De Braziliaanse president zei protesten te begrijpen
De Braziliaanse president Jair Bolsonaro heeft voor het eerst gereageerd op de verkiezingswinst van zijn rivaal Lula bij de presidentsverkiezingen. Bolsonaro weigerde Lula te feliciteren en noemde zijn rivaal in het geheel niet in zijn eerste reactie sinds zijn verlies. Hij richtte zich vooral tot zijn aanhangers, schrijft de BBC.
Sommige aanhangers van Bolsonaro weigeren zich neer te leggen bij hun verlies en demonstreren tegen de overwinning van Lula. Bolsonaro zei zelf in de maanden voor de verkiezingen dat het zeer aannemelijk was dat er fraude gepleegd zou worden bij de stembusgang. Nadat bekend werd dat Lula de verkiezingen had gewonnen, hebben verschillende vrachtwagenchauffeurs snelwegen geblokkeerd.
Bolsonaro weigerde te reageren op de uitslag, tot dinsdagavond lokale tijd. In een korte toespraak zei de Braziliaanse president dat hij zou blijven strijden voor de waarden van zijn beweging (‘God, vaderland, familie en vrijheid‘) en dat hij begreep dat zijn aanhangers teleurgesteld waren in het electorale systeem in Brazilië.
Schilder Jagjot Singh Rubal legt de laatste hand aan een portret van de vierenzestigjarige Draupadi Murmu, die onlangs is verkozen als nieuwe president van India.
Het is voor het eerst in India dat een vrouw uit een inheemse stam de kans krijgt het land te regeren. Murmu kreeg ruim 64 procent van de stemmen voor haar kandidatuur namens de Bharatiya Janata-partij van premier Narendra Modi. Helaas is de functie van staatshoofd die ze gaat bekleden vooral symbolisch. Het echte beleid wordt bepaald door het kabinet onder leiding van de premier.
Critici beschouwen Al-Sheikh als opvolger Mahmoud Abbas
Hussein al-Sheikh wordt beschouwd als een mogelijke opvolger van Mahmoud Abbas (87), de president van Palestina, schrijft The New York Times, die onlangs een exclusief interview had met de politicus. Sommige critici noemen hem een ‘woordvoerder van de bezetting’.
Jarenlang hield Al-Sheikh toezicht op de moeizame dagelijkse betrekkingen tussen de Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever en het Israëlische leger, een rol die hem impopulair maakte bij het publiek, maar hem wel dichter bij dat publiek bracht, meent de Amerikaanse krant. In mei benoemde Abbas hem voor een hoge post in zijn politieke beweging. De plotselinge opkomst van Al-Sheikh doet analisten en diplomaten speculeren over de vraag of hij wordt klaargestoomd als opvolger.
Volgens de meest recente opiniepeiling wil slechts drie procent van de Palestijnen dat hij hun leider wordt
Zijn snelle promoties, zijn regelmatige interactie met Israëlische functionarissen en zijn rijkdom – zijn familie bezit een lucratieve onroerend-goed- en handelsonderneming – hebben van Hussein al-Sheikh een doelwit van Palestijnse kritiek gemaakt. Volgens de meest recente opiniepeiling wil slechts drie procent van de Palestijnen dat hij hun leider wordt.
Maar voor zijn aanhangers is Al-Sheikh de juiste man in een moeilijke periode: een pragmaticus die het dagelijkse leven van de Palestijnen kan verbeteren in een tijd waarin het grotere doel van een onafhankelijke staat verder lijkt dan ooit. In het interview zegt de politicus dat hij niet denkt dat Israël het serieus meent met het beëindigen van de bezetting, waardoor de Palestijnen geen andere keuze hebben dan te blijven werken binnen de huidige regeling.
‘Het beëindigen van de betrekkingen met Israël of het ontbinden van de Palestijnse Autoriteit zou de Palestijnen in een veiligheidsvacuüm kunnen brengen, waardoor ze nog slechter af zijn dan nu,’ zei hij in het interview. ‘Het alternatief is geweld, chaos en bloedvergieten. Ik weet dat de Palestijnen de prijs zouden betalen.’
Gotabaya Rajapaksa, op de vlucht in Singapore, heeft donderdag zijn ontslagbrief naar het parlement gestuurd, ‘waarmee een einde komt aan bijna drie jaar van een driftig en chaotisch bewind’, aldus Daily Financial Times. De aankondiging zal morgenochtend officieel worden bekendgemaakt, nadat de echtheid van de brief is geverifieerd.
‘Het is een vernederend einde voor een man die in november 2019 met een overweldigende meerderheid werd verkozen op de belofte van een effectief en eerlijk bestuur’, voegt Daily Financial Times eraan toe. Daily News merkt op dat de rust in de straten van Colombo is teruggekeerd. ‘De demonstranten hebben op eigen houtje besloten regeringsgebouwen, waaronder de residentie van de president, te ontruimen om de rust in het land te herstellen’, aldus de krant.
President Gotabaya Rajapaksa vlucht naar Malediven
Na verschillende mislukte pogingen om het Sri Lankaanse grondgebied dinsdag te verlaten, is president Gotabaya Rajapaksa er woensdagochtend eindelijk in geslaagd de Malediven te bereiken. Naar verwachting zal hij van daaruit zijn aftreden aankondigen, meldt CNN.
Rajapaksa en zijn vrouw vlogen met een militair vliegtuig van de Sri Lankaanse luchtmacht naar Malé, op de Malediven. De plaatselijke luchtverkeersleiding weigerde eerst het vliegtuig te laten landen, ‘tot de tussenkomst van de voorzitter van het parlement van de Malediven en zijn voormalige president Mohamed Nasheed‘, aldus de zender.
Uren nadat de president Sri Lanka ontvluchtte, heeft premier Ranil Wickremesinghe in het hele land de noodtoestand uitgeroepen, nu betogers de straten van de hoofdstad Colombo zijn opgegaan. Ook gaf Wickremesinghe het ministerie van Defensie opdracht om in Colombo en de rest van de westelijke provincie van het land een avondklok in te stellen.
Zeldzame telefoongesprekken tussen Israël en Palestina
De nieuwe premier van Israël, Yair Lapid, en de Israëlische president Isaac Herzog voerden vrijdag ‘zeldzame telefoongesprekken’ met de Palestijnse president Mahmoud Abbas, meldt Middle East Eye. Hussein al-Sheikh, secretaris-generaal van het uitvoerend comité van de Palestijnse Autoriteiten, bevestigde het telefoongesprek tussen Abbas en Lapid.
De Israëlische premier liet in een verklaring weten dat hij Abbas ‘een gezegend Offerfeest’ wenste en dat ze spraken over ‘het voortzetten van de samenwerking en het verzekeren van kalmte en de-escalatie’ voorafgaand aan het bezoek van de Amerikaanse president Joe Biden aan het Midden-Oosten. Ook liet Herzog weten dat hij het bezoek van Biden met Abbas in een telefoongesprek had besproken.
De telefoontjes volgen minder dan vierentwintig uur na het bezoek van de Israëlische minister van Defensie aan Ramallah
De telefoontjes van Lapid en Herzog naar Abbas volgen minder dan vierentwintig uur na het bezoek van de Israëlische minister van Defensie Benny Gantz aan Ramallah, waar hij donderdag laat op de avond met Abbas sprak. Ook dat was een ‘uitzonderlijke ontmoeting’, schrijft Middle East Eye.
Gantz, voormalig stafchef van het leger en leider van de centristische Blauw-Wit-Partij, ontmoette Abbas om ‘de veiligheid en civiele coördinatie te bespreken voorafgaand aan het bezoek van de Amerikaanse president aan Israël’, aldus een verklaring die de minister liet uitgaan. In de verklaring wordt gemeld dat er ‘op een positieve manier’ werd gesproken. Beide partijen kwamen overeen ‘dat de coördinatie van de veiligheid moet worden voortgezet en activiteiten die tot instabiliteit kunnen leiden moeten worden vermeden’.
Abbas benadrukte ook het belang van het creëren van een ‘rustige sfeer, waarin president Biden verwelkomd kan worden’.
Dorpelingen hebben één doel: de president naar huis sturen
Terwijl Sri Lanka bezwijkt onder een ernstige economische crisis, zijn honderden mensen sinds april neergestreken in een geïmproviseerd dorp, Gota Go Gama (GGG), vlak bij het kantoor van president Gotabaya Rajapaksa in de hoofdstad Colombo. De Sri Lankanen die hier zijn samengekomen, hebben maar één doel, schrijft The Christian Science Monitor, namelijk de president naar huis sturen.
In een land dat lang te kampen heeft gehad met etnische en religieuze conflicten, is GGG niet alleen een centrum van protest, maar laat het bovendien een glimp zien van hoe een verenigd Sri Lanka eruit zou kunnen zien. In het uitgestrekte tentendorp lijkt het onderlinge wantrouwen, dat generaties lang heerste bij Singalese boeddhisten, hindoeïstische Tamil en moslims, plaats te maken voor broederschap, tolerantie en uitwisseling van ideeën.
‘Gota Go Gama kreeg steun van over het hele eiland, op creatieve en unieke wijze’
Shamara Wettimuny, historicus aan de Universiteit van Oxford, merkt op dat er moed voor nodig is van minderheidsgroepen om mee te doen aan het protest, gezien de jarenlange vervolging door een staat waarvan de meerderheid boeddhistisch is. ‘Gota Go Gama kreeg steun van over het hele eiland, op creatieve en unieke wijze,’ zegt Wettimuny. ‘Het effect van dergelijke ervaringen zal zich misschien niet van de ene dag op de andere in solidariteit vertalen, maar ik heb er vertrouwen in dat we op de lange termijn op een betere plek zullen zijn dan nu.’
Carlos Pérez Ricart van het CIDE, de Commissie voor Waarheidsvinding en Historische Opheldering, vraagt zich hardop af hoe ver de staat mag gaan om de geweldscrisis het hoofd te bieden. ‘Is Bukele het prototype van een nieuw Latijns-Amerikaans leiderschap van rechtse signatuur?’
Keuze uit het archief
Afgelopen week werd Nayib Bukele met duidelijke cijfers herkozen als president van El Salvador. Hij is in eigen land uiterst populair vanwege zijn meedogenloze strijd tegen de bendes die de bevolking voorheen terroriseerden. Buiten El Salvador is zijn imago wat minder rooskleurig: sinds hij in maart 2022 de noodtoestand heeft uitgeroepen om het bendegeweld aan te pakken, zijn willekeurige arrestaties, martelingen en het doden van gevangenen aan de orde van de dag.
In dit artikel van Sinembargo van april 2022 legt Carlos Pérez Ricart van het CIDE, de Commissie voor Waarheidsvinding en Historische Opheldering, uit wat de opkomst van leiders zoals Bukele betekent. ‘Wat er in El Salvador gebeurt, lijkt niet zozeer een erfenis van het verleden, maar een beeld van wat ons in de toekomst te wachten staat.’
Op het Twitteraccount van de president is een fotoverzameling te vinden: honderden afbeeldingen van getatoeëerde mannen. Allemaal zonder hemd en met vastgebonden handen; niemand die lacht. Sommigen staan met hun gezicht naar de muur, anderen kijken strak in de camera. Van de meesten zien we amper hoe hun rug zich ongemakkelijk kromt naar de knieën. Het zijn gevangenen; ze zijn zojuist gearresteerd. Op hun lichaam zie je de sporen van de klappen en zweepslagen die hun zijn toegediend: door het leven en door de politie.
De video’s op het Twitteraccount van de president zijn nog schokkender: personen die lange tijd gehurkt moeten staan in afwachting van hun beurt om te worden kaalgeschoren, kennelijke oproerkraaiers, in een kleine ruimte opeengepakt. Er staan summiere aanduidingen bij de beelden, 280 lettertekens, die niet voldoende zijn om de vreselijke hitte, de strontlucht en het zweet waarmee de opsluiting gepaard gaan te beschrijven.
Op het Twitteraccount wordt ‘de oorlog verklaard aan de gangsters’
Het gaat hier om het Twitteraccount van de populairste president van Latijns-Amerika, Nayib Bukele, de opperbevelhebber van het leger van El Salvador. Op het account wordt ‘de oorlog verklaard aan de gangsters’ en de ‘noodtoestand’ uitgeroepen in het kleinste land van Midden-Amerika. Het gaat hier om het drukst bezochte account over Latijns-Amerikaanse politiek, waar honderden aspirant-tirannen op het hele continent zich met bewondering aan vergapen.
De tweets van de laatste week geven een inkijkje in de relatie tussen Bukele en de bendes in zijn land. Niet dat ze het hele verhaal vertellen, daarvoor is een bezoek aan het kranten- en tijdschriftenarchief nodig. Nauwelijks kwam Bukele in juni 2019 aan de macht of hij begon een reeks geheime onderhandelingen met drie van de belangrijkste straatbendes (maras) van het land, de Mara Salvatrucha-1, Barrio 18 Revolucionario en Barrio 18 Sureños, berucht om hun tatoeëringen. Bukele beloofde verbetering van de gevangenisomstandigheden van de bendeleiders in ruil voor de toezegging dat hun criminele cellen het aantal moorden terug zouden brengen en dat ze de partij van de president electoraal zouden steunen.
De regering heeft het bestaan van zulke onderhandelingen altijd ten stelligste ontkend; niettemin is er een flink aantal door de nieuwssite El Faro opgeduikelde geluidsopnames, foto’s, geschriften en getuigenissen die onze bewering staven.
Akkoorden
Het werkte. De akkoorden tussen de regering van El Salvador en de straatbendes vormen de meest voor de hand liggende verklaring voor de daling van het aantal moorden in het land. Werden er voor de wapenstilstand gemiddeld tien mensen per dag vermoord, de laatste maanden staat het cijfer op iets minder dan drie. Een enorm succes voor een land dat tot voor kort werd beschouwd als het gewelddadigste ter wereld.
Zoals dat meestal gaat met dit soort experimenten functioneerde het pact… tot het ophield te functioneren.
Op zaterdag 26 maart werden er zestig moorden gepleegd in El Salvador. Volgens de eerste artikelen die hierover beginnen te verschijnen bereikte duizenden gangstergroeperingen in alle hoeken en gaten van El Salvador hetzelfde bevel. De boodschap bestond uit één enkel woord: ‘Adelante’ (Voorwaarts). Het was het begin van wat uiteindelijk zal worden aangeduid als de gewelddadigste dag uit de moderne geschiedenis van het land (en dat wil wat zeggen).
Wat ging er mis? Was de regering een van haar beloftes niet nagekomen? Werd de wapenstilstand opgeheven en is wat wij het weekend van 26 maart hebben gezien slechts een voorproefje van een criminele explosie zonder weerga? We weten het niet. Uit de eerste berichten valt in ieder geval op te maken dat de meeste slachtoffers toevallige passanten waren: bakkers, kooplieden, surfers. De stop die een poos op de moorden had gezeten is er weer af.
Nayib Bukele
President Nayib Bukele van El Salvador is een spektakelpoliticus die graag zijn toevlucht zoekt tot ophef en grilligheden. Dat zie je wel vaker bij naar autocratie neigende leiders: veel aandacht voor het imago.
In dat licht moet waarschijnlijk ook de videoboodschap worden gezien die hij op 5 juni 2021 overbracht tijdens een conferentie in Miami over cryptocurrencies en bitcoin. ‘Mijn naam is Nayib Bukele, ik ben de president van El Salvador,’ begon hij. Vervolgens legde hij in het Engels uit dat mensen vaker hun lot in eigen hand moeten nemen en dat hij daarom bitcoin tot officiële munteenheid van zijn land zou maken. ‘Welkom in de toekomst.’
El Salvador, het armste land van Latijns-Amerika, bekend om zijn koffie en de hoogste moordcijfers ter wereld. Een land waar zeventig procent van de inwoners niet eens een bankrekening heeft. Dat zou opeens voorop gaan lopen in de financiële revolutie?
Bukele liet er echter geen gras over groeien. Kort na zijn videotoespraak nam het Salvadoraanse parlement met een versnelde procedure een nieuwe wet aan, en sinds een half jaar is bitcoin nu het officiële betaalmiddel, naast de Amerikaanse dollar, die in 2001 als nationale munt werd ingevoerd.
Iedereen die dat wil, zou zijn boodschappen of belastingen nu moeten kunnen betalen met bitcoin. De regering belooft zoveel nieuwe banen en investeringen dat er een aparte stad voor gebouwd zal moeten worden: Bitcoin City. En ze gaan natuurlijk zelf ook cryptomunten minen, met computers die worden aangedreven door groene geothermische energie, afkomstig uit vulkanen.
Maar het slaat allemaal nog niet echt aan. Veel Salvadoranen zijn ontevreden over de bitcoinwet en ze beschuldigen Bukele van gokken met staatsmiddelen. Toen de overheid geldautomaten liet neerzetten waar je dollars en bitcoins kunt wisselen, staken demonstranten ze in brand. Sindsdien staan er zwaarbewapende soldaten naast. Digitaal betalen in het land lukt vooralsnog bijna nergens.
Noodtoestand
Bukele’s reactie – een mengeling van geschiedschrijving via de media en harde hand – liet niet op zich wachten. Diezelfde 26 maart nog, om acht uur ’s avonds, gaf hij op eigen gezag de Nationale Assemblee bevel in het hele land de noodtoestand af te kondigen. Een paar uur later al waren de eerste individuele basisrechten (het recht op vrijheid van meningsuiting en op samenscholing) opgeschort. De dagen erna werd een reeks hervormingen goedgekeurd die de politie de bevoegdheid gaven om zonder gerechtelijke toestemming telefoons af te tappen en de termijn dat iemand zonder voor de rechter te zijn geleid kan worden vastgehouden te verlengen van drie naar vijftien dagen. Andere maatregelen waren het instellen van gevangenisstraffen tot wel zestig jaar voor bendeleden en de mogelijkheid minderjarigen tot wel tien jaar van hun vrijheid te beroven. Er werd een raad van anonieme rechters ingesteld om deze gevallen af te handelen, een constructie die de weg vrijmaakt voor allerhande vormen van misbruik.
Alle nieuwe maatregelen gingen vergezeld van dreigementen aan het adres van rechters die ‘delinquenten bevoordelen’ met hun vonnissen en die de politie ‘niet hun werk laten doen’. Slachtoffers van de theatrale vertoning van Bukele waren ook de ngo’s die ‘angelitos’ (engeltjes) ‘beschermen’ en ‘romantisch afschilderen’ en zelfs het Inter-Amerikaans Hof voor de Mensenrechten, een orgaan dat ‘bendeleden verdedigt’ en waaruit Bukele nu heeft gedreigd zich terug te trekken.
‘Ik zweer bij God dat ze geen hap rijst meer krijgen, en dan eens kijken hoelang ze het volhouden’
Wat volgde was het verbale geweld op Twitter: dreigementen om de maaltijden in de gevangenissen te schrappen (‘Ik zweer bij God dat ze geen hap rijst meer krijgen, en dan eens kijken hoelang ze het volhouden’), geen sanitaire benodigdheden meer te verstrekken, de opdracht om leden van vijandige bendes in dezelfde cel te stoppen. ‘Ze zullen op de grond slapen en ze zullen zelf het leed ondergaan dat zij het volk hebben aangedaan,’ aldus Bukele. Toen de noodtoestand negen dagen van kracht was meldde de regering de arrestatie van bijna zesduizend vermeende bendeleden. Het gaat om massa-arrestaties, waarbij het er niet toe doet of er belastend bewijs is.
Het is moeilijk te voorspellen hoe dit zal aflopen. Zoals meestal het geval is met dit soort ontwikkelingen die in het teken staan van improvisatie en machtsmisbruik, roepen ze meer vragen dan antwoorden op.
Voorbeeldfunctie
Mag de staat zijn voorbeeldfunctie opgeven om een crisis van deze omvang het hoofd te bieden? Stel dat de middelen effectief zijn, dan nog kun je je afvragen wat de prijs is als staatsinstellingen de gewelddadige praktijken van degenen die zij vervolgen overnemen. Hoeveel jaar achteruitgang betekent dit voorstel van de president van El Salvador wel niet? Wat kunnen de pers, de oppositie en de rest van de bevolking van de staat verwachten als met zo veel gemak de individuele vrijheden opzij worden geschoven?
Vanuit een ruimer perspectief bezien: loopt El Salvador voorop met een politiek programma dat de mensenrechten negeert en een beleid bepleit waarin de onafhankelijkheid van de rechtspraak met voeten wordt getreden? Is dat niet – met wat kleine veranderingen – dezelfde weg die Guatemala nu gaat?
Hebben we hier te maken met het prototype van een nieuw Latijns-Amerikaans leiderschap van rechtse signatuur?
Tot slot moeten we serieus stilstaan bij de vraag wat het leiderschap van Bukele inhoudt. Hebben we hier te maken met het prototype van een nieuw Latijns-Amerikaans leiderschap van rechtse signatuur? In hoeverre is het onvermogen van de regeringen in deze regio om een structurele oplossing te vinden voor de geweldsproblematiek de reden van het echec? Er is geen keus: of we beginnen eindelijk te zoeken naar een samenhangend antwoord op deze vragen, of we zijn gedoemd op dit heilloze pad verder te gaan.
Het is de hoogste tijd om het te hebben over wat nu in El Salvador aan de hand is. We moeten dat kleine land goed onder de loep nemen, want wat daar gebeurt lijkt niet zozeer een erfenis van het verleden – een typisch teken van onderontwikkeling –, maar een beeld van wat ons in de toekomst te wachten staat. Een heel somber beeld.
Het Inter-Amerikaanse Hof voor de Rechten van de Mens (IACHR) heeft woensdag de Peruaanse justitie gevraagd de vrijlating van voormalig president Alberto Fujimori (83) uit te stellen, meldt El Comercio. Op 17 maart herstelde het Grondwettelijk Hof de presidentiële gratie die in 2017 was verleend aan Fujimori en na de beslissing van de rechtbank op maandag, leek zijn vrijlating aanstaande.
Maar het IACHR wil eerst de uitspraak afwachten op het beroep dat is ingediend door de slachtoffers van de massamoorden, die werden gepleegd tijdens het presidentschap van het voormalige staatshoofd (1990-2000). In 2009 werd hij hiervoor tot vijfentwintig jaar gevangenisstraf veroordeeld.
Italië moet eindelijk een vrouw krijgen als president, aldus een groep prominenten uit de culturele wereld in een oproep aan het parlement, dat eind deze maand een opvolger voor Sergio Mattarella kiest. Een ingewikkelde kwestie, meent de Italiaanse pers.
In Rome vindt op 24 januari een bijeenkomst plaats van 1008 stemgerechtigden, bestaande uit afgevaardigden, senatoren en 58 regionale afgevaardigden, die gezamenlijk de volgende president van de republiek Italië zullen kiezen.
In Italië is de president een belangrijke institutionele figuur die de staat vertegenwoordigt, ook al heeft hij geen invloed op de beslissingen van de uitvoerende macht. Die staat momenteel onder leiding van ‘SuperMario’ Draghi. Tot nu toe werd de rol van Italiaanse president nooit door een vrouw vervuld.
Maar daar willen de ondertekenaars van een oproep aan het parlement verandering in brengen, schrijft de Milanese krant Corriere della Sera: ‘Een pleidooi aan de politiek, ondertekend door schrijvers, intellectuelen en persoonlijkheden uit de entertainmentwereld. Een verzoek aangaande de keuze van het toekomstige staatshoofd: “We zeggen het duidelijk: het is tijd om een vrouw te kiezen.”’
De oproep is ondertekend door onder meer Dacia Maraini, Edith Bruck, Liliana Cavani, Michela Murgia, Luciana Littizzetto, Silvia Avallone, Melania Mazzucco, Lia Levi, Andrée Ruth Shammah, Mirella Serri, Stefania Auci, Sabina Guzzanti, Mariolina Coppola, Serena Dandini, Fiorella Mannoia.
‘“Binnenkort wordt u geroepen om de president van de republiek te kiezen – lezen we – en we geloven dat de tijd is gekomen om inhoud te geven aan het idee van gendergelijkheid, dat wordt gedeeld en ondersteund door de meest democratische en progressieve krachten in ons land”, stellen de initiatiefnemers van de oproep’, aldus Corriere della Sera. De krant citeert verder: “We praten over gendergelijkheid, maar vanuit die optiek is Italië een grotendeels onvolledige democratie, zeker in vergelijking met landen als Duitsland, Groot-Brittannië, Oostenrijk, België, Denemarken, IJsland, Noorwegen, Finland. Toch weten we dat er in Italië vrouwen zijn die op grond van hun titels, verdiensten, ervaring en evenwichtigheid het land heel goed op het hoogste niveau zouden kunnen vertegenwoordigen.”’
Om deze wens te vervullen is het theoretisch gezien voldoende als partijen in het parlement er onderling tot overeenstemming over zouden komen. Dat is echter makkelijker gezegd dan gedaan.
Een ingewikkeld compromis
‘De Italiaanse president is een institutionele figuur, die veelal op de achtergrond blijft, maar wel één wiens belang niet mag worden onderschat’, schreef Courier International een tijdje geleden. ‘Vergeleken met zijn Franse tegenhanger neemt de Italiaanse president als zodanig geen actieve politieke rol op zich, maar treedt hij op als arbiter.’
De bepalende rol van de Italiaanse president komt om de hoek kijken in het geval van een crisis, bijvoorbeeld wanneer de regering zijn meerderheid verliest in het parlement, en dat is een veel voorkomend scenario in Italië. In dergelijke gevallen wordt de rol van de president plotseling beslissend. Hij (of zij) leidt de onderhandelingen om opnieuw een regering te vormen op basis van de voorgaande verkiezingen, of besluit om vervroegde verkiezingen uit te schrijven.
Daarom, en ook omdat de stemming persoonlijk en dus niet partijgebonden is, zijn partijen en parlementsleden uiterst behoedzaam in hun keuze. Zo lijkt het bijvoorbeeld onwaarschijnlijk dat Silvio Berlusconi, inmiddels vijfentachtig jaar oud en kandidaat, het tot president zal schoppen, maar niemand zal er een weddenschap op durven afsluiten. Volgens de siteAffaritaliani, zou hij zelfs voldoende stemmen kunnen halen.
Partijen zien zich uiteindelijk vaak gedwongen om zich neer te leggen bij een compromiskandidaat
Aangezien veel kandidaten bij de parlementaire stemming niet voldoende stemmen halen, zien partijen zich uiteindelijk vaak gedwongen om zich neer te leggen bij een compromiskandidaat. De gang van zaken maakt de verkiezing van de Italiaanse president tot een onvoorspelbare affaire die ervoor zorgt dat Italiaanse kranten al maanden schrijven over de aanstaande verkiezingen. Het beperken van het spectrum van mogelijke kandidaten tot alleen vrouwen zou die verkiezing volgens ingewijden alleen nog maar ingewikkelder maken.
Volgens het linkse dagblad Il Fatto Quotidiano betekent dat echter niet dat er geen vrouwelijke kandidaten mogelijk zijn. Integendeel, de krant uit Rome stelde een lijst op van zes vrouwen die geschikt zouden zijn om naar de functie te kunnen solliciteren. Onder hen Rosy Bindi, de voormalige minister van Volksgezondheid van de Partito Democratico (Democratische Partij; centrumlinks); de huidige voorzitter van de kamer, Maria Elisabetta Alberti Casellati (Forza Italia, centrumrechts), en Marta Cartabia, voormalig president van het Constitutionele Hof en de huidige Minister van Justitie. Deze laatste is in de ogen van Il Fatto Quotidiano de meest realistische optie, aangezien zij bij geen enkele partij is aangesloten.
‘Op het moment van de waarheid stemmen politici systematisch op mannen’
Desalniettemin roepen media die dicht bij de Vijfsterrenbeweging (M5S) staan op tot voorzichtigheid, aangezien ‘de kandidatuur van een vrouw voor het presidentschap altijd zal worden gebruikt als een middel om de publieke opinie af te leiden’, aldus de krant.
Die opvatting lijkt bevestigd te worden door Domani. Dit progressieve dagblad publiceerde een paar dagen voordat de oproep van de groep vrouwen openbaar werd gemaakt een artikel over het onderwerp en voorzag het van de kop ‘Tutti vogliono “una donna” al Quirinale ma poi non la votano’ (‘Iedereen wil “een vrouw” voor het presidentschap, maar stemt er vervolgens niet op’). Talloze politici hebben rondom eerdere presidentiële verkiezingen verklaard om een vrouw naar voren te willen schuiven, maar daar is nooit naar gehandeld.
De conclusie van Domani is even beknopt als veelzeggend: ‘De “vrouw”-factor biedt partijen de laatste jaren een favoriet onderwerp ter afleiding. Op de vraag van journalisten, “Wie zou u graag president zien worden?” is maar één politiek effectief en acceptabel antwoord mogelijk: “Een vrouwelijke president, dat zou mooi zijn.” Nogmaals, veel politici geven dat antwoord. Maar op het moment van de waarheid stemmen ze systematisch op mannen.’
De enige zekerheid die er momenteel is in Nicaragua is dat Ortega en zijn vrouw, tevens vicepresident, herkozen willen worden. Dit betekent dat ze de totale macht houden over de overheid, de economie, de politie en het leger.
Onlangs sprak ik via Zoom met mijn vriend de Canadese schrijver John Ralston Saul, oud-voorzitter van PEN International, die een paar jaar geleden in Nicaragua was geweest. De PEN, vroeger de PEN CLUB, werd in 1921 in Londen opgericht met niemand minder dan Joseph Conrad, George Bernard Shaw en H.G. Wells als leden van het eerste uur. De schrijversorganisatie verenigt nu schrijvers van over de hele wereld en houdt zich vooral bezig met het verdedigen van de vrijheid van meningsuiting en de mensenrechten.
John belde me omdat hij benieuwd was hoe het in Nicaragua is, waar de Nicaraguaanse PEN-afdeling onder voorzitterschap van schrijfster Gioconda Belli onlangs haar deuren moest sluiten. We spraken lang over Nicaragua en haalden herinneringen op aan toen ik hem een keer meenam om een kijkje te nemen in de krater van de actieve vulkaan Masaya. Een voor toeristen angstaanjagende diepte waaruit dikke zwaveldampen opstijgen, alsof we in dit land wonen in de bek van de hel, zoals kroniekschrijver Fernández de Oviedo de vulkaankrater omschreef.
Om te beginnen zei ik dat de ene gekozen regering van Latijns-Amerika het beter doet dan de andere en dat de ene democratischer is dan de andere maar dat de democratieën de afgelopen decennia zich hebben kunnen wortelen omdat de kiessystemen vertrouwen wekken en verhalen over fraude, stembussen vol valse stembiljetten – met name van dode mensen – en klunzig vervalste bewijsstukken tot het verleden behoren.
Niemand zal de legitimiteit van de overweldigende verkiezingszege van president Nayib Bukele in El Salvador in twijfel trekken. Of hij die absolute meerderheid die hem de totale controle over het land geeft, zal gebruiken om de democratie te bestendigen of om zeep te helpen, zal moeten blijken. De stemmen die hij heeft gekregen zijn eerlijk geteld. En als in Peru het vertrouwen in de politiek in een voortdurende crisis verkeert, komt dat niet door verkiezingsfraude maar doordat de verkozen leiders keer op keer corrupt blijken te zijn.
Anders is het in Nicaragua waar de grondwet dicteert dat er in november van dit jaar presidentsverkiezingen en parlementaire verkiezingen worden gehouden. Over een paar maanden dus, maar er worden geen voorbereidingen getroffen die de indruk wekken van een eerlijk electoraal proces om een democratische transitie mogelijk te maken.
In een resolutie van de Algemene Vergadering van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) van november vorig jaar staan de basisvoorwaarden waaraan onze verkiezingen moeten voldoen om eerlijk te verlopen: ‘deugdelijke’ onderhandelingen tussen de regering en de oppositie ‘waarvan niemand wordt uitgesloten’; ‘grondige’ electorale hervormingen die voldoen aan internationale normen; herstructurering en modernisering van de Verkiezingsraad zodat onafhankelijk, transparant en verantwoord optreden is gewaarborgd; actualiseren van het register kiesgerechtigden; aanwezigheid van nationale en internationale waarnemers.
Voorwaarden
Daarnaast staat er in de resolutie dat er sprake moet zijn van een pluriform politiek proces ‘ter waarborging van de burgerlijke en politieke rechten, inclusief de vrijheid van vreedzame vergadering en samenscholing, het recht op vrijheid van meningsuiting. Tevens moeten nieuwe politieke partijen zich kunnen registreren in het kiesregister’.
Aan deze voorwaarden had eind mei voldaan moeten zijn, maar tot nu toe heeft de regering geen vinger uitgestoken. Voorlopig weten we alleen dat Ortega en zijn vrouw, de vicepresident, zich klaarmaken om te worden herkozen, wat betekent dat ze, zoals al vijftien jaar het geval is, de totale controle houden over de burgers, de economie, de politie en het leger. Vooralsnog wijst niets erop dat er ook maar de minste politieke wil bestaat om die totale macht te onderwerpen aan vrije verkiezingen.
De Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties die dit jaar in Genève vergaderde, liet weten ‘zeer bezorgd te zijn over het feit dat Nicaragua geen pogingen doet om het kiessysteem en de instituties zodanig te hervormen dat er eerlijke en transparante verkiezingen kunnen plaatsvinden’.
Hoe kun je in dit klimaat verkiezingscampagnes houden?
Ook eist de Mensenrechtenraad dat men ‘stopt met het opjagen en belagen van de oppositie‘; ‘met arbitraire arrestaties, bedreigingen en andere vormen van intimidatie om critici te onderdrukken’; ‘de gearresteerden vrijlaat die illegaal en arbitrair zijn opgepakt’. Daarnaast eist de Raad dat de wetten die een schending zijn van de mensenrechten worden ingetrokken. Denk alleen maar de wet Cybercriminaliteit, de ‘Buitenlandse Agentenwet’ (organisaties die geld krijgen uit het buitenland moeten zich laten registreren en zeggen wat ze met het geld gaan doen; ze worden uitgesloten van politieke activiteiten) en de levenslange gevangenisstraf voor ‘haat zaaien’.
Kun je een acceptabele politieke situatie creëren in een land met meer dan 120 politieke gevangenen, voornamelijk jonge mensen, en met duizenden jonge ballingen, die zijn gevlucht toen er vanaf 18 april 2018 sprake was van ongebreidelde repressie?
Hoe kun je in dit politieke klimaat verkiezingscampagnes houden? De politie patrouilleert op straat en slaat elke poging tot vreedzame manifestatie neer, sluit zonder daartoe gerechtigd te zijn oppositieleden op in hun huis en verbiedt hen naar buiten te gaan, en valt zaaltjes binnen waar politieke bijeenkomsten worden gehouden.
Van diverse media en televisiestations is de apparatuur in beslag genomen en andere media, zoals Radio Darío in León hangt hetzelfde boven het hoofd.
We staren nog steeds in de krater van de actieve vulkaan, zeg ik tegen John. Het zal heel lastig zijn om de weg te vinden die ons weg leidt van de bek van de hel, maar we houden hoop.
Ze is nog maar 22 jaar, deze jonge zwarte dichter uit Los Angeles, maar ze is nu al uitgenodigd om voor te dragen tijdens de inauguratie van Joe Biden vandaag (20 januari). Een wonderkind met sterke politieke overtuigingen.
‘Zoals de meesten van ons, zit Amanda Gorman opgesloten in haar appartement in West-Los Angeles en bingewatcht ze de The Great British Baking Show vanwege de pandemie. Maar in tegenstelling tot de meesten van ons, kreeg ze recentelijk erg spannend nieuws via Zoom: ze was uitgekozen om een gedicht voor te dragen bij de inauguratie van de toekomstige president Joe Biden’, opent The Los Angeles Times het profiel over de jonge dichter.
Gorman is persoonlijk voorgedragen door de toekomstige First Lady, Jill Biden, die een bewonderaar is van haar werk, aldus het Californische dagblad.
Een gedicht over nationale eenheid, het thema van de ceremonie, was de opdracht die de in Los Angeles geboren Gorman kreeg. Nogal een intimiderend voorstel. Met haar 22 jaar is Amanda Gorman de zesde en jongste dichter ooit die uitgenodigd wordt voor de inauguratieceremonie van de Amerikaanse president, schrijft The Guardian. De jonge vrouw zal in de voetsporen treden van grote namen als Robert Frost en Maya Angelou.
The New York Times merkt bovendien aan dat geen van haar meer ervaren voorgangers de uitdaging kreeg om ‘een gedicht te schrijven dat hoop biedt en een gevoel van een gemeenschappelijk doel opwekt in een tijd waarin de Amerikanen worstelen met een dodelijke pandemie, politiek geweld en politieke verdeeldheid’.
In een interview met PBS NewsHour las Gorman het gedicht ‘The Miracle of Morning’ voor. Het is geschreven afgelopen voorjaar, in de vroege maanden van de coronapandemie.
De titel van het gedicht dat Amanda Gorman zal lezen, ‘The Hill We Climb’, is een expliciete verwijzing naar Capitol Hill, het district van Washington waar het Amerikaanse Congres is gevestigd. Ze had het al half af, meldt The New York Times, toen pro-Trumpdemonstranten op 6 januari het Capitool binnenvielen. ‘Ze bleef tot diep in de nacht op om haar gedicht af te maken, en voegde verzen toe over de apocalyptische scènes die die dag op Capitol Hill plaatsvonden:
We’ve seen a force that would shatter our nation rather than share it,
Would destroy our country if it meant delaying democracy.
And this effort very nearly succeeded.
But while democracy can be periodically delayed,
It can never be permanently defeated.
In 2017 werd Gorman de eerste Jonge Dichter des Vaderlands (National Youth Poet Laureate) van de VS, een titel die nu jaarlijks wordt verleend aan een jongere die getuigt van liefde voor de kunsten en goed burgerschap. Ze spreekt zich in het openbaar uit over een breed scala aan maatschappelijke kwesties, zoals racisme, politiegeweld, het recht op abortus en de opsluiting van migrantenkinderen, zo meldt The Los Angeles Times.
Geïnspireerd door de toekomstige vicepresident Kamala Harris, ‘is zij ook de eerste persoon die haar voornemen aankondigt om zich kandidaat te stellen voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2036, als zij oud genoeg zal zijn om zich kandidaat te stellen’, aldus de LA Times.
Camus volgens zijn dochter
Albert Camus is sinds zijn auto-ongeluk in 1960, waarbij hij op 47-jarige leeftijd om het leven kwam, nog nooit zoveel gelezen als nu. De coronapandemie heeft van zijn roman De pest opnieuw een bestseller gemaakt en Camus is een van de auteurs geworden waarbij we te rade gaan in deze zieke en verwarrend wereld, aldus El País. Het Spaanse dagblad interviewde Catherine Camus, zijn inmiddels 75-jarige dochter, over haar vader.
Wat ze het meest leerde van haar vader, vertelt Catherine aan El País, was het respect voor anderen. ‘En niet liegen. Hij had een fysieke afkeer tegen liegen. Bij hem kon je niet wegkomen met een leugen.’ Ook zei hij haar ooit toen ze klaagde dat ze zich verveelde: ‘Alleen dwazen vervelen zich.’ Iets wat je toch aan het denken zet in een tijd waarin er weinig mogelijkheden zijn om afleiding te zoeken bij andere mensen.
‘Papa schreef met zijn onderbuik, niet alleen met zijn hoofd. Daarom zeggen de Franse filosofen dat hij geen filosoof was. Filosofie gaat altijd over systemen, maar zoals papa schreef: “Iets kan niet waar zijn als het anderen uitsluit.” Het systeem is iets geslotens dat alles uitsluit wat er niet inpast. Hij was achterdochtig over alle ismen, omdat ze mensen opsluiten. Hij was een vrij man,’ vervolgt Catherine.
Wellicht is dat ook wel een van de reden dat hij in al die jaren nog steeds populair is gebleven: zijn authentieke ideeën die niet gebonden zijn aan de filosofische trends die op dat moment in zwang zijn, zijn in staat elke keer weer een nieuw publiek aanspreken.
Camus sprak in zijn gezin niet over zijn rol in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. ‘Op een dag (…) vond ik de onderscheiding voor zijn verzetswerk (…) en toen ik hem vroeg: “Wat is dit?” Trok hij wit weg. Hij vroeg me: “Waar heb je dat gevonden? Leg het terug waar je het gevonden hebt.” Hij gaf geen enkele uitleg. Papa vond dat veel mensen waren overleden en dat hij het er levend vanaf had gebracht en praktisch niets had gedaan.’
Over De pest (1947) wordt gezegd dat Camus het boek schreef als een parabel over het opkomende fascisme en de Tweede Wereldoorlog die daaruit voortvloeide. In de roman wordt de Algerijnse stad Oran overvallen door een pestepidemie en gaat in lockdown.
‘Camus koos geen andere kant dan die van de democratie’, aldus El Confidencialin een portret van de schrijver. ‘Hij wees erop dat democratie een daad van rebellie en zelfs van revolutie was. In feite gaat het subplot van De pest over hoe de inwoners van Oran hun solidariteit inzetten om zich te verzetten tegen het systeem dat hen onderdrukt en dat gebruik maakt van de epidemie om de mechanismen van controle en claustrofobie in extreme door te voeren. Het virus is… onderdrukking.’
Uiteindelijk wordt de pest – net als het nazisme – overwonnen, maar het omineuze slot van de roman waarschuwt dat de ziekte – of het fascisme – altijd weer op kan duiken:
‘De pestbacil sterft nooit uit en verdwijnt nooit definitief; hij kan jarenlang achtereen blijven sluimeren in de meubels en het linnengoed, hij wacht geduldig in kamers, kelders, koffers, zakdoeken en paperassen, en misschien komt er een dag waarop, tot schade en lering van de mensheid, de pest zijn ratten wekt om ze te laten sterven in een gelukkige stad.’
(Albert Camus – De pest. Uit het Frans vertaald door Jan Pieter van der Sterre. De Bezige Bij, Amsterdam.)
Ayaan Hirsi Ali, het toenmalige roemruchte kamerlid voor de VVD en tegenwoordig onderzoeker bij een conservatieve denktank in Californië vindt dat de Franse president ‘meer lef’ moet tonen om de radicale islam met wetgeving te bestrijden.
In de eerste week van oktober zei Emanuel Macron dat hij een eind wilde maken aan het ‘islamitisch separatisme’ in Frankrijk omdat een minderheid van de naar schatting zes miljoen moslims in Frankrijk een ‘tegenmaatschappij’ dreigt te vormen. Enkele dagen later zagen we daar het zoveelste voorbeeld van, toen een geschiedenisleraar in een Franse voorstad op straat werd onthoofd. Samuel Paty had in de klas over vrijheid van meningsuiting gesproken en cartoons van Mohammed laten zien. Enkele ouders hadden geprotesteerd, wat tot meer ophef leidde, en uiteindelijk tot zijn dood. Paty werd vermoord, zei Macron, ‘omdat hij de vrijheid van meningsuiting behandelde, de vrijheid om te geloven of niet te geloven’. De president werpt zich nu op als verdediger van de Franse waarden en zegt vastbesloten te zijn de islamistische put te dempen.
Dat Macron een anti-islamistische toespraak hield was op zichzelf al een teken dat het debat in Frankrijk snel verandert. Vijf jaar geleden, toen Fox News repte van ‘no-gozones’ in Parijs, dreigde de burgemeester van die stad met een proces. Nu zien we Emanuel Macron, het vleesgeworden politieke midden, waarschuwen dat de islamistische ‘ideologie’ als ‘einddoel’ heeft de samenleving ‘volledig in haar greep te krijgen’. Macron belooft een wet tegen ‘islamistisch separatisme’, wil het thuisonderwijs van moslims beperken en eist dat islamitische groeperingen die subsidies van de Franse staat ontvangen een ‘seculier handvest’ ondertekenen.
Maar als het hem menens is, waarom zou hij het dan daarbij laten? Een week voor zijn toespraak, bijvoorbeeld, vond er een steekpartij plaats voor het kantoor van Charlie Hebdo. Het zou van moed en daadkracht getuigen als er een monument werd opgericht ter nagedachtenis van mensen die door islamisten zijn vermoord terwijl ze zich inzetten voor de vrijheid van meningsuiting: misschien een beeld van het team van Charlie Hebdo of van mijn overleden vriend Theo van Gogh. Bij de onthulling van dat monument zou Macron het – momenteel steeds wijder verbreide – waanidee kunnen weerleggen dat een kritische houding tegenover het islamisme en islamisten een uiting van ‘islamofobie’ is. Het verdedigen van de universele mensenrechten is een daad van compassie, geen ‘fobie’; wie dat niet keer op keer benadrukt, geeft extreemrechtse fanatici alleen maar vrij spel.
Tijdens zijn toespraak zei Macron ook dat het zaak is ‘diegenen te bestrijden die in naam van een godsdienst zijn ontspoord (…) maar degenen die in de islam geloven en volwaardige burgers van de republiek zijn te beschermen’. Als hij dat werkelijk meent, kan hij wellicht de Franse moslims steunen en beschermen die zo moedig zijn zich uit te spreken tegen de radicale islam. Ook zou hij de Franse moslims kunnen steunen die zich inzetten voor het veranderen van de sharia, het in een historische context plaatsen van de soenna (de traditionele leefregels voor moslims) en het trekken van een duidelijke scheidslijn tussen religie en staat door de doctrinaire zuiverheid ter discussie te stellen. Om extremisten te bestrijden is het van groot belang onderscheid te maken tussen moslims die echte verandering willen en islamisten met gladde praatjes. Veel Franse moslims vechten tegen de islamisten, en Macron zou veel meer kunnen doen om hen te steunen.
De ideologische strijd tegen het islamisme zal noodzakelijkerwijze lang zijn, en als hij wil slagen zal Macron ervoor moeten zorgen dat de Franse civil society en de filantropische instellingen volledig bij deze poging betrokken worden. Hij moet subversieve islamistische organisaties die de ideologische basis voor geweld leggen ontbinden, en andere Europese leiders oproepen hetzelfde te doen. Het is verbazingwekkend dat dit onderwerp zelfs nu nog door velen van hen wordt gemeden.
Kernwaarden
Ook zou hij de immigratiewetten kunnen aanscherpen om ervoor te zorgen dat de kernwaarden van de Franse samenleving meetellen bij toelating. Nieuwkomers in de Franse Republiek moet worden voorgehouden dat ze achter het Franse idee van sociale cohesie dienen te staan, wat betekent dat ze separatisme en islamisme afwijzen en geen lid zijn van organisaties die zich daarvoor inzetten.
De bestaande wetgeving zou meer moeten worden toegepast. Niet zo lang geleden werd een Algerijnse vrouw die tijdens een Franse naturalisatieplechtigheid weigerde mannelijke ambtenaren de hand te schudden het staatsburgerschap onthouden. Op deze manier kan islamisten duidelijk worden gemaakt dat ze in Frankrijk niets te zoeken hebben.
De Franse wet biedt de regering de mogelijkheid naturalisatieverzoeken af te wijzen op grond van ‘gebrek aan andere dan linguïstische assimilatie’. Dus in de geest van deze wet zou Macron moeten beginnen met het repatriëren van asielzoekers die zich schuldig maken aan geweld of het uitlokken daarvan, in het bijzonder tegen vrouwen.
Veel Franse moslims vechten tegen de islamisten
Qua buitenlandbeleid zou hij het ideologisch extremisme kunnen aanpakken dat de regeringen van – onder andere – Qatar en Turkije verspreiden door hun steun aan islamisten en islamistische en communitaristische bewegingen in Europa (inclusief Frankrijk). Hij zou zich veel geharnaster kunnen opstellen tegenover het Iraanse regime – zowel bilateraal als op EU-niveau – dat zich schuldig maakt aan vijandige activiteiten op Europese bodem, onvoorstelbare wreedheid tegenover de eigen bevolking en pogingen om het revolutionaire islamisme naar de rest van het Midden-Oosten te exporteren.
Het Franse corps diplomatique beschikt nog altijd over buitengewoon veel historische en linguïstische kennis inzake Afrika, Azië en het Midden Oosten. Die zou kunnen worden ingezet tegen de activiteiten van groeperingen als de Moslimbroederschap, Tablighi Jamaat, Hezbollah, Hizb ut Tahrir en de vele vertakkingen daarvan. Macron zegt dat zijn wetsvoorstel de genadeslag zal betekenen voor islamitische groeperingen waarvan de principes in strijd zijn met die van de Franse Republiek.
Hij kan dat doen door de geldstromen af te snijden van buitenlandse mogendheden naar de islamistische organisaties binnen Frankrijk. Macron heeft gelijk: het islamitisch separatisme dreigt Frankrijk inderdaad in twee naties te verdelen. Maar om het probleem echt aan te pakken moet de president niet alleen het lef tonen om de radicale islam aan de kaak te stellen, maar ook om die daadwerkelijk de kop in te drukken.
De VS bestaan uit twee landen. En geen van beide zal op korte termijn verdwijnen. George Packer ziet geen hoopvolle toekomst voor het tot op het bot verdeelde Amerika. ‘De vernietiging van wat we met elkaar gemeen hebben is mogelijk fataal voor de democratie.’
Hoewel de verkiezingsuitslag inmiddels bekend is, is wel duidelijk dat de VS uit twee landen bestaan en dat geen van beide op korte termijn zal zijn verdwenen of veroverd. De verkiezingsuitslag van 2016 was geen historische toevalstreffer of het resultaat van manipulatie vanuit het buitenland, maar een vrij nauwkeurige afspiegeling van het Amerikaanse electoraat. De veelbesproken Democratische meerderheid die zich sinds het begin van het millennium aftekent, tekent zich nog steeds af, en dat zal waarschijnlijk nog jaren duren. De wil van de meerderheid wordt weliswaar gedwarsboomd door ondemocratische regels en gewetenloze politici, maar het is een krappe meerderheid, die niet groot genoeg is om te regeren. Wanneer Amerika uiteindelijk het beloofde, door tech-savvy millennials gedomineerde land zal zijn, zullen de politieke waarden nog allerminst vastliggen.
Tientallen miljoenen Amerikanen hebben liever MAGA [Make America Great Again] dan democratie. Laten we ons, nadat hij vier jaar lang wetten heeft overtreden en normen aan zijn laars heeft gelapt, geen illusies maken over president Donald Trump. Zijn termijn culmineerde in een openlijke poging de legitimiteit van de verkiezingen te saboteren en te voorkomen dat Amerikanen konden stemmen. De bijeenkomsten in de laatste week van zijn campagne waren rood gekleurde festivals vol massahaat, autocratische zelfgenoegzaamheid en landerigheid, zonder een sprankje hoop op een betere toekomst. Misschien hebben ze Trump in Florida en elders het benodigde zetje gegeven. Ook al kwamen de ‘vrijheidsgezinde kiezers’ in ongekende aantallen hun stem uitbrengen, dat ze bereid bleken tegelijk met hun waardigheid en hun realiteitszin de instituties van de republiek bij het grofvuil te zetten, doet vermoeden dat veel Amerikanen niet langer beschikken over de basale vereisten die de Founding Fathers onmisbaar achtten voor zelfbestuur.
Er is geen voor de hand liggende manier om die achteruitgang te keren, en het ziet ernaar uit dat elementen in het andere kamp er ook door zijn aangetast.
Maar het kiezersvolk dat op Trump heeft gestemd, waaronder een grote minderheid van latino’s en een niet onbelangrijk aantal zwarte kiezers, laat zien dat hun motieven gevarieerder en complexer zijn dan die ene, ergens toch geruststellende motief waarover iedereen die zich progressief noemt het na 2016 eens was: racisme. Er blijken uiteenlopende redenen waarom verschillende mensen zich graag aan de voeten van deze oplichter werpen. De verkiezingsuitslag toont aan dat de neiging van het progressieve volksdeel om Amerikanen te beschouwen als moleculen in grote, uniforme etnische en raciale substanties, zonder een eigen wil, in analytisch opzicht misleidend is en in politiek opzicht contraproductief. Die schaadt zelfs het gelijkheidsbeginsel.
‘We kunnen niet ontkomen aan de Amerikanen die we zijn geworden’
Veel invloedrijke journalisten en peilers lijken maar niet te willen begrijpen hoe de meesten van hun landgenoten denken, ook al praat dat soort experts er op Twitter en op tv nog zo lang met elkaar over door. Plaatselijke en regionale kranten die in het hele land een veel preciezer, menselijker portret van de gemiddelde Amerikaan schetsten, zijn steeds dunner gezaaid. Wij allemaal, beroepsduiders of niet, zitten tot op zekere hoogte gevangen in ondoordringbare echokamers, waarin elke poging om een ander geluid te horen bij voorbaat moreel verdacht is.
Die vernietiging van wat we met elkaar gemeen hebben is mogelijk fataal voor de democratie. Anders dan de inwoners van aloude autocratieën ontbreekt het ons aan de cynische gewoonte om te leren leven met leugens waartegen we ons niet meer verzetten. Als nieuwkomers zijn we dol op grootschalige desinformatie, geloven we hartstochtelijk in de idiootste verhalen, grijpen we van het ene op het andere moment volleerd elk brokje informatie aan als bewijs van de door ons verkozen waarheid. Een van de winnaars van de verkiezingen is Marjorie Taylor Greene uit Georgia, een aanhanger van de krankzinnige samenzweringstheorie QAnon. Ze komt in het Congres te zitten naast Democratische collega’s die zich volgens haar wereldbeeld bezighouden met pedofilie en kinderhandel.
Zelfbedrog
QAnon is in niets te vergelijken met de Democratische Partij. Toch zou het een vergissing zijn als Democraten, trotse aanhangers van de klimaatwetenschap en het idee dat elke stem telt, zouden denken dat ze immuun zijn voor de vertekenende effecten van de informatietechnologie en de hyperpolarisatie. Een verstandige kijk op de wereld maakt het des te lastiger om in te zien dat zelfbedrog sluipenderwijs steeds meer invloed krijgt. Hoeveel mensen ken jij die weigerden te geloven dat Trump eerlijke verkiezingen kon winnen? De antisociale media hebben ons allemaal in hun greep.
We kunnen niet ontkomen aan de Amerikanen die we zijn geworden: dat is de betekenis van deze verkiezingen. We zitten met elkaar opgescheept, zien geen uitweg of wenkend perspectief, zinken steeds dieper weg in een toestand van wederzijds onbegrip en minachting over en weer. De mogelijke oplossingen – geleidelijke de-escalatie, een afgetekende meerderheid, afscheiding, burgeroorlog – zijn ondenkbaar of onhaalbaar. We zullen met elkaar moeten leven en onszelf moeten besturen, maar weten nog altijd niet hoe. Zo bezien is winnen een illusie. Ook al is duidelijk wie de nieuwe president is, alle Amerikanen hebben verloren.
‘Niet zo zorgwekkend als verwacht’
De Amerikaanse conservatieve pers is opgelucht dat de Democraten een bescheidener overwinning hebben behaald dan de peilingen voorspelden. De Republikeinen zullen waarschijnlijk de controle over de Senaat behouden en zo Biden aanmoedigen om vanuit het centrum te regeren.
Op het eerste gezicht lijken de AmerikRaanse presidentsverkiezingen een absoluut fiasco, schrijft The Wall Street Journal in een commentaar. De Verenigde Staten zijn een diep verdeeld land met een sterk gepolariseerde politiek, maar ‘met een flinke dosis optimisme’ kan de overwinning van Joe Biden hierin verandering brengen.
Een Democraat in het Witte Huis en een Republikeinse meerderheid in het Senaat zou, volgens het conservatieve dagblad, ‘een combinatie kunnen zijn die iedereen naar het centrum drijft en de gematigde krachten in beide partijen versterkt’.
‘Wie bang was dat 2021 het begin zou inluiden van een socialistische revolutie in de VS, kan nu iets rustiger slapen,’ schrijft The Washington Examiner in een redactioneel. Het weekblad stelt dat de overwinning van Biden ‘niet zo zorgwekkend is als verwacht’.
‘Of hij een wijze president is valt nog te bezien, al hebben we zo onze twijfels,’ schrijft de redactie van de National Review. Maar Biden ‘zal de legitieme president zijn’.
Als de blauwe golf [naar de kleur van de Democratische Partij] had plaatsgevonden, zouden de progressieven hebben geprobeerd ‘grote structurele hervormingen’ door te voeren, vervolgt The Washington Examiner. ‘Ze hadden het niet over het aanpassen van marginale belastingtarieven of het verhogen van het minimumloon met een paar dollar. Nee, er was sprake van het bombarderen van de filibuster en het uitbreiden van het aantal rechters in het Hooggerechtshof, zodat ze vervolgens de belemmeringen voor een alomvattende wetgevende agenda die de economie en de Amerikaanse way of life voorgoed zouden veranderen, konden wegnemen.’
Samenwerken
Gelukkig is dit nu ‘allemaal van tafel’, aldus The Washington Examiner. Als de Republikeinen hun meerderheid in de Senaat behouden, na een tweede stemronde in januari om twee zetels in Georgia, zal ‘Biden met de meerderheidsleider van de Senaat, [de Republikein] Mitch McConnell, moeten samenwerken om welke wet dan ook aangenomen te krijgen’.
De krant is zelfs blij dat de Democraten in het Huis van Afgevaardigden onderling ruzie maken: leden van het Huis uit swingdistricten zijn ‘woedend dat linkse fantasieën zoals het snijden in de politiebudgetten het vlaggeschip van de partij zijn geworden. Ze zijn niet van plan om het verlanglijstje van Alexandria Ocasio-Cortez klakkeloos door te voeren.’
Volgens de analyse van The Wall Street Journal kan Biden het feit dat hij een beter resultaat heeft behaald dan de Democraten op Congresniveau gebruiken om een duidelijker mandaat af te dwingen voor een minder progressieve agenda. Hij kan de Republikeinse meerderheid in de Senaat en hun groei in het Huis van Afgevaardigden aanvoeren als reden dat hij ‘niet zo ver kan gaan als de liberale flank van zijn partij zou willen op het gebied van belasting, klimaatverandering en gezondheidszorg’.
Ten slotte wijst de National Review erop dat gekozen Republikeinen nu rekening moeten houden met ‘een meer arbeidersgerichte oriëntatie binnen hun partij, met behoud van de meerderheid van hun traditionele aanhang’. Het feit dat dit mogelijk is, ‘moet de les zijn die we trekken uit deze presidentsverkiezing, die geen overwinning bleek te zijn, maar ook geen ramp’.
Een vrouwelijk lid van het Libanese parlement krijgt heftige, seksueel getinte beledigingen over zich heen, omdat zij de corruptie uitgaven van de president aan de kaak durft te stellen.
Beledigingen zijn vandaag de dag schering en inslag in politieke kringen in Libanon. Het is in feite een middel geworden voor de machthebbers om tegenstanders te lijf te gaan. Het slachtoffer is in dit geval een vrouwelijke afgevaardigde, die zich zorgen maakt over het welzijn en de levensomstandigheden van haar medeburgers. (En in tegenstelling tot andere vrouwen in de Libanese politiek komt deze voormalige tv-journalist uit de ‘gewone’ samenleving en vloeit haar positie niet voort uit het systeem van politieke partijen of een ‘politieke’ achternaam.)
De afgevaardigde (uit de kieskring Beiroet) is Paula Yacoubian, op wie de machthebbers de meute hebben losgelaten om hun vuile zaakjes in de media op te knappen. Yacoubian heeft niet anders gedaan dan rekening en verantwoording te eisen, nadat de president, Michel Aoun, twee vliegtuigen had gehuurd om met familie en vrienden een uitstapje naar New York te maken. Als antwoord krijgt ze een bak modder over zich heen van vuilspuiters die niet zoveel ophebben met democratie en die anderen graag bekritiseren en door het slijk halen.
Paula Yacoubian deed niet anders dan als volksvertegenwoordiger corruptie aan de kaak stellen. Maar dat is een misdrijf in de ogen van de aanhangers van president Aoun, zoals de regeringsgezinde journalist Joseph Aboe Fadel en de componist Samir Sfeir. Laatstgenoemde twitterde: ‘Op een dag maakte de [Libanese televisiezender] LBC een interview met Gaddafi in Tripoli. Na de opnamen merkte de Libische leider op: “Laat deze journaliste nog een weekje hier blijven.” Aldus geschiedde. En raad eens om wie het ging?’
Paula Yacoubian kondigde daarop aan dat ze een klacht gaat indienen tegen Aboe Fadel en Sfeir, waarbij ze hen kwalificeerde als ‘kleine boeven’ in dienst van ‘de grote schooier’ Gebran Bassil [de minister van Buitenlandse Zaken en schoonzoon van president Ayoun]. Dat kwam haar op nieuwe beledigingen te staan. Aboe Fadel bijvoorbeeld twitterde aan het adres van ‘de bevoorrechte vrouwen met parlementaire onschendbaarheid’: ‘Welke trucjes je ook uithaalt met je onschendbaarheid om je opgebruikte lijf buiten schot te houden, we zullen jullie opwachten. Jullie zullen er spijt van krijgen, hoeren. Mijn god, wat zullen jullie het betreuren en wat zullen jullie janken!’
Gebrek aan respect
Ook de website van de presidentiële partij spaarde haar niet. ‘Ze brengt de strijd van de Libanese vrouwen in gevaar. Door de media schrijden en mooie praatjes verkopen maakt van Paula Yacoubian nog geen heldin. Integendeel, de publieke opinie wordt alleen maar misselijk van een vrouw uit het volk die haar verantwoordelijkheden niet aankan. En dat blijft een hindernis voor de noodzakelijke verandering opdat een zo groot mogelijk aantal vrouwen toegang krijgt tot functies die om verantwoordelijkheidsbesef vragen.’
Het gebrek aan respect voor vrouwen, hen omlaag halen en in hun eer aantasten, vooral als zij ook nog journalist zijn, is binnen de regeringspartij staande praktijk geworden. Men herinnert zich wellicht Ibrahim Kanaan, een parlementslid dat ook uit die kringen afkomstig is. Hij liet in een live-tv-uitzending een stroom van beledigingen los op de journaliste Ghada Eid, waarbij hij haar onder meer toebrulde: ‘Mijn voeten zijn schoner dan jij en jouw programma!’ En: ‘Ik weet waar je vandaan komt, slet!’
Links-liberale website die in 2013 is * opgericht in navolging van de ‘Arabische lente’.* In korte tijd is Al-Modon een van de betrouwbaarste Arabische nieuwsbronnen geworden.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
