Voor veel gay vaqueros, het Mexicaanse equivalent van de cowboy, is het dragen van westernkleding zowel kinky als een ode aan het plattelandsverleden van het land. ‘Het verbindt je met je wortels.’
De hele nacht zwieren cowboys een afgeladen nachtclub binnen, dressed to impress: glimmende laarzen, strakke Wranglers en breedgerande hoeden. Ze komen om tequila en Tecate achterover te slaan, mee te zingen met blèrende banda en om met elkaar te dansen – borst tegen borst en de benen ineengestrengeld.
Elk voorjaar maken honderden mannen uit heel Mexico en de Verenigde Staten een pelgrimstocht naar de kleurrijke koloniale stad Zacatecas voor de jaarlijkse bijeenkomst van homoseksuele vaqueros, oftewel cowboys. Een weekend lang delen ze carne asada op privé-evenementen, doen ze traditionele volksdansen en kronen ze een cowboykoning.
Popmuziek is verboden. In plaats daarvan spelen er urenlang livebands, met muzikanten in bijpassende pakken die cumbia- en norteña-hits vertolken terwijl een zee van Stetsons de dansvloer vult. Mariano Escobar, de slungelige eenenvijftigjarige bareigenaar, organiseerde hier achttien jaar geleden de eerste gay cowboy-conventie van Mexico. Voor hem is dit de hemel.
Gekleed in pythonlaarzen en een open geknoopt, geruit overhemd dat een pluk grijs borsthaar onthuld, zegt Escobar dat het idee achter dat allereerste feest vrij simpel was en niet vrij van eigenbelang. ‘Ik kleed me graag als cowboy,’ zegt hij. ‘En ik hou van mannen die zich ook zo kleden.’
Het evenement werd steeds groter en de subcultuur verspreidde zich – met vaquero-conventies die het hele weekend duren en die inmiddels aan beide zijden van de grens worden gehouden in meer dan een dozijn steden. Nu zijn de bijeenkomsten een toevluchtsoord geworden voor homoseksuele mannen die niet alleen aansluiting zoeken bij elkaar, maar ook bij hun Mexicaanse identiteit.
Trots
Want hoewel het evenement echte cowboys aantrekt – mannen die er verweerd uitzien door de lange dagen die ze maken om te zorgen voor gewassen of vee – komen er ook accountants, advocaten en andere stadsmensen op af. Voor hen is het dragen van westernkleding zowel kinky als een verbinding met het plattelandsverleden van Mexico.
‘Hier voel je een zekere trots om Mexicaan te zijn,’ zegt Emmanuel Fernández, een negentwintigjarige advocaat uit Mexico-Stad. Hij kwam voor het eerst in contact met de wereld van homoseksuele vaqueros toen hij in Atlanta woonde. Het leven in Georgia vond hij vervreemdend, zegt Fernández. Hij werkte veel, sprak geen Engels en had het gevoel dat Amerikanen als robots leven en te veel bezig zijn met hun werk en routines om van het leven te genieten.
Toen ontdekte hij een latinonachtclub, de Sanctuary, waar regelmatig een gay cowboy-nacht plaatsvond. Tijdens het dansen van de huapango moest hij denken aan zijn jeugd, waarin hij aan volksdansen deed op plaatselijke festivals. Het herinnerde hem ook aan de bezoeken aan de koffieboerderij van zijn grootvader in de staat Veracruz, waar de hele familie samenkwam om het land te bewerken en daarna ontspannen te eten. ‘Het verbindt je met je wortels,’ zegt hij.
Films en liedjes presenteerden de tequila drinkende, paardrijdende vaquero als de ideale Mexicaanse man
De cowboycultuur is diepgeworteld in de Mexicaanse psyche. Veel van de meest iconische historische figuren van het land – de revolutionaire strijder Francisco ‘Pancho’ Villa, zanger Pedro Infante en drugsbaron Joaquin ‘El Chapo’ Guzmán – staan bekend om hun stoere countrystijl.
Dat is geen toeval.
Na de bitter bevochten revolutie van 1910 probeerden Mexicaanse leiders een gevoel van gedeelde nationale identiteit te creëren. Zo hoopten ze de verdeeldheid te helen. Films en liedjes romantiseerden de cultuur op de ranches en presenteerden de tequila drinkende, paardrijdende vaquero als de ideale Mexicaanse man. Vandaag de dag staat dat beeld haaks op het leven van de meeste Mexicanen, die de afgelopen decennia massaal van het platteland naar steden en voorsteden in Mexico of de Verenigde Staten zijn getrokken.
De cowboyconventie is een ontmoetingsplek voor mannen waarvan velen een of twee generaties verwijderd zijn van het platteland. Ze delen de nostalgie, zegt Ángel Villalobos, een drieënvijftigjarige leraar. ‘Dit is een plek voor mensen met een gemeenschappelijke geschiedenis.’ En een plek die homoseksuele mannen de kans biedt om een deel van de Mexicaanse cultuur op te eisen die, benadrukt hij, ‘ook van ons is’.
De deelnemers worden niet alleen beoordeeld op charisma en uiterlijk, maar ook op hun betrokkenheid bij de gemeenschap
Villalobos was vier toen zijn familie verhuisde van een katoenranch naar Monterrey, een uitgestrekte industriestad een paar uur ten zuiden van Texas. Zijn vader ging in fabrieken werken en Villalobos zwierf door de drukke straten waar hij gesuikerde appels en kranten verkocht. Toch behield hij zijn cowboystijl, en hij smeekte zijn moeder om tweedehands laarzen. Hij wist dat hij homo was en hoopte dat een stoer uiterlijk hem zou beschermen in een cultuur die bekendstond om machismo en homofobie.
Met zijn stoere kaaklijn en vierkante schouders lijkt Villalobos een beetje op de Marlboro Man. Op de eerste avond van de conventie begroet hij een stroom mannen die een kroeg in het centrum van Zacatecas binnenlopen. Hij biedt ze shots tequila aan en aanstekers met zijn beeltenis erop. Andere kandidaten doen hetzelfde. Ze strijden om de titel rostro vaquero – oftewel: het officiële gezicht van de conventie. Villalobos heeft een campagneteam meegenomen uit Monterrey, waaronder zijn vriend César Monsivais, een influencer die werkt in personal branding. ‘Hij is te verlegen,’ zegt Monsivais terwijl Villalobos nerveus van zijn bier drinkt en poseert voor foto’s met een groep enthousiaste aanwezigen. ‘Ik heb hem twee maanden lang gecoacht.’
De rostro vaquero-competitie is een brutale knipoog naar landelijke Mexicaanse festivals waar jonge vrouwen in overdadige jurken worden gekroond tot ‘prinsessen’ of ‘koninginnen’. Van de kandidaten wordt verwacht dat ze babbelen met bezoekers van het festival en deelnemen aan een danswedstrijd. Elke man wordt hierbij geacht mooi voetenwerk te laten zien op de muziek van een traditionele tamborazo-band uit Zacatecas.
Maar dit is niet zomaar een schoonheidswedstrijd. De deelnemers worden niet alleen beoordeeld op charisma en uiterlijk, maar ook op hun betrokkenheid bij de gemeenschap. Villalobos geeft bijvoorbeeld les in traditionele dans. Een van zijn concurrenten, politieagent Eros Herrera, opende onlangs een daklozenopvang met gaarkeuken in de stad San Luis Potosi die de lhbtq+-gemeenschap voorziet.
Homofobe leuzen
De rechten voor Mexicaanse lhbtq+’ers zijn de afgelopen jaren sterk verbeterd: het homohuwelijk is nu in alle staten legaal. Toch werden vorig jaar nog zevenentachtig mensen vermoord vanwege hun genderidentiteit of seksuele geaardheid, aldus non-profitorganisatie Letra S. Vooral Mexicaanse voetbalfans staan erom bekend dat ze tegenstanders uitjouwen met homofobe leuzen. En in de provincie is homoseksualiteit nog altijd taboe.
Een lokale overheidsfunctionaris kreeg veel kritiek nadat hij in 2018 werd gefilmd terwijl hij zong op een gay vaquero-conventie in de grotendeels landelijke deelstaat Coahuila. De video werd 2,6 miljoen keer bekeken op YouTube. Kijkers gaven commentaar met steunbetuigingen, maar ook met nare opmerkingen. In Zacatecas, een kleine, conservatieve stad met tientallen barokke kerken en slechts een handvol homobars, zeggen veel bezoekers dat ze geen affectie in het openbaar zouden durven tonen.
‘Op straat ben ik heel discreet,’ vertelt Daniel Rentería, een zesenvijftigjarige agaveboer uit een stad anderhalf uur verderop. ‘Ik hou er niet van om dan te knuffelen of te kussen.’ Maar eenmaal op de conventie konden hij en zijn partner, de zesendertigjarige fruitverkoper Ramiro García, amper van elkaar afblijven. Ze zijn bijna identiek gekleed in zwarte hoeden, nauwsluitende spijkerbroeken en glimmende overhemden, ieder met een mobiele telefoon op zijn heup. Ook houden ze elkaars hand vast terwijl ze kijken naar een populaire cumbiaband die op de tweede avond van de conventie speelt.
‘Je hoeft niet per se van een ranch te komen om een cowboy te kunnen zijn’
Als de dj later een stuiterende ballade over verboden liefde laat horen, ‘La Puerta Negra’ van Los Tigres del Norte, trekt García Rentería mee de vloer op. Ze omhelzen elkaar terwijl ze wiegen op de muziek, elk met een hand op de rug van de ander. Toen ze elkaar een paar jaar geleden ontmoetten, liep García, die uit Zacatecas komt, in korte broeken en op slippers. Maar Rentería heeft hem veranderd in een vaquero. ‘Je hoeft niet per se van een ranch te komen om een cowboy te kunnen zijn,’ zegt Rentería.
Rentería omarmde zijn seksualiteit – net zoals veel van de mannen op de conventie – later in zijn leven. De katalysator? Een hersenaneurysma dat hem bijna doodde. Hij woonde al vijfentwintig jaar met zijn vrouwelijke partner en hun vijf kinderen in Paramount, een stad in Los Angeles County. Hij werkte tientallen jaren in een T-shirtfabriek en daarna bij een olieraffinaderij. En al die tijd miste hij Mexico. Het aneurysma spoorde hem aan om terug te verhuizen. Daar begon hij te werken op de boerderij van zijn broer en werd hij verliefd op een cowboy.
Zijn kinderen weten van zijn vriend en steunen hem. Voor zijn vijfentachtigjarige vader en ex-partner in Californië is dat nog steeds een stap te ver. Mannen binnen de Mexicaanse cultuur die zich aangetrokken voelen tot andere mannen leiden vaak een eenzaam bestaan waarin ze geïsoleerd zijn van elkaar en hun eigen verlangens onderdrukken, zegt Rentería. ‘Jezelf moeten verstoppen is moeilijk. Evenementen als deze brengen ons samen.’
5000 dollar
Anderen hebben soortgelijke verhalen. Jesús Rubalcava groeide op in een migrantengemeenschap op het platteland van Arizona. ‘Ik weet niet of ik ooit volledig ben geaccepteerd,’ zegt de drieënveertigjarige directeur van een middelbare school en voormalig parlementslid van de staat Arizona. Hij zegt dat zijn familie niet begrijpt waarom hij zoveel tijd en geld besteedt aan het bijwonen van vaquero-evenementen. Vorig jaar was hij bijvoorbeeld 5000 dollar kwijt aan T-shirts, bierkoelers en andere geschenken waarmee hij de rostro vaquero-wedstrijd won.
Het is het allemaal waard geweest, zegt hij. Hij won niet alleen een gegraveerde zilveren gesp voor zijn riem, die alle winnaars van de wedstrijd krijgen, maar ook vriendschap en zelfs liefde. Hij ontmoette zijn vriend een paar jaar geleden op de conventie in Zacatecas. Het tweetal staat op de derde dag van de conventie in de zon bij een barbecue en omhelst een stroom kennissen terwijl de geur van gegrild rundvlees de lucht vult.
Op het evenement in Zacatecas zijn verschillende huwelijken ontstaan, zegt Escobar, de oprichter van het evenement. ‘En nog veel meer weekendrelaties,’ voegt hij er grijnzend aan toe. Verkeringen bloeien op aan de bar, in de rij voor de taco’s en naast een tafel vol koekjes en cake. Op een hete middag kleden veel mannen zich uit tot op hun onderbroek en springen ze in het zwembad, waar ze luieren op plastic waterattributen.
‘Ik ben geboren met het recht om te zeggen: “Ik ben homo”’
Beto Cardona is een zesendertigjarige acteur uit Mexico-Stad en kwam met een vriend naar het evenement. Hij zegt het allemaal mooi te vinden, maar ook een beetje ouderwets. Veel mannen op het evenement omarmen een hypermannelijke stijl die grenst aan machismo, zegt hij. Een paar aanwezigen pronken met meer avontuurlijke looks – een parelketting hier, een kanten overhemd daar – maar ze vormen een uitzondering. Een van de mannen bekritiseerde Cardona omdat hij gouden oorringen in zijn oren draagt.
‘Je bent knap,’ had de man tegen hem gezegd. ‘Maar je moet je wat minder vrouwelijk gedragen.’ De man beschuldigde hem ervan zich ‘voor de hand liggend’ te gedragen, ofwel te duidelijk homoseksueel. Cardona probeert in plaats van gekwetst te zijn de opmerking in een context te plaatsen. Hij weet dat het in de tijd waarin veel van de huidige deelnemers aan het vaquero-evenement volwassen werden riskant was om zichtbaar homo te zijn. ‘Als dit evenement decennia geleden had plaatsgevonden, was de politie misschien gekomen en had iedereen opgepakt,’ zegt hij. ‘Ze zijn wat meer gehard,’ zei hij over de queer ouderen. ‘Ik ben geboren met het recht om te zeggen: “Ik ben homo.”’
Op de laatste grote avond van de conventie betreedt Banda R-15 het podium. De legendarische muziekgroep uit Nayarit is vernoemd naar het semiautomatische geweer. Hun door koperblazers gedreven liedjes gaan over verraderlijke vrouwen en wilde feesten die kenmerkend zijn voor de vaquerocultuur in Midden- en Noord-Mexico. Het voelt als een soort overwinning om de beroemde groep te zien spelen voor een club vol mannen die met andere mannen dansen.
Cowboykoning
En als een van de oudere bandleden later tijdens een rookpauze een minachtende opmerking maakt over het publiek (‘Het is niet hun schuld dat ze zo zijn, het komt doordat ze door hun ouders zijn opgevoed als meisjes’), dan gebeurt dat in ieder geval buiten gehoorsafstand van de deelnemers.
Na middernacht zijn de stemmen geteld en wordt de cowboykoning gekroond. De gesp en een kleurrijke sjerp met daarop ‘Rostro Vaquero Zacatecas’ gaan uiteindelijk naar Herrera, de politieagent die het lhbtq+-centrum runt. Delen van het publiek scanderen zijn naam (‘Eros! Eros!’), terwijl anderen grappen dat een hertelling op zijn plaats is. Herrera poseert stralend voor foto’s en uploadt een selfie naar de Facebook-pagina van zijn gemeenschap in San Luis Potosí.
Als het evenement ten einde loopt, hangt er een zweem van droefheid in de club. Spoedig doen de deelnemers hun laarzen weer uit, bergen ze hun hoeden op en keren ze voor een tijdje terug naar een cowboyloos leven. Voor velen duurt het nog minstens een maand voordat ze weer bij elkaar zullen komen. Misschien in mei op een vaqueroconventie in San Luis Potosí, of op een grote conventie in Los Angeles in juli, voor wie de mogelijkheid heeft om naar de Verenigde Staten te reizen.
Fernando Jairo Medrano, een kapper uit de staat Nayarit, zegt dat hij thuis overuren draait en zelden uitgaat om op die manier geld te sparen voor zijn volgende reis. Zijn familieleden begrijpen niets van zijn obsessie en zijn weekends met andere vaqueros. Dat hoeft ook niet, zegt hij. ‘Het is míjn tijd,’ zegt hij tegen hen. ‘Het is mijn tijd.’
De Sisters of Perpetual Indulgence uit Los Angeles kwamen recent in opspraak toen een onderscheiding van honkbalteam de Dodgers werd ingetrokken onder conservatief katholieke druk. Maar de drag-nonnen toonden zich vergevingsgezind.
Zuster Tootie Toot (met groene glitterlippen, een donkere baard en een smaragdgroene cocktailjurk) vond haar roeping toen ze op een dag een zogenaamde leather bar binnenliep waar een aantal zusters bijeenzat. Ze wist het gelijk, als donderslag bij heldere hemel.
Zuster Unity (met oranje sluier, oranje opgemaakte ogen en een harige, oranje stola) ontdekte haar roeping toen ze toevallig bij een pride-optocht in San Francisco de oorspronkelijke zusterorde de menigte zag zegenen. Er ging een haast elektrische golf door haar heen, ‘een tintelende mix van vuur en ijs’.
En zuster Candy Cide van het Altijddurend Misverstand (zwarte jurk met lange mouwen, een wit slabbetje en meerdere kettingen met nepparels) wist wat ze wilde toen ze een groep drag-nonnen over straat zag lopen tijdens een pride-evenement in Los Angeles. Hun zelfverzekerde houding sprak haar aan. ‘Ik voelde me destijds zo schuldig, ik dacht dat ik mijn ouders teleur zou stellen om wie ik was,’ zei ze. ‘De zusters willen juist die stigmatiserende schuld bij mensen wegnemen en ze weer gelukkig maken. Toen ik dat hoorde, had ik zoiets van: dat moet ik zowel voor mezelf als voor anderen gaan doen.’
Met hun kenmerkende witte make-up, enorme kappen (die ze zelf Hoobie Doobies noemen) en superlange wimpers trekken de Sisters of Perpetual Indulgence overal waar ze komen de aandacht. De afgelopen tijd steeg hun bekendheid echter naar nieuwe hoogten. De Dodgers, een honkbalteam uit Los Angeles, kondigde aan dat ze de zusters een onderscheiding zouden geven voor hun ‘heldendom’ in de gemeenschap. Toen conservatieve katholieke groeperingen zich daartegen verzetten, trokken ze de onderscheiding weer in om die vervolgens toch weer toe te kennen. Dat alles voltrok zich in slechts enkele dagen.
Mogen de wedstrijden gezegend zijn! Mogen de spelers gezegend zijn! Mogen de fans gezegend zijn!
Mogen het bier en de hotdogs in smakelijke overvloed vloeien!
Sommige zusters vonden het wel degelijk moeilijk om de Dodgers te vergeven. Maar dat is niet wat de zusters willen uitdragen, zegt zuster June Cleavage, een cisgender vrouwelijk lid van de groep. (De Sisters of Perpetual Indulgence verwelkomen mensen van ‘elk gender, elk ras, elke romantische voorkeur, klasse, soort, stam, drankvoorkeur en seksuele geaardheid’, aldus hun website.) ‘Je sluit je niet aan bij deze organisatie als je geen begrip of medeleven hebt en dergelijke conflicten nog niet eerder hebt meegemaakt,’ zegt ze. ‘Ik denk dat dat onderdeel is van de roeping.’
Eigen manier
Op een recente lenteavond verzamelden elf zusters zich in Elysian Park in de schaduw van het Dodger Stadium. Ze kwamen in vol ornaat bijeen om het verleden, het heden en de toekomst van de non-profitgroep te bespreken in de nasleep van alle chaos die er was ontstaan.
De geschiedenis van de zusters begon in 1979, toen drie homoseksuele mannen in San Francisco steeds vaker in habijten begonnen rond te lopen. Wat begon als een gewaagde grap werd al snel serieuzer: begin jaren tachtig sloeg de aidscrisis toe. De Sisters of Perpetual Indulgence zetten de eerste inzamelingsacties voor aidsorganisaties op en publiceerden het eerste pamflet dat voorlichting gaf over veiliger seks.
De groep was even vrijpostig als dienstbaar en die combinatie sloeg aan. Ze werden steeds bekender en zetten nieuwe kapittels op in steden over de hele wereld. Zo ook in Los Angeles in 1995.
De missie van de zusters is ‘het verlichten van stigmatiserende schuld en het verspreiden van universele vreugde’. Maar sinds hun oprichting worden ze duivels en antikatholiek genoemd en door hun tegenstanders beschuldigd van godslastering: ze zouden katholieke nonnen bespotten.
Maar zo zien zij het niet. ‘We spotten nergens mee,’ zegt Zuster Harlot D Lite (rode geribbelde minijurk, rode oorbellen met kwastjes en sierlijke roze make-up). ‘We waarderen nonnen en we doen de dingen op onze eigen manier, voor onze gemeenschap.’
Alle zusters werken op vrijwillige basis en al het geld dat ze verdienen met donaties, optredens of de evenementen die ze organiseren, gaat naar liefdadigheidsinstellingen. ‘Elke dollar die bij de zusters binnenkomt, vloeit terug naar de gemeenschap,’ zegt zuster Candy Side. ‘We verdienen er zelf geen cent aan.’
Ook geven ze individuele hulp aan mensen in nood. ‘Toen we net begonnen, verraste het ons dat mensen niet alleen de grap waardeerden, maar het nonnenaspect ook echt serieus namen,’ zegt Zuster Unity. ‘En toen dachten we steeds vaker: Weet je, we hebben ook een serieuze verantwoordelijkheid. Laten we die vervullen. Laten we mensen glitter en humor geven, maar ook dat overbrengen waarin we echt geloven.’
Zuster Unity herinnert zich dat ze in het toilethokje van een gaybar de biecht afnam van een stoere leather daddy die zich zorgen maakte over zijn vriendje
Inmiddels noemen de zusters de een-op-eengesprekken die ze hebben ‘zendingswerk’. Ze vertellen dat deze veel voorkomen. Zo stond zuster Mariposa Patriota, nu met emeritaat, een keer op een straathoek in West Hollywood boven het gedreun van dancemuziek uit te praten met een jongeman. De man, die uit Orange County kwam, was net uit de kast gekomen tegenover zijn ouders en huilde omdat het niet goed was gegaan. Mariposa Patriota verzekerde hem dat het goed zou komen. Nu deed het pijn, maar er stond een gemeenschap van duizenden mensen klaar om hem te steunen en zijn nieuwe vrienden en familie te worden.
Zuster Unity herinnert zich dat ze in het toilethokje van een gaybar de biecht afnam van een stoere leather daddy die zich zorgen maakte over zijn vriendje. Onlangs nog, bij de White Dress Party die de zusters elk jaar organiseren, stond zuster June Cleavage dertig minuten lang hand in hand met een vrijwilliger die treurde om zijn pas overleden moeder.
Sommige zusters denken dat de witte make-up, dat een soort anoniem effect heeft, mensen in staat stelt om zich voor hen open te stellen. ‘Het is een masker. Soms vinden mensen het minder eng om tegen een masker te praten dan tegen iemand met een echt gezicht,’ zegt zuster Candy Cide.
Zuster Loose Clarita (met glanzende make-upstrepen op het gezicht die op de Mexicaanse vlag lijken) zegt dat de zusters spelen met het archetype van de hofnar of de clown. ‘Tenzij je een fobie voor ze hebt, weet je dat clowns je geen pijn zullen doen. De clown is altijd de domme, degene zonder waarde,’ zegt ze. ‘Dat stelt ons in staat om contact te maken met de donkere plekken van de ziel, waar mensen zelf misschien bang voor zijn.’
Hard werk
Om lid te worden van de zusters moet je veel meer doen dan een mooie naam kiezen en je opmaken. Meestal duurt het proces minstens anderhalf jaar. Het begint met de aspirantfase: iemand geeft aan zuster te willen worden, kiest een naam en begint bijeenkomsten bij te wonen. Als dat allemaal goed gaat, begint drie maanden later de postulantfase: de zuster in spe mag de karakteristieke make-up dragen, maar krijgt nog geen sluier. Weer zes maanden later breekt de beginnersfase aan. Een beginnend zuster draagt de Hoobie Doobie en wordt verwacht deel te nemen aan evenementen en bijeenkomsten, maar moet daarop een witte sluier dragen.
Om een volwaardig zuster te worden moet elke beginneling een project voltooien, zoals het organiseren van een evenement of het opzetten van een campagne voor veilige seks. Eén zuster schreef bijvoorbeeld een kookboek, waarvan ze de opbrengsten aan een aidsorganisatie schonk. Iemand anders zette in een lhbtq+-ruimte in Torrance [een stad dicht bij Los Angeles] een zogenaamde sister story time op: eens in de zoveel tijd komen zusters aan kinderen voorlezen in het Engels en Spaans.
‘Hoe ik het vaak aan mensen uitleg, is dat elke fase in feite toetst of jouw vorm van gekte past bij onze vorm van gekte,’ zegt zuster Kumonawanna Leya. ‘En of je naast alle frivoliteit ook echt komt om te werken. Want dat is het: hard werk.’
De zusters zijn eraan gewend in het middelpunt van de belangstelling te staan, maar velen geven toe dat de recente storm van aandacht een emotionele tol heeft geëist.
In de media werd gesuggereerd dat de Dodgers de prijs hadden ingetrokken omdat de fanbase van het honkbalteam grotendeels Latino en katholiek is. Zuster Bearonce Knows, die al haar hele leven al Dodgers-fan is, wond zich hierover op. ‘Ik had zoiets van: ja, dat ben ik ook. Dus wat zeg je nou eigenlijk?’
Zuster Tootie zegt dat de aanvankelijke afwijzing bij veel van de zusters pijnlijke ervaringen uit het verleden opriep. ‘Mijn eerste reactie was: hier gaan we weer – hetzelfde liedje,’ zegt ze. ‘De meesten van ons zijn queer en gay. We zijn gewend aan teleurstellingen, want er zijn ons al vaker dingen afgepakt. Veel van ons hebben dat ervaren binnen onze familie, vriendenkring en gemeenschap.’
Maar veel van de zusters vertellen dat de recente ervaring ze ook iets heeft opgeleverd, nog los van de excuses die ze uiteindelijk van de Dodgers kregen. ‘Ik ben een Mexicaanse homoman die in de Verenigde Staten woont, dus ik ben altijd bang,’ zegt zuster Bearonce. ‘Deze specifieke situatie verandert dat niet voor mij, maar ik voelde me vooral gesteund, niet alleen door onze eigen gemeenschap maar ook door mensen daarbuiten.’
Zuster Tootie is het daarmee eens. ‘In het begin was ik verdrietig, maar toen ik zag hoeveel mensen steun en liefde uitten, leefde ik juist op,’ zegt ze.
Zuster Unity was ontroerd door alle steun van lhbtq+-organisaties, die drag-performers in het verleden niet altijd een warm hart hebben toegedragen. ‘Ik denk dat binnen de lhbtq+-gemeenschap een culturele verandering gaande is,’ zegt ze.
Voor Zuster Candy Cide was het belangrijkste dat ze steun kreeg van haar biologische familie. Toen ze jaren geleden bij haar ouders uit de kast kwam, kostte haar dat veel moeite. Maar afgelopen week belde haar moeder haar op om te zeggen hoe erg ze het vond dat de Sisters of Perpetual Indulgence door het slijk werden gehaald. Ze wist dat het een geweldige groep was – en Candy een geweldige persoon.
Het was het zoveelste bewijs dat drag-nonnen wonderen kunnen verrichten.
Het Oegandese parlement heeft een anti-lhbti-wet aangenomen die het al strafbaar maakt om je als queer te identificeren. The Daily Maverick sprak met Oegandezen over de wet en hoe die hun leven en dat van andere leden in de lhbti-gemeenschap beïnvloedt.
Op dinsdag 21 maart, dezelfde dag dat in Zuid-Afrika de Dag van de Mensenrechten werd gevierd, nam het Oegandese parlement een wet aan die grove mensenrechtenschendingen mogelijk maakt tegenover de queer gemeenschap in het land. Deze wet moet het bevorderen van homoseksualiteit en het overwegen van homoseksuele handelingen strafbaar maken. Hoewel de wet drie weken geleden door het parlement werd aangenomen, moet hij nog door president Yoweri Museveni worden ondertekend.
Frank Mugisha, een Oegandese lhbti-activist, zegt in een interview met DemocracyNow dat er verschillende redenen kunnen zijn waarom de president nog afwacht. Zo zouden lokale activisten en het maatschappelijk middenveld hem verzoeken de wetgeving niet te snel te ondertekenen vanwege de mogelijk heftige reacties en consequenties.
De Oegandese anti-lhbti-wetgeving komt op een moment waarop homofobe en transfobe wetgeving wereldwijd in opkomst lijkt. In de VS bijvoorbeeld zijn dit jaar alleen al minstens 417 anti-lhbti-wetsvoorstellen geïntroduceerd.
Voordat de nieuwe wet werd aangenomen, bestond in Oeganda al lange tijd vijandigheid jegens homoseksualiteit. Het is niet het eerste wetsvoorstel dat homofobie in het land probeert vast te leggen.
Privé
Natukunda (een pseudoniem, want ze wil anoniem blijven) identificeert zich als panseksueel. Hoewel ze deel is van de Oegandese diaspora in Zuid-Afrika, brengt ze nog steeds veel tijd door in Oeganda, vooral sinds haar ouders in 2019 terug verhuisden naar Kampala.
‘Natuurlijk hou ik van Oeganda. Mijn ouders komen er vandaan en het is een prachtig land met fijne mensen. Dat het land de Antihomoseksualiteitwet aanneemt is erg teleurstellend, want nu zit ik helemaal klem. Ik zou me willen identificeren als Oegandees, maar dat kan niet verenigd worden met wie ik echt ben, en in het bijzonder met mijn seksualiteit.
‘Behalve mijn broers en zussen wist niemand in Oeganda dat ik queer was. Zelfs mijn ouders niet – zij weten het nog steeds niet. Dus ik stond thuis gewoon bekend als hetero. Sterker nog, er werd nooit over seksualiteit gesproken, omdat Afrikaanse families het daar niet echt over hebben.’
In Zuid-Afrika voelde Natukunda zich in staat haar seksualiteit te uiten.
‘In Oeganda zag ik soms mensen – zowel mannen als vrouwen – tot wie ik me aangetrokken voelde, maar ik handelde er nooit naar. Ik hield het voor mezelf. Die kant uitte ik alleen hier in Zuid-Afrika,’ zegt ze.
‘Stel je voor dat ik nu in Oeganda ben en iemand leuk vind. Dan kan ik mijn affectie alleen maar tot uiting brengen als ik in een bar of nachtclub ben die behoorlijk ondergronds is, waar het donker is en waar anderen zich comfortabel voelen in de buurt van queer mensen. Anders houd je het privé.’
Natukunda weet nog goed dat ze in een Oegandese stad twee mannen hand in hand over straat zag lopen, met een glimlach op hun gezicht. Iedereen stopte om hen aan te staren.
‘Ik heb mijn ouders al verschillende keren verteld dat ik wel van mijn familie houd en zo, maar dat ik me er niet op mijn gemak voel’
Ze zegt dat migranten die naar huis terugkeren voor heel uitgesproken uitdagingen komen te staan: in het buitenland kunnen ze openlijk hun seksualiteit tonen, terwijl homoseksuele mensen hun seksuele voorkeur in Oeganda altijd verborgen moeten houden. Als ik nu naar huis ga, is het dan echt veilig? vraagt ze zich af.
Maar volgens haar is het belangrijk is om nog geen ophef te maken over de situatie in Oeganda, aangezien Museveni het wetsvoorstel nog moet ondertekenen.
Dembe (een pseudoniem, want hij wil anoniem blijven) is Oegandees en queer.
‘Ik weet nog dat ik tijdens mijn tienerjaren besloot af te komen van de “Oegandeesheid” van mijn identiteit. Ik had het gevoel dat die niet strookte met mijn queerness, en ik wist dat ik die niet kon veranderen. Dus probeerde ik de band met mijn Oegandese identiteit zwakker te maken.’
‘Om een voorbeeld te geven: de moedertaal van mijn ouders, en ook die van mij, is Loeganda. Maar in mijn tienerjaren begon ik uitsluitend Engels met ze te spreken. Ik wilde niet meer proberen de taalkundige of culturele band met Oeganda in stand te houden.’
Mukasa (een pseudoniem, want hij wil anoniem blijven) is een mensenrechtenadvocaat die gespecialiseerd is in gelijke rechten. Daartoe behoren de rechten van mensen met een beperking, migranten en leden van de lhbti-gemeenschap. Hij identificeert zich als queer en maakt deel uit van de Oegandese diaspora in Zuid-Afrika.
Hij zegt dat zijn ouders, die ook in Zuid-Afrika wonen, minstens één keer per jaar naar Oeganda gaan om familie te zien, meestal rond Kerstmis. ‘Ik heb mijn ouders al verschillende keren verteld dat ik wel van mijn familie houd en zo, maar dat ik me er niet op mijn gemak voel. Ik voel me niet veilig genoeg om terug te keren naar Oeganda. Ik blijf in Zuid-Afrika en vier Kerst zonder mijn familie,’ zegt Mukasa.
Hij vertelt dat het pijnlijk is om afstand te nemen van zijn Oegandese identiteit. ‘Het is erg treurig om te bedenken dat mijn banden met mijn familieleden, mijn cultuur en mijn geschiedenis hierdoor minder sterk worden.’
Zijn ouders zijn van plan terug te keren naar Oeganda. Dat heeft hem aan het denken gezet: ‘Als ik op een dag een gezin zou hebben en met een man zou trouwen, kan ik ze dan meenemen naar Oeganda zodat ze mijn ouders kunnen ontmoeten? Als mijn ouders overlijden en begraven worden in Oeganda, kan ik dan een begrafenis bijwonen zonder dat mijn veiligheid in gevaar komt? Als mijn ouders ziek worden, kan ik dan teruggaan om bij ze te zijn? Zulke angsten komen bij me boven.’
Roofdieren
Mukasa vindt de manier waarop er over de nieuwe wet gesproken wordt vreemd. Oegandese wetgevers zeggen dat de wet bedoeld is om ‘traditionele Afrikaanse waarden’ te beschermen, wat het idee in stand houdt dat homoseksualiteit en andere vormen van queer-zijn per definitie anti-Afrikaans zijn.
‘Er worden veel argumenten aangevoerd om het wetsvoorstel te rechtvaardigen. Veel daarvan verwarren homoseksualiteit met pedofilie. Een van de definities van agressieve homoseksualiteit die in het wetsvoorstel voorkomt, is bijvoorbeeld seks met een minderjarige zonder diens toestemming. Dat heeft helemaal niets te maken met homoseksualiteit, maar mensen lijken het idee te hebben dat vooral homoseksuele mannen een soort roofdieren zijn die op je kinderen jagen. Dat we gevaarlijk zijn.
Een ander beeld dat men van queer-zijn heeft is dat het uit het Westen is geïmporteerd, of dat het gedrag is dat men in het Westen heeft aangeleerd. Of dat mensen homoseksueel worden door naar films of series op DStv [een tv-zender in zuidelijk Afrika] en Netflix te kijken. Er zijn altijd al homoseksuele Afrikanen geweest.’
Mukasa geeft het voorbeeld van een Oegandese monarch, koning Mwanga II, die van 1884 tot 1888 regeerde. Er zijn historische bewijzen dat de koning queer was, zodat bekend is dat queerness zelfs in het prekoloniale Oeganda voorkwam.
In meer dan dertig Afrikaanse landen zijn homoseksuele relaties verboden
Antihomowetten en beeldvorming rondom homoseksualiteit blijven niet beperkt tot Oeganda. In meer dan dertig Afrikaanse landen zijn homoseksuele relaties verboden. Mukasa legt uit hoe de nieuwe Oegandese wet andere Afrikaanse landen zou kunnen beïnvloeden. ‘Het lijkt alsof sommige landen zich hebben laten inspireren door Oeganda, en dat is verontrustend. Een Keniaans parlementslid zei onlangs dat hij een soortgelijk wetsvoorstel wil indienen, wat betekent dat hij min of meer kopieert wat er in Oeganda gebeurt.’
We zijn blij dat het wetsvoorstel wereldwijd aandacht krijgt en wordt veroordeeld. Ik denk dat het maatschappelijke middenveld in Afrika en vooral Zuid-Afrika een unieke en invloedrijke rol kan spelen. Want, zoals ik al eerder zei: het idee bestaat dat homoseksualiteit on-Afrikaans en geïmporteerd is, dat het westers gedrag is.
Maar als Afrikanen in Zuid-Afrika en op het hele continent zich ook uitspreken tegen wat er gaande is, wordt dat verhaal ondermijnd. Het zou laten zien dat Afrika geen monoliet is – dat we niet allemaal homofoob zijn of geloven dat homoseksueel gedrag in strijd is met onze cultuur.’
Het parlement moet zich opnieuw over de wet buigen
De president van Oeganda wil dat het parlement opnieuw gaat kijken naar een controversiële antihomowet, meldt Al Jazeera. Hoewel de wet al werd aangenomen, moet gekeken worden of deze wel grondwettelijk is. Het goedkeuren ervan zorgde eerder voor grote kritiek van de internationale gemeenschap; het is een van de strengste wetten ter wereld tegen homoseksualiteit.
Zo is het openlijk uitkomen voor je seksuele geaardheid als homoseksueel strafbaar, net als het aanmoedigen of promoten van homoseksualiteit. Voor sommige delicten, zoals seks met iemand van hetzelfde geslacht, kunnen Oegandezen een levenslange gevangenisstraf krijgen. Ook staat op ernstigere strafbare feiten de doodstraf, bijvoorbeeld als iemand ook hiv heeft.
Westerse landen, aangemoedigd door mensenrechtenorganisaties, dreigen met het terugschroeven van ontwikkelingshulp en investeringen als Oeganda de wet niet van tafel haalt.
Wegens het verspreiden van ‘valse informatie’ over het leger riskeert kunstenaar Aleksandra Skotsjilenko tien jaar gevangenisstraf. Het nieuwe gezicht van de Russische dissidenten zit in voorlopige hechtenis. Onlangs verlengd tot april 2023.
Aleksandra Skotsjilenko is het nieuwe gezicht van de Russische dissidenten. Deze kunstenaar uit Sint-Petersburg had in een supermarkt prijsstickers vervangen door etiketjes met informatie over de oorlog in Oekraïne. Wegens het verspreiden van ‘valse informatie’ over het leger riskeert ze tien jaar gevangenisstraf. Aleksandra (Sasja) Skotsjilenko zit sinds april in voorlopige hechtenis en kampt met duizeligheid, buikpijn en hartproblemen, meldde haar advocaat Jana Nepovinnova op 17 november op Telegram. Hoewel een Russische rechter haar voorlopige hechtenis in september heeft verlengd tot april 2023, moeten de twee vrouwen toch af en toe lachen als ze de aanklacht tegen Sasja doorbladeren, ‘zo belachelijk zijn de beschuldigingen die erin staan’, aldus de advocaat.
RUSLAND
ALEKSANDRA SKOTSJILENKO
Deze Russische musicus en kunstschilder heeft zich in het openbaar tegen de oorlog in Oekraïne gekeerd. Op 31 maart heeft ze in een supermarkt in Sint-Petersburg prijsstickers op producten vervangen door papieren etiketjes met informatie over de Russische invasie in Oekraïne.
Elf dagen later werd Aleksandra Skotsjilenko aangehouden door de politie en, op grond van een artikel dat pas enkele dagen eerder in het Russische wetboek van strafrecht was opgenomen om critici de mond te snoeren, beschuldigd van het ‘opzettelijk verspreiden van onjuiste informatie over de inzet van de Russische strijdkrachten’. Nu wacht ze onder erbarmelijke omstandigheden haar proces af en riskeert ze tot tien jaar gevangenisstraf.
WAT EIST AMNESTY?
Intrekking van alle aanklachten en onmiddellijke invrijheidstelling.
De 32-jarige Sasja werd op 11 april gearresteerd nadat er – volgens de officiële lezing – een klacht was ingediend door een gepensioneerde vrouw die in dezelfde supermarkt in Sint-Petersburg boodschappen deed als zij. Deze vrouw had papieren etiketjes aangetroffen met informatie over de Russische invasie in Oekraïne die door Sasja op artikelen waren geplakt. Er was informatie op te lezen die bijeen was gesprokkeld door onafhankelijke media in Rusland, zoals het bombarderen van het theater in Marioepol door het Russische leger terwijl zich daar kinderen bevonden, of het aantal Russische soldaten dat sinds het begin van de oorlog gesneuveld was. Deze informatie week inderdaad volstrekt af van het officiële verhaal, en de bejaarde dame was dan ook ‘uiterst verbolgen’. In haar aangifte legde ze uit dat ze sterk meeleefde met het lot van de Russische soldaten in Oekraïne zoals dat door de staatstelevisie werd getoond en dat ze het onverdraaglijk vond om zulke leugens te moeten lezen, aldus Radio Svoboda, de Russische tak van Radio Free Europe/Radio Liberty die door het Amerikaanse Congres wordt gefinancierd.
Sasja blijft achter haar actie staan en houdt vol dat de informatie die zij heeft doorgegeven niet op leugens berust
De rechercheurs hoefden alleen artikel 207.3 van het Russische wetboek van strafrecht maar van stal te halen dat begin maart, kort na de invasie in Oekraïne, via een wetswijziging in allerijl was ingevoerd. Ingevolge dit artikel staat op het ‘opzettelijk verspreiden van desinformatie over het Russische leger’ maximaal tien jaar gevangenisstraf. Het is inmiddels bijna tweeduizend keer toegepast tegen Russen die het optreden van hun leger in Rusland hebben bekritiseerd: bekende oppositieleden, studenten, docenten of pacifisten die door de politie in de gaten worden gehouden.
FRANKRIJK
ZINEB REDOUANE
Op 1 december 2018, terwijl ze haar raam wilde sluiten, werd Zineb Redouane in het gezicht geraakt door een traangasgranaat die was afgevuurd door de politie om betogers uiteen te jagen. Ze overleed de volgende dag in het ziekenhuis. Bijna vier jaar later is het onderzoek naar haar dood nog steeds niet afgerond. Niemand is vanwege deze doodslag in staat van beschuldiging gesteld of geschorst.
WAT EIST AMNESTY?
Dat de Franse autoriteiten deze zaak ophelderen en dat er tegen degenen die er verantwoordelijk voor zijn een gerechtelijke procedure wordt aangespannen
In het geval van Sasja was de tenlastelegging dat de informatie die op de door haar opgeplakte etiketten stond ‘onjuist’ was. De rechtbank gelastte een merkwaardig ‘linguïstisch onderzoek’ naar deze etiketten, uitgevoerd door twee vrouwelijke onderzoekers die bekendstaan als Kremlin-sympathisanten, aldus de in Litouwen gevestigde onlinekrant Meduza. Hun conclusie, waarin regelmatig de loftrompet werd gestoken over de ‘zeer humane houding van het Russische leger jegens de inwoners van Oekraïne’, luidde dat deze informatie onjuist was omdat ze niet overeenkwam met die welke door het Russische ministerie van Defensie werd verspreid. ‘Dit onderzoek is van nul en generlei waarde omdat de onderzoekers geen enkele kennis van de materie hebben,’ sneert advocaat Jana Nepovinnova. Sasja blijft achter haar actie staan en houdt vol dat de informatie die zij heeft doorgegeven niet op leugens berust.
Zwakke gezondheid
Het idee om de prijsstickers in Russische supermarkten te vervangen door etiketten over de oorlog was half maart gelanceerd door een organisatie die zich ‘Feministisch verzet tegen de oorlog’ noemt, aldus de Russische nieuwsdienst van de BBC. Op Telegram was zelfs al een opmaak gepost die klaar was om gedrukt te worden, vergezeld door enkele veiligheidsadviezen voor de activisten: mijd bewakingscamera’s en betaal alleen maar contant. ‘Maar al snel bleek dat deze maatregelen de anonimiteit van de activisten niet konden garanderen,’ vervolgde de BBC, die vermoedt dat in navolging van Sasja nog een tiental andere etikettenplakkers door de politie is geïdentificeerd en aan-gehouden.
Op basis van getuigenissen van familie en goede bekenden kwam de BBC met een uitvoerig portret van deze veelzijdige jonge vrouw, die over een complexe en fragiele persoonlijkheid beschikt. Als kunstschilder, musicus en gelegenheidsjournalist (voor het onafhankelijke digitale blad Boemaga) was Sasja een bekende in het artistieke wereldje van Sint-Petersburg. Ze gaf toneel- en filmles aan Oekraïense kinderen, publiceerde een voor kinderen bedoeld boekje over ‘depressie’, speelde in toneelgroepen en deed al op haar tiende mee aan een komisch televisieprogramma. In een interview met Meduza vertelt haar partner Sonja dat Sasja al sinds haar kinderjaren met diverse gezondheidsproblemen kampt, waaronder een bipolaire stoornis en een glutenintolerantie, wat haar verblijf in de gevangenis extra zwaar maakt.
Paul Biya slaat elke vorm van oppositie keihard neer
De president, die al veertig jaar de absolute macht heeft, onderdrukt iedere vorm van oppositie, verlamt het land en schendt mensenrechten aan een stuk door.
In februari 2017 eisten 27 Kameroense en internationale organisaties dat er een eind zou komen aan de willekeurige en illegale gevangennemingen in Kameroen, aldus Centrifuge Hebdo. Ook meldde het Kameroense weekblad dat er door deze organisaties een open brief was gestuurd aan Paul Biya, de president van de Republiek Kameroen.
Naast Dorgelesse Nguessan, die gevangenzit nadat ze had deelgenomen aan een betoging, werden er nog talloze andere namen genoemd in dit openbare beroep dat op het staatshoofd werd gedaan. De open brief klonk als een lange opsomming van oppositieleden of gewone betogers die in het Kameroen van Paul Biya zijn gearresteerd en mishandeld. Zoals Penn Terence Khan: gearresteerd, gemarteld, beschuldigd van terrorisme en door een militaire rechtbank tot twaalf jaar gevangenisstraf veroordeeld omdat hij T-shirts met politieke slogans had vervaardigd. En ook de onafhankelijke journalist Tsi Conrad, die door de militaire rechtbank tot vijftien jaar gevangenisstraf werd veroordeeld.
KAMEROEN
DORGELESSE NGUESSAN
Dorgelesse Nguessan was kapster van beroep toen haar leven op zijn kop werd gezet. Op 22 september 2020 nam ze voor de eerste keer deel aan een vreedzame betoging in Douala, waarbij meer dan vijfhonderd mensen werden gearresteerd, onder wie Dorgelesse. Zij werd beschuldigd van rebellie, samenscholing en deelname aan een openbare betoging en veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf.
WAT EIST AMNESTY?
Onmiddellijke en onvoorwaardelijke invrijheidstelling.
Een aantal van de mensen die werden genoemd had deelgenomen aan de mars op 22 september 2020, georganiseerd door partijen die oppositie voeren tegen het regime van Paul Biya en diens aftreden eisen. Volgens Human Rights Watch zetten de veiligheidstroepen vervolgens traangas en waterkanonnen in om overal in het land vreedzame betogingen uiteen te jagen. Bovendien zouden er meer dan vijfhonderd mensen zijn gearresteerd, voornamelijk leden en aanhangers van oppositiepartijen. De autoriteiten hebben bij zowel deze arrestaties als tijdens hun gevangenschap talloze mensen afgeranseld. Ook werden sommige betogers beschuldigd van bedreiging van de staatsveiligheid en tot lange gevangenis-straffen veroordeeld, aldus de website Cameroun1, die ook zelf met een lijst veroordeelden kwam. Op 8 december 2021 meldde de site dat minstens 154 activisten van de MRC [Beweging voor de weder-geboorte van Kameroen] en vijf andere van Stand Up for Cameroon, twee oppositiepartijen, creperen in de gevangenis.
Paul Biya leidt Kameroen al sinds 1982 met ijzeren vuist. Bij de politieke crisis voegt zich inmiddels ook een ‘Engelstaligencrisis’, waarin de regering en separatistische groeperingen in Engelstalige regio’s in het westen van het land tegenover elkaar staan. Ook staat de veiligheid van Kameroen voortdurend onder druk door herhaaldelijke aanslagen van jihadistische groeperingen. Gevolg van deze spanningen is dat de veiligheidstroepen in het land de mensenrechten regelmatig schenden.
Broer geëxecuteerde Nafid Afkari vreest voor zijn leven
Na zijn arrestatie in 2018 op verdenking van moord werd deze tegenstander van het regime in de gevangenis met de dood bedreigd. Zijn geval illustreert de talloze ontsporingen van de Iraanse justitie, die wordt gecontroleerd door de machthebbers.
Vahid Afkari was een eenvoudige stukadoor in Chiraz, een grote stad in het zuidwesten van Iran, toen hij op 17 september 2018 werd gearresteerd samen met zijn broer Navid, eveneens stukadoor maar ook een in Iran en het buitenland befaamde worstelaar. De autoriteiten beschuldigden de twee broers ervan in augustus 2018, tijdens een betoging vanwege de economische achteruitgang en de grote droogte, een man te hebben gedood die nu eens werd voorgesteld als een lid van de Iraanse inlichtingendienst en dan weer als een werknemer van het waterbedrijf van Chiraz.
IRAN
VAHID AFKARI
Vahid Afkari en zijn twee broers hadden deelgenomen aan vreedzame betogingen in hun stad Chiraz, die waren gericht tegen de ongelijkheid en de politieke onderdrukking. Wegens die deelname werden ze thuis gearresteerd. Terwijl ze in afzondering werden gehouden en werden gemarteld, werden ze gedwongen overtredingen te ‘bekennen’ waaraan ze zich eerder herhaaldelijk onschuldig hadden verklaard. Een van de broers werd geëxecuteerd en de andere werd uiteindelijk vrijgelaten. Vahid zit sinds september 2020 in een isoleercel.
WAT EIST AMNESTY?
Een eind aan deze afschuwelijke mishandeling en intrekking van alle aanklachten.
Navid Afkari werd ter dood veroordeeld en in september 2020 geëxecuteerd, ondanks internationale campagnes waarin het onrechtvaardige proces en de door marteling afgedwongen bekentenissen aan de kaak werden gesteld. Ook veroordeelde de rechter de broers van de worstelaar, Vahid en Habib Afkari, tot respectievelijk vierenvijftig en zevenentwintig jaar gevangenisstraf.
Met de dood bedreigd
Sindsdien crepeert Vahid in een isoleercel in de Adel Abad-gevangenis in Chiraz – zijn broer Habib is in maart 2022 vrijgelaten. In de context van de huidige, ongekende opstand tegen het regime van de moellahs zijn familie, goede bekenden en medestanders van Vahid beducht voor wraakacties en vrezen ze voor zijn leven, terwijl hij volgens diverse Iraanse media ook al aan mensonwaardige behandelingen wordt blootgesteld. Afgelopen augustus bevestigde zijn broer Saeed al op social media dat hij met de dood werd bedreigd en dat ‘de directeur van de Adel Abad-gevangenis weer een bewakingscamera in de isoleercel van Vahid wilde laten plaatsen voor zijn eigen veiligheid’, aldus Iran International, een in Londen gevestigde televisie-zender die tegen het Iraanse regime is gekant. Deze beslissing zou zijn ingegeven door het gerucht dat ‘bepaalde personen’ van de afwezigheid van een camera zouden willen profiteren om Vahid in de gevangenis te vermoorden, aldus zijn broer.
IranWire, een andere oppositiesite, komt gedetailleerd terug op de arrestatie van de broers Afkari en citeert diverse getuigen die het officiële feitenrelaas ontkrachten en op talrijke juridische onregelmatigheden wijzen.
Marteling
Om te beginnen de plaats waar Vahid Afkari zich bevond toen de agent van de inlichtingendienst door de broers Afkari in Chiraz zou zijn gedood. Volgens een door de site geciteerd familielid was Vahid helemaal niet op de plek waar de moord plaatsvond. Toen hij werd gearresteerd ‘wilde justitie geen tussenkomst van onze advocaten in deze zaak zolang het onderzoek niet was afgerond’, zegt het familielid. ‘In de praktijk kwam het erop neer dat onze advocaten Vahid niet konden bijstaan voordat er (via marteling) een bekentenis was afgedwongen.’
In augustus 2021 maakte Saïd Dehghan, de advocaat van de familie, bekend dat het verzoek om een nieuw proces door het hooggerechtshof was afgewezen, aldus BBC Persian. De advocaat maakte melding van ‘vierentwintig leugens en drie onwaarheden’ in het vonnis en noemde de vierenvijftig jaar gevangenisstraf waartoe was besloten ‘in strijd met het wetboek van strafrecht’. In een getuigenverklaring die in september 2020 in zijn gevangenis is opgenomen ging Vahid gedetailleerd in op de martelingen die hij tijdens zijn verhoren had moeten ondergaan. ‘Terwijl ik was vastgeketend hebben ze me over mijn hele lichaam geslagen en me elektrische schokken toegediend. Ze drukten me languit tegen de grond en sloegen met een knuppel tegen mijn voetzolen, waarna ze me dwongen om te lopen.’
Begin april verklaarde Saeed Afkari op Twitter dat de gevangenisautoriteiten Vahid hadden geslagen en zijn hand hadden gebroken. ‘Wij zijn heel erg ongerust over onze broer maar onze weg blijft die van Navid en we zijn niet bang voor de dood,’ lichtte hij toe.
Twee gevangenisstraffen, dat is de prijs die Chow Hang-tung, een 37-jarige advocaat, moet betalen voor het verdedigen van democratische waarden. Ze was in Hongkong vicevoorzitter van het Verbond voor Steun aan Patriottistische Democratische Bewegingen in China.
Omdat ze weigert te erkennen dat ze ergens schuldig aan is, zit Chow Hang-tung nog altijd achter de tralies. Haar twee veroordelingen houden verband met de herdenking van de massamoord op het Tiananmenplein in Beijing in juni 1989. Op 4 januari 2022 werd Chow tot vijftien maanden gevangenisstraf veroordeeld nadat ze drie weken eerder al een straf van een jaar opgelegd had gekregen.
Tijdens een zitting van de rechtbank van West Kowloon op 2 september 2022 antwoordde Chow op de vraag van een rechterlijk ambtenaar of ze ‘de misdaad van het oproepen tot ondermijning van de staatsmacht’ erkende: ‘Het streven naar democratie is geen misdaad,’ aldus het nieuwsportaal Hong Kong 01. ‘In het Victoriapark hebben de inwoners van Hongkong zich van hun beste kant laten zien,’ verklaarde ze ontroerd tijdens dezelfde zitting. In haar jaren op de basisschool vergezelde ze haar moeder al naar het Victoriapark om de herdenking van Tiananmen bij te wonen. Nadat ze in 2010 haar doctorsgraad in de natuurkunde had behaald in Oxford, keerde Chow terug naar haar geboorteplaats om rechten te studeren. Tegelijkertijd werd ze vrijwilliger bij het in 1989 opgerichte Verbond voor Steun aan Patriottistische Democratische Bewegingen in China. Het Verbond – waarvan ze zes jaar later vicevoorzitter werd – ijvert voor ‘de invrijheidstelling van prodemocratische activisten’ en streeft naar een einde aan de eenpartijdictatuur.
HONGKONG
CHOW HANG-TUNG
Chow is een advocaat gespecialiseerd in mensenrechten. Op 4 juni 2021 heeft ze op social media mensen aangemoedigd de repressie op het Tiananmenplein te herdenken door middel van het aansteken van kaarsjes. Ze werd nog diezelfde dag gearresteerd wegens het ‘bevorderen van of ruchtbaarheid geven aan een niet-toegestane bijeenkomst’. Ze zit momenteel een gevangenisstraf van tweeëntwintig maanden uit wegens‘ongeoorloofde samenscholing’.
WAT EIST AMNESTY?
Intrekking van alle aanklachten en onmiddellijke invrijheidstelling.
Elk jaar werd er op de avond van 4 juni een herdenking gehouden, zelfs na de overdracht van Hongkong aan de Volksrepubliek China in 1997, aldus de Singaporese krant Lianhe Zaobao, die eraan toevoegt dat zelfs in 2020, het jaar waarin de nationale veiligheidswet voor Hongkong werd aangenomen en de politie de bijeenkomst niet langer toestond, talrijke inwoners van Hongkong desondanks met kaarsen in de hand naar het park zijn blijven komen.
Handlanger van het buitenland
In augustus 2021 beschuldigde de politie van Hongkong het Verbond ervan ‘een handlanger van het buitenland’ te zijn en werden de gegevens van de leden opgeëist. Volgens de Amerikaanse zender Voice of America was dat de eerste keer dat de politie op grond van een artikel uit de nationale veiligheidswet inzake buitenlandse handlangers van een niet-gouvernementele organisatie eiste dat ze haar gegevens prijsgaf. Een maand later maakte het Verbond zijn opheffing bekend.
PARAGUAY
YREN ROTELA ET MARIANA SEPULVEDA
Deze twee Paraguayaanse transgendervrouwen mogen hun voornaam niet veranderen en kunnen geen identiteitsbewijzen krijgen die stroken met hun genderidentiteit. Zij zetten zich in voor verandering. De overheid en conservatieve groeperingen in Paraguay staan vijandig tegenover de lhbtiq-gemeenschap en proberen haar onzichtbaar te maken. Betogingen, die vaak verboden zijn, vormen soms het mikpunt van aanslagen.
WAT EIST AMNESTY?
Dat het gender van transpersonen juridisch wordt erkend door de Paraguayaanse overheid zodat zij hun grondrechten kunnen
uitoefenen.
Op 29 mei 2022 postte Chow Hang-tung op Facebook: ‘Een kaarsje branden is geen misdaad.’ In haar post zei ze het te betreuren dat gezien de juridische context haar verbond geen herdenking meer kon organiseren. ‘De regering kan bijeenkomsten op een bepaalde plek verbieden, maar ze kan niet verbieden dat overal in Hongkong kaarsjes worden aangestoken.’ Chow’s advocaat zei tegen het blad Ming Pao, dat de kaars het gewicht van het geweten draagt en dat de inwoners van Hongkong de waarheid blijven spreken.’ Ze benadrukte dat ‘het aan hen te danken is die, goedschiks of kwaadschiks, een ruimte in dit land hebben weten te behouden waar de waarheid kan worden gesproken’.
Chow werd ervan beschuldigd ‘anderen aan te zetten tot deelname aan een verboden bijeenkomst’, meldde Ming Pao een maand later. De website van de krant schrapte Chows artikel, waarna het door de Chinees-Amerikaanse site China Digital Times werd overgenomen.
Op 26 mei 2021 publiceerde Apple Daily, een andere toonaangevende krant in Hongkong, een portret van Chow: ‘Laat de angst zich niet verspreiden’, schreef het blad, eraan toevoegend dat ‘de angst als een aangekondigde plaag in alle hoeken van Hongkong om zich heen grijpt’.
Het portret eindigde met de vraag of er in het huidige Hongkong nog plaats is voor burgers zoals Chow. Uit angst voor represailles is Apple Daily een maand later dichtgegaan na eerst al zijn archieven te hebben geruimd. Het portret van Chow is bewaard door de site Wenku, een platform dat de geschiedenis van Hongkong ‘veilig wil stellen’.
Omdat hij zijn bezorgdheid over de plannen om een kolencentrale te bouwen in Banshkhali met jongeren had gedeeld, heeft milieuactivist Shahnewaz Chowdhury tachtig dagen gevangengezeten en riskeert nog eens tien jaar opsluiting.
‘Milieuactivist Shahnewaz Chowdhury is momenteel voorwaardelijk vrij,’ meldt Al-Jazeera op zijn website. Maar hij riskeert tien jaar gevangenisstraf vanwege een post op Facebook. Shahnewaz Chowdhury, die zich in Bangladesh actief inzet voor het milieu, was in mei 2021 gearresteerd omdat hij zijn bezorgdheid had uitgesproken over de plannen om een kolencentrale te bouwen in Banshkhali, een stad in het zuidwesten van Bangladesh.
BANGLADESH
SHAHNEWAZ CHOWDHURY
Deze ingenieur heeft op social media zijn zorgen geuit over de bouw van een nieuwe kolencentrale in zijn dorp. Verder heeft hij de jongeren in zijn land aangemoedigd om luid en duidelijk in het geweer te komen. In mei 2021 is Shahnewaz vanwege zijn post op Facebook door de politie gearresteerd. Hij werd tachtig dagen vastgehouden onder onmenselijke omstandigheden, zonder veroor- deeld te zijn. Hij werd in augustus 2021 voorwaardelijk vrijgelaten maar riskeert tien jaar gevangenisstraf.
WAT EIST AMNESTY?
Intrekking van alle aanklachten tegen hem.
In een ‘moedige boodschap’ had hij jongeren opgeroepen om ‘in opstand te komen tegen onrechtvaardigheid’ en hen deelgenoot gemaakt van zijn zorgen over een centrale die ‘het milieu verpest’. Dat kwam hem, ingevolge de wet op de digitale veiligheid, op een beschuldiging van het verspreiden van ‘onjuiste en beledigende’ informatie te staan en van het creëren van ‘chaos’.
De 37-jarige man heeft tachtig dagen in de gevangenis gezeten en riskeert nog eens tien jaar opsluiting. De maximumstraf onder deze wet, die door critici als ‘draconisch’ wordt bestempeld, is veertien jaar gevangenis. Het plan om een kolencentrale in Banshkhali te bouwen is uitermate controversieel: meer dan twaalf mensen zijn geveld door politiekogels toen ze in april 2021 tegen de komst van de centrale protesteerden. ‘Het inzetten van de wet op de digitale veiligheid [tegen Shahnewaz Chowdhury] is niet te rechtvaardigen en een flagrant voorbeeld van wetsmisbruik,’ zegt C.R. Abrar, een Bengalese academicus, in de krant Daily Star.
Zwijgen opleggen
Mensenrechtenorganisaties beschul-digen de regering ervan de wet te misbruiken om milieuactivisten en andere critici het zwijgen op te leggen. ‘De arrestatie van Shahnewaz Chowdhury zal een ontmoedigende uitwerking hebben op mensen die de corruptie en de onrechtmatigheden aan de kaak stellen die gepaard gaan met het plan voor de kolencentrale,’ zegt Abrar, die oproept om de beschuldigingen aan het adres van de milieuactivist in te trekken.
Symbolen die worden gevangengezet
Op 25 juni viel het vonnis, na een haastig proces achter gesloten deuren: de 34-jarige Luis Manuel Otero Alcántara werd veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf.
Hij zat al sinds 11 juli 2021 in voorlopige hechtenis omdat hij wilde deelnemen aan de grote betogingen die Cuba die dag op zijn kop zetten. Als lid en medeoprichter van de Movimiento San Isidro, waarin Cubaanse kunstenaars en ontwerpers zich in 2018 hebben verenigd om in het geweer te komen tegen de censuur en de dictatuur op het eiland, was hij al diverse keren in de gevangenis beland. Otero Alcántara, die door het Amerikaanse blad Time tot een van de honderd invloedrijkste figuren van 2021 is uitgeroepen, werd veroordeeld vanwege ‘het beledigen van symbolen van het vaderland, het beledigen van de autoriteiten en het verstoren van de openbare orde’, schreef de Nuevo Herald in Miami de dag na het vonnis.
De krant citeerde Julie Trébault, directeur van de Artist at Risk Connection van PEN America, een ngo die opkomt voor de vrijheid van meningsuiting, die zei dat ‘het gaat om een aanslag op de artistieke vrijheid op Cuba, op Cubaanse kunstenaars en activisten die strijden voor het recht om zich uit te spreken. Maar hoe de Cubaanse regering ook haar best doet om de vrijheid van meningsuiting met wortel en tak uit te roeien, ze zal daar niet in slagen.’
Luis Manuel Otero Alcántara verscheen in een clip die in januari 2021 op YouTube werd gepost door een groep bekende funk- en rapartiesten op het eiland en werd daarmee een symbool van het Cubaanse protest. Zijn hit ‘Patria y Vida’, het tegenovergestelde van de favoriete slogan ‘Het vaderland of de dood’ van het castristische regime, bevat teksten als: ‘Geen leugens meer. Het volk eist vrijheid, geen doctrines meer. Wij roepen niet meer “Het vaderland of de dood” maar “Het vaderland en het leven”.’ Een van de schrijvers van het nummer, rapper Maykel ‘Osorbo’ Castillo, die nog op het eiland woont – de andere auteurs leven in ballingschap in Miami – werd tot negen jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens ‘belediging van de autoriteiten, verstoring van de openbare orde en smaad jegens instituties en helden en martelaars van de Cubaanse revolutie.’
Luis Manuel Otero Alcántara ging afgelopen oktober een week in hongerstaking omdat hij niet mocht telefoneren noch bezoek mocht ontvangen.
Dit artikel werd samengesteld in samenwerking met Courrier International en Amnesty International.
Volgens de propaganda van Moskou is een van de doelen van de Russische invasie van Oekraïne de strijd tegen de ‘vrije seksuele moraal’ en ‘zedenverwildering in het Westen’, waarbij homoseksualiteit vaak gelijk wordt gesteld aan pedofilie. Hoe onzinnig die retoriek ook klinkt, er is niets nieuws aan.
Keuze uit het archief
Deze maand onthulden de Russische autoriteiten in een metrostation in Moskou een nieuw standbeeld van Jozef Stalin. Blijkbaar wordt de vroegere Sovjetdictator door het Kremlin nog altijd vereerd en als een voorbeeld gezien.
Met name wat betreft de behandeling van seksuele minderheden neemt Poetin duidelijk een voorbeeld aan Stalin, zo blijkt uit dit artikel uit 2022 van de onafhankelijke Russische nieuwssite Meduza. Wat het regime van Stalin en dat van Poetin gemeen hebben, is dat seksuele minderheden en mensen die afwijken van het traditionele mensbeeld worden weggezet als ‘staatsgevaarlijk’ en ‘idioten’. Dit stuk legt uit welke gedachtegang hierachter zit.
Dit artikel krijg je van ons cadeau. Wil je meer internationale kwaliteitsjournalistiek lezen? Schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang elke week vrijblijvend onze selectie van de week in je inbox.
‘Willen we echt dat kinderen in Rusland een ouder nummer 1 en een ouder nummer 2 hebben? Zijn we gek geworden? Willen we echt dat het er bij onze kinderen in wordt gestampt dat er meer genders dan geslachten zijn? Willen we echt dat onze scholen hun hoofden vol stoppen met perversies die tot verloedering en uitsterving leiden?’ Zomaar een van de vele uitweidingen in de toespraak die Vladimir Poetin vorige maand gaf bij het ondertekenen van de verdragen over de annexatie van vier gedeeltelijk door Rusland bezette gebieden in Oekraïne.
De uitlatingen van de Russische president over lhbt’ers zijn de afgelopen jaren steeds feller en vijandiger geworden. Na de invoering van het verbod op de verspreiding van ‘homopropaganda’ onder minderjarigen in 2014, een verbod dat door mensenrechtenactivisten als discriminatie werd betiteld, wuifde Poetin die kritiek weg met het argument dat ‘niet-traditionele relaties’ in Rusland nog steeds wettelijk waren toegestaan. Anderzijds werden in diezelfde toespraak ‘homoseksualiteit’ en ‘pedofilie’ door Poetin in één adem genoemd, waarmee hij ze praktisch aan elkaar gelijkstelde of in ieder geval een verband tussen de twee suggereerde. En in 2013 had hij ook al gezegd dat het belang van ‘morele principes en de traditionele identiteit door Euro-Atlantische landen wordt ontkend. In hun beleid worden kroostrijke gezinnen evenwaardig gemaakt aan partnerschappen tussen mensen van hetzelfde geslacht, en geloof in God gelijkwaardig aan geloof in Satan.’
Niet alleen stelt Poetin lhbt’ers in een kwaad daglicht, hij verspreidt ook valse verhalen over hoe er in westerse landen ‘serieus wordt gepraat over het toelaten van politieke partijen die pedofilie voorstaan’. Hij doelde daarmee waarschijnlijk op een partij die in 2006 in Nederland werd opgericht, die slechts drie leden telde en zoveel publieke verontwaardiging wekte dat ze in 2010 weer werd ontbonden.
‘Existentiële bedreiging voor land en volk’
Maar hield Poetin voorheen in ieder geval nog de schijn op dat lhbt’ers in Rusland dezelfde rechten hebben als iedereen (afgezien van de wet op ‘homopropaganda’), inmiddels spreekt hij erover alsof het een macht is die bestreden moet worden. En in zijn annexatietoespraak zei hij in feite dat een van de doelen van de invasie in Oekraïne is om te voorkomen dat enige vorm van niet door de Russische staat goedgekeurde seksualiteit genormaliseerd wordt.
De gedachte dat er meer dan twee genders bestaan is voor Poetin en zijn propagandisten inmiddels uitgegroeid van een ‘perversie’ tot een ‘existentiële bedreiging voor land en volk’. In het discours van de Russische staat is homoseksualiteit in rap tempo net zo’n wezenskenmerk van Ruslands vijanden geworden als hun vermeende ‘omarming van nazistische of fascistische ideeën’. Op 1 oktober beweerde de Russische filmacteur en parlementariër Dmitri Pevtsov bijvoorbeeld dat het Russische leger strijdt voor ‘gezinnen die bestaan uit moeder, vader en kinderen – niet uit een kerel, en nog een kerel, en nog een wie weet wat.’ En in mei zei hij in een Russische talkshow dat ‘militante flikkers de belangrijkste verdedigers van de Oekraïense waarden’ waren geworden.
De Russische retoriek over gender en seksualiteit vertoont opvallende gelijkenissen met die van tal van andere totalitaire, autoritaire en dictatoriale regimes. Om te begrijpen hoe belangrijk deze vorm van discriminatie is voor het behoud van de macht van dictators, zijn wij de geschiedenis in gedoken.
De meeste fascistische regimes vonden travestieten en transgenders net zo ‘abnormaal’ als bijvoorbeeld homoseks
De gedachte dat de verbintenis tussen één man en één vrouw de enige door de overheid toegestane liefdesrelatie moet zijn, behoort tot de grondslagen van de meeste fascistische regimes. Beide partners in zo’n relatie moeten hun gender dan bovendien ervaren op een wijze die overeenkomt met hun biologische geslachtskenmerken: de meeste fascistische regimes vonden travestieten en transgenders net zo ‘abnormaal’ als bijvoorbeeld seks tussen twee mannen. Het is geen toeval dat de nationale Franse leus ‘liberté, egalité, fraternité’ (vrijheid, gelijkheid, broederschap) door Vichy-Frankrijk werd veranderd in ‘travail, famille, patrie’ (werk, familie, vaderland).
Nazi-Duitsland
In nazi-Duitsland werden lhbt’ers tot een bedreiging voor het heil van staat en volk bestempeld en massaal vervolgd. Homoseksuelen waren voor de nazipropagandisten het tegendeel van alles wat vaderlandslievende ariërs moesten belichamen: ascese, mannelijkheid en het afzweren van persoonlijke geneugten om zich volledig in te zetten voor het vaderland en de Führer. Seksuele ‘ontaarding’ werd onder Hitler gezien als een overblijfsel van de decadentie en het hedonisme van de Weimarrepubliek. De nazi’s wilden af van alles wat aan die vorige staat herinnerde en het verbod op seksueel contact tussen mannen werd daarom aangescherpt. Zodra de NSDAP in 1933 aan de macht kwam, was er zelfs geen fysiek bewijs meer nodig om homoseksuelen veroordeeld te krijgen: men kon volstaan met een getuigenverklaring van een ‘gezagsgetrouwe burger’ die meende dat iemand te veel naar een andere man keek.
Zoals in veel dictaturen berustte het door de nazi’s uitgedragen beeld van lhbt’ers op twee tegenstrijdige gedachtes. De eerste was dat lhbt’ers zielige, zwakke, zieke mensen waren die niet in de samenleving thuishoorden. De tweede was dat homoseksualiteit zich als een dodelijk virus kon verspreiden en de Duitse maatschappij van binnenuit kon ondermijnen als daar geen maatregelen tegen werden genomen. Enerzijds werden lhbt’ers dus afgeschilderd als verachtelijke onmensen, en anderzijds als een staatsvijand van het gevaarlijkste en meest verraderlijke soort. Hoe een groep die zo zwak was tegelijk zo machtig kon zijn, kon de propaganda niet goed verklaren.
In de ogen van Hitler en Himmler waren homoseksuelen heerszuchtig
‘In de nazipropaganda werden homoseksuelen doorgaans afgeschilderd als weke, laffe, kruiperige en onbetrouwbare figuren,’ schrijft de Nederlandse historicus Harry Oosterhuis, maar ‘in de ogen van Hitler en Himmler leken zij niettemin heerszuchtig te zijn en behept met specifieke instincten en vaardigheden waarover “normale” mannen niet beschikten. Ze waren heel goed in staat om zich in het verborgene te organiseren en zo een greep naar de macht te doen.’
In de twaalf jaar dat het Derde Rijk bestond, zijn er volgens historici naar schatting zo’n honderdduizend mannen opgepakt vanwege vermeende ‘tegennatuurlijke seksuele handelingen’. Van de 53.400 veroordeelde mannen zijn er tussen de vijf- en vijftienduizend naar een concentratiekamp gestuurd. De rest kreeg een gevangenisstraf of moest een ‘behandeling’ ondergaan. De Duitse homovervolging werd met de jaren heviger: van januari 1933 tot juni 1935 werden zo’n vierduizend mannen aangeklaagd wegens ‘tegennatuurlijke seksuele handelingen’, maar van juni 1935 tot juni 1938 steeg dat aantal tot minstens veertigduizend.
Sovjet-Unie
In 1934 schreef de openlijk homoseksuele Schotse journalist en communist Harry Whyte een open brief aan Jozef Stalin. Hij wilde de Sovjetleider uitleggen waarom hij vond dat ‘een homoseksueel het partijlidmaatschap waard kan zijn’. Whyte woonde toen al enkele jaren in de Sovjet-Unie, waar hij werkte voor het Engelstalige propagandablad de Moscow Daily News. Ondersteund met citaten uit de brieven van Marx en Engels en toespraken van Stalin zelf leverde hij kritiek op de behandeling van homoseksuele mannen onder zowel het kapitalisme als het fascisme. Toen hij psychiaters in de Sovjet-Unie had gevraagd om hem te ‘genezen’, schreef hij, hadden ze erkend dat zoiets misschien niet mogelijk was. En hij vergeleek de strijd voor homorechten met de emancipatiestrijd van vrouwen.
Whyte dacht dat Stalin wel open zou staan voor zijn argumenten en toleranter was voor homoseksuelen dan de Britse autoriteiten. Maar de reactie van de dictator was bits en bondig: ‘Een idioot en een perverseling.’ Niet lang daarna vertrok Harry Whyte uit de Sovjet-Unie en werd hij uit de partij gegooid – maar niet voordat Maxim Gorki eerst nog een antwoord op zijn brief gepubliceerd had in de Pravda. ‘In een land waar het proletariaat moedig en met succes regeert,’ schreef Gorki, ‘wordt homoseksualiteit, die de jeugd bederft, als maatschappelijke wandaad gezien en bestraft.’
Hoewel universele gelijkheid aanvankelijk een van de belangrijkste officiële idealen van communistische en socialistische regimes was, belandden lhbt’ers in de Sovjet-Unie in dezelfde situatie als in fascistische dictaturen. Na de betrekkelijke vrijheid van de jaren twintig werden in het decennium daarna wetten ingevoerd die nog reactionairder en repressiever waren dan onder de tsaar. De Sovjetleiders bezagen lhbt’ers met dezelfde mengeling van minachting en vrees als de nazi’s. Homoseksuelen werden in officiële overheidsuitingen afgeschilderd als onbetrouwbare figuren geneigd tot bedrog en verraad.
In de Sovjet-Unie werden aantijgingen van sodomie vaak gebruikt als voorwendsel voor politieke zuiveringen
In het jaar voordat Whyte zijn brief schreef, was ‘sodomie’ door het Centraal Comité gecriminaliseerd: vrijwillige seks tussen twee mannen werd bestraft met een gevangenisstraf van maximaal vijf jaar. Maar anders dan in fascistische landen, waar de vervolging van lhbt’ers vooral een kwestie was van het gewone volk, werden aantijgingen van sodomie in de Sovjet-Unie vaak gebruikt als voorwendsel voor politieke zuiveringen. De beschuldiging van sodomie stond onder Stalin in feite gelijk aan de beschuldiging van verraad. In de daaropvolgende zestig jaar werden zo’n zestigduizend Russen wegens sodomie veroordeeld. En na zo’n veroordeling was het vaak onmogelijk om nog aan werk te komen of je in te schrijven aan een universiteit.
Cuba
Een andere communistische staat waar lhbt’ers zwaar werden onderdrukt was het Cuba van Fidel Castro. Nadat hij in 1959 aan de macht kwam, werden lhbt’ers daar jarenlang in arbeidskampen gestopt en gedwongen hun ‘criminele voorkeuren’ publiekelijk af te zweren. Mannen die zich in de ogen van de politie te ‘vrouwelijk’ gedroegen of gekleed gingen ‘als een hippie’ konden worden opgepakt. Homoseksuelen werden soms in prikkeldraad gewikkeld of tot de nek ingegraven en uitgehongerd om ze tot een bekentenis te dwingen. Castro normaliseerde de homohaat onder het volk en moedigde die zelfs aan. Net als de huidige Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov beweerde de Cubaanse dictator: ‘Er zijn geen homoseksuelen in dit land.’
Nina Chroesjtsjova, docent internationale betrekkingen aan The New School in New York en kleindochter van de vroegere Sovjetleider Nikita Chroesjtsjov, schrijft de neiging om lhbt’ers te vervolgen toe aan de behoefte van autocratische leiders om hun eigen kracht te benadrukken. Ze meent dat het beeld van een man als belichaming van mannelijke kracht in het hoofd van autocraten gelieerd is aan het idee van de ‘natuurlijke orde’, en de aantasting daarvan vormt een directe bedreiging voor hun eigen macht. Mensen met een andere geaardheid wekken bij dictators en hun aanhangers niet alleen weerzin en verwarring, maar ook angst, omdat ze een ‘alternatieve’ orde vertegenwoordigen.
‘Autoritaire staten zijn wezenlijk zwak en dictators zijn wezenlijk onzeker’
Het homofobe discours van totalitaire regimes stoelt meestal op de gedachte dat de normalisatie van relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht of met een non-binaire genderidentiteit zal leiden tot een ‘nieuwe’ wereld waarin geen ruimte meer is voor ‘normale’ mensen. Ook al zijn lhbt’ers onder fascistische en communistische regimes steevast het slachtoffer van vervolging, dictators dragen graag de gedachte uit dat deze groep juist een bedreiging vormt voor anderen. Zoals Chroesjtsjova in 2021 in een column schreef:
‘Het kan geen verrassing zijn dat deze leiders hun positie schragen met een beroep op “hegemonische mannelijkheid” – de gedachte dat mannen sterk, stoer en dominant moeten zijn. Autoritaire staten zijn wezenlijk zwak en dictators zijn wezenlijk onzeker. Daarom doen ze dus voortdurend hun best wel een beeld van kracht uit te stralen.
Maar in de snel veranderende wereld van tegenwoordig voelen ook gewone mensen zich onzeker, met name mensen die denken dat hun traditioneel ‘dominante’ positie ondermijnd wordt. Daarom zoeken ze graag hun heil bij een sterke man die ze een terugkeer belooft naar de orde en voorspelbaarheid van de starre maatschappelijke indelingen uit het verleden. Met andere woorden, mensen zijn bang voor verandering en denken dat ze macho leiders en patriarchale regels nodig hebben om zich daartegen te beschermen.’
Buitenaardse wezens
Een autoritaire leider die lhbt’ers als zondebok wil gebruiken, moet allereerst de bevolking overtuigen van het gevaar dat seksuele minderheden vormen. Daarom beweren autoritaire leiders vaak dat er een verband bestaat tussen de door hen veroordeelde seksuele voorkeur of genderidentiteit en een of ander verzonnen negatief kenmerk. Dan beweren ze bijvoorbeeld dat lhbt’ers geen vaderlandsliefde kunnen opbrengen en niet in staat zijn in de maatschappij te leven zonder hun ‘afwijkende’ voorkeuren aan ‘normale’ mensen op te dringen.
Om homofobe sentimenten onder het volk aan te wakkeren proberen propagandisten de heteroseksuele en cisgender meerderheid ervan te overtuigen dat lhbt’ers in hun wereldbeeld en geestelijke opmaak veel weg hebben van buitenaardse wezens. Het is voor mensen namelijk veel makkelijker om een hekel te krijgen aan aliens dan aan mensen die in alles aan henzelf gelijk zijn behalve in hun seksualiteit.
Leiders van autoritaire en totalitaire regimes beweren vaak dat lhbt’ers een demografisch gevaar zijn en schilderen homoseksualiteit en niet-binaire genderidentiteiten af als virussen die van mens op mens kunnen worden overgedragen. Staatspropaganda probeert mensen van oudsher de vrees aan te praten dat de ‘verspreiding’ van homoseksualiteit zal leiden tot dalende geboortecijfers en uiteindelijk uitsterving. Maar dat is een hersenschim: in geen enkel democratisch land waar het homohuwelijk ingevoerd en maatschappelijk geaccepteerd is, is ook maar in de verste verte ooit zoiets geconstateerd.
Robert Mugabe
Een van de bekendste homofobe regeringsleiders ter wereld was Robert Mugabe, die van 1987 tot 2017 premier was van Zimbabwe. Ter rechtvaardiging van zijn repressieve beleid tegen lhbt’ers voerde Mugabe vaak dezelfde argumenten aan die Poetin de laatste jaren gebruikt: dat homoseksuelen ‘schadelijk’ en ‘tegennatuurlijk’ zijn en hun pleitbezorgers ‘idioten’ dan wel ‘satanisten’. In de jaren na Mugabe’s bewind zijn in Zimbabwe de eerste klinieken voor homo- en biseksuele mannen geopend, wat de plaatselijke lhbt-gemeenschap als een ‘historische overwinning’ bejubelde. Maar in andere Afrikaanse dictaturen, zoals Oeganda, blijft de van staatswege gestimuleerde homohaat welig tieren.
Dictators wakkeren de homofobie onder het volk dus aan en stoelen hun eigen imago op stereotype beelden van mannelijkheid, waarbij ze zich afzetten tegen mensen die niet in dat ‘traditionele’ mannelijkheidsideaal passen. En aangezien burgers in autocratische regimes vooral dienstbaar moeten zijn aan de staat, worden lhbt’ers gestigmatiseerd en gedemoniseerd, omdat zij buiten het model van het ‘klassieke’ gezin vallen en uiting geven aan hun individualiteit – iets wat autoritaire regimes altijd liever de kop in drukken.
In Slovenië is dinsdag het homohuwelijk gelegaliseerd, nadat het parlement een wijziging van het familierecht had aangenomen. In juli oordeelde het Constitutionele Hof ’dat de beperking van het huwelijk tot de verbintenis van een man en een vrouw discriminerend is’ voor paren van hetzelfde geslacht, aldus Euronews.
Het hof had de parlementsleden zes maanden de tijd gegeven om de wet te wijzigen. ‘Met deze amendementen erkennen we de rechten van paren van hetzelfde geslacht die ze al lang hadden moeten hebben’, zei Simon Maljevac, de Sloveense staatssecretaris voor Arbeid, Gezin, Sociale Zaken en Gelijke Kansen, tegen de parlementsleden. Ook adoptie voor stellen van hetzelfde geslacht is door de wetswijzigingen gelegaliseerd.
Slovenië is het eerste voormalig communistische land dat het homohuwelijk legaliseert
Slovenië is door deze stap het eerste voormalig communistische land dat het homohuwelijk legaliseert. De regering van Estland kwam in 2016 het dichtst in de buurt door in andere landen aangegane verbintenissen tussen personen van hetzelfde geslacht te erkennen. Kroatië, Tsjechië, Hongarije en Montenegro hebben wetten over burgerlijke partnerschappen tussen personen van hetzelfde geslacht. In Hongarije staat er sinds de zomer van 2021 echter zelfs een boete op het praten over homoseksualiteit in het bijzijn van kinderen.
De premier van Singapore kondigde zondag in zijn jaarlijkse beleidstoespraak aan dat hij ‘een archaïsche wet die seks tussen mannen strafbaar stelt’ zou intrekken. Tegelijkertijd beloofde Lee Hsien Loomg ‘de grondwet te wijzigen om de huidige wetten’ die het homohuwelijk verhinderen te beschermen, schrijft The South China Morning Post.
De intrekking van de wet, die dateert uit de Britse koloniale tijd, zal ‘de wet in overeenstemming brengen met de veranderende opvattingen’, zei hij, maar ‘de meeste Singaporezen willen niet dat de intrekking van de wet een drastische verandering in onze moraal teweegbrengt’. Een wijziging van de grondwet zal daarom het heteroseksuele huwelijk ‘verankeren’, zodat het niet via de rechter kan worden aangevochten.
Phalloplastie, de operatie om een penis te construeren, wordt steeds populairder bij trans mannen. Maar vanwege het hoge percentage complicaties, blijft het een controversiële procedure. Toch koos Ben Simpson voor de ingreep: ‘Alles was beter dan het alternatief.’
Niets aan de verandering van Benjamin Simpson was onvermijdelijk, zeker niet zijn penis. Hij werd uiteindelijk een man, maar geeft grif toe dat hij op een andere plek of in een andere tijd wellicht een ongelukkige vrouw was geweest, of de plaatselijke zonderling, of iemand die zichzelf op vroege leeftijd van kant zou maken. Opgegroeid in een dorp buiten de Finger Lakes [in de staat New York], zo’n plek waar het telefoonbereik altijd slecht is, wist hij niet wat ‘transgender’ betekende. Als jong meisje ging hij ervan uit dat hij een man zou worden als hij groot was. Toen hij zich realiseerde dat dat niet zo was, liet hij dat idee los ging hij op zoek naar andere redenen om te verklaren waarom hij altijd het gevoel had dat iets niet klopte.
Ten eerste droeg hij ’s zomers altijd wijde kleding. (Maar veel tienermeisjes zijn onzeker over hun lichaam.) Dan waren er de geruchten over zijn lesbische geaardheid op school. (Maar ook al viel Ben op meisjes, hij voelde zich helemaal niet lesbisch.) Om de roddels af te wenden, begon hij zich meisjesachtiger te kleden en had hij een paar keer seks met jongens. Zijn interesse in hun lichamen was eerder taxerend dan erotisch. Hij zocht online naar een Myspace-groep voor lesbiennes en merkte hij dat hij snakte naar een duidelijke identiteit. Waar in het plaatje van de wereld paste hij? Hij begreep zichzelf niet en probeerde een paar keer een eind aan zijn leven te maken. Kort daarna ging hij naar de universiteit van New York, op zoek naar zichzelf.
Dat was in 2009. Op de universiteit noemde hij zichzelf een ‘queer lesbienne’, in een poging zijn aantrekking tot vrouwen te verenigen met zijn belangstelling voor mannenlichamen. Hij sloot zich aan bij een lhbt-groep en ontmoette mensen die leken te weten wie ze waren, die zichzelf betitelden als ‘genderfluïde’ en voornaamwoorden als ‘die’/‘hen’ gebruikten. Ben had niet het gevoel dat deze woorden op hem van toepassing waren, maar voor het eerst vond hij een gemeenschap en een taal die hem houvast boden. Het was even stressvol als opwindend. Hij ging uit in kleren die het complete genderspectrum besloegen, in uitdossingen die hij nu niet meer zou durven aantrekken. Hij voerde lange discussies over terminologie: wat was het verschil tussen een butch lesbienne en een transgender man? En wat was de reden om deze woorden überhaupt te gebruiken?
Hij stond op van de bar en zei tegen zijn vrienden: ‘Ik ben trans! Ik moet ervandoor!’
In de lente van 2015 ging Ben met twee vrienden borrelen in een barbecuerestaurant in Midtown. Ze deden het gebruikelijke: aan de bar hangen, seks en gender ontleden en de stukjes weer in elkaar zetten. Dat hadden ze al zo vaak gedaan, maar dit keer ging er een knopje om, en plotseling zag Ben in dat hij een man was. Hij stond op van de bar en zei tegen zijn vrienden: ‘[Krachtterm]! Ik ben trans! Ik moet ervandoor!’ Op straat trok hij zijn hakken uit en rende hij snikkend naar de metro, vijf blokken verderop. Die avond begon hij met het papierwerk van de transitie: hij stuurde zijn moeder een sms, veranderde zijn status op Facebook en maakte een afspraak bij de dokter om met testosteron te beginnen.
Kort daarna stopte Ben met studeren en verhuisde hij met zijn neef naar North Carolina. Daar begon hij te leven als man. Hij werkte in een hotel, droeg een uniform en glimlachte tevreden als mensen uit het Zuiden hem ‘son’ [zoon] noemden. De zogenoemde wc-wet in de staat deed hem terugkeren naar zijn geboortestad; in North Carolina gaf geen van beide toiletten hem een veilig gevoel. Terug in de staat New York kon hij zich eindelijk ontspannen, ervan overtuigd dat hij niet zomaar een man was, maar het soort man dat op het platteland thuishoorde. De universiteit had zijn kennis over gender vergroot; nu kon hij die gaan trechteren. In 2017 onderging hij een ‘operatie van boven’, oftewel een genderbevestigende dubbele mastectomie. Voor zover hij wist, was zijn transitie daarmee voltooid. Zijn genderdysforie, de ontevredenheid over het geslacht waarmee hij was geboren, was beheersbaar. Hij voelde zich goed over zijn seksleven. En hoewel hij online had gelezen over ‘operaties van onderen’, leken die de risico’s niet te rechtvaardigen. Mensen vergeleken de resultaten met blikjes frisdrank, herinnert hij zich. ‘Ze zeiden dat ze niet functioneel waren. Je kon er niet uit plassen. Je voelde niks.’
Openbaar toilet
Zijn overwegingen veranderden later dat jaar, toen hij op een avond met een paar vrienden uitging in het lokale studentencafé. Het was er smerig. De eigenaar had de schotten tussen de wc’s verwijderd om te voorkomen dat mensen cocaïne zouden gebruiken. Een onbeschermd toilet naast een urinoir is voor een trans man geen ideale plek om te plassen, maar Ben durfde het aan – en moest heel nodig. Hij liep langs een man die het urinoir gebruikte en maakte snel zijn rits los om op de toiletpot te gaan zitten. De man bleef recht voor zich uitkijken, zoals de code van het herentoilet voorschrijft. Maar toen hij wegliep, zei hij tegen de wachtenden: ‘Het zal nog wel even duren. Die gast is net gaan zitten.’
Het was niet bedoeld als een aansporing tot antitranspesterijen; de man dacht gewoon dat Ben zat te poepen. Maar terwijl Ben daar zat en deed alsof, stelde hij zich een veel vijandiger groep dronken mannen voor en hoe die zou reageren op de afwezigheid van een penis bij hem. Er kwamen steeds meer bathroom bills, wetten over gendergescheiden toiletten, en plassen op openbare toiletten zou de rest van zijn leven een risico vormen waarmee hij rekening moest houden. Hij was pas zesentwintig, vrij jong dus. Met zulke vooruitzichten leken de nadelen van een operatie ineens mee te vallen. Met een penis zou hij zich veilig voelen, ook al zou hij nog steeds op een toiletpot moeten gaan zitten. ‘Ik raakte ervan overtuigd dat elke complicatie die zich kon voordoen, inclusief doodgaan, beter was dan het alternatief,’ vertelt hij. Toen hij die avond thuiskwam, dronken, zocht hij op ‘FTM bottom surgery’ en las hij de hele nacht over phalloplastie. De week daarop vroeg hij een consult aan bij Rachel Bluebond-Langner van NYU Langone.
Complex orgaan
Phalloplastie, oftewel chirurgie om een penis te construeren, is een van de meest complexe medische ingrepen die er zijn. Technisch gezien verwijst het begrip naar slechts één stap in een lang proces, namelijk de constructie van een fallus met gebruikmaking van iemands eigen huid. De term wordt echter meer in het algemeen gebruikt om een reeks van modulaire operaties te beschrijven, die elk gericht zijn op een andere functie van de penis. De penis is een eigenaardig orgaan, met een schijnbaar willekeurige reeks taken die je als ontwerper niet direct zou combineren Een hart pompt bloed, een maag verteert voedsel. Maar een penis is er voor de voortplanting, om te urineren en voor plezier. Hij reageert op temperatuur, emotie en aanraking. Alles tezamen een complex samenstel van buisjes, weefsel en zenuwen op die vreemde open plek tussen de benen.
Transgender mannen en non-binaire mensen, intersekse personen en cisgender mannen met penisletsel vormen de hoofdmoot van mensen die phalloplastie ondergaan. Onafhankelijk van de anatomie van de persoon zijn de operatietechnieken over het algemeen hetzelfde. Naast de initiële constructie van de schacht kan phalloplastie ook het verlengen van de urinebuis, het creëren van een scrotum, het definiëren van de eikel, het toevoegen van testikelprothesen of het inbrengen van een erectie-implantaat omvatten. Afhankelijk van de combinatie van ingrepen kan het een paar jaar duren om een penis te voltooien, waarbij vele chirurgische stadia en revisies nodig zijn. Wie deze operatie ondergaat, zal zijn leven jarenlang moeten organiseren rond artsenbezoek, verzekeringsperikelen, verlof van werk en postoperatieve zorg. Voor trans patiënten is het risico op complicaties hoog; volgens de chirurgen met wie ik sprak is dat ongeveer 70 procent. (Vanwege het geringe aantal patiënten en de onderlinge verschillen in de uitvoering van de operatie is empirische analyse lastig.) Desondanks zijn de cijfers over tevredenheid van de patiënten hoog. Volgens een onderzoek dat werd gepresenteerd op de Canadian Professional Association for Transgender Health Conference in 2012, waarin negenentwintig studies van genderbevestigende phalloplastie van 1980 tot 2012 werden geanalyseerd, gaat het zelfs om 97 procent. In een onderzoek uit 2021, gepubliceerd in The Journal of Sexual Medicine, waarin negenenzeventig patiënten werd gevraagd om op een schaal van zeven te antwoorden op de stelling ‘Ik voel me positief over mijn genitaliën‘, scoorden transgender mannen die tenminste één fase van phalloplastie hadden ondergaan, gelijk aan cisgender mannen.
‘Transgenderstatus’ valt nu onder de paraplu van sekse, waarmee het een beschermd burgerrecht is
Phalloplastie voor trans mannen en non-binaire personen, in de geneeskunde bekend als genderbevestigende phalloplastie, bestaat in een of andere vorm al sinds zeker de jaren veertig, maar was tot voor kort zeldzaam in de Verenigde Staten, waar dekking door de verzekering onzeker was en maar weinig chirurgen tegemoetkwamen aan de behoeften van trans patiënten. Sommige trans mannen reisden naar België, Servië of Thailand, waar de zorg goedkoper en beter toegankelijk was. Degenen die in de Verenigde Staten werden geopereerd, betaalden vaak tienduizenden dollars, waardoor zij waren gedwongen te kiezen tussen een penis en een huis – als zij al welgesteld genoeg waren om die keuze überhaupt te maken. Zelfs toen hormonenbehandelingen en transgenderoperaties steeds gangbaarder werden, bleef een penis een onwaarschijnlijk vooruitzicht, hoe graag iemand er ook een wilde.
Inmiddels zijn zowel de toegankelijkheid van de operatie als de opvattingen erover aan het veranderen, dankzij verbeterde voorlichting aan gelijkgezinden, vooruitgang van chirurgische technieken en, zeer belangrijk, de Affordable Care Act. Die verbiedt dat gezondheidsprogramma’s met overheidsfinanciering discrimineren op basis van enkele vooraf bepaalde criteria, waaroner sekse. Toen de wet in 2010 werd aangenomen, was niet meteen duidelijk of de bepaling over non-discriminatie ook zou opgaan voor gezondheidszorg aan transgenders. De wet beschermde weliswaar sekse, maar sprak niet specifiek over transgenders, wat leidde tot een tien jaar durend juridisch geschil over de vraag of het een het ander impliceerde. De kwestie raakte aan enkele van de meest omstreden aspecten van de Amerikaanse burgerrechten, inclusief de vrijheid van religieuze organisaties die overheidsfinanciering ontvangen.
Met het Bostock v. Clayton County-arrest van het Hooggerechtshof uit 2020 is er een einde gekomen aan de onduidelijkheid, althans voorlopig. ‘Transgenderstatus’ valt nu onder de paraplu van sekse, waarmee het een beschermd burgerrecht is en dekking op grond van de Affordable Care Act verplicht is. Volgens de lhbt-organisatie Movement Advancement Project, dekken Medicaid-programma’s in 24 staten momenteel expliciet zorg die is gerelateerd aan transitie. Veel bedrijven, McDonald’s, Starbucks, Amazon en anderen, zijn begonnen met het aanbieden van verzekeringen die dit voorbeeld volgen. Dit betekent een grote omslag, die phalloplastie voor meer trans Amerikanen dan ooit binnen bereik brengt. Zonder verzekering zou een phalloplastietraject de patiënt al met al tot 200.000 dollar [ca. 193.000 euro] kunnen kosten.
Alle phalloplastieprogramma’s hadden wachtlijsten van meer dan een jaar
Volgens de meest recente prepandemische gegevens van de American Society of Plastic Surgeons hebben in 2019 ongeveer elfhonderd mensen in de Verenigde Staten genderbevestigende phalloplastie ondergaan. Dat aantal is waarschijnlijk aan de lage kant, gezien de modulaire aard van de procedure en inconsistente gegevensrapportage. Chirurgen van alle vier de programma’s waarmee ik sprak, bevestigden dat het aantal phalloplastieoperaties toeneemt. Ze hadden het allemaal over wachtlijsten van meer dan een jaar. Deze toename heeft een razende cyclus in gang gezet: betere toegang, nieuwe technieken en meer artsen, maar ook een toevloed van minder ervaren artsen en dringende oproepen tot betere analyse van de resultaten om het percentage complicaties omlaag te brengen. Dit alles speelt zich af binnen een bredere maatschappelijke en culturele context, waarin Amerika, op grotere schaal dan ooit tevoren, in het reine probeert te komen met de definitie van wat een man en wat een vrouw is. Binnen die context neemt phalloplastie een onmogelijke positie in, aangezien de ingreep zowel de aanpasbaarheid van sekse lijkt te bevestigen als de essentialistische bewering dat de penis de man maakt.
‘Knakworstje’
In de zes maanden voor zijn phalloconsult stak Ben veel tijd in onderzoek. Aanvankelijk waren zijn verwachtingen laag; hij had genoegen genomen met een ‘knakworstje’, zegt hij, zolang hij maar in alle rust naar het toilet kon. Hij bestudeerde online foto’s van resultaten na de ingreep en leerde over de verschillende technieken en de voor- en nadelen. Hoewel phalloplastie nog geen penis oplevert die identiek is aan de penis waarmee de meeste mannen worden geboren, maakt de ingreep wel veel van de gebruikelijke activiteiten mogelijk: staand plassen, penetrerende seks, orgasme (zonder ejaculatie), en ook zorgeloos omkleden in een kleedkamer. Deze vooruitzichten overtroffen Bens aanvankelijke verwachtingen ruimschoots. Veel resultaten vond hij er niet alleen prima uitzien, maar ronduit geweldig. Toch durfde hij niet al te optimistisch te zijn. Hij had behoefte aan zo veel mogelijk openhartigheid, data en foto’s van helende wonden. In de reguliere trans bronnen vond hij daar maar heel weinig over. Zijn zoektocht leidde hem naar een netwerk van privégroepen op Facebook, die bij de meeste mensen bekendstaan als ‘de phallogroepen’.
Deze phallogroepen houden het midden tussen een virtuele steungroep, een informele medische cursus en misschien wel ’s werelds eerste broederorde die openlijk verkondigt wat anderen onuitgesproken laten. Mensen uit schijnbaar elke klasse, elk deel van het land en van elke religie verenigen zich hier om hun gedeelde interesse in de penis te bespreken. De grootste groep werd opgericht in januari 2015, toen na de Affordable Care Act de phalloplastie op stoom kwam. De groep telt nu meer dan 17.000 leden, die zich in elke fase van het chirurgische traject bevinden, van postoperatief tot eerste verkenning. Wijsheid wordt hier van generatie op generatie doorgegeven met een openhartigheid die de geneeskunde niet kan bieden.
Nieuwkomers in de phallogroepen komen vaak met een versie van de vraag: ‘Naar welke chirurg moet ik voor de beste penis?’ Een bestaand lid zal dan voorzichtig informeren: ‘Wat bedoel je met de “beste penis”?’ In de Verenigde Staten zijn er twee gangbare typen phalloplastie: de radiale onderarmflap (of R.F.F., waarbij de onderarm wordt gebruikt als donorlocatie voor de huid) en de anterolaterale dijflap (of ALT, waarbij de dij wordt gebruikt). De schacht die deze ‘flappen’ vormen kunnen worden gecombineerd met andere procedures die moeten leiden tot de vier belangrijke postoperatieve prioriteiten: staand plassen, esthetiek, de erectiefunctie en gevoel. De meeste chirurgen vragen de patiënt in het begin om deze prioriteiten te rangschikken. Het is weliswaar mogelijk om ze alle vier in één keer te realiseren, maar gezien het hoge percentage aan complicaties is niets te garanderen.
Op Transbucket, een site voor het delen van foto’s, staan duizenden door gebruikers ingezonden foto’s van na de operatie
In de phallogroepen worden leden doorverwezen naar bronnen die kunnen helpen bij het kiezen van de ideale penis. Op de informatiesite phallo.net zijn gidsen te vinden die verschillende combinaties van procedures en de drie verschillende soorten erectie-implantaten vergelijken. Op Transbucket, een site voor het delen van foto’s, staan duizenden door gebruikers ingezonden foto’s van na de operatie: van voren, van opzij; met testikels; zonder testikels; bij dikke mannen, bij dunne mannen, bij lange mannen, bij korte mannen, bij middelgrote non-binaire mensen. Je keuze is niet alleen bepalend voor de penis zelf, maar ook voor hoe je leven er gedurende een aantal jaar uit zal zien wat betreft financiën, werk, vrijheid om te reizen en de tijd die het kost om van de operatie te herstellen.
Zodra de groepsleden een idee hebben van wat ze willen, zijn de eerstvolgende vragen vaak geografisch van aard: wie kent een goede chirurg in Ohio? In de buurt van Albuquerque? In het noordoosten van Indiana? Is er iemand naar Curtis Crane in Austin geweest? Naar Mang Chen in San Francisco? Loren Schechter in Chicago? Een operatie dicht bij huis is handiger en garandeert betere begeleiding tijdens het genezingsproces. Toch moeten veel patiënten staatsgrenzen oversteken voor competente zorg. Dat betekent herstellen in een hotel; een groot ongemak tegen aanzienlijke kosten. Om de kosten te drukken, bieden de groepen hulp bij het maximaal benutten van allerlei geheimzinnige construties, uiteenlopend van hotelkortingen tot creditcardpunten en schadeverzekeringen van ziekenhuizen. Een dergelijke beheersing van kapitalistische onderwerpen is nogal onverwacht voor een groep die vaak als sociaal afwijkend wordt afgeschilderd.
‘Er zijn patiënten die er eerlijk gezegd meer van weten dan ik,‘ zegt Jens Berli, een chirurg die gespecialiseerd is in phalloplastie aan de Oregon Health & Science University. ‘Ze zijn op de hoogte van wat andere chirurgen doen, komen binnen en zeggen: “Zeg, doe jij ook XYZ-scrotoplastie?” Als je niet alle variaties kent, ben jij als chirurg misschien wel degene met een probleem.’
Huid van onderarm of dij?
Als voorbereiding op zijn consult met Rachel Bluebond-Langner en Lee Zhao, respectievelijk reconstructief uroloog en mededirecteur van het Langone transgender-chirurgieprogramma van de New York University (NYU), onderzocht Ben de verschillen tussen ALT en R.F.F. De huid van de dij is langer en bevat meestal meer vet, waardoor de penis groter kan worden gemaakt. De huid van de onderarm is daarentegen korter en magerder. Het litteken dat wordt achtergelaten is zichtbaarder. Wat complicaties betreft zijn de percentages van beide procedures vergelijkbaar. Het hoofddoel van Ben was om staand te kunnen plassen. Hij besloot dat zijn volgende doelen penetrerende seks en esthetiek waren, deels omdat hij in een uitgaanscircuit terecht zou komen waarin hij voor veel vrouwen waarschijnlijk de eerste trans man zou zijn. Met zijn 1 meter 48 en 44 kilo, wist hij dat hij nogal een achterstand had. ‘Vrouwen houden niet van kleine mannen,’ zegt hij. ‘Ik moest mezelf alles gunnen om de concurrentie aan te kunnen.‘ Omdat hij zo mager was, leek ALT hem wel wat. ‘Met R.F.F. zou ik absoluut een heel dunne penis krijgen.’
Bluebond-Langner en Zhao waren het met Ben eens dat ALT de juiste keuze was, vooral omdat Bens penis dik genoeg moest zijn om de urinebuis te kunnen verlengen. Tijdens zijn eerste consult, in maart 2018, hadden ze uitgelegd hoe ze zijn operatie in drie fasen zouden opsplitsen: een voor de creatie van de fallus, en twee voor de constructie van de neo-urethra. Inclusief een toegevoegde vierde fase voor zijn erectie-implantaat, zouden de operaties twee tot drie jaar kunnen duren, nog los van eventuele complicaties die zich zouden voordoen.
Bluebond-Langner schat dat ongeveer 35 procent van de patiënten in haar praktijk complicaties heeft. Sommige komen vaak voor en zijn uiteindelijk beheersbaar: nadruppelen tijdens het plassen, verstopping of lekkage van de nieuwe urinebuis, verkeerde plaatsing of vervorming van het erectiehulpmiddel. Andere complicaties zijn zeldzamer en ernstiger, zoals rectaal letsel bij vaginectomie [het verwijderen van de vagina] of necrose, afsterving van het weefsel. (Dit laatste maakte Bluebond-Langner één keer mee tijdens haar carrière.) Ben kende veel verhalen uit de phallogroepen: over ondraaglijke complicaties maar ook over kleine, maar aanhoudend vervelende tegenslagen. Hij aanvaardde de risico’s. Twee weken later plande hij per telefoon zijn fase 1-operatie in voor mei 2019; meer dan een jaar later.
Omstreden specialisme
De openheid van Rachel Bluebond-Langner (44) in combinatie met haar beroep maakt haar de perfecte persoon om naast te zitten op een feestje. Toen ze opgroeide in Philadelphia bracht ze veel tijd door in ziekenhuizen, in het voetspoor van haar moeder, Myra Bluebond-Langner, een antropoloog die terminaal zieke kinderen onderzocht. De jongere Bluebond-Langner wilde misschien kinderlongarts worden om deze kinderen te helpen. Maar toen ze aan de medische faculteit van Johns Hopkins ging studeren, merkte ze al snel dat haar professionele interesse elders lag. Eerst bij laparoscopische nierchirurgie en daarna bij plastische chirurgie. De binnenkant van het lichaam was weliswaar intrigerend, maar niet sociaal. Plastische chirurgie stelde zowel functie als vorm voorop.
Haar mentor werd Eduardo Rodriguez, een reconstructieve craniofaciale chirurg die later de eerste aangezichtstransplantatie ter wereld zou uitvoeren. Rodriguez deed op dat moment onderzoek naar gezichtsbeschadiging. Om Bluebond-Langner te helpen haar interessegebied te verfijnen, raadde hij haar het boek Facial Feminization Surgery van Douglas Ousterhout aan. Dit boek uit 2010 is een praktische gids voor trans vrouwen die een chirurgische ingreep willen ondergaan, en gaat in op welke kenmerken een gezicht vrouwelijk of mannelijk doen overkomen, bijvoorbeeld de haarlijn. Bluebond-Langner had nog nooit een trans persoon ontmoet, maar ze voelde zich aangetrokken tot genderbevestigende chirurgie waarin verschillende disciplines zoals plastische chirurgie, urologie en gynaecologie worden gecombineerd om zoiets ongrijpbaars als dysforie te helpen verlichten.
In 2010 bestond er nog geen formele route naar genderbevestigende chirurgie. Hoewel de basisprincipes van plastische chirurgie – naaien, transplanteren, weefselexpansie, flappen – bij de meeste genderbevestigende ingrepen worden gebruikt, was het erg moeilijk om gerichte instructies te vinden voor ingrepen als het vervrouwelijken van het gezicht of het vermannelijken van de borst, laat staan om te leren hoe je een bevolkingsgroep van dienst kunt zijn die een gespannen relatie met de geneeskunde onderhoudt. De meeste genderchirurgen uit die tijd hadden eerst een formele opleiding plastische chirurgie gevolgd en waren daarna bij een genderchirurg in de leer gegaan of volgden aanvullende opleidingen in andere specialismen om technieken op te doen die nuttig waren voor het gekozen specialisme. Het werk was omstreden. Sommige chirurgen hadden aparte websites: een voor hun gewone praktijk en een voor hun transgender clientèle.
Oudere chirurgen waarschuwden haar: ‘Pas op waarmee je bekend wordt‘
Toen Bluebond-Langner begon, waarschuwden oudere chirurgen haar: ‘Pas op waarmee je bekend wordt.‘ Ze trok zich er niets van aan en begon met het samenstellen van de opleiding die ze nodig had: vaginoplastie, phalloplastie en metoidioplastie – een minder ingrijpende operatie waarbij een kleinere penis wordt geconstrueerd met alleen het aangeboren weefsel van de clitoris. Ze kwam overal terecht: in Thailand en Canada om vaginoplastie te bestuderen en in Mexico-Stad om microchirurgie te leren, de techniek die het overzetten van stukken huid vergemakkelijkt door zenuwen en bloedvaten op microscopische schaal met elkaar te verbinden. Ze begon complexe urogenitale operaties uit te voeren, waaronder phalloplastie voor micropenis en trauma. Aan de Universiteit van Maryland voerde ze in 2016 haar eerste gender bevestigende phalloplastiek uit. De operatie was, voor zover zij weet, een succes. (Zij en de patiënt verloren elkaar na twee jaar uit het oog.) Een paar jaar daarvoor was Rodriguez naar NYU Langone verhuisd waar hij voorzitter werd van de afdeling plastische chirurgie. Uiteindelijk vroeg hij Bluebond-Langner om een programma op te zetten voor transgenderchirurgie.
Het transgenderchirurgieprogramma van NYU heeft een eigen suite op de zesde verdieping van een glazen kantoorgebouw in Manhattan. Ik was er in maart 2021 voor het eerst op bezoek. Toen ik uit de lift stapte, viel me meteen op hoe luxe alles was. In de wachtkamer stonden koffieautomaten van Keurig, orchideeën en iPads met futuristische handpalmscanners. Ver verwijderd van het oertijdperk met geheime aparte websites, waren hier de namen van weldoeners op de muur aangebracht. Een transgenderjournalist zou er, zittend op de jarenvijftigbank, de lederen ligstoel, of de verchroomde fauteuil, een wat cynisch gevoel bij kunnen krijgen. Trans mensen in Amerika bevinden zich in een complexe spagaat met het medische establishment. Aan de ene kant is er de roep om uitbreiding en verbetering van zorg die in het verleden werd geweigerd; aan de andere kant weten de meesten van ons dat onze lichamen goed geld op kunnen leveren. ‘We zijn in loondienst,’ zegt Bluebond-Langner daarover, om aan te geven dat ze niet meer geld krijgt als er meer patiënten zijn. ‘Maar ze stimuleren ons wel een beetje. We krijgen meer middelen.’
Bluebond-Langner is goedlachs, direct en lijkt immuun voor het godcomplex waar veel dokters aan lijden. Toen ze in 2017 naar NYU kwam om met het programma te beginnen, had ze slechts twee collega’s: Zhao en Jamie Levine, een microchirurg. In de loop der jaren is het team gegroeid en het bestaat nu uit een administratieve staf, een onderzoeksafdeling, een fysiotherapeut, twee maatschappelijk werkers en twee verpleegkundigen. Meer dan de helft van het team identificeert zich als trans, waaronder twee chirurgen in opleiding, waarvan Bluebond-Langner hoopt dat ze ooit haarzelf en Zhao zullen opvolgen.
Gemarginaliseerde patiënten
Medische transitie brengt vele verschillende stappen met zich mee. Om goedgekeurd te worden voor phalloplastie, moeten kandidaten verwijzingen hebben van twee afzonderlijke zorgverleners in de geestelijke gezondheid. Op de donorplaats van de huidflap moet het haar met laser worden verwijderd. Er is steun nodig tijdens herhaaldelijke periodes van genezing, die vaak gepaard gaan met immobiliteit. ‘Helaas zijn veel van onze patiënten gemarginaliseerd,’ zegt Bluebond-Langner. Ze kunnen lang niet altijd op hun werkgever of familie rekenen. Daarom is haar zorgteam van groot belang voor een goed chirurgisch resultaat. Hoewel de rechten van transseksuelen op papier zijn verbeterd, hebben veel van haar patiënten nog steeds te maken met problemen als armoede, onzekere huisvesting en sociale uitsluiting, die het herstel bemoeilijken. ‘Als het al moeilijk is om werk te vinden omdat je trans bent, dan zal een operatie dat niet makkelijker maken.’
Op weg naar Bluebond-Langners privékantoor passeren we mensen die in de hal heen en weer liepen in trainingsjacks van NYU Gender Surgery. (Het logo van het programma is een bedeesd vijgenblad.) Binnen hangt boven een consulttafel een gesigneerde poster van actrice Dominique Jackson uit de televisieserie Pose. Op een boekenplank liggen oude nummers van Plastic and Reconstructive Surgery naast een stapel koffietafelboeken: De Vagina Bijbel, De Grote Muur van de Vagina, Viering van Vulva Diversiteit.
Tegenover één penis doet Bluebond-Langner drie vagina’s. Soms doet ze drie vagina’s op een dag; een penis vergt minstens twee operaties, maar vaak vier of meer. ‘De vraag naar vaginoplastie is veel groter,’ zegt ze. ‘Het is een reductieve procedure die na één operatie klaar is en de risico’s zijn kleiner.’
‘Je kunt eikelplastie doen, geen eikelplastie. Scrotoplastie, geen scrotoplastie. Je kunt echt alles combineren om je doel te bereiken’
Het NYU-programma heeft tot nu toe iets meer dan honderdvijftig phalloplasties uitgevoerd. Bij het eerste chirurgische consult probeert Bluebond-Langner te begrijpen wat voor soort seks de patiënt graag heeft, om beter te kunnen adviseren welke combinatie van procedures de kwaliteit van leven het meest zou kunnen verbeteren met een minimaal risico op complicaties. In de periode tussen ongeveer 1960 en 1980, de begindagen van de geformaliseerde transgendergeneeskunde in de Verenigde Staten, was phalloplastie zeldzaam en vrijwel uniform. Het doel was de geïdealiseerde vorm en functie van een zogenaamde standaard-Amerikaanse penis te repliceren. Hoewel veel patiënten dit doel nog steeds voor ogen hebben, stappen Bluebond-Langner zelf en de geneeskunde in het algemeen steeds meer af van dit streven als objectieve maatstaf voor chirurgisch succes.
Transgenderchirurgie wordt aangeduid als behandeling voor genderdysforie, onvrede met het geslacht waarmee je geboren bent. Het gaat er dus niet om niet cisgender te zijn. Er zijn gedeeltelijke ingrepen die het gewenste doel kunnen bewerkstelligen en tegelijkertijd het risico minimaliseren. Een patiënt kan er bijvoorbeeld voor kiezen om staand te urineren, terwijl hij geen praktisch nut ziet voor een erectie-implantaat. Een andere patiënt ervaart dysforie misschien voornamelijk visueel, maar heeft toch graag vaginale geslachtsgemeenschap; phalloplastie zonder vaginectomie kan daarin voorzien. ‘Je kunt eikelplastie doen, geen eikelplastie. Scrotoplastie, geen scrotoplastie. Je kunt echt alles combineren om je doel te bereiken,’ vertelt Bluebond-Langner.
Ondanks de verbeteringen in de patiëntgerichte zorg, heeft phalloplastie nog een lange weg te gaan. Zelfs nu de frequentie van de operaties toeneemt, is de patiëntenpopulatie nog niet groot genoeg om empirisch vast te stellen hoe het aantal complicaties kan worden verminderd of wat tot tevredenheid in de loop van een leven zou kunnen leiden. De phalloplastiepatiënten van Bluebond-Langner zijn over het algemeen jong, ruwweg tussen de achttien en tweeëndertig. Erectie-implantaten die zijn goedgekeurd door de FDA, het Amerikaanse equivalent van EMA, zijn ontworpen voor het lichaam van cisgender mannen. Het enige trans-specifieke implantaat dat in de VS bestaat is nog niet goedgekeurd. Maar al was het dat wel, dan nog bestond er geen standaardmethode om vast te stellen wat een goed chirurgisch resultaat oplevert. Omdat artsen verschillende technieken gebruiken, zijn gevallen zelden onderling vergelijkbaar.
‘De operatie moet verbeterd worden,’ zegt Bluebond-Langner. ‘Het is nog een onvolmaakte operatie.’ De risico’s zijn in dit geval alleen gerechtvaardigd vanwege de overweldigende impact op de kwaliteit van leven. ‘Mensen wegen de voor- en nadelen af,’ zegt ze. ‘Maar dit percentage complicaties zouden we bij andere ingrepen niet per se accepteren.’
Verjongingsmethode
De belangrijkste specialismen van de genderbevestigende zorg – endocrinologie en plastische chirurgie – ontstonden aan het begin van de twintigste eeuw. En dan niet als middel om het geslacht te veranderen, maar eerder als hulpmiddelen om het te herwaarderen. Eugen Steinachs experimenten met hormonen, uitgevoerd op knaagdieren in de jaren 1910, leidden tot de Steinach-verjongingsmethode, een twintig minuten durende gedeeltelijke vasectomie die, beweerde hij, oude, afgeleefde mannen veranderde in ‘energieke mannen die zonder bril konden, zich twee keer per dag moesten scheren, gewichten van honderd kilo konden verslepen en zich zelfs overgaven aan jeugdige dwaasheden zoals het kopen van land in Florida‘. Zowel W.B. Yeats als Sigmund Freud werden ‘ge-Steinached’.
De basistechnieken van plastische chirurgie gaan al meer dan twee millennia terug, maar de discipline werd pas in de loop van de Eerste Wereldoorlog volwassen, als een manier om de lichamen van slachtoffers van explosies zodanig te herstellen dat ze weer als man en echtgenoot konden terugkeren uit de strijd. Harold Gillies, een Britse plastisch chirurg van het eerste uur, populariseerde de buisvormige pedikel, een techniek om weefsel te verplaatsen door een huidflap tot een buis te vormen en deze door regelmatig te snijden en weer aan te hechten naar de plek van het letsel te verplaatsen. ‘Misvormingen’, schreef Gillies in 1920 in zijn boek Plastic Surgery of the Face, ‘zijn niet alleen een voortdurende bron van leed en angst, maar verlagen ook de marktwaarde van het individu.’ In 1939 deed het Britse ministerie van Volksgezondheid, dat massale misvormingen na de Tweede Wereldoorlog voorzag, een beroep op Gillies om Rooksdown House op te richten, een ziekenhuis voor plastische chirurgie. Daar kwam hij in aanraking met Lawrence Michael Dillon, de man bij wie hij uiteindelijk de eerste genderbevestigende phalloplastie ter wereld uitvoerde.
‘Hoe anders was het leven nu! Ik kon iedereen voorbijlopen zonder bang te hoeven zijn voor commentaar’
Dillon werd in 1915 als meisje geboren en opgevoed door twee knorrige tantes op een vervallen landgoed in de buurt van Dover. Op St. Anne’s, een vrouwencollege in Oxford, bracht hij het grootste deel van zijn tijd door in het roeiteam en droeg hij zijn haar in de zogenoemde Eton crop: een kort, sluik kapsel, populair bij lesbiennes op de campus. Hoewel Dillon op meisjes viel, beschouwde hij zichzelf niet als lesbisch; hij droomde ervan naar een smederij te worden gebracht om daar op een of andere manier omgesmolten te worden tot een man. Rond het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog ging hij naar een arts die gespecialiseerd was in sekse. Die schreef hem tabletten met testosteron voor; een paar jaar later onderging hij een borstamputatie. De chirurg stelde voor dat hij Gillies zou opzoeken voor een penis.
Gillies, in Rooksdown, had het nogal druk vanwege de oorlog, maar zei Dillon terug te komen als die voorbij was. Zo geschiedde en in 1945 begon hij aan een serie van dertien dan wel zeventien operaties; de gegevens van Gillies en Dillon verschillen hierover. Dillons penis werd geconstrueerd volgens Gillies’ tubed-pedicle-methode, waarbij hij een stuk huid optilde, tot een fallus vormde en liet genezen terwijl het aan beide uiteinden aan de huid vastzat, aan de buik bungelend als het handvat van een koffer. Terwijl hij nog genezende was, rondde Dillon een medische opleiding af. Enige tijd nadat de pedikel zijn beoogde bestemming had bereikt, stopte hij met geneeskunde, bezocht hij een aantal boeddhistische kloosters in India, veranderde hij zijn naam in Jivaka en maakte hij zich klaar voor het schrijven van zijn autobiografie. Over de voltooide penis schreef hij alleen: ‘Hoe anders was het leven nu! Ik kon iedereen voorbijlopen zonder bang te hoeven zijn voor commentaar, want niemand keek me raar aan.’ Ook Gillies was blij met de operatie. Hij documenteerde deze, met aanzienlijke redactionele vrijheid, in The Principles and Art of Plastic Surgery, zijn leerboek uit 1957: ‘Voorzien van het nieuwe orgaan werd het leven van de patiënt een sociaal succes; hij is een actieve en succesvolle zakenman geworden en wil graag alles laten doen wat het voor hem verantwoord maakt om te trouwen.’
Psychologisch onderzoek
Dillon/Jivaka trouwde niet, maar het spookbeeld van huwelijk en sociaal succes zou een belangrijke rol gaan spelen in de manier waarop in het komende decennia met genderbevestigende medische zorg werd omgegaan. De formele transgendergeneeskunde ontstond in de Verenigde Staten tussen ongeveer 1960 en 1980, met de komst van universitaire ‘klinieken voor genderidentiteit’. Uit naam van de medische vooruitgang namen deze klinieken mensen aan die van geslacht wilden veranderen. In ruil voor een kans op het krijgen van hormonen en chirurgie, werden zij onderworpen aan jarenlang psychologisch onderzoek. Toegang was voorbehouden aan patiënten met de meeste kans om in het leven te slagen als werkende heteroseksuele man of vrouw. De kandidaten waren bijna altijd wit. ‘De belangrijkste maatstaf was: Kun je opgaan in een menigte?’ zegt Jules Gill-Peterson, universitair hoofddocent geschiedenis aan Johns Hopkins en auteur van Histories of the Transgender Child. ‘De geneeskunde was er niet zozeer op uit om trans mensen gelukkig te maken, maar om ze inschikkelijk te maken.’
Een phalloplastie kostte in de jaren tachtig in de VS meer dan het jaarsalaris van de meeste mensen
In de klinieken voor genderidentiteit kregen trans vrouwen meestal hormonen, borstvergroting en vaginoplastiek voorgeschreven. Voor trans mannen waren testosteron en mastectomie gebruikelijk, maar genitale operaties zeldzaam, deels omdat de phalloplastie nog maar minimaal was geëvolueerd na Gillies’ buisvormige pedikel uit de jaren 1940. In Construction of Male Genitalia, een artikel uit 1978, schreven onderzoekers van de genderkliniek van Stanford: ‘Bij de vrouw-naar-man transseksueel is het doel van het chirurgisch programma het construeren van een penis en alle uitwendige mannelijke geslachtsorganen, inclusief het scrotum, met implantatie van teelbalprothesen.‘ Op grond van deze maatstaf en vaak ook volgens de maatstaven van de patiënten zelf, konden de penissen in het midden van de vorige eeuw nauwelijks een succes worden genoemd. Staand urineren was zelden mogelijk, seksuele gevoelens werden als een bijkomstigheid beschouwd. Voor degenen die toch zo’n penis wilden, waren de hindernissen vrijwel onoverkomelijk. In het tijdperk van de genderklinieken was de zorg gratis, maar alleen voor modelpatiënten. Met het verdwijnen van de klinieken belandde deze vorm van chirurgie op de vrije markt, maar alleen voor degenen die over voldoende geld en tijd beschikten om zich door de bureaucratie heen te worstelen. Een phalloplastie kostte in die tijd in de VS meer dan het jaarsalaris van de meeste mensen.
Toch begon de procedure in de jaren tachtig dankzij de geleidelijke vooruitgang van de microchirurgie te verbeteren. De techniek om bloedvaten op microscopische schaal met elkaar te verbinden, opende de deur voor phalloplastie met een lager verliespercentage en een grotere kans op seksuele sensatie en gevoel. Tegelijkertijd begonnen trans mannen met elkaar te communiceren via een klein maar stevig netwerk van nieuwsbrieven, zoals FTM Nieuwsbrief en Twenty Minutes, waarin de medische vooruitgang hoopvol werd besproken. Die vooruitgang verliep echter traag en vaak teleurstellend. De microchirurgische techniek zou pas echt tot wasdom komen in de periode na 1998, toen op grond van de Women’s Health and Cancer Rights Act verzekeringsdekking verplicht werd voor borstreconstructies na mastectomie. Door de enorme toename van borstoperaties waarbij gebruik werd gemaakt van eigen weefsel, die je op zich al zou kunnen zien als een vorm van genderbevestigende zorg, verbeterde de microchirurgie en kon de moderne phalloplastie ontstaan.
Fallische angst
Toen Ben zich voorbereidde op de eerste fase van zijn operatie, stelde hij alleen familie en goede vrienden op de hoogte. Hij wist dat de acceptatie door sommigen af zou hangen van hoe soepel elke stap zou verlopen, en hij was zich er scherp bewust dat hij zijn wensen moest rechtvaardigen. Want hoewel een penis tegenwoordig chirurgisch kan worden geconstrueerd, is er nog geen oplossing voor millennia van fallische angst; de verwarrende connectie tussen penissen en mannelijkheid; het veronderstelde inherent in de penis aanwezige geweld; het gevoel dat de vagina de ontbrekende tegenpool is; de feministische roep om te stoppen met genderessentialisme – het toeschrijven van vaste, intrinsieke, aangeboren kwaliteiten aan vrouwen en mannen. Zelfs onder trans mannen wordt het verlangen naar phalloplastie zeer kritisch bekeken. Het is makkelijk om een abstract en verheven recht op genderzelfbeschikking aan te hangen, maar vechten voor de penis is zoiets als fan zijn van de Yankees.
‘Als ik nadacht over complicaties, was er in mijn gedachten altijd wel iemand die tegen me zei: “Zie je wel? Dit is nou waarom je niet tegen de natuur in moet gaan,”’ zegt Ben. ‘Ik wilde nooit “Zie je nou wel” te horen krijgen.’
‘Douchen was GEWELDIG!!!‘, schreef hij op Facebook. ‘Ik heb mijn pik een paar keer vastgehouden’
Op de dag van de operatie ontwaakte Ben in een hotel, waarna hij zich meldde bij het ziekenhuis. Hij kleedde zich om in een ochtendjas en keek naar het Cartoon Network. Hij had het gevoel dat hij eeuwig moest wachten. Om half een ’s middags kon hij naar de operatiekamer, waar hij onder narcose werd gebracht. Zes uur later was fase 1 klaar. Ondanks al het porren en prikken door de artsen, de zwellingen, de wond op zijn dij en de medicijnen, voelde de nieuwe penis meteen als de zijne. ‘Nooit eerder had ik een penis,’ zegt hij, ‘maar toen ik hem eenmaal had, leek het logisch dat hij er was.‘ De dagen erna bestonden vooral uit pijn en kleine succesjes: de eerste keer opstaan (11 mei), het verwijderen van de katheter (13 mei), ontslag uit het ziekenhuis (14 mei). Zelfs eenvoudige dingen voelden beter door de aanwezigheid van zijn nieuwgevormde aanhangsel. ‘Douchen was GEWELDIG!!!‘, schreef hij op Facebook. ‘Ik heb mijn pik een paar keer vastgehouden.’
Na zijn ontslag uit het ziekenhuis verbleef Ben twee weken in een hotel in New Jersey om te herstellen. Tijdens zijn eerste afspraak met Bluebond-Langner en Zhao na de operatie deelde hij sigaren van kauwgum uit met de boodschap ‘Het is een jongen!’. Op dat moment was zijn penis eigenlijk niet veel meer dan een buis en zo glad als een zeekomkommer. In Fase 2, vijf maanden later, begon het team de basis te leggen voor een orgaan met meer functionaliteiten. De operatie begon met het verwijderen van Bens vagina door Bluebond-Langner – hij had al een hysterectomie ondergaan ter voorbereiding op fase 1. Vervolgens, in wat misschien wel de meest gruwelijke fase van de operatie is, sneed ze zijn penis in de lengte langs de onderkant open en bekleedde ze de geopende huid met meer weefsel van zijn dij. Dit oppervlak zou ooit zijn nieuwe plasbuis worden, maar eerst moest deze weefseltransplantatie genezen. Het herstel van Ben viel samen met de komst van de pandemie, en meer dan zeven maanden leefde hij met zijn opengesneden penis. ‘Die “hotdogfase” was het moeilijkst voor me,’ zegt hij. ‘Genezen is over het algemeen al iets raars, maar helemaal wanneer je zo’n grote open wond hebt op zo’n belangrijke en gevoelige plek. Het kan eng zijn. Je ziet allerlei kleuren en vloeistoffen. Je ruikt van alles.’
Bluebond-Langner naaide het kanaal in mei 2020 dicht, zodat Bens bestaande plasbuis werd verbonden met zijn nieuwe plasbuis. Op achtentwintigjarige leeftijd werd Ben opnieuw zindelijk en leerde hij staand plassen met behulp van een kinderurinoir aan de muur van zijn douche. (‘Als je daarin je doel raakte,’ vertelt hij, ‘ging er iets draaien.’) Een paar maanden later ging hij voor het eerst naar een openbaar urinoir, in een restaurant in zijn geboortestad. ‘Mijn stiefvader moedigde me aan: “Ja! Ga ervoor, Ben, ga ervoor!”’ Weer een paar maanden later, in de Port Authority Bus Terminal, vroeg iemand zich hardop af of hij niet in het verkeerde toilet was. ‘Ik zei: ”Wil je mijn lul zien, bro?”’ De man verontschuldigde zich, en Ben kon opgelucht plassen. Alleen al hierom was de operatie een succes. Maar zijn doel werd drastisch overtroffen.
Totale acceptatie
‘De beste manier waarop ik het gevoel kan omschrijven is een complete en totale acceptatie met mijn lichaam zoals het was, zonder te hoeven nadenken over een volgende stap, een volgende operatie, of welke vorm van ontevredenheid dan ook,’ zegt hij. ‘Als de wereld toen was opgehouden met bestaan, dan zou ik zijn vergeten dat ik een trans man was die in een trans lichaam leefde. Ik bestond gewoon.’
In die maanden sprak ik Ben af en toe. Hoewel hij zijn erectie-implantaat nog niet had, was hij optimistisch over zijn toekomstige seksleven. Door verschillende experimenten, die deden denken aan de tienerfilm American Pie, met meerdere condooms voor de stabiliteit en een seksspeeltje van een online winkel genaamd Cherry Pie, wist hij al dat hij een aantal sensaties kon voelen: warm, koud, gevoelig, erogeen. Het implantaat dat hij wilde, de Coloplast Titan-pomp, zou hem in staat stellen op verzoek een erectie op te wekken door in een apparaatje in zijn balzak te knijpen. Ben hoopte het implantaat, en een bijpassende siliconen testikel, ergens begin van 2022 te krijgen, maar voor die tijd wilde hij twee complicaties oplossen. Ten eerste was zijn urinestraal zwakker geworden, waardoor hij zich zorgen maakte over een vernauwing van zijn urinebuis. Ten tweede was zijn penis nog steeds erg dik; veel te dik om in zijn hand te houden.
In maart 2021 ging hij met de nachtbus naar New York voor overleg met Bluebond-Langner en Zhao over deze postoperatieve zorgen. Ik ontmoette hem om 8 uur ’s ochtends in het ziekenhuis, ieder met een grote ijskoffie. Zelfs na een belabberde nachtrust op twee busstoelen was hij bijzonder spraakzaam en knoopte hij flirterige gesprekjes aan met iedereen die hij tegenkwam. We gingen naar boven, naar de wachtkamer, waar hij cupcakes uitdeelde aan het aanwezige personeel.
Het eindresultaat was niet zo slank als hij had gehoopt, maar hij kon zijn penis eindelijk met één hand vastpakken
In de onderzoekskamer vroeg een verpleegster Ben om zich vanaf zijn middel te ontkleden. Ik excuseerde me en wilde vertrekken, maar Ben zei dat het oké was als ik wilde blijven. Hij liet zijn broek zakken en trok een operatiejas aan. Zijn penis had een respectabele lengte. Hij was dikker en bleker dan alle andere die ik had gezien, maar verder zag hij er onopvallend goed uit.
Bluebond-Langner verscheen in de deuropening, met in haar kielzog een groep witgejaste toeschouwers. Voordat Ben hallo kon zeggen, hurkte ze bij zijn bed neer. ‘Ziet er goed uit!’ riep ze. ‘Hebben we al foto’s genomen?’ Ze pakte haar telefoon en nam een paar foto’s terwijl ze luisterde naar Bens zorgen over de omvang. Ze was het met hem eens dat er wat vet moest worden weggesneden voordat het erectieapparaat zou worden geïmplanteerd. Ben stond op en trok zijn kleren aan. Ik volgde hem naar een andere onderzoekskamer, waar Zhao met een camera in zijn penis zou kijken. Een verpleger prepareerde een spuit met verdovende gel en spoot die in de lengte van Bens plasbuis. Terwijl hij zat te wachten tot zijn penis verdoofd zou zijn, vroeg hij of ik hem zijn ijskoffie wilde aangeven.
Zhao bracht de camera in, en al snel verscheen de plasbuis van Ben op vier schermen. Ben wees naar een paar kronkels. ‘Zijn dat haartjes?’ vroeg hij. Haartjes van wat vroeger zijn dij was geweest, bevestigde Zhao, maar ze waren niet dik genoeg om de urinestroom te beïnvloeden. Hij bracht de camera dieper in, tot hij op weerstand stuitte. ‘Hier is een klein beetje vernauwing,’ zei hij. De oorzaak was wat opgehoopt littekenweefsel. Door de plek van buitenaf te masseren, zou het breken waardoor de urinestraal zou verbeteren. Dat was allemaal goed nieuws. Ben trok zijn kleren aan en gooide de ijskoffiebeker in de prullenbak.
Half stijf
Die zomer begon voor Ben de ‘debulking’-procedure, het slanker maken van zijn penis. Het eindresultaat was niet zo slank als hij had gehoopt, maar hij kon zijn penis eindelijk met één hand vastpakken. Verdere afslanking hield risico’s in vertelde hij, herhalend wat Zhao tegen hem had gezegd: ‘Beter is de vijand van goed.’ In maart van dit jaar kwam hij terug voor zijn laatste implantaatoperatie, waarna hij met een half stijve penis uit het ziekenhuis kwam: zijn penis moest in half opgepompte staat genezen. In april, toen we elkaar weer zagen in NYU. Langone, verlangde hij nog altijd naar een erectie, maar wilde hij inmiddels nog liever verslappen. De maand lang met de halve erectie was wat ongemakkelijk geweest.
Zhao gaf in de onderzoekskamer een postoperatieve les in opblazen en leeglopen. Hij trok paarse handschoenen van synthetische rubber aan en tilde Bens penis met zijn rechterhand omhoog. Met zijn andere hand pakte hij Bens balzak voorzichtig vast en begon uit te leggen hoe het implantaat was ontworpen. Een klein reservoir gevuld met zoutoplossing bevond zich nu in Bens lies. In zijn balzak zat een bal in de vorm van een testikel, die de zoutoplossing naar een buisje bracht dat over de lengte van zijn penis liep.
Na een paar seconden gaf hij een laatste duwtje, en zijn penis floepte om, triomfantelijk slap
Zhao kneep een paar keer in de onderkant van de pomp en Bens penis verstijfde. Hij bewoog de huid een beetje heen en weer, om te laten zien hoe stevig het hele mechanisme was. ‘En dan proberen we nu om hem leeg te laten lopen,’ zei Zhao. Ben kneep met zijn rechterhand in de pomp in zijn scrotum. Met zijn linkerhand begon hij zijn schacht als een accordeon samen te drukken, om zo de zoutoplossing terug te duwen naar het reservoir. Volgens Zhao zou het een ‘suizend’ gevoel moeten geven. Na een paar seconden gaf hij een laatste duwtje, en zijn penis floepte om, triomfantelijk slap.
‘Volgens mij had Liberace er ook zo een,’ zei Zhao.
Met de klinische intonatie van een trouwambtenaar wenste Zhao Ben geluk en gaf hij hem toestemming voor seksuele activiteit. Een paar minuten later pakte Ben zijn telefoon en zette ‘Detachable Penis’ op van King Missile, een op de universiteitsradio veelgedraaide track. Hij zei dat het nummer hem deed denken aan zijn leven vóór de phalloplastie. Hij dacht na over hoe de operatie hem had veranderd. Het had iets meer dan vier jaar geduurd en zijn zelfvertrouwen was in die periode gegroeid. De relatie met zijn familie was veranderd. Zijn penis had zijn houding ten opzichte van mannelijkheid verbeterd, waardoor hij zijn rol als man met veel minder moeite kon vervullen. In een eerder gesprek had hij me verteld dat dit voor een dorpsjongen als hij wel logisch was, maar, voegde hij er half-grappend aan toe, dat maakte hem ook tot ‘een slechte trans’.
Toen Ben zijn zoektocht naar een phalloplastie begon, was zijn enige doel veiligheid geweest. Gaandeweg was bij hem het verlangen gegroeid om naakt voor de spiegel te staan en naar zijn lichaam te kunnen kijken zonder ook maar enig spoor van dysforie. Ik vroeg me hardop af of het doel van de operatie voor hem misschien was om de vrijheid te krijgen niet meer aan zijn penis te denken.
‘Nee,’ zei Ben beslist. ‘Ik denk er constant aan. Raak hem constant aan. Kijk er constant naar. Er is niets wat ik liever doe.’
Toen in 2016 de eerste golf van antistranswetgeving werd doorgevoerd in de Verenigde Staten, volgden er al snel verschillende sportverboden voor trans atleten. ‘Dit is niet het gevolg van trans atleten die plotseling domineren op de velden. Het komt door de politiek.’
In het voorjaar van 2020 verbood Idaho als eerste staat in de VS transseksuele meisjes en vrouwen om deel te nemen aan vrouwensporten. Inmiddels hebben zeventien staten soortgelijke wetten aangenomen. Trans atleten, en in het bijzonder trans meisjes, staan centraal in de ‘cultuuroorlogen’ die door Amerika razen, nu wetsvoorstellen tegen trans en queer jongeren overal in het land om zich heen grijpen.
Sportverboden hebben al vaker als springplank gediend voor grotere aanvallen op transrechten. In 2021 vaardigden Texas, Florida en Alabama elk een sportverbod uit. Dit jaar heeft Texas stappen ondernomen om trans jongeren de toegang tot genderbevestigende zorg te ontzeggen. Florida heeft discussies op scholen over genderidentiteit en seksuele geaardheid in de lagere klassen verboden. In Alabama werden beide stappen gezet.
‘Trans mensen zijn óf volwaardige leden van de samenleving of we zijn het niet’
‘Trans mensen zijn óf volwaardige leden van de samenleving of we zijn het niet,’ zegt Gillian Branstetter, communicatiestrateeg bij de American Civil Liberties Union (ACLU). ‘Op het moment dat burgerrechten worden voorzien van asterisken, vrijstellingen en uitzonderingen, wordt de deur opengezet voor veel van de zeer vijandige en wrede wetgeving die we inmiddels al ingevoerd hebben gezien.’
De explosie van sportverboden komt niet door een golf van trans student-atleten die plotseling domineren op de velden, zeggen politieke strategen en lhbtq-voorvechters. Het komt door de politiek. Conservatieve groepen en politici realiseren zich dat deze kwestie Republikeinen en potentiële zwevende kiezers in beweging kan brengen, waardoor ze betrokken raken bij bredere culturele debatten over transrechten in de VS. Het zijn gevechten die Republikeinen electoraal gezien meestal goed uitkomen.
Emotionele reacties
Het idee van trans meisjes en vrouwen die het opnemen tegen cisgender vrouwelijke atleten, waarbij wordt ingespeeld op stereotypen over gender en biologie, wekt vaak emotionele reacties op bij mensen die geen trans mensen kennen. De kwestie is ‘een soort opstapje voor mensen om het grotere debat aan te gaan over gender en over wie zichzelf wel of niet vrouw mag noemen’, aldus een conservatief die anoniem wil blijven en die werkt aan Titel IX-kwesties. Titel IX verwijst naar de Amerikaanse federale wet op burgerrechten die discriminatie verbiedt op grond van geslacht in scholen of andere onderwijsprogramma’s die financiering ontvangen van de federale overheid.
De verboden ‘winnen aan kracht om dezelfde reden dat toezicht op verkiezingsuitslagen en verboden op critical race theory het afgelopen jaar aan populariteit winnen,’ zegt Republikeins strateeg Sarah Longwell, criticus van de Republikeinse partij onder Donald Trump. ‘Het zijn pr-campagnes vermomd als wetgeving, en ze zijn ontworpen om de cultuuroorlogen in het middelpunt van aandacht te houden.’
77 procent van de Republikeinen is ertegen dat trans studenten mogen meedoen in teams die corresponderen met hun genderidentiteit
Uit een YouGov-peiling in 2022 blijkt dat 77 procent van de Republikeinen ertegen is dat trans studenten mogen meedoen in teams die corresponderen met hun genderidentiteit, tegenover 24 procent van de Democraten. Net zoals het homohuwelijk aan het begin van deze eeuw als wig werd gebruikt om Republikeinse kiezers aan te spreken, zijn dit de ‘nieuwe wig-kwesties in de cultuuroorlog die het Republikeinse enthousiasme aanwakkeren en, belangrijker nog, Democraten vervreemden van zwevende kiezers zolang ze er niet in slagen met coherente tegenargumenten te komen,’ zegt Longwell. ‘De Republikeinen gaan in de aanval met deze onderwerpen, en het werkt. De Democraten hebben nog steeds geen effectieve verdediging bedacht, laat staan een eigen aanvalsstrategie.’
Terwijl Republikeinse politici beweren dat de verboden zijn ontworpen om ‘vrouwen te beschermen’, in plaats van een kwetsbare groep te discrimineren, beweren lhbtq-voorstanders dat het gaat om oplossingen voor een probleem dat niet bestaat. Landelijk zijn er maar heel weinig voorbeelden van trans atleten die überhaupt proberen mee te doen aan wedstrijden, en degenen die dat wel doen zijn gebonden aan lokaal beleid.
Geen betrouwbare nationale gegevens
Er zijn geen betrouwbare nationale gegevens over deze kwestie, maar bijvoorbeeld in Michigan kijkt de Michigan High School Athletic Association (MHSAA) van geval tot geval of trans atleten mee mogen doen. De MHSAA vertelde de Detroit Free Press dat er gemiddeld twee verzoeken per jaar worden ingediend op een totaal van 180.000 atleten in de staat. Binnen deze context zijn uitgebreide verboden op staatsniveau zowel onnodig als wreed, betoogt Cathryn Oakley. Zij is directeur wetgevende zaken en senior counsel bij de lhbtq-belangengroep Human Rights Campaign, en vocht sportverboden op staatsniveau in de rechtbank aan.
Het kleine aantal trans atleten maakt verboden voor de hele staat niet alleen irrationeel, maar maakt ze misschien ook juist mogelijk. Het gebrek aan zichtbaarheid van transseksuelen in de VS is voor een deel de reden waarom deze wetten worden aangenomen, zegt Sarah Mcbride uit Delaware, de eerste openlijk transseksuele senator in het land. ‘Mensen menen daardoor dat de schade die ze aanrichten bij trans jongeren klein is,’ zegt ze.
85 procent van de trans jongeren zegt dat de debatten over antitranswetten een negatieve invloed hebben op hun geestelijke gezondheid
Maar in werkelijkheid zou het effect van deze wetten op trans jongeren wel eens verwoestend kunnen zijn. In een enquête van 10 januari van het Trevor Project, een lhbtq-organisatie voor zelfmoordpreventie, zegt 85 procent van de trans en non-binaire jongeren dat de recente debatten over antitranswetten een negatieve invloed hebben op hun geestelijke gezondheid.
De opkomst van antitranswetgeving begon in juni 2015, toen het Hooggerechtshof oordeelde dat de Grondwet het recht beschermt van paren van hetzelfde geslacht om te trouwen. Daarmee was die huwelijkskwestie schijnbaar opgelost, en werd genderidentiteit het volgende onderwerp in de strijd om lhbtq-rechten.
Het jaar daarop werd de eerste golf van antitranswetgeving in het land doorgevoerd met besluiten over wc’s. Het beroemdste voorbeeld is de wet HB2 uit 2016 in North Carolina, die het trans personen verbood om gebruik te maken van openbare toiletten die overeenkwamen met het geslacht waarmee ze zich identificeren. Het onmiddellijke verzet was hevig. Bedrijven boycotten de staat massaal en volgens een analyse dreigde 3,76 miljard dollar aan gederfde inkomsten. (De wet werd daarna gedeeltelijk ingetrokken en is nu verlopen.) Gouverneur Pat McCrory, een Republikein, verloor daarna bij de verkiezingen in november zijn zetel. ‘Het werd gezien als een verloren zaak… En dus wilde niemand zijn vingers eraan branden,’ aldus Terry Schilling, voorzitter van de conservatieve belangengroep American Principles Project (APP), die antitransretoriek stimuleert.
Terugschroeven van bescherming
In datzelfde jaar werd Trump gekozen als president met de belofte dat hij een vriend zou zijn voor de ‘lhbt-gemeenschap’. Maar zodra hij aan de macht kwam, begon zijn regering met het terugschroeven van de bescherming voor trans personen, waaronder het beleid van de regering-Obama dat op grond van Titel IX trans studenten beschermde wat betreft toegang tot toiletten, kleedkamers of sportteams in overeenstemming met hun genderidentiteit.
In 2018 wonnen twee trans meisjes high school atletiekwedstrijden in Connecticut. Nieuwszenders in het hele land publiceerden verhalen waarin de lichamen van de twee zwarte trans atleten onder de loep werden genomen en waarin naar hen werd verwezen als voorbeelden van bedreiging voor vrouwensporten. De Connecticut-loopsters werden later genoemd in een rechtszaak die door de conservatieve juridische groep Alliance Defending Freedom werd aangespannen namens vier vrouwelijke cis-loopsters. Ze betogen dat het beleid van Connecticut inzake trans-inclusieve schoolsport oneerlijk is. (De zaak is in behandeling bij het U.S. Second Circuit Court of Appeals.)
In 2019 was de zaak politiek dynamiet geworden. Schilling had gezien hoe conservatieven, waaronder Donald Trump Jr., zich uitlieten over trans atleten op Twitter, en hij begon Republikeinen aan te sporen om zich over de kwestie uit te spreken. APP zegt dat de aan haar gelieerde Super PAC – die financiële lobbymogelijkheden biedt aan een politieke partij – dat jaar in de gouverneursrace van Kentucky ongeveer 600.000 dollar uitgaf aan advertenties. Daarin werd beweerd dat de Democratische kandidaat Andy Beshear een bedreiging was voor de vrouwensport. APP sloot een contract met het databedrijf Evolving Strategies om de impact te meten en schat dat 25.000 kiezers door deze advertenties naar de Republikeinen zijn overgestapt. (Beshear won de verkiezingsrace.)
Ze betoogden allemaal dat de Democraten een bedreiging vormden voor vrouwensport
De zomer daarop meldde Politico dat mensen rond Trump verdeeld waren over de kwestie. Sommigen in het kamp van de toenmalige president waren naar verluidt van mening dat campagne voeren tegen lhbtq-rechten de Republikeinen zou schaden, terwijl anderen Schillings perspectief deelden dat de kwestie de partij juist kon verenigen. ‘Het was een voorgevoel,’ zegt Schilling hierover. ‘We wisten dat het onderwerp populair was, en we dachten dat dit iets was waar politici zich echt over zouden uitspreken.’
APP zegt dat het meer geld begon uit te geven aan het onderwerp, oplopend tot meer dan 5 miljoen dollar. Dit is opgeteld bij wat zijn Super PAC in Pennsylvania, Wisconsin, Michigan en Georgia uitgaf aan advertenties, die allemaal onder meer betoogden dat de Democraten een bedreiging vormden voor vrouwensport.
Twintig wetsvoorstellen
Eind 2020 waren er twintig wetsvoorstellen tegen trans sporters ingediend. In vergelijking met de toilettenwet van North Carolina vier jaar eerder, liepen links en het bedrijfsleven een stuk minder warm om op deze wetten te reageren. Geen enkel groot bedrijf heeft een staat vanwege zo’n wet geboycot en dat heeft Republikeinse politici aangemoedigd om verder te gaan.
Sindsdien zijn verboden voor trans atleten geëxplodeerd in wetgevingen op statelijk niveau en ze beginnen nu het nationale politieke debat te domineren. In de eerste vijf maanden van 2021 had Fox News al meer items over trans atleten uitgezonden dan in de voorgaande twee jaar tezamen, aldus non-profitorganisatie Media Matters. Schillings APP zegt dat het al meer dan 6 miljoen dollar heeft opgehaald voor de komende midterm-campagne die zich zal richten op de sportkwestie.
‘De tijd van politieke effectiviteit en de mogelijkheid voor dit soort wetgeving begint op te raken’
Maar Mcbride, de senator van de staat Delaware, denkt dat de Republikeinen uiteindelijk zullen verliezen in deze kwestie, net als in debatten over lhbtq-rechten in het verleden. ‘Hoe meer het land begrijpt wat de invloed van dit beleid is op trans mensen, hoe meer begrip en kennis er komt over wie en wat trans mensen zijn,’ zegt Mcbride. ‘De tijd van politieke effectiviteit en de mogelijkheid voor dit soort wetgeving begint op te raken.’
Karine Jean-Pierre vervangt vanaf 13 mei Jen Psaki
Het is voor het eerst dat er een zwarte en openlijk lesbische woordvoerder in het Witte Huis is. ‘Karine Jean-Pierre schrijft geschiedenis’, schrijft Jezebel enthousiast, erop wijzend dat dit een ongekend profiel is voor de positie. De Amerikaanse president heeft haar gekozen om Jen Psaki met ingang van 13 mei te vervangen.
Karine Jean-Pierre is geboren in Haïti en kwam op vijfjarige leeftijd naar New York. Ze werkte in 2008 mee aan de presidentiële campagne van Barack Obama en was actief in zijn eerste ambtstermijn in de regering. Ook was ze stafchef van de huidige vicepresident Kamala Harris. ‘Joe Biden heeft in ieder geval zijn belofte gehouden om van zijn regering een sterk voorbeeld te maken van diversiteit en om kansen te bieden aan hen die het verdienen’, aldus de feministische site. ‘We hebben nu een trots zwart lid van de lgbtqia-gemeenschap in het centrum van de perskamer van het Witte Huis. Zo’n vertoning hebben veel jongeren nog nooit in hun leven gezien.’
Artikel 92-6 verbiedt homoseksueel gedrag onder soldaten
Het Zuid-Koreaanse hooggerechtshof heeft een uitspraak van de militaire rechtbank te niet gedaan die twee homoseksuele soldaten veroordeelde voor het hebben van seks buiten militaire faciliteiten. De rechtbank is van mening dat de veroordeling de alom bekritiseerde militaire anti-homowet van het land te breed interpreteerde, meldt The Guardian.
De beslissing van de rechtbank afgelopen donderdag om de zaak terug te sturen naar het militaire hooggerechtshof werd toegejuicht door mensenrechtenorganisaties. Mensenrechtenactivisten protesteerden al lang tegen artikel 92-6 van de militaire strafwet van 1962, die homoseksueel gedrag tussen soldaten in het overwegend mannelijke leger van het land verbiedt.
‘De specifieke opvattingen over wat onfatsoenlijkheid is, zijn met de tijd en de samenleving mee veranderd’
Het artikel voorziet in een maximale gevangenisstraf van twee jaar voor ‘anale geslachtsgemeenschap‘ en ‘alle andere onfatsoenlijke handelingen‘ tussen militairen. Na de beraadslaging van het hooggerechtshof, zei opperrechter Kim Myeong-su dat zij tot de conclusie waren gekomen dat de bepalingen niet moeten worden toegepast op consensuele seks tussen mannelijke militairen die buiten militaire faciliteiten plaatsvindt tijdens de uren dat zij geen dienst hebben. ‘De specifieke opvattingen over wat onfatsoenlijkheid is, zijn met de tijd en de samenleving mee veranderd,’ zei Kim in een besluit dat online werd uitgezonden.
De twee verdachten – een luitenant en sergeant van verschillende eenheden van de landmacht – waren in 2017 door militaire aanklagers beschuldigd van het hebben van seks buiten diensturen in een woning buiten hun bases in 2016.
Critici: seksuele geaardheid tot taboe verklaard op scholen
Florida neemt een controversiële wet aan die het onderwijs over lhbti-kwesties op scholen verbiedt. Het wetsvoorstel, dat dinsdag door de Senaat is aangenomen, moet nog worden ondertekend door de Republikeinse gouverneur van Florida, Ron DeSantis, die het initiatief steunt.
De wet geldt voor de kleuterschool tot en met de derde klas en verbiedt leraren om genderidentiteit en seksuele geaardheid te bespreken als onderdeel van het lesprogramma. De Republikeinen zeggen echter dat de wet spontane discussies over deze onderwerpen tussen leraar en leerling niet verbiedt.
Volgens Miami Herald zeggen critici van de wet echter dat het initiatief leerkrachten zou kunnen ontmoedigen om het onderwerp te bespreken, vooral omdat de wet ouders de mogelijkheid biedt om schooldistricten aan te klagen als zij menen dat de school van hun kind de bepalingen van de wet heeft overtreden.
Katholieke lhbti’ers protesteren tegen discriminatie
‘Meer dan honderd werknemers van katholieke instellingen treden gezamenlijk naar voren als lhbti’ers. Zij willen de aandacht vestigen op een discriminerend systeem’, schrijft het Duitse nieuwsprogramma Tagesschauop haar website.
In een documentaire van omroep ARD doen honderd queer katholieken voor het eerst publiekelijk verslag van hun ervaringen in de Katholieke Kerk en haar instellingen. Tegelijkertijd treedt een groep van honderdvijfentwintig gelovigen naar buiten onder de naam Out in Church, om te protesteren tegen de arbeidswetgeving en een niet-transparant systeem dat discriminatie van lhbti-werknemers toelaat. De kerk is de op een na grootste werkgever in Duitsland.
‘Wie voor de katholieke kerk of katholieke instellingen werkt, moet in zijn arbeidscontract instemmen met speciale bepalingen die diep in de privésfeer binnendringen en die queer, dat wil zeggen niet-heteroseksuele of cisgender personen, verbieden open te zijn over hun identiteit. Het homohuwelijk zou uiteindelijk tot ontslag kunnen leiden’, schrijft Tagesschau.
Een nieuwe wet die dinsdag door het parlement is aangenomen geeft getrouwde paren van hetzelfde geslacht dezelfde rechten als heteroseksuele paren, waaronder toegang tot adoptie, meldt CNN op haar Spaanstalige site. Sinds 2015 is het in Chili toegestaan voor koppels van hetzelfde geslacht om een geregistreerd partnerschap aan te gaan, maar was het hen niet toegestaan een kind te adopteren.
Wereldwijd is het homohuwelijk toegestaan in zo’n dertig landen
Het Zuid-Amerikaanse land heeft zich dinsdag aangesloten bij zo’n dertig landen wereldwijd die het homohuwelijk toestaan. Het wetsvoorstel was in 2017 in het parlement ingediend op initiatief van de sociaal-democratische oud-president Michelle Bachelet, tijdens haar tweede ambtstermijn (2014-2018). In een onverwachte verklaring op 1 juni van dit jaar heeft de huidige president, de conservatieve Sebastián Piñera, wiens ambtstermijn in maart 2022 eindigt, het parlement verzocht het wetsvoorstel ‘met de grootste zorgvuldigheid’ te behandelen.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
