Vloten van NAVO-landen en Rusland houden elkaar constant in de gaten
De Oostzee is een riskante plaats geworden waar elke misstap moet worden vermeden, aldus de Zweedse marinechef Johan Norlén. Mede vanwege deze gespannen situatie besloot de Zweedse marine onlangs vier defensie- en interventiefregatten aan te schaffen bij de Franse Naval Group, en niet bij de nationale fabrikant Saab, schrijft Le Monde.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens Norlén is de toestand in de Oostzee het afgelopen jaar snel verslechterd. Zo houden de vloten van de NAVO-lidstaten en Rusland elkaar constant in de gaten in een sfeer die steeds grimmiger wordt.
‘Het grootste verschil met een jaar geleden is dat de Russische marine nu volledig openlijk opereert (…) Rusland stuurt bijvoorbeeld straaljagers of helikopters om een westers schip te laten weten dat zijn aanwezigheid is opgemerkt,’ aldus Norlén.
Er zijn geen gewonden of schade aan het jacht gemeld
Een Russisch oorlogsschip loste dinsdagochtend waarschuwingsschoten op enkele honderden meters van een Brits plezierjacht dat het Kanaal overstak, meldde The Guardian. De krant merkte op dat het ‘zeldzame’ incident plaatsvond ‘tegen de achtergrond van de toegenomen spanningen tussen Londen en Moskou’. Het jacht, geïdentificeerd als het privéschip Bright Future, voer in de buurt van de Admiral Grigorovitsj en negeerde ten minste één waarschuwing, voegt de krant eraan toe.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Britse bronnen meldden dat er aanvankelijk aanwijzingen waren dat er meer dan één schot was gelost door Russische matrozen nadat het jacht de zwaar bewapende fregat te dicht had benaderd. ‘Na pogingen om contact te leggen met een Brits schip in het Kanaal, loste de Grigorovitsj waarschuwingsschoten. Deze waren niet op het schip gericht en waren een poging om een mogelijke aanvaring te voorkomen’, aldus het ministerie van Defensie.
Het Russische ministerie van Defensie meldde later dat het jacht een ‘gevaarlijke koers’ voer en dat er verschillende pogingen waren gedaan om contact te leggen. Er werden signaalraketten afgevuurd, aldus de Russen, maar het jacht voer door tot op 150 meter afstand voordat er een waarschuwingsschot werd gelost. Er werden geen gewonden of schade aan het jacht gemeld, dat zijn reis vervolgde, aldus de Britse krant.
Hij beeldde Poetin onder andere af in de armen van Jozef Stalin
De Poolse politie onderzoekt de moord op een Russische kunstenaar die zeer kritisch was over de Russische president Vladimir Poetin, meldt de BBC. Robert K., bekend onder zijn pseudoniem Semyon Skrepetski, werd maandagochtend doodgeschoten in de Poolse stad Biała Podlaska, op ongeveer 40 km van de Wit-Russische grens, aldus de Poolse openbare aanklagers.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘De satirische cartoons van Skrepetsky beeldden Poetin af in de armen van de Sovjetdictator Jozef Stalin, [de Wit-Russische leider Alexander] Loekasjenko als Adolf Hitler met een emmer aardappelen, en [de Tsjetsjeense leider Ramzan] Kadyrov en zijn zoon Adam met varkenssnuiten,’ meldde de Britse omroep.
In mei 2025 werden twee voertuigen en het huis van Starmer in brand gestoken
Het brein achter de brandstichtingen in mei 2025, gericht tegen panden die gelinkt zijn aan de Britse premier Keir Starmer, is een ‘jonge Russische diplomaat’ met nauwe banden met Rusland, zo blijkt uit een BBC-onderzoek dat maandag is gepubliceerd. Volgens het onderzoek waren ‘deze brandstichtingen slechts een onderdeel van een bredere campagne van sabotage, provocatie en leugens die rechtstreeks wijzen naar de Russische staat’, schrijft de Britse omroep.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Drie mensen werden in de zaak gearresteerd, van wie er twee – een Roemeen en een Oekraïner – maandag door een Londense strafrechtbank schuldig werden bevonden. Twee voertuigen – een van Starmer, de andere geparkeerd voor een van zijn voormalige woningen – en het huis van de premier werden op 8, 11 en 12 mei vorig jaar doelwit van brandstichtingen.
De identiteit van de opdrachtgever, die zijn berichten ondertekende met ‘EL’, werd tijdens het proces niet onthuld, maar volgens de BBC ging het om de 23-jarige diplomaat Evgeny Lyukshin, zoon van een hooggeplaatste Russische functionaris, ‘getraind in informatieoorlogvoering door spionnen en propagandisten, en nauw verbonden met de hoogste machthebbers in Moskou’.
De gevel van de kerk is doorboord en het dak staat in brand
Kiev werd in de nacht van zondag op maandag getroffen door een nieuwe massale Russische aanval, waarbij de Maria Hemelvaartskathedraal, ‘een van de belangrijkste religieuze en culturele bezienswaardigheden van Oekraïne’, werd geraakt, meldt The Kyiv Independent. Een gevel van het monument werd doorboord en het deels verwoeste dak stond in brand. De kathedraal maakt deel uit van het Kyiv Pechersk Lavra-complex, dat op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat.
De luchtaanvallen van vannacht troffen ook verschillende woongebouwen in Kyiv, waarbij volgens de autoriteiten minstens drieëntwintig mensen in de hoofdstad gewond raakten, onder wie een kind en een zwangere vrouw. Eerder op de dag kwamen vijf Oekraïense reddingswerkers om het leven bij een raketaanval in Charkiv (noordoost-Oekraïne).
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
’s Middags belde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky met Donald Trump om hem te feliciteren met zijn tachtigste verjaardag en om de oorlog en de vooruitzichten voor een vreedzame oplossing te bespreken, aldus de website. Zelensky verklaarde dat de twee mannen ‘overeenkwamen om de mogelijkheden voor vrede verder te bespreken tijdens de aanstaande G7-top’, die maandag in Evian van start gaat.
Het Kremlin maakte bekend dat Donald Trump zondag ook met de Russische president Vladimir Poetin had gesproken en dat het gesprek draaide om Oekraïne en Iran.
Een bestand in Oekraïne zou slecht nieuws zijn voor Scandinavië
Volgens een gezamenlijk onderzoek van de Deense radio (DR), de Noorse omroep NRK, de Zweedse omroep SVT en het Baltische medium Delfi breidt Rusland zijn militaire bases langs de grenzen van de Scandinavische en Baltische landen uit. Er worden oude gebouwen gesloopt, nieuwe kazernes en magazijnen gebouwd en militair materieel wordt verplaatst, schrijft Radio Svoboda, de Russischtalige versie van Radio Liberty.
Satellietbeelden werden geanalyseerd door Marko Eklund, een voormalig Fins militair inlichtingenofficier en voormalig plaatsvervangend militair attaché in Rusland. Zijn bevindingen werden bevestigd door bronnen binnen Scandinavische inlichtingendiensten en hoge officieren, en officiële Russische documenten bevestigen de bouwactiviteiten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Eklund schat dat Rusland na het einde van de grootschalige oorlog in Oekraïne tot 115.000 troepen langs zijn westelijke grens – van Petsjenga tot Kaliningrad – zal kunnen stationeren. Hij heeft de uitbreiding van meer dan twintig militaire bases in kaart gebracht.
‘Zolang Rusland betrokken is bij de gebeurtenissen in Oekraïne, is de werkelijke, serieuze militaire dreiging waar we ons op voorbereiden gering. Maar de situatie kan zeer snel veranderen als er een staakt-het-vuren in Oekraïne komt,’ aldus generaal-majoor Brian Nissen, NAVO-commandant in de Baltische staten en Polen.
De Russische ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken hebben niet gereageerd op de vragen van DR. De Russische ambassade in Denemarken ontkent elke ‘vijandige intentie’. ‘Niet Rusland bedreigt NAVO-landen, het is andersom,’ schreef de Russische ambassadeur Vladimir Barbin aan journalisten.
Vladimir Poetin heeft vrijdag het voorstel van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky voor een tête-à-tête-ontmoeting om de oorlog in Oekraïne te beëindigen, afgewezen. ‘Ik zie het nut van een ontmoeting niet in,’ zei de Russische president tijdens het Internationale Economische Forum in Sint-Petersburg.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Het is alleen in het belang van de Oekraïense kant om de opmars van onze strijdkrachten te stoppen,’ stelde hij, om toe te voegen dat ‘de vijandelijkheden zullen eindigen’ wanneer Rusland ‘zijn doelstellingen heeft bereikt’.
Zelensky had de ontmoeting voorgesteld in een zeldzame persoonlijke brief die hij donderdag naar zijn Russische ambtgenoot stuurde. ‘Helaas kiest Rusland opnieuw voor oorlog,’ antwoordde de Oekraïense president, aldus The Kyiv Post. Vladimir Poetin ‘wil de oorlog gewoon niet beëindigen,’ voegde hij eraan toe.
Het is de eerste directe brief van Zelensky aan Poetin
Na de grootschalige Oekraïense luchtaanvallen op Sint-Petersburg stuurde Volodymyr Zelensky donderdag een brief aan Vladimir Poetin waarin hij hem persoonlijk uitnodigt voor een ontmoeting om een einde te maken aan vijf jaar oorlog, meldt The Kyiv Independent.
‘Zelensky heeft herhaaldelijk opgeroepen tot een ontmoeting met Poetin en verklaard dat alleen een persoonlijk gesprek tot een akkoord over de territoriale kwestie zou leiden’, aldus Euronews. Maar ‘deze brief markeert een van de weinige keren dat Zelensky Poetin rechtstreeks aanspreekt’ sinds het begin van de oorlog en ‘de allereerste keer dat hij hem rechtstreeks een brief stuurt’, benadrukt de zender.
Zelensky beschrijft in de brief de grootschalige invasie van Oekraïne als Poetins ‘persoonlijke keuze’ en een ‘oorlog zonder echte reden’ en stelt dat ‘Moskou niet de financiële en politieke middelen heeft om de loyaliteit van zijn bevolking oneindig te blijven kopen’, vat The Kyiv Post samen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘De tekst benadrukt de groeiende vermoeidheid van de Russen ten aanzien van raket- en droneaanvallen, stijgende prijzen, brandstoftekorten en het vooruitzicht op een tweede mobilisatiegolf’, voegt het Oekraïense mediakanaal eraan toe.
Volgens het Kremlin had Vladimir Poetin de brief donderdagavond nog niet gelezen, maar zijn woordvoerder, Dmitri Peskov, gaf het gebruikelijke antwoord van de Russische regering op de voorstellen van Kyiv: ‘Als Zelensky Poetin wil ontmoeten, kan hij naar Moskou komen.’ Dit voorstel is steevast afgewezen door de Oekraïense president, die donderdag Zwitserland, Turkije of Arabische landen voorstelde.
Vanuit het Oval Office prees Donald Trump het Oekraïense initiatief. ‘Ik denk dat het geweldig zou zijn als ze elkaar zouden ontmoeten, dat zouden ze moeten doen,’ zei hij. ‘Ik wil dat iedereen compromissen sluit, en ik denk dat ze dat ook zullen doen,’ voegde hij eraan toe.
Er zijn naar schatting 73 raketten en 656 drones afgevuurd
Rusland lanceerde dinsdagochtend ‘een van de grootste luchtaanvallen in deze grootschalige oorlog’, waarbij verschillende Oekraïense steden – waaronder Kyiv – werden bestookt met raketten en drones, meldt The Kyiv Independent. Volgens de autoriteiten zijn minstens drieëntwintig mensen, onder wie twee kinderen, omgekomen en honderddertig anderen gewond geraakt in het hele land.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Deze aanval is ‘een duidelijke boodschap van Rusland: als Oekraïne niet beschermd wordt tegen ballistische raketten en andere aanvallen, zullen deze aanvallen doorgaan’, aldus de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op sociale media.
Hij riep zijn westerse bondgenoten op om ‘de levering van ballistische onderscheppingsraketten – zoals het Amerikaanse Patriot-systeem – aan Oekraïne op te voeren’. Volgens de Oekraïense luchtmacht werden dinsdag 73 raketten en 656 drones door Rusland afgevuurd.
Een albinobuffel van 700 kilo is in Bangladesh een onwaarschijnlijke mediasensatie geworden nadat hij de bijnaam ‘Donald Trump’ kreeg vanwege zijn goudkleurige hoofdhaar en lichtroze huid, meldt de Bangkok Post.
Bezoekers stroomden massaal naar de boerderij net ten zuidoosten van Dhaka om het beest te fotograferen en aan te raken. Een bezoeker die eerst nog twijfelde aan de gelijkenis, gaf na aankomst toe dat het dier veel van Trump wegheeft. Volgens het boerderijpersoneel is de buffel een ‘kalm en zachtaardig’ dier.
Het beest heeft veel aandacht getrokken in aanloop naar het islamitische offerfeest Eid al-Adha op 27 mei. Het dier is al verkocht voor 3,86 euro per kilo vlees en aan de nieuwe eigenaar afgeleverd.
Hoe Rusland AI als wapen inzet
Rusland gebruikt steeds meer AI-gegenereerde nepvideo’s om de indruk te wekken dat Rusland succes boekt op het slagveld in Oekraïne, aldus The Kyiv Post. Zo zijn er clips gemaakt waarin Russische vlaggen worden gehesen in Oekraïense dorpen, aldus het Institute for the Study of War (ISW). Het ISW ziet de trend als een onderdeel van de bredere Russische informatieoorlog, die sinds de winter van 2025 is geïntensiveerd. Analisten brengen de trend in verband met de trage Russische vooruitgang aan het front. Volgens de monitoringgroep DeepState heeft Rusland in april 141 km² aan Oekraïens grondgebied veroverd – een van de magerste maandresultaten in meer dan een jaar.
Rusland voert een psychologische oorlogscampagne om de werkelijkheid te verdraaien en verschillende doelgroepen te manipuleren. Analisten waarschuwen dat het uiteindelijke doel informatiechaos is – een situatie waarin synthetische content zo wijdverspreid raakt dat zelfs echt bewijsmateriaal als nep kan worden afgedaan.
Iers dorp verbiedt smartphones voor tieners
Greystones, een Ierse kustplaats net ten zuiden van Dublin, heeft zich wereldwijd op de kaart gezet met het radicale initiatief It Takes a Village. Het doel daarvan is kinderen te beschermen tegen sociale media door smartphones te verbieden voor kinderen onder de twaalf jaar, meldt The Telegraph. Ouders tekenen een contract met hun basisschool waarin ze beloven hun kinderen geen mobiel te geven totdat ze rond hun dertiende naar de middelbare school gaan.
‘Het gaat erom dat we het moment waarop ze een smartphone krijgen, uitstellen totdat we ze de vaardigheden hebben bijgebracht die ze nodig hebben om in de online wereld te navigeren,’ aldus Rachel Harper, basisschooldirecteur in Greystones, die het initiatief heeft opgezet.
Ze bedacht het concept toen leerlingen na de covid-lockdowns weer naar school gingen. ‘Ouders vertelden me hoe hun zoon of dochter, die het op school goed deed, ’s avonds thuis helemaal de controle verloor. Kinderen hadden moeite met slapen na tot in de late uurtjes op hun telefoon te hebben gezeten. Door berichten van de avond ervoor kwamen ze dermate uitgeput of overstuur op school dat ze zich niet konden concentreren.’ Op het eerste gezicht klinkt het initiatief draconisch en onwerkbaar, maar ouders, leerkrachten en vooral de kinderen zijn er zeer over te spreken. Zo vertelt een moeder: ‘Ik zag enorm op tegen de dag dat mijn dochter thuis zou komen smeken om een smartphone, omdat iedereen er al een had. Maar dankzij dit schoolinitiatief hebben moeders zoals ik daar geen last meer van.’
En een jongen verklaart: ‘Wat ik tot nu toe van de workshops heb geleerd, is dat socialemediaplatforms zo zijn ontworpen dat ze een eindeloze hoeveelheid content bieden, waardoor het moeilijk is er afstand van te nemen. Ze zijn verslavend en ik wil niet dat mij dat overkomt.’
Franse filmproducent verbreekt banden met 600 filmartiesten
De topman van Canal+, de grootste filmproducent van Frankrijk, heeft onlangs bekendgemaakt dat de groep niet langer zal samenwerken met zeshonderd professionals uit de filmindustrie die een petitie tegen de conservatieve miljardair Vincent Bolloré hebben ondertekend, aldus Le Monde. De aankondiging, gedaan tijdens het filmfestival van Cannes, zal naar verwachting voor grote opschudding zorgen in de Europese filmwereld.
‘Ik ervaar die petitie als een onterechte bejegening van de teams van Canal+, die zich inzetten voor de onafhankelijkheid van Canal+ en de volledige diversiteit van haar keuzes. Ik zal niet langer samenwerken met en ik wil niet langer dat Canal+ samenwerkt met de mensen die deze petitie hebben ondertekend,’ aldus CEO Maxime Saada.
De petitie riep mensen op zich te mobiliseren tegen ‘de toenemende greep van extreemrechts’ op de filmindustrie onder invloed van Bolloré en de Canal+-groep. De agressieve expansie van Bolloré in de Franse media de afgelopen jaren wordt door conservatieven toegejuicht, omdat het volgens hen het machtsevenwicht – dat naar links doorslaat – weer in balans brengt.
De miljardair Bolloré, een vrome katholiek die zijn fortuin verdiende in de logistieke sector, wordt door commentatoren vaak vergeleken met de in Australië geboren Amerikaanse mediamagnaat Rupert Murdoch, omdat zijn nieuwszender CNews overeenkomsten vertoont met de Amerikaanse zender Fox News.
Toerist krijgt compensatie voor gebrek aan ligruimte
Een Duitse toerist heeft ruim 900 euro teruggekregen omdat hij er tijdens zijn vakantie in Griekenland niet in slaagde een ligstoel te bemachtigen, aangezien alle stoelen met handdoeken waren gereserveerd. De man, die in 2024 met zijn gezin een pakketreis maakte naar het Griekse eiland Kos, zei tegen de BBC dat hij elke dag twintig minuten bezig was naar een ligstoel te zoeken, terwijl hij om 06.00 uur al wakker werd.
Vervolgens klaagde hij zijn touroperator aan omdat hij het reserveringssysteem had toegestaan en gasten die ligstoelen met handdoeken reserveerden niet hierop had aangesproken. Volgens de toerist waren de ligbedden zo vaak gereserveerd dat ze onbruikbaar waren en zijn kinderen op de grond moesten liggen. De rechter stelde hem in het gelijk en oordeelde dat de familie recht had op een restitutie van 986,70 euro.
Vogeltapijt
Elk jaar sterven naar schatting zo’n miljard vogels in Noord-Amerika omdat ze tegen ramen aan vliegen, meldt Colossal. Dat komt volgens de vogelbescherming omdat de meeste vogels hun spiegelbeeld niet herkennen of zelfs denken dat hun rivaal recht voor ze vliegt. Kunstenaar en docent Holly Greenberg raakt gefascineerd door dit treurige fenomeen. Nadat bijna duizend vogels omkwamen in een botsing met één gebouw in Chicago, lanceerde ze een initiatief om precies 10.863 stoffen vogels te maken, het aantal dat in 2023 dood werd aangetroffen in de straten van de stad. Via meer dan 140 workshops verspreid over de VS en Canada naait een groeiende gemeenschap met de hand vogels na op basis van echte exemplaren. Uiteindelijk zullen alle vogels samen één groot tapijt vormen.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky verklaarde donderdag vanuit de plaats Slavoetytsj, nabij de Belarussische grens, dat Oekraïne ‘zijn lokale verdediging tegen een potentiële dreiging vanuit Belarus zal versterken’, meldt The Kyiv Independent.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Deze aankondiging vindt plaats tegen de achtergrond ‘van groeiende bezorgdheid in Kyiv, waar gevreesd wordt dat Rusland een nieuw front wil openen’ in Noord-Oekraïne, ‘door Belarus, een nauwe bondgenoot van Moskou en de noordelijke buur van Oekraïne, erbij te betrekken’, aldus de website.
Rusland en Belarus voerden afgelopen week gezamenlijke militaire oefeningen uit. De Belarussische president Alexander Loekasjenko ontkende op zijn beurt plannen te hebben om zijn land bij de oorlog te betrekken – tenzij er een ‘aanval’ op zijn grondgebied wordt gepleegd.
De ingebruikname van de raket is meermaals uitgesteld
De Russische president Vladimir Poetin heeft maandag bekendgemaakt dat Moskou met succes de intercontinentale ballistische raket Sarmat heeft getest. Hiermee wordt het moeizame kernwapenprogramma, dat al jarenlang wordt geplaagd door mislukkingen, explosies en uitstel van deadlines voor de ingebruikname, nieuw leven ingeblazen.
Poetin werd tijdens een videogesprek met Sergej Karakajev, commandant van de Strategische Raketstrijdkrachten, op de hoogte gebracht van de lancering. Karakajev zei dat de test de betrouwbaarheid van het ontwerp en de technologie van de raket bevestigde, meldt Kyiv Post.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Poetin noemde de Sarmat opnieuw ‘het krachtigste raketsysteem ter wereld’ en beweerde dat de raket een bereik heeft van meer dan 35.000 kilometer. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zei dat Rusland de Verenigde Staten en andere landen voorafgaand aan de lancering had ingelicht.
De Sarmat – ontworpen ter vervanging van de verouderde Voevoda-raketten uit het Sovjettijdperk, binnen de NAVO bekend als ‘Satan’ – is uitgegroeid tot een van Ruslands strategische wapenprojecten met de grootste vertraging.
Het Kremlin had oorspronkelijk beloofd dat de raket in 2020 in gebruik zou worden genomen, maar de ingebruikname is herhaaldelijk uitgesteld. In september 2024 explodeerde een Sarmat-raket in een lanceersilo tijdens een test op de Kosmodrome Plesetsk. Een andere lancering in november 2025 mislukte naar verluidt nadat de raket ongeveer een minuut in de lucht was gebleven voordat hij neerstortte.
‘Het Westen vecht tegen ons via de Oekraïners,’ aldus Poetin
Vladimir Poetin verklaarde zaterdag dat de oorlog in Oekraïne ten einde loopt. Tijdens een persconferentie na de viering van 9 mei ter herdenking van de Sovjetoverwinning op nazi-Duitsland in 1945, werd de Russische president gevraagd naar de westerse steun voor Oekraïne.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Een globalistische vleugel van de westerse elite vecht tegen ons via de Oekraïners,’ beweerde hij, daarbij negerend dat ‘het Rusland was dat in 2022 een grootschalige invasie van Oekraïne lanceerde’, aldus The Kyiv Independent. ‘Ik denk dat het einde nadert, maar de situatie blijft ernstig’, voegde hij eraan toe.
Poetin verklaarde ook bereid te zijn zijn Oekraïense ambtgenoot, Volodymyr Zelensky, in een derde land te ontmoeten – een primeur sinds het begin van de vijandelijkheden – maar alleen om een definitief vredesakkoord te paraferen, niet om directe onderhandelingen te starten.
Sommige Russen zijn erin geslaagd hun familieleden van gedachten te doen veranderen over de oorlog in Oekraïne.
‘Ik schaam me enorm. Ik heb me totaal misdragen door niet naar je te luisteren. Je hebt van begin af aan geprobeerd mij de waarheid te vertellen, en ik had naar je moeten luisteren.’ Deze woorden hoorde Christina van haar moeder enkele maanden na het begin van de Russische invasie in Oekraïne, een oorlog die bijna het einde betekende van hun onderlinge contact.
De inval van Rusland in Oekraïne is voor veel Russen een splijtzwam geworden en zelfs een reden om een relatie met naaste familieleden te verbreken. Sommige verhoudingen zijn niet meer te herstellen. Een journalist van Novaja Evropa sprak met Russen die er uiteindelijk toch in slaagden om hun familieleden op andere gedachten over de oorlog te brengen. Alle namen in de tekst zijn uit veiligheidsoverwegingen gefingeerd.
‘Ze hebben mijn moeder als het ware begoocheld’
Tot 2014 ging het gezin van Christina regelmatig naar Oekraïne om familieleden te bezoeken. Dan gingen ze naar hun opa van vaderskant in de oblast Tsjernihiv en naar een oudtante in Kyiv. Christina’s moeder keek nooit naar de staatstelevisie en was altijd een kritische denker.
Na het begin van de oorlog ontstond er een grote breuk in de relatie van Christina met haar beide ouders, die toen al gescheiden waren: zowel haar moeder als haar vader steunden de invasie.
‘Ik herinner me nog dat ik op 24 februari wakker werd van de telefoon. Toen ik opnam, besefte ik dat er een oorlog was uitgebroken. Ik belde mijn familieleden in Kyiv, omdat ik met hen de hechtste band had. Vanwege mijn drukke werkschema nam ik niet meteen contact op met mijn moeder. Toen ik dat uiteindelijk deed, ontdekte ik dat ze in een andere richting was gaan denken,’ vertelt Christina.
Het narratief over denazificatie, dat actief werd gepromoot door regeringsgezinde sociale media, kwam op de moeder van Christina overtuigend over.
‘Mijn moeder is sterk beïnvloed door de opvoeding die ze kreeg van haar oma, mijn overgrootmoeder. Dat was een kind uit de oorlog. Toen de oorlog begon was ze veertien jaar en is ze meteen in een weverij aan het thuisfront gaan werken. Ze werkte tot wel twaalf uur per dag. Haar verhalen hebben mijn moeder tijdens haar kindertijd natuurlijk sterk beïnvloed. En nu heeft mijn moeder te horen gekregen dat er [in Oekraïne] een oorlog tegen fascisten wordt gevoerd.’
Toen de oorlog begon was ze veertien jaar en is ze meteen in een weverij aan het thuisfront gaan werken
Sindsdien eindigde ieder gesprek over de oorlog tussen Christina en haar moeder altijd in ruzie. ‘Ik probeer haar ervan te overtuigen dat we op de tv worden voorgelogen. Maar dat haalde niets uit. Haar collega’s, wier zonen voor het leger werden opgeroepen, zeiden haar al dat ze geen tv moest kijken, maar op de een of andere manier gelooft ze het niet,’ aldus Christina.
Voor haar betekende dit een persoonlijk trauma. ‘Ik was in shock. Ze hadden mijn moeder als het ware ingepalmd. Ik kon niet meer tot haar doordringen.’
Na verloop van tijd begon haar moeder daar langzaam van los te komen. Christina stuurde haar langzaamaan steeds meer YouTube-video’s van [de Russische oppositiefiguur en activist] Maxim Katz door en raadde haar aan interviews van [de Poetin-kritische journalisten] Katerina Gordeeva en Joeri Doedj te bekijken.
In september 2022 werd de mobilisatie afgekondigd. De man van Christina had al eerder in het leger gediend en ze waren bang dat hij opnieuw zou worden opgeroepen.
Op het werk kreeg hij geen vrijstelling, waarop het echtpaar besloot Rusland te verlaten. Eerst vertrokken ze naar Kazachstan, daarna verhuisde haar man naar Armenië. Christina is kortgeleden teruggekeerd naar Rusland om dingen te regelen voor haar appartement. Een halfjaar later kwam ook haar man terug. Tegen die tijd was Christina haar baan kwijtgeraakt en ze besloten niet langer in twee verschillende landen te blijven wonen.
Volgens Christina begon haar moeder vooral na hun vertrek langzaam van mening te veranderen. ‘Toen wij weggingen, was mijn moeder al begonnen actief informatie te zoeken en alles te lezen wat ik haar doorstuurde. Toen wij in Kazachstan zaten, zei ze een keer toen we belden: “Excuus, ik had het bij het verkeerde eind. Ik heb me totaal misdragen door niet naar je te luisteren. Het was op dat moment al moeilijk voor je, en ik heb je ook nog eens in de steek gelaten. Dat moet ongelooflijk zwaar voor je zijn geweest.” Verder zei ze dat ze zich vreselijk schaamde en geschokt was dat ze zo erg was misleid.’
De relatie tussen Christina en haar moeder begon langzaam te herstellen. Toen in februari 2024 Aleksej Navalny gedood werd, zaten ze samen in de keuken, zoals Christina vertelt, ‘bittere wijn te drinken zonder hun glazen te klinken.’
Inmiddels heeft haar moeder geleerd een VPN te gebruiken en kijkt ze onafhankelijke YouTube-kanalen. Ze leest het nieuws en bespreekt de actualiteit met haar dochter.
‘We hebben het afgelopen nieuwjaar samen gevierd,’ vertelt Christina. ‘Niet al te uitbundig natuurlijk; ik bel constant naar Kyiv om te vragen hoe het met de familie daar gaat. Ze vertellen me dat ze daar zitten zonder verwarming, zonder water, zonder licht. Ik krijg tranen in mijn ogen als ik het me probeer voor te stellen. Maar dit jaar had mijn moeder thuis een VPN aan staan en keken we naar Peaceful Lights, oude series uit de jaren 2000 en musicals die in Oekraïne en Rusland zijn gemaakt.’
Haar vader heeft Christina niet kunnen overtuigen; ze spreken elkaar niet meer.
‘Er zijn tussen ons heel wat meer overeenkomsten dan verschillen’
Toen de oorlog begon, belde de vijfendertigjarige Sergej zijn vader, een Afghanistan-veteraan. ‘Hij zei tegen me: “22 juni, precies om vier uur”,’ vertelt Sergej. ‘“Wat bedoel je?” vroeg ik. Hij zei: “Nou, de fascisten hebben Kyiv weer aangevallen.” [22 juni was de startdatum van de aanval van nazi-Duitsland op de Sovjet-Unie in 1941.]
Maar ongeveer zes maanden later veranderde zijn vader van mening en begon hij de oorlog te steunen. Sergej schrijft dit toe aan de invloed van de propaganda, die zich met name richt op de oudere generatie. Hij gelooft dat zijn vader sterk beïnvloed werd door het narratief dat het Westen en de NAVO erop uit zijn Rusland over te nemen en haar vreemde waarden op te dringen.
Nadat de mobilisatie was afgekondigd, verliet Sergej Rusland voorgoed. De communicatie met zijn vader werd steeds moeilijker: hun meningen liepen uiteen en de afstand werd steeds groter. ‘Ik voelde me ook niet erg goed in die tijd. Ik kreeg zelfs ruzie met vrienden en kennissen, die de oorlog misschien als iets normaals beschouwden. Maar ik wilde niet het contact met mijn vader verbreken,’ vertelt Sergej.
Hij ging op zoek naar een plan, las materiaal van het Ark-project [een internationaal project dat steun biedt aan Russische emigranten die tegen de oorlog in Oekraïne zijn], woonde seminars bij en bekeek video’s van Maxim Katz en [politicoloog en publicist] Jekaterina Schulmann.
‘Er was in mijn ogen geen greintje menselijkheid bij hen te bespeuren’
‘Maar omdat ik me liet meeslepen wanneer een gesprek begon, kon ik niet in praktijk brengen wat er in die video’s en berichten werd aangeraden. Ik kon niet communiceren met mensen die een ander standpunt hadden. Er was in mijn ogen geen greintje menselijkheid bij hen te bespeuren,’ zegt Sergej.
Sergej ging naar de psychotherapeut om zijn emoties beter te reguleren. Hij besloot het met zijn vader niet meer over de oorlog te hebben. ‘Er zijn tussen ons meer overeenkomsten dan verschillen.’
Na een tijdje begon Sergej voorzichtig nieuws van onafhankelijke media naar zijn vader door te sturen – voornamelijk berichten die betrekking hadden op de economische situatie. Zijn vader beloofde ze te zullen bekijken.
‘Ik benadrukte regelmatig dat Rusland in deze “speciale militaire operatie” gewoonweg geen vooruitgang boekte. Na verloop van tijd besefte ik dat mijn vader, net als elke doorsnee Rus, zijn eigen interesses had en dat het gesprek daarop afgestemd moest worden. Het ging hem vooral om de stijgende prijzen, waarover hij klaagde,’ zegt Sergej.
Ook de blokkades van sociale media en apps lagen Sergejs vader na aan het hart. Hoewel hij er zelf niet zo actief gebruik van maakte, bemoeilijkten de beperkingen zijn communicatie met zijn zoon.
De overgang van volledige steun voor de oorlog naar een sceptische houding duurde ongeveer twee jaar. Daarbij speelt volgens Sergej mee dat de man van zijn zus, die werd gemobiliseerd, van tijd tot tijd met verlof naar huis kwam en verhalen vertelde over wat er aan het front gebeurt.
Sergej beschouwt de gesprekken met mensen die er andere opvattingen op nahouden nu als zijn persoonlijke missie. ‘Ik vind het bijzonder zinvol om mijn tijd door te brengen met mensen die twijfelen. En dat worden er gelukkig steeds meer.’
‘Inmiddels vindt mijn moeder Poetin een klootzak’
Vera is een achtentwintigjarige Russin, maar woont al een aantal jaren in Oekraïne, waar ze na haar huwelijk naartoe verhuisde. Toen de oorlog begon, moesten Vera en haar man noodgedwongen naar Polen uitwijken. Haar vijfenvijftigjarige moeder bleef in Rusland, in West-Siberië. Zij steunde de invasie.
‘Mijn moeder heeft altijd van Poetin gehouden,’ vertelt Vera. ‘Ze vond hem een goede president. Ik denk dat haar opvattingen zijn beïnvloed door de vele sociale programma’s die in Rusland zijn opgezet: toelagen voor een tweede kind en zulke bonussen.’
Hoewel Vera wist hoe haar moeder tegenover de regering stond, haar steun voor de oorlog kwam als een schok voor haar. ‘Ze geloofde mij niet omdat ze op het nieuws iets anders vertelden,’ merkt Vera op. ‘En dat terwijl ik daar woon. Mijn moeder reageerde niet agressief, meer als een groot kind dat te horen krijgt dat de kerstman niet bestaat. Ze wuifde mijn verhalen weg.’
Vera gaf niet op, al vond ze het emotioneel zwaar. Ze ging in discussie, weerlegde nepnieuws en liet originele video’s zien.
Op een gegeven moment was Vera genoodzaakt terug te keren naar Rusland om een visum te verkrijgen voor een verhuizing naar Polen. Een zware en onzekere periode brak aan. ‘Met elke extra dag dat ik [in Rusland] moest blijven en met elk probleem dat er op de consulaten bij kwam, nam mijn moeders “liefde” voor de president verder af.’
‘Inmiddels staan we aan dezelfde kant,’ aldus Vera. ‘Nu vindt mijn moeder Poetin een klootzak en ziet ze veel dingen die ze vroeger niet zag. Zo zag ze onlangs in Sint-Petersburg ineens heel veel soldaten op straat: ze liepen rond en controleerden alles. Er vlogen drones rond en overal stroomden nieuwsberichten en oproepen tot militaire dienst. De soldaten liepen rond en rekruteerden jonge mannen voor het leger.’
‘Het waren geen aangename gesprekken, maar het was onmogelijk ze niet te voeren’
Reeds in 2012 begon Kirill met zijn moeder de politiek te bespreken. Hij was toen vijfentwintig jaar, zijn moeder bijna zestig. Hij nam nooit deel aan protesten, maar stond kritisch tegenover de regering en aan Poetin heeft hij naar eigen zeggen altijd al een hekel gehad.
‘Mijn moeder zag zichzelf als een wijze vrouw,’ vertelt Kirill. ‘Ze luisterde nooit echt naar me, maar antwoordde: “Dat zijn jouw zaken niet. Wie ben jij om daar wat van te vinden? Doe gewoon je werk en bemoei je er niet mee.”’
In 2014, na de annexatie van de Krim, vertelde Kirill haar over de Boeing [de MH-17] die boven de Donbas was neergehaald en over het separatisme. Maar hij stuitte op enkel onbegrip.
‘Toen de oorlog begon, dacht ik eerlijk gezegd dat mijn moeder algauw van standpunt zou veranderen,’ erkent Kirill. ‘Maar nee, ze volgde alles op tv en zei: “Poetin is geweldig. Hij doet alles goed.”’ Hoewel ze altijd tegen kernwapens was geweest, stelde ze haar standpunt meteen bij toen de Russische propaganda over kernaanvallen begon.
‘Als ze haar standpunt uitte, werd ze altijd heel emotioneel. Ze noemde me een verrader, een overloper, iemand zonder wortels.’
Op de vraag hoe hij dat volhield, antwoordt Kirill: ‘Ik had geen andere keus.’
Om zijn moeder te overtuigen wees Kirill ook op de valse informatie die de staatsmedia verschaffen. ‘Mijn moeder zag ze als gezaghebbend. Maar op een gegeven moment bekroop haar de twijfel: misschien waren de dingen toch niet zo zwart-wit. Ook bleek ik elke keer gelijk te hebben als ik zei dat het anders zou lopen dan op tv werd gezegd.’
De meeste invloed had zijn vertrek naar Duitsland. Ze was ervan overtuigd dat hij daar geen kans zou krijgen om als arts te gaan werken, dat niemand in Europa hem als specialist zou aannemen en dat hij geen visum zou krijgen – zoals ze op de staatstelevisie hoorde. Toen dat alles toch gebeurde en Kirill was verhuisd, vertelde hij over zijn nieuwe leven en dat niemand hem daar ooit vijandig had bejegend. ‘Dat heeft haar kijk op de situatie veranderd,’ aldus Kirill. ‘Nu vindt ze het vooral zonde dat we hierbij betrokken zijn geraakt.’
‘Kennelijk was zijn liefde voor mij groter dan zijn angst voor de fascisten’
Olga leerde haar toekomstige man kennen in januari 2022, ze was toen zevenenveertig. In september datzelfde jaar stelde haar partner voor om uit elkaar te gaan, met als argument dat zij ‘fascisten steunde’.
‘Ik sleepte hem twee uur lang mee door de straten en vertelde hem alles wat ik wist, van het pantoffeldiertje tot de actualiteit,’ zegt Olga. ‘Blijkbaar was zijn liefde voor mij groter dan zijn angst voor de fascisten, want op een gegeven moment liet hij het onderwerp varen.’
Volgens Olga houden de vroegere opvattingen van haar man verband met het feit dat hij lange tijd bij de politie heeft gewerkt en dat hij vooral mensen uit de arbeidersklasse kende. ‘Werkende mensen denken niet veel na,’ zegt ze. ‘Ze verdiepen zich niet in de politiek. Ze slikken alles wat ze op tv voorgeschoteld krijgen.’
Bij haar vader bleek de situatie ingewikkelder, vertelt Olga. Vroeger ging hij met haar mee naar protesten voor Navalny, later ontwikkelde hij sympathie voor de autoriteiten. Olga is er nog niet in geslaagd hem volledig op andere gedachten te brengen.
‘Bij hem is duidelijk waar dat aan ligt. Hij is oud en beperkt in zijn bewegingen, en zit nu gekluisterd aan de tv.’
Ze aarzelt om hem onder druk te zetten. ‘Ik kan geen ruzie met hem maken, want hij heeft een hoge bloeddruk. Mijn zus en ik hebben daarom besloten om zo min mogelijk over politiek te praten.’
Maar ook haar vader viel geleidelijk terug in zijn oude standpunt. ‘Hij raakte gefascineerd door kunstmatige intelligentie, volgde een paar ongelooflijk interessante cursussen en nu heeft hij al zes maanden geen nieuws meer gekeken,’ vertelt Olga opgelucht. ‘Hij heeft een gezond stel hersens en een analytisch denkvermogen, dus op een gegeven moment besefte hij min of meer wat er aan de hand was. Zonder mijn bemoeienis.’
Rusland en Georgië
In de vorige editie van 360 Magazine stond een artikel uit Die Zeit over een kleinzoon die door zijn opa politiek gevormd is, maar inmiddels andere politieke inzichten heeft gekregen. Aan de keukentafel in een Georgisch dorp wordt duidelijk hoe diep de politieke crisis het land heeft gespleten. De twintigjarige Alexander Beraia en zijn 78-jarige opa Archiko krijgen steeds vaker ruzie over één onderwerp: de toekomst van Georgië. Alexander, student politicologie in Tbilisi, protesteert al meer dan een jaar tegen een regering die hij steeds meer op Rusland vindt lijken. Zijn opa, die in de jaren negentig meevocht tegen het door Rusland gesteunde Abchazië, stemde juist op de partij Georgische Droom, die de laatste jaren steeds pro-Russischer is geworden.
Alexander ziet de Europese Unie als bescherming tegen Russische invloed. Zijn opa denkt juist dat diezelfde EU een bedreiging is voor de Georgische soevereiniteit. ‘De Europeanen willen ons voorschrijven waar we onze toiletten moeten bouwen’.
Georgië verloor na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie eerst Abchazië en later Zuid-Ossetië; ongeveer 20 procent van het grondgebied is nog steeds door Rusland bezet. De Georgische Droom waarschuwt dat een te nauwe band met het Westen het land in een oorlog met Rusland kan meesleuren, en speelt daarmee in op een collectief trauma.
Het artikel vertaalt een nationaal conflict naar een familiediner, een ruzie over Oekraïne en een moeder die bang is dat haar zoon door zijn activisme in de problemen komt.
Voor Russische atleten blijven de beperkingen wel van kracht
Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) verklaarde donderdag dat het lot van atleten ‘niet mag worden bepaald door de acties van hun regeringen, inclusief hun betrokkenheid bij een oorlog of conflict’. Het IOC handhaafde echter de beperkingen voor Russische atleten. Formeel gezien is het aan de internationale federaties om deze ommekeer in het beleid door te voeren, aangezien ze vrij blijven om de aanbevelingen van het IOC al dan niet op te volgen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Dit nieuwe beleid zou desalniettemin de terugkeer van een Belarussische delegatie naar de Olympische Zomerspelen van 2028 in Los Angeles mogelijk moeten maken. ‘Hoewel Belarus, een bondgenoot van Rusland, niet direct aan de oorlog deelnam, stond het het Kremlin toe om zijn grondgebied te gebruiken als uitvalsbasis voor operaties tegen Oekraïne’, merkt The Kyiv Independent op, die klaagt over ‘de dood van honderden Oekraïense atleten en coaches’ sinds het begin van het conflict.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
