 50 jaar geleden dat een regeling in werking trad die Australiërs en Nieuw-Zeelanders de vrijheid bood om zonder beperkingen een van beide landen te bezoeken, er te wonen en te werken. In Australië wonen ongeveer 350.000 Nieuw-Zeelanders.
Sir David immersief
In Londen is vorige maand The BBC Earth Eperience geopend, ingesproken door de grootste troefkaart die de omroep heeft: Sir David Attenborough. De nieuwste attractie in de hoofdstad is een grote immersieve tentoonstelling, waarin bezoekers door alle zeven continenten van de wereld kunnen wandelen, door dichte regenwouden, langs wilde dieren, reptielen en insecten, maar altijd met de kalme en veilige stem van Sir David in het oor. Haarscherp geluid en verschillende camerastandpunten schijnen tot een overrompelend spektakel te leiden in het immense Daikin Centre in Earls Court.
De inflatie heeft inmiddels ook de prijs voor het beloven van de eeuwige liefde bereikt. Althans, als je van plan bent dat te doen vanaf een gewilde romantische plek in de Italiaanse stad Verona. Het bedrag om aldaar gebruik te mogen maken van het balkon van Julia (van Romeo), wordt verdubbeld van 50 naar 100 euro. Daarvoor mag je – net als jaarlijks duizenden andere geliefden – tien minuten vertoeven op het balkon. Dat zou voldoende moeten zijn om ringen uit te wisselen en elkaar de eeuwige liefde te beloven, aldus Corriere della Sera.
Verder biedt de stad van Romeo en Julia al sinds jaar en dag de mogelijkheid om een burgerlijk huwelijk te sluiten op enkele fraaie locaties: in Palazzo Barbieri bijvoorbeeld, het neoklassieke stadhuis, of in het Museo degli Affreschi, dicht bij ‘het graf’ van Julia, of in ‘het huis van Julia’ zelf. Alles tussen aanhalingstekens uiteraard, want de scheidslijn tussen feit en fictie is er dun.
Ook al is Nigeria de grootste olieproducent van Afrika, de wachtrijen bij benzinepompen zijn er lang en de tarieven voor openbaar vervoer onberekenbaar vanwege de onbetrouwbare toevoer van brandstof. Daarom is Mustapha Gajibo (30) in Maiduguri begonnen met Phoenix Renewables, een start-up voor elektrische voertuigen, schrijft MIT Technology Review. Ondanks de scepsis over de beperkte oplaadmogelijkheden begon hij met het elektrisch maken van bestaande minibusjes en kekes, gemotoriseerde driewielers.
‘Veel mensen geloven niet dat elektrische mobiliteit mogelijk en commercieel levensvatbaar is,’ zegt Gajibo. Maar langzaamaan wint hij terrein. Zijn bedrijf onderhoudt nu een tiental elektrische minibussen die met een volle accu 150 kilometer kunnen afleggen; volledig opladen kost ongeveer 1,30 euro. Gajibo en mede- oprichter Sadiq Abubakar Issa hebben een zelfontworpen oplaadstation op zonne-energie van 60 kilowattuur in hun stad neergezet en mikken op meer stations.
Inmiddels zijn ze overgestapt van het ombouwen van benzinemotoren naar nieuwgebouwde elektrische voertuigen. De eerste is een bus met twaalf zitplaatsen, gemaakt van lokaal geproduceerde materialen, met een actieradius van 200 kilometer, die met zonne-energie in 35 minuten kan worden opgeladen via een geïntegreerd systeem. Tijdens een testmaand in Maiduguri vervoerden zijn busjes 35.000 passagiers. Een nieuwe minibus met verbrandingsmotor kost ruim 9000 euro; zoals de busjes op zonne-energie van Gajibo. Het uiteindelijke doel is om te concurreren met Tesla.
Fietsstad Parijs
Een fietsschool in het 20e arrondissement van Parijs heeft een maandenlange wachttijd voor fietslessen die op zaterdagochtend worden gegeven à 50 euro per trimester. Niet zo gek, want burgemeester Anne Hidalgo maakt haast met het fietsvriendelijker maken van Parijs. Overal verschijnen fietspaden en de auto is op zijn retour. In de jaren negentig telde Parijs zo weinig fietsers dat ze elkaar kenden en in de stad lag amper 5 kilometer aan fietspaden. Nu ligt er al 250 kilometer. In oktober 2020 werd het aantal van 400.000 fietsritten per dag overschreden – dat komt neer op een fietsrit per vijf inwoners. Sindsdien is het verkeer op de drukste fietspaden in de stad met ruim twintig procent gestegen, schrijft het New Yorkse digitale magazine Slate.
Volgens het Atelier Parisien d’Urbanisme, de gemeenteafdeling voor planning, daalde het aantal autoritten binnen Parijs tussen 2001 en 2018 met bijna 60 procent; autoritten tussen de stad en haar voorsteden daalden met 35 procent. Het aantal auto-ongelukken nam af met 30 procent en ook de vervuiling is verminderd. Door een enorme investering in het openbaar vervoer – in buscorridors, trams en metro’s – is het gebruik van het openbaar vervoer in diezelfde periode met bijna 40 procent gestegen. Maar de stad is nog niet klaar en zal nog enkele radicale stappen zetten.
Vanaf volgende zomer worden nog uitsluitend voertuigen met beperkte uitstoot toegelaten en na 2030 gaan auto’s op fossiele brandstoffen helemaal in de ban. Er komt een verbod op doorgaand verkeer in het stadscentrum en mogelijkheden tot parkeren op straat worden gehalveerd. De Champs-Elysées wordt voetgangersvriendelijk gemaakt en de ringweg gaat op de schop. Voorstanders juichen omdat Parijs een schonere, groenere, koelere en stillere stad zal worden. Tegenstanders vinden dat de hoofdstad een speelgoedstad wordt, die vijandig staat tegenover mensen die een auto voor hun werk nodig hebben en die steeds ontoegankelijker wordt voor mensen van buiten.
Bij een reeks aanslagen in Nigeria zijn de afgelopen drie dagen ten minste twaalf mensen gedood. De aanvallen vonden plaats op verschillende plekken in het land. Ook zijn er meerdere mensen ontvoerd, bericht The Guardian Nigeria.
Op zaterdag vielen schutters verschillende dorpen in de centraal-westelijke deelstaat Niger aan, waarbij ten minste zeven mensen werden gedood en zesentwintig anderen werden ontvoerd. Op zondag drongen gewapende mannen een kerk binnen in een dorp in de staat Benue (Oost-Nigeria), waarbij één gelovige werd gedood, twee mensen ernstig gewond raakten en drie andere werden ontvoerd. Ten slotte werd de staat Adamawa (Noordoost-Nigeria) maandag in rouw gedompeld door de moord op drie mensen in een dorp. Verschillende plaatsen in het centrum van het land waren maandag eveneens doelwit.
Volgens de autoriteiten zijn de aanslagen nog niet opgeëist en zouden verschillende groeperingen erachter kunnen zitten, aangezien Nigeria te maken heeft met een jihadistische opstand in het noordoosten (van de groep Boko Haram), criminele bendes in het noordwesten en het centrum en afscheidingsbewegingen in het zuidoosten, aldus The Guardian Nigeria.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week gaan we dieper in op de beperkte vooruitzichten voor jongeren in Nigeria. Is hun perspectief verbeterd nu er een nieuwe president is gekozen?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Wat is de situatie voor jongeren in Nigeria?
‘Er zijn veel jonge Nigerianen (meer dan 60 procent van de meer dan 230 miljoen zielen tellende bevolking is jonger dan vijfentwintig jaar), maar ze hebben niet veel om naar uit te kijken’, schrijft 1843 Magazine.
Nigerianen zijn armer dan toen Muhammadu Buhari, de tachtigjarige vertrekkende president, acht jaar geleden het roer overnam. Universiteiten zijn maandenlang gesloten wegens stakingen; ziekenhuizen zijn soms om dezelfde reden gestopt met het behandelen van mensen. Volgens officiële schattingen bedraagt de werkloosheid 33 procent en de jeugdwerkloosheid 42,5 procent. Zelfs mensen met een vaste baan maken zich zorgen: de inflatie met dubbele cijfers knaagt aan hun salaris.
Nigeria is een land met veel potentieel en een arme bevolking. ‘Het land zou rijk moeten zijn: het heeft enorme voorraden olie, gas en andere mineralen, veel vruchtbare grond en een jonge, energieke bevolking. Toch (…) moet 40 procent van de Nigerianen overleven met minder dan 1,90 dollar per dag’, aldus The Economist.
Een van de ontevredenen die 1843 Magazine sprak, is de zesentwintigjarige Kemi, die tot vorig jaar werkte als assistent bij een advocatenkantoor in Lagos. Ze verdiende 50.000 naira (105 euro) per maand, nauwelijks genoeg om de huur en boodschappen te betalen. Een van haar zussen, een aspirant-onderwijzeres, kreeg onlangs een salaris van slechts 7000 naira (14 euro) per maand aangeboden. Dus deed Kemi wat tienduizenden jonge Nigerianen vorig jaar deden: ze vertrok. Volgens een onderzoek van Gallup zou 53 procent van de Nigeriaanse volwassenen hetzelfde willen doen.
Het land verliest al tientallen jaren zijn talent aan de rest van de wereld. Maar de laatste tijd voelt het meer als eenrichtingsverkeer, schrijft het Britse tijdschrift. In de jaren na de onafhankelijkheid van Groot-Brittannië in 1960 waren de meesten die in het buitenland gingen studeren van plan terug te keren, en sommigen deden dat ook. Het land voelde nog steeds als een plaats van hoop. Maar tussen 1966 en 1999 nam een reek militaire dictaturen de macht over en vertrokken er meer mensen voorgoed. Het democratisch bewind lijkt niet te hebben geleid tot hernieuwd optimisme; velen die deel uitmaken van de huidige exodus hebben zich erbij neergelegd dat ze niet meer terug zullen keren.
In Nigeria is emigreren zo gewoon dat het de bijnaam japa heeft gekregen, wat in het Yoruba, een van de talen van het land, ‘vluchten’ betekent.
Welke hoop boden de verkiezingen voor jonge Nigerianen?
Terwijl veel jongeren al de hoop hadden opgegeven op een betere toekomst in Nigeria, zorgde Peter Obi, voormalig gouverneur van Anambra, voor nieuwe energie in de Nigeriaanse politiek. Hij was met zijn eenenzestig jaar de jongste kanshebber tijdens de presidentsverkiezingen van 25 februari. Maar dat mocht niet baten. Obi haalde uiteindelijk 25 procent van de stemmen en eindigde als derde, 11 procentpunt lager dan winnaar Bola Tinubu van de partij All Progressives Congress, die al acht jaar het land regeert. Deel van Obi’s aantrekkingskracht was dat hij een betrekkelijke outsider was.
Eind december lag hij nog voorop in de peiling, zoals Premium Times Nigeria toentertijd berichtte. Daarbij moet wel vermeld worden dat 52 procent van de ondervraagden nog niet wist op wie ze wilden stemmen of het niet wilden zeggen. Zijn aanhangers noemen zich zelfs de ‘Obi-dients’, oftewel de gehoorzamen, en hoopten dat Obi een einde zou maken aan de wijdverbreide corruptie.
Maar wie is Peter Obi? Zijn biografie in het kort: een christen uit het zuiden, een zakenman, voormalig gouverneur van de zuidelijke deelstaat Anambra en de nieuwe leider van de Labour Party.
Volgens The Economist wierp de voorheen vrij onbekende kandidaat zich op als een David tegen de Goliaths van Nigeria’s traditionele partijen. Het Canadese dagblad La Presse omschrijft Obi zelfs als de Emmanuel Macron van de Nigeriaanse politiek, die zich presenteert als iemand die in staat is om de ‘oude partijen’ te verslaan.
De populariteit van Peter Obi is ontstaan na de grote protesten van oktober 2020 van de #EndSARS-beweging, aldus The Economist. De demonstranten, meestal jongeren, eisten de ontmanteling van de Special Anti-Robbery Squad (SARS), die werd beschuldigd van politiegeweld. De beweging verbreedde zich vervolgens en ging zich ook richten op de strijd tegen armoede en voor beter onderwijs.
Een van de gebreken van het land is corruptie – ook de recent verkozen Bola Tinubu is in het verleden veroordeeld voor verduistering, zoals The Globe and Mailopmerkt. The Economist zag in Obi de kandidaat die ‘de kleptocratie die Nigeria wurgt kan doorbreken’. Meer dan dat, hij zou de weg kunnen vrijmaken voor een ‘nieuw soort politiek’ en de kaart van Nigeria hertekenen, vooral als hij erin zou slagen de religieuze tegenstellingen tussen moslims en christenen te overstijgen door te vertrouwen op jonge stedelijke kiezers.
Ook had hij een opvallend groene agenda. In zijn programma stelde Obi dat hij de overheidssubsidies aan de olie-industrie wilde stopzetten om dit geld ‘om te buigen’ naar openbare diensten.
Opmerkelijk genoeg kreeg Obi veel publieke steun van zwaargewichten in het Nigeriaanse politieke landschap. Een van de belangrijkste steunbetuigingen was die van voormalig president Olusegun Obasanjo, die het land van 1999 tot 2007 leidde. In het Nigeriaanse dagblad Daily Post publiceerde Obasanjo een lange brief aan de ‘jeugd’ van het land, waarin hij hen opriep Obi te steunen.
Volgens Obasanjo is Peter Obi de meest waarschijnlijke ‘naald en draad’ om het noorden en het zuiden van het land bij elkaar te houden. Peter Obi zou ‘jong en bekwaam [zijn], met een onberispelijke staat van dienst in zowel het openbare als het privéleven’, aldus de oud-president.
Hoewel Obi aanvankelijk leidde in de peilingen, bleek al snel na het verschijnen van de eerste verkiezingsuitslagen dat de kandidaat van de oude macht, Bola Tinubu, zou winnen.
Wat betekent de verkiezingsuitslag voor het perspectief van de Nigeriaanse jeugd?
Volgens de officiële resultaten won Bola Tinubu de verkiezing met 36 procent van de stemmen, voor Atiku Abubakar (29 procent) en Peter Obi (25 procent).Meer dan 87 miljoen mensen gingen naar de stembus, op een totale bevolking van ongeveer 230 miljoen.
‘De verkiezing van Bola Ahmed Tinubu tot president voorspelt weinig fundamentele verandering ten opzichte van het ondermaatse, vastgeroeste presidentschap van Muhammadu Buhari’, becommentarieert The Globe and Mail. ‘Het is niet duidelijk of de verkozen president de wil of het vermogen zal hebben om een halt toe te roepen aan de wijdverspreide corruptie en de banden tussen politici en bendes, die zo gemakkelijk profiteren van speculatie, beïnvloeding, afpersing en grootschalige criminele fraude bij overheidsaanbestedingen.’
Ook lijkt Tinubu geen moeite te doen om etnische verschillen te overbruggen. Als Yoruba verklaarde hij tijdens een belangrijke verkiezingstoespraak in 2020: ‘De beurt is nu aan de Yoruba, de beurt is aan mij’, een sentiment dat centraal kwam te staan in zijn verkiezingscampagne. Dit terwijl een door Igbo – een andere etnische groep – geleide afscheidingsbeweging probeert een onafhankelijke staat te stichten in het oosten van Nigeria.
Toch is er voor jonge Nigerianen nog hoop op politieke verandering. Oppositiepartijen trekken de verkiezingsuitslag in twijfel. Er zou gesjoemeld zijn met stemmen en in sommige stemlokalen zou niet transparant zijn geteld. Hoewel het niet vaststaat dat er is gefraudeerd, hebben onder meer onafhankelijke waarnemers van de EU gezegd dat het kiessysteem in Nigeria, waarin soms moeilijk leesbare foto’s van met de hand getelde stembiljetten naar de kiescommissie worden gestuurd, geen transparante verkiezingen garandeert. Naast nieuwe verkiezingen wil de oppositie dat het hoofd van de kiescommissie aftreedt.
‘Ik wil het Nigeriaanse volk verzekeren dat we alle wettelijke en vreedzame opties zullen onderzoeken om ons mandaat terug te krijgen. We hebben de verkiezingen gewonnen, en we zullen het de Nigerianen bewijzen,’ verklaarde Peter Obi na het bekendmaken van de verkiezingsuitslag, geciteerd door Vanguard Nigeria.
Ook Atiku Abubakar, de kandidaat van de Democratische Volkspartij, betwist de overwinning van Tinubu: ‘De processen en resultaten van de presidents- en parlementsverkiezingen waren in alle opzichten zeer gebrekkig en moeten daarom worden aangevochten.’ Peter Obi benadrukte ‘de manipulatie en fraude waarmee deze verkiezingen gepaard gingen’ en omschreef het verloop ervan als een ‘verkrachting van de democratie’.
Te midden van deze politieke onrust zijn de economische vooruitzichten voor de Nigerianen niet erg rooskleurig. Door de devaluatie van de naira, de nationale munt, kampt het land met een hoge inflatie. Zo namen de prijzen in 2022 toe met bijna 19 procent en wordt in 2023 een inflatie van meer dan 17 procent verwacht, aldus Statista.
Een van de redenen daarvoor is dat het land sterk afhankelijk is van import voor voedsel en brandstof, terwijl het de grootste olieproducent van Afrika en een van de grootste ter wereld is, aldus The Globe and Mail. Het land bezit echter weinig raffinaderijen en is daarom afhankelijk van landen als Rusland.
Of Tinubu hier iets op korte termijn aan kan veranderen, lijkt onwaarschijnlijk – laat staan een van de andere kandidaten, als de verkiezingsuitslag met succes wordt aangevochten. Maar de grote steun voor Peter Obi heeft laten zien dat een groot deel van de Nigerianen toe is aan nieuwe leiders met een nieuw verhaal.
De oppositie claimt fraude en eist nieuwe verkiezingen
De kiescommissie van Nigeria heeft Bola Tinubu van regeringspartij All Progressives Congress (APC) aangewezen als de nieuwe president van Nigeria, schrijft Africa News. De zeventigjarige Tinubu kreeg 8,8 miljoen stemmen, oftewel 37 procent van het electoraat, ruim meer dan de oppositiekandidaten Atiku Abubakar en Peter Obi, die 29 en 25 procent van de stemmen kregen. Nigeria is het land met de meeste inwoners van Afrika.
Oppositiepartijen zeggen echter dat de verkiezingen oneerlijk zijn verlopen. Er zou zijn gesjoemeld met stemmen en in sommige stemlokalen zou niet transparant zijn geteld. Hoewel het niet vaststaat dat er is gefraudeerd, hebben onder meer onafhankelijke waarnemers van de EU gezegd dat het kiessysteem in Nigeria, waarin soms moeilijk leesbare foto’s van met de hand getelde stembiljetten naar de kiescommissie worden gestuurd, geen transparante verkiezingen garandeert. Naast nieuwe verkiezingen wil de oppositie dat het hoofd van de kiescommissie aftreedt.
Om een nieuwe stembusgang te krijgen, moet men de verkiezingen ongeldig laten verklaren bij het Hooggerechtshof. De kandidaten hebben daar de komende drie weken voor. Volgens Tinubu, die gouverneur van de staat Lagos was, is het belangrijk dat iedereen samenwerkt om Nigeria verder op te bouwen.
Verschillende Afrikaanse landen kampen momenteel met een cholera-uitbraak. Afrika kent een ‘exponentiële toename van het aantal choleragevallen’, waarschuwde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) op 9 februari. ‘Het adjectief “exponentieel” is beangstigend, aangezien tien Afrikaanse landen te kampen hebben met epidemieën van uiteenlopende omvang’, schrijft Le Monde. Alleen al in januari ligt het aantal cholerabesmettingen in Afrika op ‘al meer dan 30 procent van het totale aantal geregistreerde gevallen voor heel 2022’, aldus de WHO.
Terwijl in het westen momenteel alleen Nigeria en Kameroen zijn getroffen, hebben Centraal- en Oost-Afrika meer te lijden: de Democratische Republiek Congo (DRC), Burundi, Kenia, Ethiopië, Somalië, Mozambique, Zambia – en vooral Malawi.
Een overgrote meerderheid van de farmaceutische industrie beschouwt het choleravaccin als onrendabel
Dat Zuid-Afrikaanse land met twintig miljoen inwoners is alleen al goed voor bijna de helft van de besmettingen op het continent, met 49.207 gemelde gevallen en 1564 doden sinds maart 2022. Begin december omschreef de regering van Malawi de epidemie als een noodsituatie.
Volgens Marion Pechayre, missiehoofd in Malawi voor Artsen zonder Grenzen, is de ergste cholera-epidemie in de geschiedenis van het land ontstaan door een gebrek aan toegang tot schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen. Malawi is het armste land ter wereld waar geen oorlog is.
Ook is het tekort aan choleravaccins een groot probleem, zei Pechayre tegen Le Monde. Een overgrote meerderheid van de farmaceutische industrie beschouwt dit vaccin als onrendabel.
Nigeria heeft zondag enkele vroege resultaten bekendgemaakt van de nationale verkiezingen, hoewel een winnaar in de race om de opvolging van president Muhammadu Buhari pas over enkele dagen wordt verwacht. De stemming in het land met de meeste inwoners van Afrika verliep in de meeste gevallen vreedzaam, ondanks enkele geplunderde stembureaus en een late start voor vele andere, meldt Al Jazeera.
Bijna 90 miljoen mensen mochten zaterdag stemmen voor een opvolger van Muhammadu Buhari. Veel Nigerianen hopen dat de nieuwe leider de onveiligheid, de economische malaise en de toenemende armoede zal aanpakken.
De definitieve uitslag wordt binnen vijf dagen verwacht
De eerste resultaten kwamen uit de deelstaat Eikiti. Daar blijkt dat presidentskandidaat Bola Tinubu van de regerende All Progressives Congress (APC) met tweehonderdduizend stemmen de meeste steun heeft gekregen. Hij wordt gevolgd door Atiku Abubakar van de Peoples Democratic Party (PDP), de grootste oppositiepartij, met iets minder dan de helft van de stemmen, en Peter Obi van de Labour Party, die elfduizend stemmen kreeg.
De stemming moest in enkele delen van het land tot zondag worden verlengd na storingen op zaterdag, maar sinds de sluiting van de stembussen wordt er geteld en de definitieve uitslag wordt binnen vijf dagen verwacht. De commissie heeft veertien dagen de tijd om de resultaten officieel bekend te maken, maar de resultaten komen waarschijnlijk in de komende dagen al online beschikbaar. Om het presidentschap te winnen, moet een kandidaat de meeste stemmen krijgen, maar ook minstens vijfentwintig procent van de stemmen in twee derde van de zesendertig staten van Nigeria.
Vrouwen die zwanger werden door verkrachting waren doelwit
De Nigeriaanse strijdkrachten laten al bijna tien jaar systematisch gedwongen abortussen uitvoeren bij vrouwen die zwanger zijn geworden nadat ze werden verkracht door jihadistische Boko Haram-strijders. Dat blijkt uit onderzoek van persbureau Reuters. Het gaat om zeker tienduizend meisjes en vrouwen bij wie de zwangerschap gedwongen beëindigd is.
De Nigeriaanse autoriteiten ontkennen de uitkomsten van het onderzoek. Volgens journalisten van Reuters, die spraken met militairen en hulpverleners, gaat het echter om een grootschalige operatie waarbij vrouwen naar ziekenhuizen of militaire bases werden gebracht. Vrouwen kregen daar een injectie of pil, en wie niet meewerkte werd fysiek mishandeld.
In sommige gevallen overleden vrouwen nadat de illegale abortus had plaatsgevonden. De Nigeriaanse militairen zouden de abortussen toepassen om te voorkomen dat er nieuwe Boko Haram-strijders geboren zouden worden. De terreurbeweging is zeer actief in het noordoosten van het Afrikaanse land en pleegt met regelmaat dodelijk aanslagen in het gebied.
Nigeria heeft te kampen met de ergste overstromingen in tien jaar. Ten minste 603 mensen zijn omgekomen, meer dan 2400 mensen zijn gewond geraakt en meer dan 1,4 miljoen mensen zijn ontheemd. Grote stukken landbouwgrond, infrastructuur en 200.000 huizen zijn geheel of gedeeltelijk verwoest. In sommige staten zullen de overstromingen waarschijnlijk nog meer dan een maand aanhouden, bericht The New York Times.
De zware regenval is niet de enige oorzaak van de overstromingen, schrijft de Amerikaanse krant. ‘Elk jaar laat buurland Kameroen (…) water ontsnappen uit een dam in het noorden van Kameroen, waardoor stroomafwaarts in Nigeria overstromingen ontstaan. Ten tijde van de bouw van de dam, in de jaren tachtig, kwamen de twee landen overeen dat er aan Nigeriaanse zijde een dubbele dam zou worden gebouwd tegen overstromingen. Maar die is is nooit gerealiseerd.’
The New York Times wijst ook klimaatverandering aan als oorzaak. Matthias Schmale, coördinator humanitaire hulp van de Verenigde Naties voor het land, verklaarde vorige week tijdens een briefing dat klimaatverandering de extreme overstromingen grotendeels verklaart. ‘Klimaatverandering is echt, zoals we in Nigeria opnieuw ondervinden,’ zei hij.
De oorlog met Rusland heeft ervoor gezorgd dat de EU haar vizier richt op Afrika voor olie en gas. Het continent heeft die brandstoffen evengoed nodig.
Naar aanleiding van de Russische invasie in Oekraïne is de EU al een tijdje wanhopig op zoek naar vervangers voor steenkool, olie en gas. In het document REPowerEU stelt de Europese Commissie zich ten doel ‘Europa vóór 2030 onafhankelijk te maken van Russische fossiele brandstoffen’. Daartoe wil de EU in de eerste plaats samenwerken met ‘internationale partners om alternatieve energiebronnen te vinden’, zoals het gas dat in sommige Afrikaanse landen onder de grond is opgeslagen.
In de afgelopen maanden hebben verschillende Europese ambtenaren Algiers, Dakar, Abuja, Brazzaville en Luanda bezocht om de mogelijkheden voor grotere gasinvoer te onderzoeken. De Europese Commissie heeft een tripartiete overeenkomst ondertekend om de aankomst van Israëlisch gas via Egypte te verzekeren. Bovendien worden de investeringen van Europese ondernemingen in lng-projecten nieuw leven ingeblazen. Enkele voorbeelden: BP in Senegal en Mauritanië; ENI in Algerije, Egypte, Nigeria, Angola en de Republiek Congo; Equinor en Shell in Mozambique en Tanzania.
Afrikaanse ontwikkeling
Aardgas wordt echter niet alleen geëxporteerd, maar ook steeds meer binnen Afrikaanse landen gebruikt. Het wordt veelal gezien als een belangrijke stap richting de energietransitie, en een garantie voor ontwikkeling. Gasflessen kunnen heviger vervuilende energiebronnen als brandhout of houtskool vervangen, die nu nog op grote schaal in Afrikaanse huishoudens worden gebruikt, en die slecht zijn voor de gezondheid.
De belangrijkste toepassing van gas – vooral in een werelddeel waar maar weinig mensen toegang hebben tot stroom – is het opwekken van elektriciteit. Hiervan wordt al gebruikgemaakt in landen als Ghana, dat weliswaar het grootste deel van zijn olie naar internationale markten exporteert, maar gas gebruikt om in elektrische energie te voorzien. Bovendien kunnen zowel de nationale als de regionale markten via pijpleidingen van aardgas worden voorzien.
Momenteel doorkruist de West-Afrikaanse gaspijpleiding het grondgebied van Nigeria, Benin, Togo en Ghana en een andere pijpleiding verbindt Zuid-Afrika met Mozambique. Dat systeem wordt nog verder uitgebreid via verschillende projecten, zoals de Afrikaanse Renaissance-pijpleiding – een van de twee tussen Mozambique en Zuid-Afrika – en een initiatief dat de levering van gas vanuit Tanzania aan Oeganda mogelijk maakt. In Nigeria werkt men ten slotte aan de Trans-Sahara-gaspijpleiding, die reikt tot aan Algerije, en aan een leiding tussen Nigeria en Marokko. Belangrijk aan deze laatste twee pijpleidingen is dat ze kunnen worden aangesloten op de Europese gasnetwerken.
Export leidt hoe dan ook tot de uitputting van een niet-hernieuwbare hulpbron
Maar is dat wel mogelijk, om tegelijkertijd naar buiten toe uit te breiden en intern te optimaliseren? Zijn die twee doelen verenigbaar? Kunnen gasleveringen aan Europa worden verhoogd terwijl tegelijkertijd de Afrikaanse huishoudens en productiesector van energie worden voorzien? Hoe kunnen projecten op de buitenlandse markt worden gecombineerd met de energietransitie waar zoveel mensen in Afrika en Europa terecht om vragen?
Sommigen zijn van mening dat al deze doelstellingen samenvallen. Hun voornaamste argument is het geloof dat groeiende Europese belangstelling zal leiden tot de investeringen die nodig zijn om de energiebronnen te exploiteren. Verder wordt beweerd dat de uitvoer van gas naar Europa Afrikaanse landen aanvullende middelen zal verschaffen om in de eigen ontwikkeling te investeren. Maar er zijn factoren die stemmen tot een minder optimistische houding.
Risico’s van aardgas
De energiebehoeften van Afrika zijn veel groter dan die van Europa. Hoezeer de productie en beschikbaarheid van gas op een gegeven moment ook mogen toenemen, export leidt hoe dan ook tot de uitputting van een niet-hernieuwbare hulpbron. Zo kan een soort hypotheek ontstaan, die de middellange- en langetermijnstrategie voor de ontwikkeling van Afrikaanse energie en industrie in de weg staat.
De infrastructuur die de elektriciteitsvoorziening en de levering van gasflessen aan huishoudens op het continent mogelijk maakt, is niet geschikt voor de export van gas. Waar sprake is van gasexport, ontstaan vaak zogenaamde enclave-economieën. Er zijn talrijke verhalen over mislukte ontwikkelingsprocessen die geworteld waren in de winning en verkoop van natuurlijke hulpbronnen.
De aanleg van meer gasinfrastructuur zou ontwikkeling dus flink kunnen tegenwerken
Ook vanuit andere hoek klinken tegenargumenten, namelijk van Afrikaanse milieugroeperingen: gas is een fossiele brandstof, die bijdraagt aan klimaatverandering. Investeren in gas betekent dus dat er minder geld wordt besteed aan de bevordering van hernieuwbare energiebronnen. De Europese belangstelling zou bovendien van korte duur kunnen blijken, aangezien de EU ernaar streeft haar afhankelijkheid van fossiele brandstoffen vóór 2030 drastisch te verminderen. De aanleg van meer gasinfrastructuur zou ontwikkeling dus flink kunnen tegenwerken.
Net als andere onderaardse grondstoffen leidt de aanwezigheid van gas nogal eens tot perverse, politieke situaties in landen waar het sociaal contract tussen heerser en burger op losse schroeven staat. Zo worden de opbrengsten van gasverkoop vaak ingezet om de macht en de rijkdom van machthebbers uit te breiden, en niet om openbare diensten en economische ontwikkeling te financieren.
Het spreekt voor zich dat de stabiliteit van het sociaal contract en van staatsinstellingen in verschillende Afrikaanse landen sterk uiteenloopt. Maar externe partijen maken geen onderscheid tussen meer of minder democratische regeringen. Paradoxaal genoeg kan Europa’s streven om op het gebied van energie autonoom te worden en niet langer afhankelijk te zijn van een autocraat als Vladimir Poetin, uiteindelijk een steun zijn voor andere autocraten.
Toekomstige dilemma’s
Op een moment als dit, waarop iedereen onder hoogspanning staat, zullen Afrikaanse en Europese leiders weinig interesse hebben in deze redenen, die ertegen pleiten om Europa van meer Afrikaans gas te voorzien. Gelukkig neemt dit alles niet de aandacht weg van de tweede en derde strategie van het REPowerEU-plan, waarmee enige vooruitgang kan worden geboekt, namelijk energiebesparing en versnelde overgang op hernieuwbare energiebronnen.
Ook Afrika kan een belangrijke rol spelen bij de productie van deze schone energiebronnen, zowel voor binnenlands gebruik als voor export. Maar ook dit toekomstbeeld levert dilemma’s op. We kunnen nog niet voorzien wat voor evenwicht Afrikaanse leiders vinden tussen de belangen van internationale investeerders en de behoeften van hun eigen burgers.
Honderden gevangenen, waaronder ongeveer zestig jihadisten, zijn ontsnapt uit een gevangenis in de buurt van Abuja na een aanval die woensdag werd opgeëist door Islamitische Staat (IS). ’Zwaarbewapende mannen vielen dinsdagavond de gevangenis binnen’ nadat ze de muren met explosieven hadden neergehaald, meldde Voice of America(VOA).
De autoriteiten verklaren dat een gevangenbewaarder werd gedood en dat ongeveer zeshonderd gevangenen door de schutters werden bevrijd alvorens door de nationale veiligheidsdiensten te worden teruggedreven. In de gevangenis zaten commandanten van onder meer Ansaru, een aan Al-Qaida gelieerde jihadistische groepering.
President Muhammadu Buhari bezocht de plek woensdagmiddag. ‘De aanval op de gevangenis van Abuja is het recentste incident in een reeks van wijdverspreide gewelddadige aanvallen, gepleegd door gewapende bendes in Nigeria.’
De gevangenis werd woensdag zwaar bewaakt omdat de autoriteiten zijn begonnen met het zoeken naar vermiste gevangenen. Er zouden tot driehonderd ontsnapte gevangenen zijn teruggevonden.
Bij een nieuwe aanslag in Nigeria zijn minstens tweeëndertig doden gevallen. Gewapende bendes op motoren hebben verschillende dorpen bestormd in de deelstaat Kaduna, ten noorden van de hoofdstad Abuja, zo meldt The Nigerian Guardian. Volgens de autoriteiten duurde de aanval afgelopen zondag van twaalf tot zes uur ‘s middags. Ook een kerk was het doelwit.
Er gingen geruchten rond dat de terroristen gebruik zouden hebben gemaakt van helikopters. De commissaris van Binnenlandse Veiligheid en Binnenlandse Zaken, Samuel Aruwan, ontkracht dat verhaal. Hij verklaarde dat de helikopter in kwestie tot de Nigeriaanse luchtmacht behoorde en was gestuurd om de bendes af te weren, meldt Punch.
In 2021 zijn 2600 burgers bij dit soort aanvallen in Nigeria omgekomen, aldus ACLED, een wereldwijde organisatie die data verzamelt over conflictgebieden.
Nigeria was vorige week opnieuw getuige van dodelijke aanvallen door gewapende bendes in de noordwestelijke staat Zamfara. De regering heeft grote moeite met het stoppen van de herhaaldelijke aanslagen die de bevolking terroriseren, aldus de internationale pers.
Bij verschillende aanvallen door gewapende bendes in de staat Zamfara zijn vorige week zeker tweehonderd mensen om het leven gekomen. Dit liet een woordvoerster van Sadiya Umar Farouq, de Nigeriaanse minister van Humanitaire Zaken, dit weekend weten, aldus Al Jazeera. Grote aantallen bandieten op motoren gingen dagenlang tekeer in lokale gemeenschappen, waarbij mensen werden neergeschoten en huizen in brand werden gestoken.
Daarmee was het ‘een van de dodelijkste’ aanslagen in het noordwesten van Nigeria tot nu toe, volgens Voice of America. De aanvallen die plaatsvonden in negen verschillende dorpen, begonnen vorige week dinsdag en duurden tot donderdag. De autoriteiten lieten weten dat er naast de tweehonderd slachtoffers nog veel dorpelingen worden vermist.
Terroristen
De bijna tienduizend mensen die het geweld inmiddels zijn ontvlucht, zijn volgens de autoriteiten bang om naar huis terug te keren, meldt Voice of America. Overlevenden bevestigden aan BBC dat ‘motorbendes dorp na dorp aanvielen en zonder onderscheid op de bevolking schoten’.
Enkele dagen voor de aanvallen had de regering de bandieten officieel tot terroristen bestempeld, waardoor veiligheidstroepen zwaardere sancties konden opleggen aan de bendes en hun aanhangers.
Dat resulteerde in militaire luchtaanvallen rond de schuilplaatsen van de gewapende bendes, waarbij volgens de autoriteiten meer dan honderd bandieten werden gedood, waaronder twee van hun leiders. Inwoners van de staat Zamfara beschouwen de aanvallen op hun dorpen als een vergelding voor deze militaire acties.
De bendes maken deel uit van geavanceerde netwerken van criminelen die opereren in een heel groot gebied en die zich vaak bezighouden met veediefstal, ontvoeringen voor losgeld en het doden van degenen die zich tegen hen verzetten.
Ook BBC beschouwt de aanslagen als een reactie op de militaire luchtaanvallen, die enkele criminele bendes ertoe dwongen hun schuilplaatsen in het bos te verlaten. ‘Deze groepen kwellen de Zamfara-regio en de aangrenzende staten al jaren’, aldus de BBC.
‘Ontvoering is de snelst groeiende markt in Nigeria’
Volgens Al Jazeera vindt het geweld zijn oorsprong in botsingen tussen nomadische herders en sedentaire boeren die strijden om natuurlijke hulpbronnen en land. In de loop van de tijd zijn bepaalde groepen overgestapt op de georganiseerde misdaad.
Sinds eind 2020 richten bendes zich ook op scholen, en ontvoeringen van meer dan veertienhonderd scholieren zorgden voor grote internationale verontwaardiging. ‘Ontvoering is de snelst groeiende markt in Nigeria’, zegt Ahmed Idris, de correspondent van Al Jazeera in Abuja, ‘vooral in de gebieden in het noordwesten van het land waar waar weinig of geen overheidstoezicht is.’
‘Het conflict wordt steeds dodelijker naarmate de veiligheidstroepen worstelen om het probleem aan te pakken’, aldus Idris, die eraan toevoegde dat de middelen steeds schaarser worden nu het leger moet worden ingezet bij crises die woeden in vierendertig van de zesendertig Nigeriaanse staten.
Volgens Yusuf Anka, een veiligheidsanalist in de regio die werd geïnterviewd door The Guardian, zijn de acties van het leger tegen de bendes een bron van zorg voor de lokale bevolking, die represailles vreest. De geschiedenis laat namelijk zien dat bandieten na dergelijke operaties de neiging hebben om hun woede af te reageren op lokale gemeenschappen, aldus Anka.
‘De soldaten komen en vertrekken weer binnen enkele weken‘
Hij ziet dat ook als reden waarom de bevolking uiteindelijk de hoop verliest. ‘De soldaten komen en vertrekken weer binnen enkele weken, maar de lokale bevolking betaalt de prijs‘, is zijn analyse. De luchtaanvallen zijn vaak te beperkt om effectief te zijn, omdat bandieten kans zien om op de vlucht slaan en naar andere delen van de regio trekken.
Wat het leger moet doen, volgens Anka, is operaties lanceren in de gehele regio, zodat bandieten niet zo makkelijk van de ene plek naar de andere kunnen gaan. Hij pleit ervoor om ‘passende bescherming te installeren’, bijvoorbeeld door grootschalige operaties te op te zetten en zo te voorkomen dat de bendes de tijd en de vrijheid vinden om van schuilplaats te veranderen.
Nigeria ontving vorige maand 1 miljoen coronavaccins uit Europa. Maar die konden integraal de prullenbak in omdat hun uiterste houdbaarheidsdatum was verlopen. Dat is niet alleen voor Nigeria schadelijk, maar ook voor Europa zelf – en voor de rest van de wereld.
Positieve berichten uit Zuid-Afrika
‘De stroom gevallen van omikron in Zuid-Afrika lijkt net zo snel af te nemen als dat die toenam’, bericht The Washington Post.
Zuid-Afrika’s toonaangevende specialist op het gebied van infectieziekten, Salim Abdool Karim, zei woensdag dat ‘de epidemische piek van nieuwe omikrongevallen snel voorbij was in Zuid-Afrika’ en dat hij verwachtte dat ‘bijna alle landen op hetzelfde pad zitten’.
Zuid-Afrika was het eerste land waar de variant werd aangetroffen, en ‘de wereld observeert zorgvuldig de ontwikkelingen aldaar, om te weten wat ze kan verwachten’, merkt AP op .
Marta Nunes, onderzoeker bij het Department of Vaccins and Infectious Disease Analysis aan de Universiteit van Zuid-Afrika in de Witwatersrand, bevestigt aan het persbureau dat de golf van besmetting in het geval van omikron ‘kort’ is geweest, en verzekert ons dat ‘het niet ongewoon is in de epidemiologie om getuige te zijn van een zeer sterke stijging, zoals die werd waargenomen in november, gevolgd door een plotselinge daling’.
Ondanks deze ‘glimpen van hoop’ roept de wetenschappelijke gemeenschap op tot voorzichtigheid, onderstreept The Guardian. ‘Het is niet precies duidelijk waarom de waargenomen gevallen minder ernstig zijn, en de situatie in Zuid-Afrika – waar de bevolking erg jong is – is mogelijk niet vergelijkbaar met die in andere landen die getroffen zijn door de omikron’, aldus het Britse dagblad.
Professor Karim zegt ook tegen The Washington Post dat ‘meer dan 70 procent van de Zuid-Afrikanen al is geïnfecteerd met een eerdere variant, wat waarschijnlijk leidt tot een sterkere immuunrespons bij een groot deel van de bevolking’.
Als je kijkt op de site van Our World in Data, dan zie je in één oogopslag hoe coronavaccins over de wereld verdeeld zijn. Van de inwoners in de Verenigde Arabische Emiraten was op 19 december van dit jaar 90,28 procent geheel en 8,71 procent gedeeltelijk ingeënt. Het gemiddelde van de wereld ligt op 47,50 procent volledig gevaccineerd en 9,34 procent gedeeltelijk. Onderaan de lijst van de achtentwintig landen met de meeste inwoners bungelt Nigeria, met 1,91 procent en 1,96 procent.
Die karige 2 procent van de 200 miljoen Nigerianen die volledig is gevaccineerd zal niet snel toenemen als het gedrag van rijke landen en vaccinproducenten niet verandert, zo blijkt uit een artikel van Annalisa Merelli in Quartz. ‘In Nigeria verliep de houdbaarheidsdatum van maar liefst 1 miljoen doses van het covid-19-vaccin van AstraZeneca voordat ze konden worden gebruikt’, schrijft Merelli.
De berichtgeving over die vaccins komt van persbureau Reuters. Dat schreef op 7 december: ‘Tot een miljoen covid-19-vaccins zijn naar schatting vorige maand in Nigeria verlopen zonder te zijn gebruikt, aldus twee bronnen. Het is een van de grootste verliezen van vaccins en toont aan hoe moeilijk Afrikaanse landen het hebben om aan hun inentingen te komen.’
Het risico neem toe dat nieuwe varianten zich over de rest van de wereld verspreiden
Afrikaanse regeringen, die meer dan een miljard mensen vertegenwoordigen, dringen volgens Reuters aan op levering van meer vaccins. Aangezien de inentingspercentages achterblijven bij rijkere regio’s, neemt het risico toe dat nieuwe varianten zich over de rest van de wereld verspreiden, zoals gebeurde met omikron vanuit Zuid-Afrika.
Een recente toename van het aanbod zorgt voor een nieuw probleem, aldus Reuters: veel Afrikaanse landen hebben niet de capaciteit voor een snelle vaccinatiecampagne en van sommige vaccinleveringen is de houdbaarheid slechts kort. De doses die in november verliepen waren volgens Reuters gemaakt door AstraZeneca en werden geleverd vanuit Europa via Covax (COVID-19 Vaccines Global Access), een internationaal programma onder toezicht van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) om coronavaccins die door rijke landen zijn geschonken te distribueren aan arme landen.
Maar, schrijft Merelli, ‘Nigeria had onvoldoende tijd om de voorraad te distribueren voordat een groot deel ervan was verlopen – in sommige gevallen was dat vier tot zes weken, in tegenstelling tot de houdbaarheid van het AstraZeneca-vaccin die zes maanden bedraagt.’ Daardoor ging een groot deel van de gedoneerde vaccins verloren.
De VS, het VK en Canada laten miljoenen doses vervallen en zelfs te vernietigen, ook al zit de rest van de wereld te springen om voorraden
Volgens Merelli is het bij grote immunisatiecampagnes normaal dat vaccins verloren gaan, maar ze verwijt rijke landen zoals de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Canada ‘arrogantie’ door miljoenen doses te laten vervallen en zelfs te vernietigen, ook al zit de rest van de wereld te springen om voorraden.
In Nigeria speelde ook nog een ander probleem: het aantal verspilde doses was erg groot en toen de zending arriveerde waren de vaccins al relatief dicht bij hun vervaldatum, maar dat gebeurde dan ook nog eens in een provincie die nog niet in staat was om een snelle distributie te garanderen; ziedaar opnieuw een aanwijzing voor de ernst en de complexiteit van vaccinongelijkheid, aldus Merelli.
Blunders
De blunder in Nigeria is volgens Merelli niet de eerste. In november berichtteReuters over Namibië dat, ondanks dat er behoefte was aan vaccins, gedwongen was om doses te vernietigen omdat hun resterende houdbaarheid niet lang genoeg was om ze op tijd te distribueren. ‘Namibië waarschuwt dat meer dan 268.000 doses AstraZeneca en Pfizer-vaccins het risico lopen te moeten worden vernietigd’, schreef Reuters.
Onder de kop ‘Waarom sommige Afrikaanse landen hun vaccins niet kunnen gebruiken’, melddeBBCbegin juni dat ook Zuid-Soedan, de Democratische Republiek Congo en Malawi vaccins die door rijke landen waren geschonken moesten vernietigen of retourneren omdat ze deze gezien hun houdbaarheidsdatum te laat hadden ontvangen voor verspreiding.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) kon Nigeria in november 800.000 doses distribueren die tegen hun vervaldatum aan zaten, dankzij een plan dat de vaccinfaciliteiten vergrootte, schrijft Merelli. Maar, merkt ze op, aangezien rijke landen vaccins blijven hamsteren, ook nu nog, een jaar nadat de wereldwijde vaccinatiecampagne begon, blijft wereldwijde herverdeling vrijwel beperkt tot restzendingen die te laat aankomen om ze optimaal te kunnen benutten.
‘Het merendeel van de donaties tot nu toe was echter ad hoc, met karige kennisgeving en korte houdbaarheidstermijnen’
Merelli schrijft: ‘De voormalige Britse premier Gordon Brown waarschuwde eind september in The Guardian dat 100 miljoen doses overtollige vaccins rond december in rijke landen verloren zouden gaan en drong er bij die landen op aan om ze in plaats daarvan te doneren. Maar zelfs met een tijdige reactie destijds zouden de ontvangende landen waarschijnlijk nog maar een paar weken hebben gehad om de doses toe te dienen.’
‘GAVI, (Global Alliance for Vaccines and Immunization)’, aldus Merelli, ‘prees Nigeria in een statement namens Covax, die zij samen met de WHO leidt, voor het toedienen van grote aantallen doses in korte tijd, en wees daarbij op een belangrijk probleem dat het vermogen van arme landen beperkt om te distribueren wat ze ontvangen: het ontbreken van een voorspelbare en betrouwbare stroom van vaccins.’
Toevoer
GAVI schreef in de genoemde verklaring: ‘Ook al zijn er de afgelopen weken meer doses vaccins naar arme, voornamelijk Afrikaanse, landen gestuurd, het merendeel van de donaties tot nu toe was echter ad hoc, met karige kennisgeving en korte houdbaarheidstermijnen. Dat maakt het voor landen een enorme uitdaging om vaccinatiecampagnes te plannen en de opnamecapaciteit te vergroten. Om een hogere dekkingsgraad over het hele continent te bereiken en om donaties een duurzame bron van levering te laten zijn, die de aankopen via AVAT (African Vaccine Acquisition Trust) en Covax kunnen complementeren, zal deze trend moeten veranderen.’
Merelli voegt daaraan toe dat het gebrek aan een gestage toevoer een uitdaging is ‘voor landen die al worstelen met een gebrek aan koelkasten of betrouwbare elektriciteit om het vaccin op afgelegen locaties op te slaan, een gebrek aan mensen om de levensreddende injecties toe te dienen, een tekort aan spuiten en de noodzaak om andere grote immunisatiecampagnes te verrichten naast die voor covid-19.‘
‘Fabrikanten hebben hun zendingen naar Covax uitgesteld, terwijl we weten dat ze aan andere kopers en landen leverden’
Ook de vaccinfabrikanten hebben verantwoordelijkheid. Merelli citeert Soumya Swaminathan, wetenschapper bij de Wereldgezondheidsorganisatie, die recentelijk op een persconferentie zei, ‘We hebben gezien dat fabrikanten hun zendingen naar Covax hebben uitgesteld, terwijl we weten dat ze aan andere kopers en landen leverden.’
Merelli onderstreept nog eens hoe belangrijk het streven naar wereldwijde immuniteit is: ‘Zoals de opkomst van omikron heeft aangetoond, wordt de hele wereld bedreigd door nieuwe varianten totdat mondiaal betere immuniteit is bereikt. Rijke landen en producenten moeten stoppen met het behandelen van arme landen als opslagplaatsen voor snel vervallende restzendingen; pas dan hebben we een kans om daadwerkelijke controle over de pandemie te krijgen.’
De techsector in Nigeria is booming en het succes trekt ook grote internationale investeerders aan. Maar voordat een start-up toegang krijgt tot het grote geld, moet deze al een naam hebben opgebouwd. Zie daar de rol voor lokale investeerders, die zo in korte tijd hun geld vele malen kunnen terugverdienen – én weer kunnen investeren in nieuwe start-ups.
In 2010 zegde Idris Ayodeji Bello zijn goedbetaalde baan bij een grote oliemaatschappij in Texas op om terug te keren naar Nigeria. Hij dacht dat de Nigeriaanse technologiesector op doorbreken stond en zette daarom samen met drie partners de Wennovation Hub op, een technologiehub om ondernemers te helpen en innovatieve ideeën te testen. ‘We wilden uitvogelen hoe we al die ideeën in bedrijven konden vertalen,’ zegt hij.
In 2012 namen Bello en zijn partners, destijds alle drie begin dertig, nog meer risico. Ze plunderden hun eigen pensioenpotje om het LoftyInc Afropreneurs Fund 1 op te zetten, een durfkapitaalfonds dat beloftevolle nieuwe start-ups hielp met kapitaalinjecties van 25.000 tot 50.000 dollar. Het technologische ecosysteem van Nigeria bevond zich nog in het beginstadium en een aantal van hun investeringen liep op niets uit. Maar twee van die start-ups, het ontwikkelaarsplatform Andela en het fintechbedrijf Flutterwave, trokken later honderden miljoenen aan vervolginvesteringen.
De omvang van de gemiddelde investering in Nigeriaanse start-ups is flink gegroeid sinds de tijd dat Bello zijn eerste cheques uitschreef. In maart haalde Tiger Global 170 miljoen op voor Flutterwave, zodat dit bedrijf inmiddels meer dan een miljard waard is en daarmee de derde ‘unicorn’ (een startend bedrijf met een marktwaardering van meer dan 1 miljard dollar) in Nigeria werd. En in augustus staken het Japanse SoftBank en Sequoia Capital China samen 400 miljoen dollar in het in Lagos gevestigde Opay, een betaalsysteem voor mobiele telefoons.
Volwassen
De interesse van deze investeerders, grote spelers op het vlak van technologie in opkomende markten, wordt door oprichters van nieuwe start-ups als een bewijs gezien dat het Nigeriaanse ecosysteem volwassen begint te worden. Waar die grote jongens zich wagen, volgen andere investeerders meestal wel. ‘Ik heb het afgelopen jaar geen groot investeringsfonds gesproken dat niet op zoek is naar serieuze kansen om hun geld aan het werk te zetten in Afrika,’ zegt Aaron Fu, hoofd van de afdeling groei bij Catalyst Fund, een mondiaal opererende start-up accelerator.
Investeerders voorspellen al meer dan tien jaar dat Nigeriaanse start-ups op doorbreken staan, maar het land kampte de afgelopen jaren met diverse aanloopproblemen in zijn technologische ecosysteem. Het groeiende gebruik van internet en de grootschalige verspreiding van smartphones creëren kansen om in te breken in traditionele sectoren zoals de detailhandel en de financiële dienstverlening, maar de start-ups liepen vaak stuk op een zwakke infrastructuur, zwalkend overheidsbeleid en gebrek aan kapitaal.
Schaalvergroting bleek in Nigeria vaak een hele opgave. Met ruim 210 miljoen inwoners heeft het wel een grote bevolking, maar het gemiddeld inkomen blijft laag en het kost bedrijven moeite om een grote en toegankelijke markt aan te boren. Daarbij is er sprake van een financieringskloof: de bedragen die de bedrijven nodig hebben zijn te groot voor lokale investeerders, maar te klein voor internationale investeringsfondsen. ‘Het kwam wel voor dat een start-up die aantoonbaar levensvatbaar was en een gat in de markt vulde zijn activiteiten toch niet kon opschalen, omdat de grote jongens het nog te vroeg vonden om erin te stappen en de kleinere investeerders al aan hun taks zaten,’ zegt Olumide Soyombo, medeoprichter van het durfkapitaalfonds Voltron Capital.
‘De laatste tijd blijkt dat investeerders Afrika echt zien zitten. Dat is nieuw’
In het verleden werd dat probleem opgelost door lokale investeerders die geld ophaalden bij een netwerk van geldschieters. ‘Wij waren als het ware de eerste dames op de dansvloer, als de muziek begint te spelen,’ grapt Soyombo, een vroege investeerder in Paystack, dat vorig jaar voor 200 miljoen dollar werd overgenomen door de Amerikaanse fintechgigant Stripe. Er zijn tekenen dat dit begint te veranderen. Volgens cijfers van de website Africa: The Big Deal is het aantal Nigeriaanse investeringsrondes waarin meer dan een miljoen dollar werd opgehaald tussen 2019 en de eerste negen maanden van 2021 ruim verdubbeld, van 25 naar 47. ‘Investeerders hebben Afrika al een tijdje in het vizier, maar ze speelden altijd op safe,’ zegt Rebecca Enonchong, voorzitter van Afrilabs, een pan-Afrikaans netwerk van innovatiehubs. ‘De laatste tijd blijkt uit de omvang van de investeringen dat ze Afrika echt zien zitten. Dat is nieuw.’
Tiger Global had in de Nigeriaanse start-upwereld een kleine tien jaar geleden al eens wat pogingen gewaagd, met investeringen in Jobberman, een vacatureplatform, Wakanow, een reisbureau-app, en Cheki, een marktplaats voor auto’s. In 2012 baarde het fonds opzien door 8 miljoen dollar te steken in de streamingdienst IrokoTV. En voor de investering van 1 miljoen in Jobberman had Tiger Global wel achtergrondonderzoek gedaan, maar volgens Opeyemi Awoyemi, een van de Jobberman-oprichters, hadden ze minder oog voor het bedrijf zelf dan voor de kansen op de markt. ‘Toen ze met ons kwamen praten,’ zegt hij, ‘was dat een kort gesprek waarin ze al na een halfuur met een aanbod kwamen.’ Typerend voor de snelheid waarmee Tiger Global vaak te werk gaat – iets waar rivalen wel kritiek op hebben.
Fintech
Maar na die eerste investeringen duurde het tot 2021 voordat Tiger Global zich weer op de Nigeriaanse markt begaf. Een ingewijde zegt dat het kapitaalfonds inmiddels vergevorderde gesprekken voert met een ander Nigeriaans bedrijf en zich oriënteert op nog meer mogelijke investeringen in fintechbedrijven. Tiger Global wilde geen commentaar geven.
Fintech wordt als een logische ingang voor mondiale investeerders beschouwd, vanwege het potentiële rendement en hun ervaring met deze sector elders in de wereld. Meer dan de helft van de volwassen Nigerianen heeft geen bankrekening en maar twee procent van de bevolking kan een krediet afsluiten. Fintechbedrijven kunnen in dat gat stappen – mits de regelgeving het toelaat – en dan een enorme markt aanboren. Tiger, Softbank en Sequoia zijn grote investeerders in fintech in China, India en Zuidoost-Azië. ‘Iedereen weet hoeveel behoefte er is aan een digitale infrastructuur in Afrika, en hun partners weten hoe fintech werkt,’ zegt Fu van Catalyst Fund over de interesse van de grote investeringsfondsen in Nigeria.
Voor de opstartfase zijn bedrijven nog steeds vooral aangewezen op lokale investeerders
De komst van grote internationale durfkapitaalfondsen veroorzaakt opwinding bij start-ups en lokale investeerders in de Nigeriaanse technologiesector. Al waarschuwden de mensen die wij spraken wel dat internationale investeerders er goed aan doen om lokale investeringspartners te zoeken die hen kunnen helpen bij het inschatten van lokale kansen en percepties.
De grote investeringsfondsen bieden zowel lokale investeerders als start-ups bovendien de kans om ergens uit te stappen (wat binnen de huidige markt nauwelijks mogelijk is) middels de doorverkoop van aandelen. Soyombo en Bello, die allebei enorm hebben verdiend aan hun investering in Paystack en Flutterwave, zien hier kansen liggen en hebben al aangekondigd nieuwe investeringsfondsen op te zullen zetten.
Dit kan van cruciaal belang zijn. Al zijn ze nog zo groot en strooien ze soms met geld, fondsen als SoftBank en Tiger Global investeren zelden in bedrijven die nog in de opstartfase zitten, zeker in zo’n minder ontwikkelde markt als Nigeria. Voor de opstartfase en steun bij de ontwikkeling van hun ideeën zijn bedrijven nog steeds vooral aangewezen op lokale investeerders.
Bij de 359 investeringsrondes voor Afrikaanse start-ups die in 2020 meer dan 200.000 dollar opleverden, ging het volgens cijfers van het investeringsplatform Partech in 64 procent van de gevallen om bedrijven in de opstartfase. Maar die waren samen wel goed voor 220 miljoen van de 1,4 miljard dollar die in heel Afrika in start-ups werd geïnvesteerd. Op basis van behaalde successen kunnen lokale investeerders nu ook grotere fondsen oprichten om weer grotere bedragen in bedrijven te investeren. Al zegt Soyombo dat je je nooit te vroeg rijk moet rekenen. ‘Je krijgt zo’n fonds alleen bij elkaar op grond van je eerdere prestaties, en van daaruit kunnen we dan echte grote fondsen gaan aantrekken.’
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
