Internationale critici betuigen unaniem groot respect voor de Amerikaanse gitarist en singer-songwriter Willie Nelson, die op zijn negenentachtigste verjaardag met A Beautiful Time zijn tweeënzeventigste album presenteert.
Thoralf Koss, redactiechef van het Duitse MusikReviews, vraagt zich af of we het album wel los van Nelsons leeftijd kunnen beluisteren: ‘Is het ironie dat het openingsnummer I’ll Love You til the Day I Die heet?’ Muzikaal blijft Nelson volgens Koss trouw aan zichzelf en zijn ‘typerende en charismatische’ stemkleur: ‘Hij klinkt geenszins gebrekkig en zijn articulatie is uitstekend.’
In zijn recensie voor de Italiaanse muzieksite Rock Onlineverwijst Paolo Panzeri naar tijden dat onze samenleving het concept ‘jong’ vooropstelde. ‘Maar Nelson komt uit een andere tijd en is nooit uit de mode geraakt. Het is misschien oude countrymuziek, maar ik vind het leuk.’ Uit de manier waarop hij de laatste fase van zijn leven bezingt, haalt Panzeri ‘een nuance die schommelt tussen sarcastisch en teder’.
‘Zijn stem is extra knoesterig en daardoor nog interessanter geworden’
Neil McCormick van The Telegraph vindt dat Nelson de veertien tracks – acht covers en zes nieuwe songs – perfect weet te brengen ‘met zijn losse, haast terloopse gevoel voor timing’: ‘Zijn stem is extra knoesterig en daardoor nog interessanter geworden, terwijl het aangeboren melodieuze allerminst is verdwenen.’
Recensent Joe Breen noteert voor The Irish Times één ‘merkwaardige misser’ op het album: bij With a Little Help from My Friends van The Beatles ligt het tempo volgens hem te hoog. Met Tower of Song van Leonard Cohen maakt Nelson dat ruimschoots goed, ‘alsof dit nummer is gemaakt voor zijn prachtige stem. Echt waar: ook wanneer deze man uit het telefoonboek zingt, klinkt het interessant.’
Het album A Beautiful Time van Willie Nelson is begin mei uitgekomen.
We zien zoveel schreeuwende meisjes bij concerten dat we ze haast normaal zijn gaan vinden. ‘Maar een schreeuwende fan schreeuwt niet voor niets, en schreeuwen is niet alles wat een fan doet. Nu niet en in het verleden niet.’
KEUZE UIT HET ARCHIEF
Afgelopen weekend kleurde popicoon Taylor Swift de Johan Cruijff ArenA met haar Eras Tour, die nu al de geschiedenisboeken in gaat als meest winstgevende concertreeks ooit. Duizenden fans, overwegend jonge vrouwen, gehuld in glinsterende kostuums en met zelfgemaakte spandoeken, zongen en dansten mee.
De scène was er een die we al decennia kennen: een zee van jonge gezichten, verlicht door flikkerende smartphones, gericht op het podium waar een popidool schittert. Het beeld van gillende meisjes bij concerten is vastgeroest in de popcultuur en wordt vaak weggezet als hysterie of onvolwassenheid.
Maar er schuilt meer achter die gillende façade, zo blijkt uit dit artikel van The Atlantic uit het 360-archief. Fans zijn geen passieve consumenten, maar actieve deelnemers aan de creatieve beleving.
Op de ochtend van 25 augustus 2014 werd een zestienjarig meisje in wonderlijke toestand binnengebracht bij het University of Texas Southwestern Medical Center. Ze was kortademig, maar had geen pijn op de borst. Ze had geen longaandoeningen in haar medische voorgeschiedenis en haar ademhaling klonk niet abnormaal. Maar toen de dienstdoende arts op de spoedeisende hulp op haar nek en borstkas drukte, hoorde hij iets wat leek op het geknisper van Rice Krispies in een kom met melk. Ruimtes achter haar keel, rond haar hart, tussen haar longen en in de wand van haar borstkas zaten vol met luchtzakken, en haar longen waren enigszins ingeklapt, zo bleek uit een röntgenfoto.
De dokters stonden voor een raadsel, totdat het meisje vertelde dat ze de avond ervoor uren had staan schreeuwen bij een concert van One Direction in Dallas. Die inspanning, veronderstelden ze, had een klein gaatje in haar luchtwegen veroorzaakt. Het was niet heel ernstig. Ze kreeg extra zuurstof en werd een nacht opgenomen ter observatie, maar verdere behandeling was niet nodig.
De behandelend arts schreef dat een dergelijk geval ‘nog nooit in de medische literatuur was beschreven’
Drie jaar later werd er een artikel gepubliceerd in het Journal of Emergency Medicine over deze casus, inclusief alle uitzonderlijke en plastische details. De behandelend arts schreef dat een dergelijk geval ‘nog nooit in de medische literatuur was beschreven’. Artsen waren bekend met luchtmachtpiloten, duikers en gewichtheffers die hun luchtwegen overbelasten, maar dit geval bewees voor het eerst dat ook ‘krachtig schreeuwen tijdens een popconcert’ in staat was fysieke schade aan te richten.
Het nieuwtje leverde een voor de hand liggende krantenkop op en een afgezaagde grap over de overdreven toewijding van tienermeisjes. De vleesgeworden parodie, die met de grootste ernst werd opgetekend voor de eeuwigheid in een medisch tijdschrift. Ik weet verder niets over het meisje dat zo van One Direction hield dat haar longen ervan in elkaar klapten. Haar dokter schreef me dat hij destijds haar toestemming had gevraagd om over het voorval te twitteren naar Jimmy Fallon, met als argument dat ze One Direction dan misschien zou kunnen ontmoeten. ‘Maar ze was te verlegen! Typisch een tiener,’ zei hij, en hij voegde er een huilen-van-het-lachenemoji aan toe.
Ik zal nooit weten wie ze is of persoonlijk van haar horen waarom ze zo gilde. In dit specifieke geval komt dat door privacywetten op medisch gebied, wat een goede zaak is. Maar het is ook tekenend voor het gebrek aan informatie over mensen die zich gedragen zoals zij. We hebben al zo veel schreeuwende meisjes gezien dat we ze haast normaal zijn gaan vinden. Maar een schreeuwende fan schreeuwt niet voor niets, en schreeuwen is niet alles wat een fan doet. Nu niet en in het verleden niet.
‘Opgewonden meute’
Toen de Beatles voor het eerst in Dublin optraden, in 1963, meldde The New York Times dat ‘in de enorme chaos jonge ledematen als twijgjes knapten’. Toen ze in februari 1964 in New York aankwamen – iets meer dan een maand nadat I Want to Hold Your Hand de Amerikaanse hitparade was binnengekomen – werden ze op het vliegveld opgewacht door vierduizend fans (en honderd agenten) en werd melding gemaakt van een ‘opgewonden meute’ bij het Plaza Hotel.
‘De hele dag zette lokale discjockeys kinderen aan tot spijbelen’
‘De hele dag zetten lokale diskjockeys kinderen aan tot spijbelen, door voortdurend te berichten over de reisplannen van de Beatles, hun vluchtnummer en de verwachte aankomsttijd,’ meldde NBC-nieuwslezer Chet Huntley op de avond dat de Beatles arriveerden. ‘Zoals het een goede nieuwsorganisatie betaamt stuurden wij er drie cameraploegen op af om tussen de krijsende jongeren te gaan staan en de beelden en geluiden vast te leggen voor het nageslacht.’ Die beelden werden uiteindelijk niet uitgezonden; ze werden te frivool bevonden voor het avondnieuws.
Media waren in die tijd nog niet in staat de Beatlemania te doorgronden. Ze zagen niet in waarom zo veel meisjes zo duidelijk in de war waren. In The New York Times probeerde voormalig oorlogscorrespondent David Dempsey een ‘psychologische, logische, antropologische’ verklaring te vinden voor het fenomeen. Hij haalde een beroemd essay aan van de Duitse cultuurtheoreticus Theodor Adorno over de uniformiteit en hersenloosheid van de danseressen in de jazzclubs van Harlem.
‘Ze noemen zichzelf jitterbugs’, verkondigde Adorno in dat essay, dat een van zijn minder tijdloze bleek te zijn, ‘alsof ze hun verlies van individualiteit en hun transformatie tot gefascineerd ronddraaiende kevers tegelijkertijd willen bevestigen en bespotten.’ Dempsey citeerde Adorno verkeerd, ging aan de haal met de keverwoordspeling en meende de tienermeisjes te verdedigen door hun hartstocht weliswaar dom maar onschadelijk te noemen. Hij wist niet of herinnerde zich niet dat Adorno jitterbugs juist gevaarlijk vond en hun bewegingen vond lijken op ‘de reflexen van verminkte dieren’.
Bijna alle teksten over de Beatles in de belangrijkste Amerikaanse media werden geschreven door gevestigde, witte, mannelijke journalisten. Al Aronowitz, de rockrecensent die vooral bekend is geworden doordat hij in de zomer van 1964 (tegelijkertijd) marihuana en Bob Dylan bij de Beatles introduceerde, meldde dat tweeduizend fans ‘de vergrendelde metalen poorten van Union Station bestormden’ toen de Beatles in Washington D.C. optraden. Toen de band daarna naar Miami kwam, veroorzaakten zevenduizend tieners een file van 6,5 kilometer op de luchthaven en werden ‘23 ramen en een glazen deur’ verbrijzeld door fans. Een glazen deur!
Meeslepende beelden
Het zijn meeslepende beelden, maar ik wilde de details in sommige verslagen over de Beatlemania beter kunnen doorgronden. Veel ervan leken me onwaarschijnlijk, of op z’n minst moeilijk te bewijzen. Er was niet alleen sprake van de hysterie van de fans, zo leek het, maar ook van mythevorming rond die hysterie. Volgens vroege verslagen zonder bron probeerden sommige steden de Beatles vanwege de beveiligingskosten te weren van hun luchthaven. De overlevering wil dat tapijten en beddengoed soms uit de hotelkamers van de band werden gestolen door ondernemende lieden die ze in duizenden stukken sneden om ze vervolgens te verkopen, voorzien van certificaat van echtheid. Naar verluidt werd de inhoud van een heel zwembad in Miami waarin de Beatles hadden gezwommen gebotteld en geveild.
Media die weinig wisten te melden over de muziek van de Beatles, weidden uit over de vrouwen die ervan ‘door het lint’ gingen. Na het debuut van de band in de Ed Sullivan Show had Anthony Burton van New York Daily News het over ‘uitzinnig gekrijs, alsof het Dracula was die op het podium verscheen’. Een paar dagen later recenseerde redacteur Alan Rinzler van Simon & Schuster het optreden van de Beatles in Carnegie Hall voor The Nation met een vernietigende beschrijving van wat veel later het gangbare beeld zou worden van het boybandpubliek:
‘De overvolle zaal was grotendeels gevuld met jongedames uit de hogere middenklasse, stijlvol gekleed, zorgvuldig opgemaakt en met auto’s of bussen uit de voorsteden naar de stad gekomen om een avondje te janken, zich uit te leven, te gillen, te botsen, te draaien en in extase naar zichzelf te grijpen in het licht van de schijnwerpers, zodat iedereen het kon zien, en met de volledige zegen van elke vorm van gezag: toegeeflijke ouders, profiterende zakenlui, jubelende nationale media en zelfs de politie (…) Na afloop gaan ze allemaal weer naar huis om net zo te worden als hun mammie, maar dit was hun kans om een veilig en besloten moment van extase te beleven.‘
Het verbijsterde disdain van de media voor vrouwelijke fans was al in botte afwijzing aan het omslaan
Het zit er allemaal in: de minachting, de neerbuigendheid, het ontzag, de paniek en natuurlijk het gegil. Er valt zelfs, te midden van de spot, misschien een greintje sympathie te ontwaren: ‘dit was hun kans…’ Het verbijsterende dédain van de media voor vrouwelijke fans was al in botte afwijzing aan het omslaan.
‘Fan-zijn wordt sterk geassocieerd met vrouwelijke excessen, met mensen uit de arbeidersklasse, mensen van kleur, mensen wier emoties als ongecontroleerd worden beschouwd,’ zegt Allison McCracken, universitair hoofddocent en opleidingscoördinator American Studies aan DePaul University. ‘Daartegenover staat de witte, heteroseksuele man, die de emoties en het lichaam onder controle heeft.’
De crooner
McCracken is expert op het gebied van de geschiedenis van de crooner in de Amerikaanse cultuur. In haar boek uit 2015, Real Men Don’t Sing, beschrijft ze Rudy Vallée en Bing Crosby in de late jaren twintig en vroege jaren dertig als de aartsvaders van de popsensatie. In de American Radio Archives in het Californische Thousand Oaks bestudeerde McCracken Vallées persoonlijke archief met brieven van fans, dat teruggaat tot 1928. Het fascineerde haar omdat die brieven zo vol vragen zaten – de vrouwen die Vallée schreven, verbaasden zich zelf over hun emotionele reactie op zijn muziek en begrepen niet goed hoe ze verliefd konden zijn op een stem die ze alleen via de radio hadden gehoord. ‘Ze schreven bijvoorbeeld: “Ik begrijp niet waarom ik zo gelukkig en blij ben en waarom u me zo ontroert”,’ zegt McCracken. ‘Ze schreven hem met de vraag: “Kunt u uitleggen wat er met me gebeurt?”’
Ze schreven ook naar journalisten, op een manier die iedereen die weleens een Twitter-ruzie tussen een blogger en een fanschare heeft gevolgd, bekend zal voorkomen. In 1929 schreef Mark Hellinger, columnist bij de New York Daily News, een stuk over Vallée, waarin hij hem weerzinwekkend noemde en de hoop uitsprak dat vrouwen hem snel zouden vergeten en hun aandacht zouden verleggen naar iemand anders. (‘Hij laat vrouwen van vijftig in de rondte stuiteren alsof ze vijftien zijn,’ klaagde hij.) ‘Je bent jaloers. Je bent dom. Je bent duidelijk krankzinnig,’ wierp een vrouw tegen. Fans schreven hem met duizenden tegelijk. Sommigen dreigden met geweld of zeiden dat hij zichzelf moest ophangen. Toen Ben Gross van New York Sunday News een negatieve column over Vallée publiceerde, schreef een fan hem naar verluidt: ‘De mooiste muziek zou voor mij de mars zijn die Rudy op jouw en Hellingers begrafenis zou spelen.’
Hoewel sommige psychologen de adolescentie al aan het begin van de twintigste eeuw beschreven als een unieke levensfase, werd het woord ‘tiener’ pas algemeen gebruikt tegen het einde van de jaren veertig, aldus McCracken. En dan vooral door gretige marketeers. Zij realiseerden zich in de naoorlogse jaren dat veel minder kinderen vervroegd van school gingen om geld te verdienen voor het gezin, en dat veel meer kinderen zakgeld te besteden hadden en over veel vrije tijd beschikten. In de jaren vijftig en zestig werden steeds meer producten expliciet voor tieners gemaakt, wat vaak het idee versterkte dat zij een aparte groep mensen waren met een identiteit die losstond van die van hun ouders. Met de opkomst van op tieners gerichte producten kwamen er ook op tieners gerichte tv-programma’s, waarin reclame voor die producten kon worden gemaakt.
Aangezien tieners als lucratieve doelgroep werden gezien, voorzag de industrie hen graag van een tieneridool
Aangezien tieners als een lucratieve doelgroep werden gezien, voorzag de industrie hen graag van een tieneridool. Journalisten en critici begonnen deze idolen te bespreken – zij het met enige minachting. Toen Justin Bieber in september 2010 voor het eerst optrad voor een uitverkocht Madison Square Garden, kreeg het stuk in The New York Times van muziekrecensent Jon Caramanica de kop ‘Send in the Heartthrobs, Cue the Shrieks’ [‘Laat de hartenbrekers maar komen, het is tijd voor gegil’]. Caramanica schreef dat Bieber ‘het publiek bij vlagen plaagde met regelrechte emotionele manipulatie’.
Twee jaar later streed One Direction met Bieber om de nummer-1-positie in de Amerikaanse hitlijsten en om de harten van Amerikaanse tieners, en begon Caramanica ook aan die band aandacht te besteden. Hij noemde hun tweede album uit 2012, Take Me Home, ‘een gegarandeerde krijs-opwekker voor meisjes die nog niet hebben besloten dat krijsen niets voor hen is’. Hij hekelde het album Midnight Memories uit 2013 en schreef: ‘Ze spelen hun rol haast verontwaardigd, met de houding van mensen die beter weten (…) Het is moeilijk te zeggen of de gillers onder hun fans dit doorhebben.’ Hij doorziet hoe de industrie werkt en plaatst zichzelf op één lijn met de gemanipuleerde jongens van de boyband. Wanneer die worden belaagd, geeft hij impliciet de schuld aan de meisjes die hen aanbidden. En hij maakt zijn punt zonder dat hij het hoeft te maken; we weten allemaal hoe krijsende meisjes eruitzien.
Geschokte, betraande gezichten
Het is gemakkelijk om foto’s te vinden van jonge Beatles-fans met uitgestrekte handen en vertrokken, geschokte, betraande gezichten. Het is ook makkelijk om nagenoeg identieke foto’s te vinden van Backstreet Boys-fans, Justin Bieber-fans, One Direction-fans en BTS-fans – en toch is het in mijn ogen niet erg bevredigend om ze allemaal over één kam te scheren. Het beeld werkt wel, maar de constatering dat een schreeuw tijdloos is, is nou niet echt opzienbarend.
Elke schreeuw heeft een context. Maar daar horen we zelden iets over.
Een meisje dat bij een concert heeft staan krijsen, kan na afloop naar huis gaan en de opnamen die ze heeft gemaakt in stukken knippen om er gifs en memes van te maken die vele anderen zullen zien, waardoor ze een heel andere en totaal bizarre lading krijgen. Krijsende meisjes die ook fanfictie schrijven maar die als het om One Direction gaat geen genoegen nemen met tijd, plaats en omstandigheden, kunnen de bandleden bijvoorbeeld laten werken in een koffietentje in een voorstad, of ze in de jaren zestig plaatsen, in de tijd van die andere beroemde Britse band. Of ze duiken achter de schermen, beelden zich details in en schetsen wat zij zien als de emotionele gevolgen van roem of, universeler nog, de kwellingen van een geheime liefde. Schrijver Zan Romanoff interviewde vrouwen die zich à la Harry Styles kleden en uitgebreid aan cosplay doen: een blijk van toewijding, maar eveneens een manier van creatieve uiting.
Beatles-fans schreven enkele van de vroegste ‘real person fan fiction’ (RPF)
Beatles-fans schreven enkele van de vroegste versies van ‘real person fan fiction’, die in die tijd via brieven circuleerde binnen kleine groepjes. Ze konden zelfbewust en erg grappig zijn. Zo richtte een groep meisjes in Encino, Californië, in 1964 een organisatie op die ze Beatlesaniacs noemden. Ze prezen deze aan als ‘groepstherapie’ en boden ‘ontwenningsliteratuur’ aan voor Beatles-fans die hun emoties niet langer onder controle leken te hebben. Life Magazine doorzag de ironie niet en besteedde serieus aandacht aan de groep, ondanks hun absurdistische regels, zoals ‘Noem het woord Beatles (of beetles) niet’, ‘Noem het woord Engeland niet’, ‘Spreek niet met een Engels accent’, en ‘Spreek geen Engels’. Het beeld van de schreeuwende fangirl is zo gestigmatiseerd en zo sterk gelinkt aan hysterie, dat buitenstaanders erin trapten.
Maar al decennialang genieten fans niet alleen passief of gillend van het onderwerp van hun fanschap. Ze zijn ook met hun idolen aan de haal gegaan en hebben ze als inspiratie gebruikt voor onvoorstelbaar veel – en grotendeels onbekende – nieuwe werken. Mensen wachten hun idool op het vliegveld op en leren tientallen liedjes uit hun hoofd, maar wenden hun fan-zijn ook aan om kunst, verhalen en grappen te maken.
Transformational fandom
De term transformational fandom is afkomstig van Dreamwidth – een blogplatform dat in 2008 werd opgezet naar het voorbeeld van LiveJournal, nadat de nieuwe eigenaar daarvan draconische richtlijnen had doorgevoerd met betrekking tot de inhoud van posts. De term werd bedacht door een anonieme schrijver van fanfictie die een verklaring zocht voor het voortdurende conflict tussen de houders van auteursrechten en de amateurs die zich delen van hun eigendom toe-eigenden door ermee aan de slag te gaan. Het gaat ‘om het toe-eigenen van de bron om die in te zetten voor de fans’, schreef deze in 2009. ‘Dat kan bij de minste provocatie al voor problemen zorgen; hoewel er meerderheids- en minderheidsstandpunten zijn, gaat het hier grotendeels om democratisering van smaak; iedereen heeft de mogelijkheid om het bronmateriaal te interpreteren, en om het vervolgens radicaal te herinterpreteren.‘
Transformational fandom onderscheidt zich van ‘bevestigend’ of ‘nabootsend’ fanschap, waarbij de ‘canon’ wordt gevierd zoals hij is door middel van exacte replica’s of nauwkeurige cosplay. Soms vertoont transformational fandom een speels gebrek aan respect, en niet iedereen kan het zomaar begrijpen. In de praktijk neemt deze variant vele vormen aan, en van buitenaf lijkt het misschien niet eens om de liefde van de fans te gaan. Zo was het One Direction-fanschap zoals ik dat begin jaren tien op Tumblr ervoer, soms op humoristische wijze venijnig en een stuk grover dan je zou verwachten.
De beelden die ik me het best herinner, waren surrealistisch – soms zelfs griezelig of onsmakelijk
De beelden die ik me het best herinner waren surrealistisch, en soms zelfs griezelig of onsmakelijk. Zo was daar bijvoorbeeld Niall Horan die op de een of andere manier door de lucht vloog in kastanjebruine skinny jeans terwijl hij een spagaat deed. Het bovenlichaam volledig stram, de blik strak naar voren gericht, een wazige still uit een al lang vergeten video. Daar zweeft hij dan, in een donkere hoek van een betonnen constructie, met op de voorgrond twee bundels stokken, waarvan de betekenis onduidelijk bleef. Of een close-up van zijn tanden van voordat hij een beugel had, of die vreemde teen aan zijn linkervoet, in de vorm van een limaboon. Meisjes op Tumblr gebruikten deze beelden net zo makkelijk als woorden.
Volgens het essay van Adorno uit 1938, geciteerd in het artikel uit TheNew York Times over de Beatlemania, zijn fans van liveoptredens lege vaten: ‘Hun extase heeft geen inhoud.’ Met een vleugje sympathie voegt Adorno eraan toe dat ze ‘vrije tijd en weinig vrijheid’ hebben. Het is een vreemde gevolgtrekking uit de verschillende observaties. De One Direction- of Beatles-fans – de schreeuwende meisjes die na afloop naar huis gingen en zich in hun slaapkamers verschansten om te maken wat ze in hun buitensporig emotionele toestand maar wilden maken – hadden inderdaad veel vrije tijd en ‘weinig vrijheid’. Maar dat hun extase persoonlijk was, en verwarrend, maakt deze nog niet inhoudsloos. Je kunt iets pas vinden als je ernaar zoekt.
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Woede in Iran over bekroonde film
Kritisch beeld of propaganda?
FILM | Een moordenaar keert ’s nachts terug naar huis, nadat hij zich heeft ontdaan van een lichaam. De camera beweegt omhoog en laat Mashhad, de op een na grootste stad van Iran, van bovenaf zien. De verlichte straten, met in het centrum de grootste moskee van Iran, Imam Reza, doen denken aan de draden van een spinnenweb. Dat is een van de beelden waar recensenten van Holy Spider over vallen, analyseert de Iraanse diasporanieuwssite IranWire, gevestigd in Londen. Deze nieuwe film van regisseur Ali Abbasi, die werd geboren in Teheran en nu in Denemarken woont, is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van een seriemoordenaar, bijgenaamd ‘de spinnenmoordenaar’, die in 2000 in Mashhad zestien prostituees wurgde. Nadat hij was veroordeeld, verklaarde hij dat hij de ‘ontucht in de straten van de heilige stad had willen uitroeien’, een missie die hem een zekere populariteit opleverde.
Hoewel Holy Spider in Cannes de prijs voor beste vrouwelijke vertolking won, hebben Iraanse kranten er geen goed woord voor over. Zo hekelt de krant Al-Quds de ‘politieke keuze’ van het festival van Cannes om een film te belonen die een ‘vertekend beeld’ geeft van de Iraanse samenleving. Volgens de ultraconservatieve krant Kayhan is Holy Spider geen film, maar ‘visuele propaganda tegen het Iraanse volk en de islam’, ‘gemaakt door een groep geëmigreerde Iraniërs’.
Jamé Jam spreekt van ‘een politiek project’ dat erop gericht is ‘Iran en de islam zwart te maken’
‘Met uitzondering van een paar gestoorde mensen, die vaak dicht bij de moordenaar stonden, heeft geen enkele moslim ooit zijn misdaden [van Saïd Hanaï, de spinnenmoordenaar] goedgekeurd’, verduidelijktFarhikhtegan. Ook dagblad Jamé Jam, een publicatie van de staatstelevisie, spreekt van ‘een politiek project’ dat erop gericht is ‘Iran en de islam zwart te maken en een gewelddadig beeld te schetsen’ van de samenleving.
Abbasi kon de film dan ook niet in Iran opnemen. Als alternatief werd Jordanië gekozen. En hoewel de prijswinnende actrice, Zahra Amir Ebrahimi, die in 2008 ook nog eens gedwongen Iran had verlaten vanwege een seksschandaal, op Twitter werd gefeliciteerd door voormalig vicepresident Mohammad Ali Abtahi – ‘Ze laat zien dat we ondanks de ontberingen naar de top kunnen stijgen’ – zal de film (voorlopig) niet in Iran worden vertoond.
Door Laura Weeda
De grootste kunstwerken in één clip
De populaire megalomanie van Jay Chou
VIDEOCLIP | Op 6 juli uploadde de Taiwanees Jay Chou, een van de beroemdste Chineestalige popsterren, de videoclip voor zijn nieuwe nummer, waarvan de titel zich vertaalt naar ‘The Greatest Works of Art’. Het is afkomstig van een album dat op 15 juli werd uitgebracht, het eerste album van de artiest sinds 2016. ‘In de clip is te zien hoe Chou zich verkleedt als bewaker in La Samaritaine en het Parijse warenhuis binnenglipt om een magische piano te bespelen’, beschrijft ArtNet News. Na een paar noten verplaatst hij zich naar een ander tijdperk, waarin hij grootheden als Dalí, Magritte en Monet ontmoet.
‘The greatest works of art zijn dus allemaal buitenlands?’
De clip werd sinds de release vele miljoenen malen bekeken, volgens de Chinese site Sixth Toneonder meer omdat deze een ‘balsemende werking zou hebben’ op ‘alle Chou-bewonderaars op het vasteland van China, die vanwege covid-19 geen reizen naar het buitenland hebben mogen maken en heimwee hebben naar de Europese kunst en cultuur’. Maar er is ook kritiek. ‘In deze roerige tijden hoef ik, de koning van de muziek, niet als een schilderij ingelijst te worden. Mijn muzieknoten vormen de toekomst van de kunst’, citeert Art News uit het liedje om de grootheidswaanzin van de artiest aan te stippen, die bijvoorbeeld ook blijkt uit zijn insinuatie dat tovertrucs van hem tot bepaalde kunstwerken zouden hebben aangezet, zoals de gebogen lepel van Dalí.
Een gebruiker van Weibo, de Chinese variant van Twitter, postte de retorische vraag: ‘The greatest works of art zijn dus allemaal buitenlands?’ The Straits Times, een dagblad uit Singapore, schrijft scherp: ‘Woody Allen draaide Midnight in Paris [waarin de held ook naar het Parijs van de jaren twintig reist] om op zoek te gaan naar overblijfselen van de belle époque. Jay reist naar Parijs om zichzelf te vergelijken met Monet, Van Gogh en Matisse.’
Door Laura Weeda
Knoesterig stemgeluid
Onverslijtbare gitarist blijft trouw aan zichzelf
MUZIEK | Internationale critici betuigen unaniem groot respect voor de Amerikaanse gitarist en singer-songwriter Willie Nelson, die op zijn 89ste verjaardag met A Beautiful Time zijn 72ste album presenteert.
Thoralf Koss, redactiechef van het Duitse MusikReviews, vraagt zich af of we het album wel los van Nelsons leeftijd kunnen beluisteren: ‘Is het ironie dat het openingsnummer I’ll Love You til the Day I Die heet?’ Muzikaal blijft Nelson volgens Koss trouw aan zichzelf en zijn ‘typerende en charismatische’ stemkleur: ‘Hij klinkt geenszins gebrekkig en zijn articulatie is uitstekend.’
In zijn recensie voor de Italiaanse muzieksite Rock Onlineverwijst Paolo Panzeri naar tijden dat onze samenleving het concept ‘jong’ vooropstelde. ‘Maar Nelson komt uit een andere tijd en is nooit uit de mode geraakt. Het is misschien oude countrymuziek, maar ik vind het leuk.’ Uit de manier waarop hij de laatste fase van zijn leven bezingt, haalt Panzeri ‘een nuance die schommelt tussen sarcastisch en teder’.
‘Zijn stem is extra knoesterig en daardoor nog interessanter geworden’
Neil McCormick van The Telegraph vindt dat Nelson de veertien tracks – acht covers en zes nieuwe songs – perfect weet te brengen ‘met zijn losse, haast terloopse gevoel voor timing’: ‘Zijn stem is extra knoesterig en daardoor nog interessanter geworden, terwijl het aangeboren melodieuze allerminst is verdwenen.’
Recensent Joe Breen noteert voor The Irish Times één ‘merkwaardige misser’ op het album: bij With a Little Help from My Friends van The Beatles ligt het tempo volgens hem te hoog. Met Tower of Song van Leonard Cohen maakt Nelson dat ruimschoots goed, ‘alsof dit nummer is gemaakt voor zijn prachtige stem. Echt waar: ook wanneer deze man uit het telefoonboek zingt, klinkt het interessant.’
Het album A Beautiful Time van Willie Nelson is begin mei uitgekomen.
Door Diederik Samwel
Spannende thriller over Russische witwaspraktijken
Te goed om niet waar te zijn
LITERATUUR | Het journalistieke boek Freezing Order van de Amerikaan Bill Browder bevat alle ingrediënten van een thriller, schrijft Andrew Anthony in The Guardian: ‘Omkoping, bedreiging, vergiftiging of pogingen daartoe, mensen die zomaar van een wolkenkrabber naar beneden storten. Een ongelooflijk verhaal, met tempo en flair verteld.’
Vooral ongelooflijk omdat Browder zijn eigen verhaal vertelt, vindt Anthony. Vanaf halverwege de jaren negentig wist hij zich met zijn investeringsmaatschappij Hermitage Capital Management op te werken tot Ruslands grootste buitenlandse financier in het postsovjettijdperk. Browder introduceerde onder meer aandeelhoudersconstructies bij grote concerns als Gazprom. Aanvankelijk floreerde zijn bedrijf ook onder Vladimir Poetin. Tot Sergei Magnitsky, een van Browders stafleden, in 2008 een witwasoperatie van 230 miljoen dollar door de Russische overheid aan het licht bracht. Magnitsky werd gearresteerd en overleed een jaar later in zijn cel, vermoedelijk als gevolg van mishandeling en uitputting. Browder had zich toen al in Londen gevestigd.
Freezing Order gaat vooral over de manier waarop Poetin zijn vijand Browder op alle fronten tegenwerkt
Daar startte hij een uitgebreide, internationale lobby die zou leiden tot de Magnitsky Act, een wet die tegoeden bevriest van politieke leiders en zakenlieden die de mensenrechten hebben geschonden. Freezing Order gaat over de totstandkoming van deze wet en vooral over de manier waarop Poetin zijn vijand Browder op alle fronten tegenwerkt.
‘Een essentieel boek van iemand die al jaren in de gaten heeft hoe corrupt Russische zakenmensen en politici opereren en hoe buitenlandse lobbyisten en communicatiestrategen hun daartoe alle ruimte boden’, vindt Timothy Frye in The Washington Post. Al te subtiel gaat Browder niet te werk, schrijft hij verderop: ‘Helden worden gedreven door rechtvaardigheid, slechteriken door hebzucht.’ In die tweede categorie zijn volgens Frye niet zozeer Russische juristen vertegenwoordigd als wel hun collega’s in de westerse wereld: ‘Gepassioneerd nagelt Browder hen met naam en toenaam aan de schandpaal.’
Andrew Ross Sorkin noemt Browder in The New York Times ‘bij uitstek deskundig’ binnen de dialoog over sancties tegen Rusland om de oorlog in Oekraïne te stoppen: ‘Browder biedt een uniek perspectief op de manieren om Poetins strategie te beïnvloeden.’
‘Browders verhaal is simpelweg te goed om niet waar te zijn’
Katie Stallard van de New Statesman ziet in Freezing Order een ‘krachtig pleidooi voor alle juridische mogelijkheden om Poetins geldschieters van hun buitenlandse tegoeden en luxejachten af te houden.’ Al krijgt Stallard wel de indruk dat Browder zichzelf ‘iets te nadrukkelijk op de voorgrond plaatst’.
Een heel andere vraag is of Browders verhaal eigenlijk wel klopt. In Der Spiegel presenteert Benjamin Bidder een uitgebreide analyse van de Magnitsky Act, waarin hij vaststelt dat Browder bronnen opvoert die later hun verklaringen hebben ingetrokken. Ook blijken er verschillende verhalen in omloop over de door Magnitsky geopenbaarde witwasoperatie. Niettemin schat Bidder de kans dat de wet in steeds meer landen in werking treedt hoog in: ‘Browders verhaal is simpelweg te goed om niet waar te zijn.’
Freezing Order verscheen half juni in de Nederlandse vertaling van Nannie de Nijs Bik-Plasman bij uitgeverij Atlas Contact.
De Israëliër Mark Eliyah verovert met zijn kamancheh – een oud-Perzisch snaarinstrument – het Midden-Oosten. In Iran is de muzikant, ondanks een verbod op Israëlische muziek, razend populair.
MUZIEK | In Iran is Israëlische muziek formeel verboden en wordt elk contact met een Israëliër bestraft met gevangenisstraf of zelfs executie. Toch worden de liedjes van Mark Eliyahu er, in het geheim, volop beluisterd en gespeeld.
Terwijl duizenden Iraniërs de Israëlische artiest dagelijks volgen op YouTube of Instagram, meldden ook duizenden zich af voor zijn kanalen ‘uit angst voor represailles’, aldus een artikel in Ha’aretz getiteld ‘Iranians are dying to see this Israelian musician perform life’. Op een video op YouTube is te zien hoe tientallen leerlingen van een muziekschool in Teheran een van zijn nummers op percussie-instrumenten naspelen.
‘Er gaat geen dag voorbij zonder dat ze me schrijven: wanneer kom je in Iran spelen?’
Het is volgens het Israëlische dagblad vooral het spel op de kamancheh, een oud-Perzisch snaarinstrument, dat Iraanse luisteraars raakt. Eliyahu werd in 1982 geboren in de Russische regio Dagestan uit twee muzikale ouders en was zes toen hij naar Israël emigreerde. Op zestienjarige leeftijd reisde hij naar het Griekse eiland Kreta om saz te studeren, waarna hij naar Azerbeidzjan verhuisde. Toen hij na zijn studie daar zijn muzikale carrière begon, was de kamancheh nog onbekend onder de Israëliërs. Toch houdt het instrument voor Eliyahu verband met de Joodse cultuur, aangezien het in de Bijbel wordt bespeeld door de Levieten: leden van de stam van Levi.
Ook in andere landen in het Midden-Oosten en in Turkije wordt Eliyahu geroemd. Zijn nummer Journey werd door meer dan 13 miljoen mensen geluisterd op YouTube. ‘Mijn concerten in Turkije zijn zo motiverend en opwindend. Ik hou van Turkse luisteraars’, citeert de Turkse site Daily Sabahde muzikant trots. ‘Ze begrijpen de emotionele taal in mijn muziek.’ Maar ook met zijn Iraanse publiek is hij verguld: ‘Er gaat geen dag voorbij zonder dat ze me schrijven: wanneer kom je in Iran spelen? Het is heel ontroerend.’
‘De Oekraïense overwinning op het Eurovisiesongfestival bracht nationale trots, vreugde en artistiek prestige aan een land dat verwikkeld is in een verwoestende oorlog. Nu zal de winst ook worden ingezet om drones te leveren aan het Oekraïense leger’, schrijft The New York Times.
Kalush Orchestra, de Oekraïense band die Eurovisie won, heeft zijn trofee en de roze vissershoed die de leadzanger tijdens het Songfestival droeg, geveild. De opbrengst bedroeg meer dan 1,1 miljoen euro, zei de woordvoerder van de band maandag in een verklaring. Het geld gaat naar de Serhiy Prytula Charity Foundation en zal worden gebruikt om drie drones te kopen voor het leger.
De trofee werd na hevige biedingenstrijd geveild voor zo’n 840.000 euro in cryptovaluta
De trofee, een handgemaakte glazen microfoon ontworpen door de Zweedse kunstenaar Kjell Engman, werd na een hevige biedingenstrijd verkocht voor zo’n 840.000 euro in cryptovaluta. De vissershoed werd verloot in een aparte loterij, waarin elk lot 200 Oekraïense hryvnia kostte – zo’n 6,50 euro – en bracht uiteindelijk ongeveer 280.000 euro op.
De Griekse componist overleed in Parijs aan corona
Vangelis Papathanassiou, de elektronischemuziekpionier die baanbrekende filmmuziek componeerde en daarvoor een Oscar won, is dinsdag overleden, meldde Athens News Agency. Vangelis werd negenenzeventig jaar. Volgens Griekse media stierf hij in een Frans ziekenhuis terwijl hij behandeld werd voor covid-19, aldus Variety.
De autodidact genoot een lange carrière in de Europese popmuziek voordat de magische texturen en kleuren van zijn soloalbums uit de jaren 1970 hem onder de aandacht brachten van film- en televisieproducenten. Het gebruik van een track van zijn album Heaven and Hell uit 1975 als het thema voor de PBS-serie Cosmos (1980) van Carl Sagan gaf zijn naam en muziek grote bekendheid in Amerika.
Vangalis won een Oscar in 1982 voor zijn soundtrack van de Britse film Chariots of Fire
Gedurende zijn meer dan vijftigjarige carrière stond Vangelis bekend om zijn muzikale experimenten en eclectische invloeden. Hij won een Oscar in 1982 voor zijn soundtrack van de Britse film Chariots of Fire, en ontwikkelde daarna de muziek voor een hele reeks andere films, waaronder Ridley Scotts cultklassieker Blade Runner, maar ook voor theater en ballet, aldus Al Jazeera.
In haar nieuwe album Motomami smeedt de Spaanse zangeres flamenco om tot pop en reggaeton. De internationale muziekpers spreekt vol bewondering over haar muzikale ambities, maar is verdeeld over het resultaat.
‘Toen Rosalía in 2018 haar album El mal querer uitbracht, een barok meesterwerk verankerd in plechtige flamencotradities verrijkt met gladde pop, barstte de wereld van de Spaanse artiest open en leek alles tegelijk op haar af te komen’, schrijft Rolling Stone. Er volgde eindeloze lof: ze was een creatief genie. Ze was een held van de avant-garde. Ze had de flamenco gered. De kritiek was al even intens: ze maakte geen authentieke flamenco. Ze was niet origineel. Ze was te commercieel. Ze gebruikte bovendien invloeden van culturen die niet de hare waren.
Met Motomami, dat in maart verscheen, laat de 29-jarige artiest zien dat ze alles geoorloofd vindt wat haar door inspiratie wordt ingegeven. Ze begon als flamencozangeres, en op dit album zijn de invloeden van flamenco en pop bovendien vermengd met reggaeton. ‘AlsBeyoncé of Rihanna zich soul en blues mogen toe-eigenen om pop te maken, waarom zou ik dan niet hetzelfde mogen doen met flamenco?’ citeert El País Semanalde muzikant. Het weekblad spreekt van een ambitieuze verzameling composities die Rosalía’s reis van de afgelopen drie jaar, waarin ze deels in de VS verbleef, beschrijven. ‘Omdat ik constant in ontwikkeling ben, evolueert mijn muziek met mij mee. Ik word blootgesteld aan de invloeden van vrienden uit Puerto Rico, de Dominicaanse Republiek, de Verenigde Staten… Dat juich ik toe.’
‘Met Motomami maakt ze deel uit van een Caribische trend en is haar originaliteit verwaterd’
Maar volgens muziekcriticus Diego A. Manrique brengt deze houding ook een artistiek risico met zich mee: ‘Met El mal querer liep Rosalía voorop: ze leek op niemand. Met Motomami maakt ze deel uit van een Caribische trend en is haar originaliteit verwaterd’, schreef hij in El País. Ook Rolling Stone wijst op de mogelijke keerzijde van Rosalía’s neiging haar instincten en impulsen te volgen, waar ze haar ook naartoe leiden. ‘Motomami is vaak meer geïnteresseerd in het afbreken van muren dan in de gevolgen daarvan. Daaruit spreekt moed, maar de vrijheid die Rosalía voelt om iets te doen betekent niet altijd dat ze het ook daadwerkelijk moet doen.’
Svjatoslav Vakartsjoek is de zanger van de band Okean Elzy en een van de grootste rocksterren van Oekraïne. De populariteit van Vakartsjoek is zo groot dat twee op de drie Oekraïners drie jaar geleden aangaven hem als president te willen. Hij was zich aan het voorbereiden om met ingang van april wereldwijd op tournee te gaan ter promotie van het nieuwste album van de band, maar vanwege de Russische inval gaat dat niet door, schrijft The Guardian.
Kort na de invasie bracht Vakartsjoek een bezoek aan een ziekenhuis in Zaporizja, in het zuidoosten van Oekraïne, en sindsdien is hij op een ander soort tournee door het hele land. Hij trad inmiddels al op aan de frontlinie, in ziekenhuizen, in stationshallen vol vluchtelingen, in ondergrondse schuilplaatsen en op een groot aantal recentelijk beschoten plekken. De optredens worden tot op het laatste moment geheimgehouden om te voorkomen dat ze het doelwit worden van Russische troepen.
Elvis Costello’s nieuwe album is een roman verpakt in een liedje van drie minuten. Volgens buitenlandse recensenten heeft de popicoon zijn sterkste plaat in jaren uitgebracht.
Experimenteren en het verkennen van genres vormt een rode draad in de ruim veertigjarige carrière van de Britse singer-songwriter Elvis Costello (67). Althans, zo denkt Tony Clayton, criticus van The Irish Times, erover. Of het nu ging om country, bluegrass, soul, jazz of klassiek en ‘ongeveer alles daartussenin, zijn motto luidde “waarom niet” in plaats van “waarom”, waarmee hij trouwens niet altijd in de roos schoot’. Daarom is het volgens Clayton een verademing dat Costello met zijn nieuwste, tweeëndertigste album A Boy Named If teruggrijpt naar de postpunk en new wave van eind jaren zeventig: ‘Met songs die meteen vlam vatten en daarna aangenaam blijven smeulen.’
In The Sydney Morning Herald schrijft Barry Divola dat Elvis Costello (artiestennaam van Declan MacManus) de critici die hem de laatste jaren een terugkeer naar de stijl van zijn allereerste platen adviseerden op hun wenken bedient. ‘Hoewel hij switcht tussen psychedelische rock, geëxalteerde ballads en theatrale songs, blijft het album coherent en wordt het nergens gekunsteld. Zo van: kijk mij eens origineel uit de hoek komen.’
‘Geleidelijk duikt de échte Costello op achter het valse masker van de eeuwige jeugd’
Ook Eric Debarnot van de Franse cultuursite Benzine concludeert dat Costello na talrijke omzwervingen terug is bij zijn oude liefde, ‘energieke rock met venijnige en zelfs gewelddadige songteksten’. Of de muzikant in zijn hang naar nostalgie zichzelf kopieert? ‘Welnee, daar zijn de songs veel te sterk voor en zijn teksten te briljant en urgent. Geleidelijk duikt de échte Costello op achter het valse masker van de eeuwige jeugd.’
‘Wie durft er te beweren dat Costello een leeftijd heeft bereikt om gas terug te nemen?’ schrijft John Murphy op de Britse site musicOMH. De muzikant komt naast het album namelijk ook met een kinderboek vol sprookjes voor volwassenen rond hoofdpersonage If (Imaginary Friend). Heel toepasselijk, vindt Murphy: ‘Want Costello is er een meester in om verhalen te verpakken in liedjes van drie minuten. Luister maar naar My Most Beautiful Mistake, daar zit haast een hele roman in.’
Bij een paar tracks vermoedde Jeremy Winograd van Slant Magazine dat Costello hem in de maling zat te nemen. ‘Daar klinkt het alsof hij met Paul McCartney in de studio is gedoken.’ Eenmaal van deze verwarring bekomen is de Amerikaanse recensent vooral enthousiast over de opbouw van de plaat. ‘Van hoge adrenaline in het begin naar soft swing van een crooner aan het einde. Alles bij elkaar een van de compleetste en spannendste albums die hij in jaren heeft gemaakt.’
Diederik Samwel
Elvis Costello & The Imposters, A Boy Named If is eind januari verschenen
Na jarenlange radiostilte komt Stromae met een nieuw album. De populaire Belgische artiest zingt openhartig over zijn suïcidale gedachten.
J’ai parfois eu des pensées suicidaires, et j’en suis peu fier – ik heb weleens aan zelfmoord gedacht en ik ben er niet trots op, zingt de Belgische artiest Stromae op zijn nieuwe album. De jarenlange radiostilte na zijn immens populaire songs als ‘Formidable’ en ‘Alors on danse’ wordt met ‘L’enfer’ in één klap verleden tijd met de taboedoorbrekende teksten die de lyricus, vormgever en ‘league of his own’ de wereld in slingert, waarbij in het openbaar zijn suïcidale gedachten benoemt. Gedachten die hij door erover te zingen het zwijgen heeft opgelegd.
‘Zo zie ik mijn muziek ook. Vrolijk en triest. Dat wisselt elkaar af’
Dat hij als beroemdheid zijn eigen worstelingen deelt – j’suis pas tout seul à être tout seul – en het onbespreekbare bespreekbaar maakt, hoort bij hoe hij zijn muziek maakt. ‘Zo zie ik mijn muziek ook. Vrolijk en triest. Dat wisselt elkaar af,’ zei hij tegen de Franse tv, waarna hij plotseling begon te zingen.
Het album Multitude komt op 4 maart 2022 uit.
Praten over zelfmoordgedachten kan anoniem: chat via www.113.nl, bel 113 of bel gratis 0800-0113
Varianten van het John de Mol-product The Voice of Holland worden in vijftig landen uitgezonden. Zijn mediabedrijf Talpa produceert vijfenzeventig verschillende programma’s voor maar liefst honderdtachtig landen. Het nieuws over het #MeToo-schandaal bij The Voice of Holland gaat dan ook de wereld over, zo blijkt uit een ronde langs de internationale pers.
‘De Nederlandse talentenjacht The Voice of Holland is uit de lucht gehaald vanwege een schandaal rondom seksueel wangedrag. De opspraak werpt een schaduw over de toekomst van dit kijkcijferkanon in het land waar het werd bedacht door een mediamagnaat. De ophef betreft een van de meest serieuze #MeToo-schandalen die de Nederlandse entertainmentwereld tot nu toe hebben geraakt en richt zich op een show die in Nederland is gemaakt, maar die in lokaal geproduceerde versies over de hele wereld wordt uitgezonden.’
Dat schrijft Mike Corder, correspondent van Associated Press in Den Haag, in zijn bericht over het Talpa-schandaal. Zijn artikel is inmiddels opgepikt door een reeks van lokale Amerikaanse kranten, zoals The Idaho Statesman, The Sun Herald, Columbus Ledger-Enquirer, Washington Times-Herald en Buffalo News, maar ook door een groot nieuwskanaal als ABC News. Met andere woorden: de naam van The Voice, Talpa en John de Mol ligt overal in de Verenigde Staten te grabbel. Maar niet alleen daar.
‘Uno scandalo sessuale travolge The Voice in Olanda’, ofwel: ‘Een seksschandaal overspoelt The Voice of Holland‘. Met die woorden opent Eleonora Mureddu van de Italiaanse nieuwssite EuropaToday haar artikel over de onthullingen van seksueel wangedrag bij de talentenjacht van Talpa. ‘Journalistiek onderzoek bracht een cultuur van misbruik rond het programma aan het licht’, aldus Mureddu. ‘Het brengt de grondlegger van het format, dat over de hele wereld bekend is en dat werd doorverkocht aan tal van landen, in verlegenheid.’
Anouk
Volgens EuropaToday gaat het schandaal een stuk verder dan alleen de vermeende seksuele intimidatie, maar schaadt het ook het imago van de betrokken personages. ‘Vooral de muzikaal leider van de show, de vijftigjarige Jeroen Rietbergen, die als eerste onmiddellijk zijn ontslag aankondigde, bekende dat hij “seksueel contact” heeft gehad met enkele vrouwen die betrokken waren bij het programma en dat hij “WhatsApp-berichten met een seksueel karakter” heeft gestuurd. Rietbergen is niet alleen een bekende professional in de industrie, maar hij is ook de echtgenoot van Linda de Mol, de zus van de Nederlandse mediamagnaat John de Mol, een van de machtigste mannen in de Nederlandse showbusiness en de oorspronkelijke bedenker van het programma dat in 2010 werd geboren als The Voice of Holland, maar sindsdien werd geadopteerd door verschillende landen, waaronder Italië.’
Samen met Rietbergen, schrijft Mureddu, staat ook rapper en coach Ali B. centraal in het schandaal, ‘maar in tegenstelling tot de muzikale leider ontkent de artiest de beschuldigingen. Zijn collega Anouk, een coach die in 1997 internationaal succes had met “Nobody’s Wife”, een soort feministisch rockmanifest, kondigde haar ontslag aan bij de show. Ze zegt de feiten die door het journalistieke onderzoek werden gemeld, bevestigd te hebben gekregen: “Ik wil niet werken op een plek waar meerdere mannen hun positie door de jaren heen hebben misbruikt, en waar ze er bewust voor hebben gekozen om het geheim te houden en de andere kant op te kijken”, schreef ze in een bericht op Instagram.’
‘De zaak is vooral explosief omdat de vooraanstaande mediafamilie de Mol er nauw bij betrokken is’
Het Duitse weekblad Der Stern vindt de zaak vooral brisant vanwege de betrokkenheid van ‘de mediafamilie De Mol’ bij de affaire: ‘Het is de grootste #MeToo-affaire in de Nederlandse showbusiness tot nu toe. De zaak is vooral explosief omdat de vooraanstaande mediafamilie de Mol er nauw bij betrokken is. The Voice of Holland is ontwikkeld door tv-producent John de Mol en is inmiddels aan tientallen landen verkocht. De beschuldigde muzikant Rietbergen was de partner van John de Mols zus Linda.’
Het weekblad meldt dat zelfs premier Mark Rutte zich over de zaak heeft uitgelaten: ‘Mark Rutte, minister-president van Nederland, zei tegen De Telegraaf dat de misstanden “onaanvaardbaar en schandalig” waren. Steeds meer oud-deelnemers van de castingshow The Voice of Holland maken in de Nederlandse media melding van misbruik. Het ministerie van Justitie roept potentiële slachtoffers op om aangifte te doen.’
Eerder al schreef schreef Der Stern: ‘Nadat de beschuldigingen bekend werden, beëindigde Linda de Mol na veertien jaar haar relatie met Rietbergen. De bekende zevenenvijftigjarige tv-presentator nam ook vrij van haar werk. “Ik leef al dagen in een vreselijke nachtmerrie”, schreef ze op haar mediaplatform Linda.nl.’ Het blad memoreert dat The Voice in 2010 werd gelanceerd en dat de daarop gebaseerde Duitse versie The Voice of Germany sinds 2011 bestaat.
Advertentie
De Britse krant The Guardian en het Duitse dagblad Westfalische Nachrichten berichtten over de zaak nadat de uitzending van BOOS over het misbruikschandaal, met daarin John de Mol, had geleid tot de paginagrote advertentie in het Algemeen Dagblad met de tekst ‘Beste John, het ligt niet aan de vrouwen. Groet, de vrouwen uit je bedrijf’.
Brussel-correspondent Daniel Boffey schrijft in The Guardian: ‘De maker van reality-tv-programma’s, waaronder The Voice en Big Brother, is door de vrouwelijke werknemers van zijn bedrijf beschuldigd van victim blaming na aantijgingen over wijdverbreid seksueel misbruik van deelnemers aan de originele Nederlandse versie van The Voice. In een paginagrote advertentie in het Algemeen Dagblad hekelde een groep medewerkers van productiebedrijf Talpa Media de oprichter, John De Mol, omdat hij suggereerde dat zowel vrouwen als mannen lessen moesten trekken uit het schandaal dat het land deze week in zijn greep houdt.’
Boffey duikt ook even in de geschiedenis en wijst erop dat het Britse ITV Talpa Media zeven jaar geleden kocht voor 355 miljoen Britse pond, zo’n 424 miljoen euro, een bedrag dat ‘afhankelijk van toekomstige prestaties’, kan oplopen ‘tot een totale potentiële kostprijs van 920.000 pond’, ofwel ruim 1,1 miljard euro. ‘Het bedrijf heeft vijfenzeventig shows gemaakt in meer dan honderdtachtig landen. Het The Voice-format, waarin zangers worden geselecteerd via openbare audities en vervolgens worden gecoacht door professionals in een wedstrijd om een platencontract, is in vijftig landen uitgezonden’, aldus Boffey.
Ook Westfalische Nachrichten wijst op de advertentie in het Algemeen Dagblad en schrijft: ’In het schandaal rond seksueel misbruik bij de talentenjacht The Voice of Holland staat mediaproducent John de Mol inmiddels in het middelpunt van de belangstelling.’
De krant wijst op bemoeienis vanuit de politiek met de zaak: ‘Staatssecretaris voor Cultuur en Media Gunay Uslu kondigde gesprekken aan met de Mol en met de tv-zenders. “Dit gedrag moet worden aangepakt”, zei ze. “Het ligt echt niet aan de vrouwen. Mannen dienen hier hun verantwoordelijkheid te nemen.”‘
Zangeres Joy Crookes verbindt haar persoonlijke zoektocht naar volwassenheid met actuele sociaal-politieke thema’s. Tijdens de pandemie is het veelbelovende muziektalent tot wasdom gekomen, oordelen internationale recensenten.
Begin 2020 werd zangeres Joy Crookes, drieëntwintig jaar, uitgeroepen tot een van de grootste Britse muziektalenten. Haar Europese tournee raakte in een mum van tijd uitverkocht. Misschien maar goed dat die werd geschrapt, schrijft Sophie Willams voor New Music Express. Zo kon ze al haar energie en vakmanschap aan haar debuutalbum wijden. ‘Dat is een meesterlijke zoektocht naar volwassenheid geworden, vol r&b, moderne soul en tal van andere stijlen.’
Aan ‘neo-soul crooners geen gebrek’ in het Verenigd Koninkrijk, stelt The Guardian-criticus Alim Kheraj, maar of ze ook een eigen verhaal te vertellen hebben? Bij de net drieëntwintigjarige zangeres Crookes is dat volgens Kheraj overduidelijk wel het geval. Haar debuutalbum Skin biedt een ‘beeldend zelfportret van een jonge artiest met roots in Bangladesh en Ierland die ze verbindt met actuele sociaal-politieke thema’s.’
‘Vergelijkingen met de jonge Amy Winehouse zijn onvermijdelijk’, vervolgt Kheraj, ‘maar dan zou je de persoonlijkheid en het politieke engagement waarmee ze Ella Fitzgerald en Nina Simone alle eer aan doet, tekort doen.’
‘Een grootse stem voor pure, autobiografische teksten: wat een genot om naar te luisteren!’
Paul Milde van de Duitse muzieksite Plattentests schrok toen hij de vergelijking met deze drie grootheden onder ogen kreeg. ‘Een enorme last, maar dat is dan ook haar eigen schuld. Een grootse stem voor pure, autobiografische teksten: wat een genot om naar te luisteren! Ze dartelt op de speelse percussie en zweeft langs strijkers, blazers en groovy baslijnen.’
Lisa Wright van muziekmagazine DIY begrijpt de vergelijking met Winehouse: ‘Dezelfde tijdloze kwaliteit en nostalgie. Maar ik hoor ook modernere, meer gelikte invloeden. Crookes duikt in allerlei genres: van dub-ritmes van Massive Attack tot een ballad met piano. Maar ze blijft consistent, met een heldere, eigen stem.’
Of het teruggrijpen naar soul, jazz en Motown is voorbehouden aan de vorige generaties? Hannah Browne van het Britse muziekblad Clash vindt dat Crookes ‘blakend van vertrouwen’ het absolute tegendeel bewijst. ‘En daar komt bij dat haar teksten zijn doortrokken van oprechte gevoelens waarbij ze gevoelige issues als politiek, seks en geestelijke gezondheid bepaald niet uit de weg gaat.’
Skin, het debuutalbum van Joy Crookes, is het afgelopen najaar uitgebracht.
De verkoop van cd’s in de VS is vorig jaar gestegen. Dat is voor het eerst sinds 2004, toen de inkomsten door cd-verkopen exponentieel hoger lagen. In 2021 werden 40,59 miljoen cd’s verkocht, een stijging van 1,1 procent ten opzichte van 40,16 miljoen stuks in 2020. De stijging is te danken aan goed verkopende artiesten als Adele en Taylor Swift, schrijft het onlinemuziektijdschrift Pitchfork.
Vinyl beleefde vorige maand zijn beste verkoopweek sinds 1991
Met 898.000 verkochte exemplaren was Adele’s nieuwe hitalbum 30 de bestverkochte cd in de VS. Swift bezet de tweede en derde plek met opnieuw opgenomen versies van Fearless (263.000 cd’s) en Red (237.000). In de cd top-10 staan ook Evermore van Taylor Swift (213.000 stuks); Map of the Soul: 7 (210.000) en Be (187.000) van de Koreaanse K-popband BTS; en Sour van Olivia Rodrigo (195.000).
Vinyl beleefde vorige maand zijn beste verkoopweek sinds 1991 met ongeveer 2,11 miljoen verkochte langspeelplaten. Adele’s 30 was ook het bestverkochte vinylalbum van het jaar.
Het orkest van de Noorse percussionist Terje Isungset wil een ‘sterke ecologische boodschap’ overbrengen met instrumenten die kwetsbaarder zijn dan glas.
MUZIEK | Als buitenaardse wezens bestaan, en als ze intelligent en vriendelijk zijn, maken ze waarschijnlijk dit soort muziek, schrijft de site LondenJazzNews over de muziek van de Noorse percussionist Terje Isungset, die al meer dan twintig jaar zijn instrumenten vervaardigt van ijsblokken. En als die buitenaardse wezens samenwerken met een aantal even intelligente soorten van onze eigen planeet, zoals walvissen, kun je je misschien een voorstelling maken van de ‘bizar mooie soundscape’ die zijn instrumenten voortbrengen, vervolgt de site. Daarbij, stipt The Guardian aan, zorgen Isungsets optredens voor het nodige visuele spektakel. Naast ijshoorns, een ijsgong en een ijstrompet probeert hij voor het openluchtijsmuziekfestival dat hij sinds 2006 elke winter organiseert op een bevroren meer in Bergsjostolen [in het noorden van Noorwegen] steeds een nieuw instrument te fabriceren. Dat kan iets fantasievols zijn als een iglo-sax, maar ook een klassieker als een harp of ijsgitaar (waarbij de snaren van metaal zijn).
‘Mensen worden gebombardeerd met berichten over klimaatverandering, maar mijn ijsmuziek raakt ze op een andere manier’
Met zijn recente Arctic Ice Music Tourwilde Isungset een ‘sterke ecologische boodschap’ overbrengen. ‘Mensen worden gebombardeerd met berichten over klimaatverandering, maar mijn ijsmuziek raakt ze op een andere manier,’ zegt de muzikant in een interview met The Times. ‘Het is de natuur die de klank van muziek bepaalt. En de instrumenten zijn zo breekbaar, kwetsbaarder dan wanneer ze van glas waren; ook dat is symbolisch!’
The Reviews Hub noemt de ervaring van deze concerten boeiend, maar moeilijk te evalueren; het project sluit perfect aan op het veelgebruikte woord ‘uniek’. Toch toont de recensent zich enthousiast, onder andere over de samenstelling van het orkest: drie keelzangers, twee Inuit en één uit Siberië, een Sami-zanger, een jazz/folkzanger en twee jazz-instrumentalisten uit Noorwegen en Zweden. ‘Het is verbazingwekkend hoe Isungset hen tot een homogene eenheid weet te vormen zonder dat ze hun individualiteit verliezen.’
Begin 2021 moest de Flamenco Biënnale Nederland nog haar toevlucht nemen tot livestreams, maar dit najaar presenteert het flamencofestival alsnog enkele bijzondere optredens met internationale flamencosterren voor publiek.
Twee weken voordat de achtste Flamenco Biënnale begin 2021 in Nederland van start zou gaan, moest directeur Ernestina van de Noort noodgedwongen capituleren; in plaats van liveoptredens van Spaanse topgezelschappen werden het coronavrije livestreams. Dit najaar presenteert de Flamenco Biënnale onder de noemer Flamenco Biënnale 2021 – Part 2 alsnog enkele bijzondere optredens die afgelopen januari niet konden doorgaan.
Het festival geeft een troostrijke reprise met tot de middenrif sprekende voorstellingen
Het festival geeft een troostrijke reprise met tot de middenrif sprekende voorstellingen. Bijvoorbeeld van de betoverende danseres Rocío Molina, die in de voetsporen van flamencovernieuwer Israel Galván altijd de grenzen van de traditionele flamenco oprekt. Ook is er een muzikale ontdekkingstocht voor kinderen. Muzikanten Ingvo en Claudio ontmoeten de stampende flamencodanseres Marina, met wie zij onderzoeken wat ritme precies is.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
