In de apocalyptische serie The Last of US neemt de mensheid het op tegen een parasitaire schimmel die is ontstaan door klimaatopwarming en alles en iedereen in zombies verandert. De internationale pers is haast unaniem lovend.
‘Eindelijk hebben we een waarlijk fantastische bewerking van een videospel,’ zegt Korey Coleman van Double Toasted over de serie The Last of Us, die is gebaseerd op de gelijknamige videogame. De centrale vraag hierin luidt: wat als het geen griepachtig virus was dat het bestaan van de mensheid bedreigde, maar een parasitaire schimmel die profiteerde van stijgende temperaturen om te evolueren en van gastheer te veranderen, van mier naar mens? Het is de zoveelste apocalyptische hypothese in een televisielandschap dat, ‘om welbekende redenen, barst van de eindewereldscenario’s’, aldus The Guardian.
Het is een hele prestatie om zoveel gevoel erin te leggen zonder dat het sentimenteel wordt
Volgens de Britse krant maken de makers Craig Mazin en bedenker van het spel Neil Druckmann alle verwachtingen waar; recensent Rebecca Nicholson roept de serie nu al uit tot beste van 2023. ‘Ellie [Bella Ramsey, die ook in Game of Thrones speelt] is fenomenaal. Ze is grappig, levendig (…) en extreem geloofwaardig als ongemakkelijke tiener. Haar acteerwerk is zo authentiek en geloofwaardig dat je vergeet dat ze acteert. Het is buitengewoon ontroerend om de relatie tussen de twee personages [haar en de andere hoofdrolspeler, gespeeld door Pedro Pascal] te zien groeien en verdiepen. Het is een hele prestatie om zoveel gevoel erin te leggen zonder dat het sentimenteel wordt.’
Marc Burrows van New Statesman vindt de serie ondanks de hoeveelheid producties met hetzelfde thema onderscheidend vanwege datgene wat hij typeert als menselijkheid. ‘Dit is niet de gebruikelijke postzombieuitbraak waarin iedereen voor zichzelf gaat. Dit is een verwoeste wereld, maar wel een herkenbare: in de nasleep van een ramp keert de mensheid zich tegen zichzelf.’ Ook andere kranten, zoals Financial Times, prijzen de ‘mix tussen terror en menselijkheid’.
Kritiek op de serie klinkt er nauwelijks. Globe and Mail noemt hem te weinig vernieuwend, Slant Magazine spreekt van een slap aftreksel van het spel. Voor de overige critici lijkt het vooral spannend of 2023 nog iets beters te bieden heeft.
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Nu al de beste serie van 2023?
Fenomenaal acteerwerk in een verwoeste wereld
SERIE | ‘Eindelijk hebben we een waarlijk fantastische bewerking van een videospel,’ zegt Korey Coleman van Double Toasted over de film The Last of Us, die is gebaseerd op de gelijknamige videogame. De centrale vraag hierin luidt: wat als het geen griepachtig virus was dat het bestaan van de mensheid bedreigde, maar een parasitaire schimmel die profiteerde van stijgende temperaturen om te evolueren en van gastheer te veranderen, van mier naar mens? Het is de zoveelste apocalyptische hypothese in een televisielandschap dat, ‘om welbekende redenen, barst van de eindewereldscenario’s’, aldus The Guardian.
Het is een hele prestatie om zoveel gevoel erin te leggen zonder dat het sentimenteel wordt
Volgens de Britse krant maken de makers Craig Mazin en bedenker van het spel Neil Druckmann alle verwachtingen waar; recensent Rebecca Nicholson roept de serie nu al uit tot beste van 2023. ‘Ellie [Bella Ramsey, die ook in Game of Thrones speelt] is fenomenaal. Ze is grappig, levendig (…) en extreem geloofwaardig als ongemakkelijke tiener. Haar acteerwerk is zo authentiek en geloofwaardig dat je vergeet dat ze acteert. Het is buitengewoon ontroerend om de relatie tussen de twee personages [haar en de andere hoofdrolspeler, gespeeld door Pedro Pascal] te zien groeien en verdiepen. Het is een hele prestatie om zoveel gevoel erin te leggen zonder dat het sentimenteel wordt.’
Marc Burrows van New Statesman vindt de serie ondanks de hoeveelheid producties met hetzelfde thema onderscheidend vanwege wat hij typeert als menselijkheid. ‘Dit is niet de gebruikelijke postzombieuitbraak waarin iedereen voor zichzelf gaat. Dit is een verwoeste wereld, maar wel een herkenbare: in de nasleep van een ramp keert de mensheid zich tegen zichzelf.’ Ook andere recensenten, zoals Financial Times, prijzen de ‘mix tussen terror en menselijkheid’.
Kritiek op de serie klinkt er nauwelijks. Globe and Mail noemt hem te weinig vernieuwend, Slant Magazine spreekt van een slap aftreksel van het spel. Voor de overige critici lijkt het vooral spannend of 2023 nog iets beters te bieden heeft.
The Last of Us is te zien op HBO.
Door Laura Weeda
Broederstrijd als metafoor voor wereldwijde escalatie
Ruzie op een Iers eiland
SPEELFILM | De Britse regisseur Martin McDonagh kreeg in 2017 grote bekendheid met Three billboards outside Ebbing, Missouri die Frances McDormand (hoofdrol) en Sam Rockwell (bijrol) een Oscar opleverde. Zijn nieuwe film The Banshees of Inisherin speelt zich af in 1923, op een eiland voor de Ierse kust. Daar keren twee gezworen kameraden elkaar de rug toe. Zomaar, uit het niets. De een, Pádraic (Colin Farrell), zoekt nog wel toenadering, maar de ander, Colm (Brendon Gleeson), dreigt bij elke verzoeningspoging een vinger af te hakken. Geen geringe ingreep voor een violist.
Kyle Smith van The Wall Street Journalmerkte meteen dat McDonagh het verhaal oorspronkelijk als toneelstuk schreef: ‘De film is gedisciplineerd opgezet, onberispelijk uitgewerkt en loopt over van de spanning.’ Smith vergelijkt het gegeven met Ierland dat al een eeuw wordt verscheurd door conflicten, maar net zo goed met de Brexit of opkomend populisme. ‘Deze film werkt als lachspiegel waarin we in de verwrongen beelden gemakkelijk onszelf herkennen. Er valt genoeg te lachen maar deze komedie heeft maar één kleur: zwart.’
Durft iemand het woord meesterwerk in de mond te nemen? Ik wel
Elmar Krekeler van Die Welt beschouwt de hoofdpersonages als ‘twee botsende herten in de bronsttijd.’ En dan is het maar een kleine stap om in die broederstrijd de ‘perfecte weerspiegeling van de wereldwijde politieke escalatie in Oost-Europa te zien.’
‘Hartverscheurend, donker en zonder opsmuk, schrijft Clarisse Loughrey in The Independent. Maar bij de film denkt ze niet meteen aan grootschaliger conflicten: ‘McDonagh benadrukt de existentiële last van het eilandbestaan. Draait het om geluk of zingeving?’
In The New Yorker noemt Anthony Lane het een ‘duistere film waarin naderend onheil een vast patroon wordt.’ Het valt Lane op dat geregeld het geluid van vuurgevechten in de burgeroorlog op het vasteland overwaait. ‘De verwarring die daardoor op het eiland ontstaat is geloofwaardig. Minder overtuigend zijn McDonaghs pogingen om persoonlijke vijandelijkheden als parabel voor het landelijke conflict op te voeren.’
Volgens Eric Neuhoff van Le Figarokent Banshees of Inisherin geen equivalent in de hedendaagse cinema: ‘Omdat zo’n bizar verhaal eenvoudig niet bestaat. Op de kaart zul je vergeefs zoeken naar het plaatsje Inisherin. Toch zal de film voortaan onze dromen en herinneringen beheersen en slapeloosheid veroorzaken. Durft iemand het woord meesterwerk in de mond te nemen? Ik wel.’
The Banshees of Inisherin van regisseur Martin McDonagh draait vanaf 27 januari in de bioscoop
Door Diederik Samwel
De zon die zichzelf ontrafelt
Ontroerend werk dat tot nadenken stemt
KUNST | Sunshine State, het nieuwste werk van de Oscarwinnende filmmaker en Turner Prize-winnende kunstenaar Steve McQueen, is een videoproject bestaande uit twee schermen naast elkaar. Op de een is een brandende zon te zien die zich ontrafelt, daarnaast verschijnen beelden uit het muzikale drama The Jazz Singer (1927), met de beroemde zanger Al Jolson in de hoofdrol. Deze film staat bekend als de eerste ‘talkie’ in de filmgeschiedenis, wat wil zeggen dat er ook geluid aan was gekoppeld.
‘Het is grappig hoe kunstwerken tot stand komen’, zegt de kunstenaar er zelf over tegen Wallpaper. ‘Twintig jaar geleden bedacht ik die film te willen gebruiken, en kreeg ik het idee dat Jolson zichzelf zou uitwissen terwijl hij make-up aanbracht.’ Dat beeld moest refereren aan het uitwissen van een mythe… zoals de zon.
Met zijn radicale kijk op de mensheid en oog voor haar drama’s en kwetsbaarheid, vestigt McQueen aandacht op belangrijke vragen over urgente kwesties, meent Sugar and Cream. De architectuursite noemt zijn werk ontroerend en tot nadenken stemmend en omschrijft het videoproject uit 2019 als een meeslepende ervaring en een van de belangrijkste werken in McQueens carrière.
Sunshine State is van 26/01/2023 tot 12/02/2023 te zien in Boijmans van Beuningen, Rotterdam.
Door Laura Weeda
Onderschatte poppionier
Reis door muzikale verleden zonder nostalgie
POPMUZIEK | De verschijning van zijn 17de soloalbum Mercy vormt voor Neil McCormick aanleiding om in The Telegraph de carrière van John Cale in perspectief te plaatsen. De recensent vindt dat de bijna 81-jarige muzikant uit Wales steevast wordt onderschat: ‘Er wordt meer over hem geschreven dan naar hem geluisterd. Ten onrechte staat hij in de schaduw van Lou Reed zodra hun voormalige band The Velvet Underground ter sprake komt. Terwijl hij een ware muziekpionier is die minimalisme, dissonanten, ambient en elektro een plek binnen de rockmuziek heeft bezorgd.’
McCormick wijst op Cales rijke oeuvre, grootheden als David Bowie, Patti Smith en Brian Eno met wie hij samenwerkte en de vele filmscores die hij maakte. Over Mercy is hij lovend: ‘Geen gemakkelijke muziek maar de songs zijn desondanks inspirerend. Cale weigert te zwelgen in nostalgie en blijft dapper zijn eigen pad volgen.’
Mede door zijn lage, sonore stem schemert er als vanouds iets duisters en griezeligs doorheen
Siobhán Kane ontdekt op het nieuwe album tal van verwijzingen naar Cales muzikale verleden, schrijft ze in The Irish Times: ‘Van synthesizers en een eerbetoon aan Bowie tot industriële dancehall trip-hop en melodramatische zang. Mede door zijn lage, sonore stem schemert er als vanouds iets duisters en griezeligs doorheen.’
Collega Kitty Empire van The Guardian is minder enthousiast over Mercy. Ze hoort duidelijk dat Cale nog altijd is geobsedeerd door ‘vervreemdende geluidseffecten’ maar vindt dat hij is blijven steken in de avant-garde van de vorige eeuw: ‘Het aantal muzikanten en het vele jonge talent dat heeft meegewerkt is indrukwekkend, maar deze plaat schreeuwt om een strakke producer.’
Daar denkt Karl Bruckmaier van de Frankfurter Allgemeinebepaald anders over: ‘Cale heeft met een extreem uitgebreide artiestenschare een homogene muur van geluid opgetrokken waarin muziek en taal elkaar versterken.’ De strekking van de songteksten over klimaatverandering en smeltende poolkappen mag volgens Bruckmaier ‘dystopisch’ overkomen maar met Mercy is de wereld toch een beetje mooier geworden.’
Mercy van John Cale verscheen op 20 januari bij het Engelse Domino-label
De makers en hoofdrolspelers van de nieuwe Spaanse serie Autodefensa spelen zichzelf, op het parodische af, met alle seks, drugs en psychische sores die daarbij komen kijken. Een vergelijking met het Amerikaanse Girls is dan al snel gemaakt.
‘Serieus, we gaan nu stoppen met drugs. Geen coke, geen K, geen speed, geen LSD, geen joints, geen marihuana, geen opium, geen GHB, niets’, beweert een van de hoofdpersonen aan de telefoon in de trailer van Autodefensa [Zelfverdediging], de Spaanse serie die sinds eind november te zien is op het Spaanse platform Filmin.
Komiek Berta Prieto en kunstenaar en zangeres Belén Barenys ‘spelen hierin zichzelf, leven hun leven op het parodische af. In hun verkenningsdrift snijden ze veel onderwerpen aan die momenteel spelen en waar we nog geen duidelijke antwoorden op hebben,’ typeert El País, die een lang portret aan hen wijdt. Die onderwerpen zijn behalve drugs bijvoorbeeld ook psychische gezondheid en seksuele consensus. El Periódico de España vergelijkt de serie dan ook met het Amerikaanse Girls, maar noemt de Spaanse variant ‘meer kamikaze en meer gericht op generatie Z’.
Meteen sinds de release van de trailer veroorzaakte Autodefensa niet alleen veel discussie in de Spaanse pers, maar ook op sociale media
In een interview met de krant zeggen de twee makers, geboren in 1982: ‘De twintigers van vandaag weten al beter hoe ze over hun gevoelens moeten praten, wij wisten niet goed wat we ermee moesten.’ Ook daarover gaat de serie. Niet dat ze zichzelf zien als ‘de stem van hun generatie’; ‘iedereen kan zich nu gemakkelijk uiten’ dankzij sociale netwerken, aldus La Vanguardia. Ze wilden gewoon hun leven als jongvolwassenen laten zien, met alle passies en al het tumult, zonder het te verfraaien.
Meteen sinds de release van de trailer veroorzaakte Autodefensa niet alleen veel discussie in de Spaanse pers, maar ook op sociale media. Een van de kritieken op de serie luidde bijvoorbeeld de vraag wanneer er eens een serie verschijnt over meisjes die graag thuis een boek lezen. Prieto noemt deze reactie in gesprek met La Vanguardia nogal vrouwonvriendelijk: ‘Want even los van de kwaliteit van de serie weet ik zeker dat we in de trailer twee meisjes laten zien die het naar hun zin hebben en doen wat ze willen.
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Tegen de grenzen van geëngageerde literatuur
Duits neonazisme in historisch perspectief
LITERATUUR | In zijn nieuwste roman De kleindochter plaatst de Duitse auteur Bernhard Schlink, wereldberoemd geworden met De voorlezer (1995), de opmars van neonazi’s in het oosten van Duitsland in een historisch kader.
Na de dood van zijn vrouw Birgit stuit boekhandelaar Kaspar op het manuscript van haar autobiografische roman. Zo komt hij tot de ontdekking dat ze kort voor hun huwelijk in de jaren zestig een dochter op de wereld heeft gezet die is achtergebleven in het voormalige Oost-Duitsland. Kaspar weet de familie op te sporen en zet vervolgens alles in het werk om de 14-jarige kleindochter Sigrun te ontdoen van het extreem nationalistische gedachtegoed waarmee ze is geïndoctrineerd.
Op de NDR-site stelt Annemarie Stoltenberg dat Schlink het verhaal ‘niet alleen tegen de achtergrond van historische gebeurtenissen presenteert, maar tegelijkertijd zorgvuldig probeert te achterhalen wat de politieke systemen met de ziel van de burgers hebben gedaan.’
Volgens Peter Mohr in Kulturmagazin vertelt Schlink zijn verhaal ‘met verve, heeft hij voorbeeldige research verricht en zijn de beschrijvingen van het radicaal-rechtse milieu volledig authentiek.’ Niettemin vergelijkt Mohr de missie van hoofdpersoon Kaspar met ‘een oefening op de evenwichtsbalk van een oudere turnster. Schlinks poging is goed bedoeld, maar doet pijn bij het lezen.’
‘Schlinks poging is goed bedoeld, maar doet pijn bij het lezen’
Ook Dorothea Westphal van Deutschlandfunk heeft een ambivalent gevoel over de roman. Ze vindt dat Schlink helder inzicht biedt in de extreemrechtse gemeenschap en goed laat zien hoe lastig het is om te vechten tegen een hardnekkige ideologie. ‘Daar staat tegenover dat de gesprekken tussen beide hoofdpersonen houterig verlopen, waardoor de hoofdpersonages niet geloofwaardig overkomen.’
In de Süddeutsche Zeitung mist Christian Mayer het evenwicht bij de sleutelfiguren: ‘De auteur ontpopt zich als een romanticus van de oude stempel. Tegen beter weten in hoopt hij mensen tot inkeer te brengen, zodra ze daartoe de kans krijgen.’
Terwijl Hans-Rüdi Kugler zich in het Zwitserse Tagblatt afvraagt hoe ver Schlink kan gaan met deze geëngageerde literatuur. ‘Met hoeveel goede bedoelingen hij de opkomst van rechts-extremistische groeperingen uit de geschiedenis ook probeert te verklaren, ondanks zijn verhalende elegantie lijkt dit boek meer een casestudy voor maatschappelijk werkers.’
Die Enkelin van Bernard Schlink, door Marcel Misset uit het Duits vertaald als De kleindochter, verscheen begin december bij uitgeverij Cossee
Door Diederik Samwel
De nieuwe generatie Girls
Maar dan Spaans en meer kamikaze
SERIE | ‘Serieus, we gaan nu stoppen met drugs. Geen coke, geen K, geen speed, geen LSD, geen joints, geen marihuana, geen opium, geen GHB, niets’, beweert een van de hoofdpersonen aan de telefoon in de trailer van Autodefensa [Zelfverdediging], de Spaanse serie die sinds eind november te zien is op het Spaanse platform Filmin.
Komiek Berta Prieto en kunstenaar en zangeres Belén Barenys ‘spelen hierin zichzelf, leven hun leven op het parodische af. In hun verkenningsdrift snijden ze veel onderwerpen aan die momenteel spelen en waar we nog geen duidelijke antwoorden op hebben,’ typeert El País, die een lang portret aan hen wijdt. Die onderwerpen zijn behalve drugs bijvoorbeeld ook psychische gezondheid en seksuele consensus. El Periódico de España vergelijkt de serie dan ook met het Amerikaanse Girls, maar noemt de Spaanse variant ‘meer kamikaze en meer gericht op generatie Z’.
Meteen sinds de release van de trailer veroorzaakte Autodefensa niet alleen veel discussie in de Spaanse pers, maar ook op sociale media
In een interview met de krant zeggen de twee makers, geboren in 1982: ‘De twintigers van vandaag weten al beter hoe ze over hun gevoelens moeten praten, wij wisten niet goed wat we ermee moesten.’ Ook daarover gaat de serie. Niet dat ze zichzelf zien als ‘de stem van hun generatie’; ‘iedereen kan zich nu gemakkelijk uiten’ dankzij sociale netwerken, aldus La Vanguardia. Ze wilden gewoon hun leven als jongvolwassenen laten zien, met alle passies en al het tumult, zonder het te verfraaien.
Meteen sinds de release van de trailer veroorzaakte Autodefensa niet alleen veel discussie in de Spaanse pers, maar ook op sociale media. Een van de kritieken op de serie luidde bijvoorbeeld de vraag wanneer er eens een serie verschijnt over meisjes die graag thuis een boek lezen. Prieto noemt deze reactie in gesprek met La Vanguardia nogal vrouwonvriendelijk: ‘Want even los van de kwaliteit van de serie weet ik zeker dat we in de trailer twee meisjes laten zien die het naar hun zin hebben en doen wat ze willen.
Door Laura Weeda
Engelse veteraan dingt mee naar een Oscar
Stiff upper lip tot het bittere einde
FILM | Privélevens bestaan niet op het Londense departement voor Openbare Werken in de jaren vijftig. Zelfs collega’s die dagelijks met dezelfde trein naar hun werk gaan wisselen geen persoonlijke informatie uit. Op kantoor is de belangrijkste bezigheid om lastige dossiers onderop te leggen of naar een andere afdeling door te schuiven. Wat gebeurt er dan wanneer een van hen vlak voor zijn pensioen te horen krijgt dat hij nog zes maanden te leven heeft? Hij stapt subtiel uit zijn rol, zonder ook maar een greintje van zijn waardigheid te verliezen.
Dat is de kern van Living, de Engelse, door de Zuid-Afrikaan Oliver Hermanus geregisseerde bewerking van Ikiru (1952) van de Japanse grootmeester Akira Kurosawa. Diens landgenoot Kazuo Ishiguro, romanschrijver en Nobelprijswinnaar, tekende voor het script. En dat is duidelijk te zien, vindt Anthony Lane in zijn bespreking voor The New Yorker. Hoofdrolspeler Bill Nighy (72) roept herinneringen op aan Anthony Hopkins in Remains of the Day, de verfilming van Ishiguro’s gelijknamige roman, die als hondstrouwe butler uit plichtsbesef de liefde van zijn leven laat schieten: ‘Wanneer zulke acteurs zo inventief en intuïtief een verwelkte en bekrompen man vertolken, geloven we dan wat we zien of zijn we getuige van een briljante vertolking?’
Volgens Constance Jamet van Le Figaro zou er best eens een Oscarnominatie in kunnen zitten voor Nighy: ‘Een haast Spartaanse acteerprestatie waarbij elk sentiment even doorleefd en verstild overkomt.’
‘Alleen al zo’n terloops gesprekje met een agent op straat: daar krijg je zelfs een steen mee aan het huilen’
In The Independent verbaast Clarisse Loughrey zich over de keuze van de makers om Living 70 jaar na Kurosawa’s origineel in het naoorlogse Londen te situeren. ‘Maar wat maakt het uit? De film is fascinerend. Vooral door het glanzende charisma van Nighy. Hij legt het als een slangenhuid over de stoïcijnse rust van zijn karakter. Zo krijgt het bijna iets spookachtigs. Is de man al halfdood of verdient hij ten volle zijn bijnaam op kantoor: Mr. Zombie?’
Tara Brady van The Irish Timesis diep onder de indruk van regie, cast, set design en aankleding: ‘Gewoon perfect. Alleen al zo’n terloops gesprekje met een agent op straat: daar krijg je zelfs een steen mee aan het huilen.’
Living van regisseur Oliver Hermanus is vanaf 29 december te zien in de bioscoop
Door Diederik Samwel
Immens populaire poseerlessen
Want iedereen kan mooi op een foto staan
FOTOGRAFIE | Een TikTok-gebruiker plaatste onlangs een korte video. ‘Mijn naam is August. Ik ben een gehandicapte transman,’ schreef hij. ‘Ik hou van foto’s maken, maar ik weet niet wat ik met mijn lichaam of mijn handen moet doen! Ik ben op zoek naar hulp.’
De video van August was gericht aan één persoon in het bijzonder: poseergoeroe David Suh, die 4 miljoen volgers heeft op TikTok en het idee uitdraagt dat er niet zoiets bestaat als niet fotogeniek zijn. Iedereen kan goed op de foto staan, als je maar weet hoe je jezelf presenteert, beschrijft LA Times de boodschap van de uit Zuid-Korea afkomstige 28-jarige fotograaf, die inmiddels samenwerkte met vele grote namen uit de industrie. Hij heeft nu een studio in Los Angeles, maar dankt zijn bekendheid, met zo’n 4,3 miljoen volgers op TikTok en 1,1 miljoen op Instagram, aan sociale media.
‘Lichaamstaal was de eerste taal die we hadden,’ schrijft Insider. En het is die vorm van communicatie waar Suh met zo veel succes op focust: ‘Vergeet hoe je eruit wil zien, bedenk hoe je wilt overkomen.’ Op die manier zouden we de controle, die we over ons uiterlijk nooit volledig hebben, weer kunnen verleggen naar onszelf.
The Washington Post plaatst een kritische noot. Hoewel de fotograaf erop uit is om de culturele normen van onze schoonheid een beetje te verbreden, en daarmee meevaart op de recente golf van acceptatie van het eigen lichaam en eigenliefde, gaat hij niet zo ver te zeggen dat je er niet per se goed uit hoeft te zien op een foto. Zou dat niet een nog betere boodschap zijn?
Een nieuwe reeks animatiesitcoms toont wat voorheen zeldzaam was in het genre: goede vaders.
Het nieuwste seizoen van de Netflix-serie Big Mouth, een animatiecomedy, verkent de mysterieuze wereld van vaderfiguren. Het resultaat is een openbaring. Elliot Birch, de vader van middelbare scholier Nick, loopt al langere tijd met een geheim rond: vroeger was hij een gevreesd tegenstander in de machovechtsport ‘Schots tepeldraaien’. Elliot is een echte lieverd, een familieman en een knuffelbeer die confrontaties uit de weg gaat. Hij is een uitgesproken feminist die zijn mannelijke vrienden op de mond zoent en zijn vrouw vaak met complimenten overspoelt. Hij is regelmatig met zijn moisturizer in de weer. Hoe zit dat dan precies? Elliot legt aan Nick uit dat hij alleen maar op de vechtsport zat om goedkeuring te krijgen van zijn eigen hypermannelijke vader. Uiteindelijk heeft Elliot dat leven achter zich gelaten. ‘Ik beloofde mezelf dat ik als vader precies het tegenovergestelde zou zijn,’ vertelt hij Nick. ‘Een soft daddy dus?’ vraagt Nick. ‘Precies. De meest zachtaardige en de meest vaderlijke,’ antwoordt Elliot.
Elliot kwam zijn belofte na: hij is waarschijnlijk de zachtaardigste vader die er rondloopt. En niet alleen in Big Mouth, maar waarschijnlijk in de volledige canon van hedendaagse animatieseries. Dat wil wat zeggen, want cartoonechtgenoten zijn niet meer de patriarchale macho’s die ze ooit waren. Jarenlang waren cynische afschilderingen van slechte vaders in animatieseries een belangrijk stokpaardje. Om het publiek aan het lachen te maken, vertrouwden ze bijvoorbeeld op de lompheid van Fred Flintstone of Peter Griffin uit Family Guy. De soft daddy die onlangs is opgedoken, representeert een heel ander – en heel welkom – archetype: dat van huiselijke mannelijkheid.
Soft daddies zijn geen heiligen, zoals hun voorgangers niet in alle opzichten tekortschoten
In de animatiewereld van vandaag de dag maken soft daddies de dienst uit: mannen die zachtaardig, communicatief en bedachtzaam zijn. Denk aan Owen Tillerman uit Central Park, die met zijn dochter op beha-jacht gaat, aan Tatsu uit de anime-serie The Way of the Househusband, die zijn yakuza-leven gedag zegt om kroketten te gaan frituren voor zijn vrouw, en aan Greg Universe, die samen met drie aliens co-ouderschap heeft over zijn zoon Steven. Soft daddies worden niet gekenmerkt door benevelde hufterigheid, woedeaanvallen en luiheid. Het zijn geen karikaturen van mannen die niet met hun vrouw en kinderen kunnen omgaan. Ze lijken niet op Randy Marsh van South Park, die straalbezopen aan het knokken slaat bij de sportwedstrijden van zijn kinderen, op Homer Simpson, die zijn zoon Bart af en toe wurgt, of op Stan Smith van American Dad, die zich voordoet als een tienerpestkop om de middelbareschooltijd van zijn zoon te verzieken. Toegegeven, soft daddies maken natuurlijk ook fouten. Ook zij handelen uit frustratie en gedragen zich soms dwaas – ze zijn geen heiligen, net zoals hun voorgangers niet in alle opzichten tekortschoten. Maar over het algemeen zorgen ze ervoor dat de fictionele werelden die ze bewonen veiliger en prettiger aanvoelen.
Animatieseries lenen zich bijzonder goed voor het aan de kaak stellen van gendernormen. Valerie Palmer-Mehta, communicatieprofessor aan Oakland University, betoogt in haar essay The Wisdom of Folly: Disrupting Masculinity in King of the Hill, dat dat deels komt doordat cartoons niet beperkt worden door realisme. Door middel van karikaturen en overdreven situaties kan hierin uitstekend sociale kritiek worden geuit. Palmer-Mehta gebruikt Hank Hill als voorbeeld in haar essay. Deze patriarch met de droevige ogen uit de serie King of the Hill illustreert hoe het medium veranderende normen en waarden onderzoekt.
Hank is bij geen van de twee eerdergenoemde archetypen onder te brengen: hij is geen machovader, maar ook geen soft daddy. De serie, die vanaf eind jaren negentig tot aan begin jaren 2000 werd uitgezonden, schetst de spanning die er in die tijd heerste tussen ‘oude’ en ‘nieuwe’ vormen van mannelijkheid perfect door middel van de ambivalente relatie tussen Hank en zijn gevoelige zoon Bobby. Hank is het soort man dat, hoe geconstipeerd ook, weigert naar de dokter te gaan. Hij wil een ‘mannelijk’ stoïcisme uitstralen, maar doordat Bobby geenszins interesse heeft in traditioneel mannelijke activiteiten zoals sport, wordt hij vaak juist panisch en gestrest. Hank en Bobby belichamen beiden een komisch archetype, maar wel twee totaal verschillende. Bobby is vooral lachwekkend door zijn excentrieke hobby’s – zo wordt hij rodeoclown en later buikspreker. Hank daarentegen is grappig vanwege alle stress die hij zichzelf bezorgt door erin te blijven geloven dat zijn ‘jongen niet deugt’. Vaak eindigt King of the Hill met een verzoening, waarbij vader en zoon tot een dieper wederzijds begrip komen – dat hooguit standhoudt tot de volgende aflevering, waarin Hank weer compleet overspannen raakt.
Diepe heteroseksualiteit
Bob’s Burgers is in zekere zin de opvolger van King of the Hill: uitvoerend producent Jim Dauterive werkte mee aan beide series. De vader, Bob Belcher, reageert in Bob’s Burgers niet met bezorgdheid en afkeuring op het gedrag van zijn excentrieke zoon Gene, maar eerder met beleefde nieuwsgierigheid. Bob hoeft niet constant onderwezen te worden in hoe hij zich beter in zijn familie kan inleven, en hij voedt zijn kinderen niet op met patriarchale normen. Hij heeft over het algemeen een meer zachtaardige houding. Bob is dan misschien niet de beste zakenman, maar een emotionele kostwinner is hij absoluut. Hoewel het gezin altijd op de rand van de armoedegrens leeft, heerst in de serie een gevoel van geborgenheid, door de milde hand waarmee Bob zijn kinderen opvoedt en zijn vermogen om zowel samen te werken als lol te trappen met zijn vrouw Linda. Zo presteert Bob’s Burgers mede door de vriendelijke hoofdpersoon Bob iets wat in het eeuwenoude genre van de sitcom zeldzaam is: de serie schetst een portret van een gezin dat liefdevol is en goed functioneert, maar toch grappig is.
De soft daddy moet onder andere laten zien dat een mildere vorm van mannelijkheid een keuze is, maar soms ook een uitdaging kan zijn. Elliot komt in het huidige seizoen van Big Mouth weer in aanraking met zijn vader en hun oude dynamiek, waarin ze hun liefde alleen kunnen uitdrukken door woest te tepelworstelen. (‘Maak plaats voor de nieuwe sheriff – hij treedt hard op tegen tieten!’ aldus Elliot. U raadt het al: de ironie van uitdrukkelijk heteroseksuele mannen die obsessief met elkaars tepels bezig zijn, speelt een grote rol.) Ondertussen jaagt Marty Glouberman, de vader van Nicks vriend Andrew, zijn vrouw het huis uit, doordat hij te bazig en chagrijnig is om haar interesses buitenshuis te ondersteunen. Beide mannen moeten emotionele obstakels overkomen om hun gezin bij elkaar te houden en hebben daarbij hulp nodig. De moeite die ze ermee hebben onderstreept dat het veel gemakkelijker is om boos en vervreemd te zijn dan meelevend en empathisch. Het kan intimiderend zijn om af te stappen van vertrouwde, zij het schadelijke, gewoonten – op maatschappelijk vlak, op persoonlijk vlak, en vooral op beide vlakken tegelijk. Toch kiezen de personages uiteindelijk voor zachtaardigheid. Zo suggereren deze verhaallijnen dat ‘toxic masculinity’ een zwakte is die overwonnen moet worden, en dat het overkomen van dit obstakel het makkelijker maakt om liefde te geven en te ontvangen.
Soft daddies uiten hun liefde voor de vrouwen in hun leven door uiting te geven aan iets wat Jane Ward, professor feminisme aan UC Riverside, ‘diepe heteroseksualiteit’ noemt. Ward schrijft in haar boek The Tragedy of Heterosexuality dat echtgenoten hun vrouw niet moeten zien als een trofee om andere mannen mee te imponeren en/of een moederfiguur die zorg verleent, maar als een multidimensionaal mens met haar eigen verlangens en ambities. Tatsu, de anime-huisman, uit zijn liefde door de carrière van zijn vrouw Miku te ondersteunen en een feestmaal voor haar te bereiden wanneer ze uitgeput door alle overuren thuiskomt. Bob Belcher leert zijn drie kinderen in zijn eentje op het potje plassen, omdat Linda het niet kan opbrengen. Ook doet hij enthousiast mee aan een Downton Abbey-achtige LARP [Live Action RolePlay], omdat zij dat wil.
Dat soort dingen lijken misschien vanzelfsprekend in elk huwelijk. Maar veel vrouwen, zowel echte als getekende, moeten in de woorden van schrijfster Melanie Hamlett een ‘beste vriendin, bedpartner, carrièreadviseur, stylist, sociaal secretaresse, emotionele cheerleader [en] moeder’ zijn voor mannen die niets van dat alles teruggeven. Kunstenares Soolagna Majumdar ontwikkelde in 2017 Marge Simpson Anime, een onofficiële internetstrip waarin de huisvrouw uit The Simpsons op zoek gaat naar een nieuw leven. Aan Vice vertelde Majumdar dat ze dat had gedaan om te experimenteren met de bevrijding van een personage wiens ‘hele identiteit’ was ‘gevormd door het patriarchaat’. Het bestaan van Marge in The Simpsons wordt vooral gekenmerkt door eindeloze klusjes en verraad en kan als tragisch worden gezien. Linda en Miku daarentegen lijken een gelukkig leven te lijden: hun echtgenoten zien hen als volwaardige mensen.
Veel vrouwen, zowel echte als getekende, moeten een ‘beste vriendin, bedpartner, carrièreadviseur, stylist, sociaal secretaresse, emotionele cheerleader [en] moeder’ zijn voor mannen die niets van dat alles teruggeven
De manier waarop soft daddies invulling geven aan moderne mannelijkheid kan ook grappig zijn. Zoals wanneer Elliot zich afvraagt waarom iemand het etiket ‘pussy’ aanstootgevend zou vinden: ‘Sinds wanneer is het een belediging om een beeldschoon geslachtsdeel te worden genoemd?’ vraagt hij zich hardop af. Waar mensen Homer Simpson en zijn soortgenoten vooral uitlachen om hun extreme incompetentie, ligt de humor hier in Elliots overschot aan empathie. Als een onderliggende boodschap van The Simpsons is dat de Amerikaanse maatschappij lage verwachtingen heeft van mannen, dan is de observatie die ten grondslag ligt aan het soft daddy-archetype dat mannen eigenlijk zoveel meer te bieden hebben. Dit is misschien wat de soft daddy werkelijk onderscheidt van andere cartoonvaders: hij is komisch, maar ook ambitieus. Hoe grappig Homer Simpson ook is, ik zou zelf liever Elliot Birch als vader hebben.
Het Britse echtpaar verliet het koninklijk huis met veel drama
In het Verenigd Koninkrijk, en met name binnen de koninklijke familie, wordt met angst en beven uitgekeken naar de lancering van de documentairereeks over Harry en Meghan, meldt de BBC. De zoon van de huidige koning Charles III maakte twee jaar geleden bekend samen met zijn Amerikaanse vrouw Meghan Markle het Britse koningshuis te verlaten. Sindsdien heeft het paar een gespannen relatie met de familie in het VK.
Een van de meest prominente beschuldigingen die al langer rondgaat in de Britse media is dat Markle racistisch bejegend zou zijn door leden van het Britse koningshuis. Ook zou het gebrek aan privacy het echtpaar opbreken. Met name door de dood van prinses Diana, de moeder van Harry, ligt dat gebrek aan privacy extra gevoelig bij de voormalige prins.
Vanuit Buckingham Palace wordt er nog niet gereageerd op de aanstaande documentaire, iets wat mogelijk wel gebeurt als er spraakmakende onthullingen naar buiten komen. Toevallig valt de lancering samen met een bezoek van prins William, de broer van Harry, en zijn echtgenote Kate aan de Verenigde Staten, waar Harry en Meghan sinds 2020 wonen.
In de serie The Rehearsal worden gewone mensen met uitvoerig geënsceneerde scenario’s voorbereid op een groot moment in hun leven. Naast een lach, roept de serie vooral ongemak op, oordelen critici unaniem.
Wat gebeurt er als mensen die moeite hebben om verbinding en betekenis in hun leven te vinden, deze proberen te bereiken door een soort show op te voeren? Dat is volgens Naomi Fry vanThe New Yorkerde centrale vraag in The Rehearsal, waarin de Canadese acteur Nathan Fielder schittert als regisseur van ‘repetities’: uitvoerig geënsceneerde scenario’s die delen van het leven van gewone mensen nabootsen met het doel hen voor te bereiden op een groot moment in hun leven. De humor die het andere werk van Fielder kenmerkt, is hierbij sluimerend aanwezig. ‘Het ethische ongemak dat voortkomt uit het feit dat je er niet achter kunt komen wat Nathan van plan is, is geen bijproduct van de show – het is de kern,’ schrijft Sam Adams voor Slate.
Als invloeden voor de serie noemt Fry Charlie Kaufman (van o.a. Being John Malkovich), Sacha Baron Cohen, het ‘docu-naïf-style oeuvre’ van Louis Theroux en Nick Broomfield, maar ook Big Brother en de recente documentaire Tiger King: ‘Al deze werken zijn, op hun slechtst, afstandelijk voyeuristisch en brengen niet alleen hun makers, maar ook hun kijkers in verlegenheid.’ Zoals Noelia Fariña van El Paíshet beschrijft: ‘Deze serie is (…) verontrustend en triggert onze hersenen: van het ene op het andere moment verandert onze lach in een grimas, krimpen we na een aangename zucht ineen.’
‘Amper vijf minuten na de eerste aflevering wilde ik mijn laptop door de kamer smijten of Nathan Fielder er gewoon af gooien’
En dat valt niet bij iedereen in de smaak. ‘Amper vijf minuten na de eerste aflevering wilde ik mijn laptop door de kamer smijten of Nathan Fielder er gewoon af gooien,’ schrijft Richard Brody in een andere recensie in The New Yorker. Hij bestempelt Fielder met zijn ‘roekeloze’ verraad als ‘wreed en arrogant’ en hoopt, vergeefs, steeds dat degenen met wie hij de rehearsals uitvoert, hun deelname zullen beëindigen. Fielder ‘toont geen enkele interesse in wat [zijn slachtoffers] denken na te zijn bedrogen door de man aan wie [ze] (zoals Fielder in de voice-over zegt) [hun] leven hebben toevertrouwd.’
En Brody is niet de enige die er zo over denkt. John Doyle stelt in The Globe and Mail vast dat Fielder geen enkele empathie toont met degenen die hij zogenaamd probeert te helpen, en Daniel D’Addario vanVariety vindt dat het isolement dat Fielder met zijn show probeert te doorbreken, juist wordt uitvergroot doordat zijn project uiteindelijk ‘een steeds minder leuke grap blijkt te zijn’.
De vraag is of Brody hem echt van zijn laptop heeft gegooid. ‘Hoewel je niet helemaal begrijpt waarnaar je kijkt,’ schrijft Shirley Li in The Atlantic, ‘is wat je ziet zo vreemd verslavend dat je niet anders kunt dan blijven kijken.’
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Ken William Kentridge
OPERA | De Royal Academy nodigt ons uit om de wereld van de multisensoriële kunstenaar William Kentridge te betreden, de ‘global creative powerhouse’ uit Zuid-Afrika. Dat doen we graag, want elke wereld die hij tot nog toe heeft gecreëerd is de moeite van het immersieve bijwonen dubbel en dwars waard. De in Johannesburg geboren kunstenaar ontwikkelde zijn vroege werk tijdens het apartheidsregime van de jaren tachtig. Zijn grootschalige producties met animaties, etsen, tekeningen, collages, films, beeldhouwkunst, theater, opera, dans en muziek reizen sindsdien de wereld rond. Nog niet eerder vertoond zijn de 4 meter brede wandtapijten, die hij speciaal voor de gelegenheid maakte. Kijk hoe typemachines in bomen veranderen, een opgejaagde neushoorn een salto maakt met een megafoon en een cafetière in de diepte van een goudmijn boort.
Te zien in Royal Academy of Arts, Londen, t/m 11/12
Abramović in Carré
PERFORMANCEKUNST | Het Amsterdamse Carré stelt een week lang het podium beschikbaar aan de beroemde performancekunstenaar Marina Abramović en haar instituut MAI. Elke dag valt de Abramović Method live in de zaal te bekijken. No Intermission is haar nieuwste werk, zonder pauze.
Abramović Method is te zien in het Amsterdamse Carré van 24 t/m 29 oktober.
Groots en meeslepend
BEELDENDE KUNST | Groots en meeslepend: die twee meestal in die volgorde gebruikte woorden zijn helemaal van toepassing op het werk van de Britse kunstenaar Tacita Dean. Door verschillende media te gebruiken – fotografie en film, maar ook tekeningen – komt ze telkens uit bij een zekere vorm van schoonheid die vaak in het drama schuilt.
Deze solotentoonstelling in Luxemburg toont nieuw en recent werk van Dean, waaronder films, tekeningen en foto’s op groot formaat. De tentoonstelling is opgebouwd rond twee recente projecten: een trilogie van werken ontworpen voor The Dante Project (2021, een ballet geïnspireerd op The Divine Comedy) en One Hundred and Fifty Years of Painting’ (2021), een op 16 mm gefilmd gesprek tussen kunstenaars Luchita Hurtado (Venezuela) en Julie Mehretu (Ethiopië). Haar benadering tot een onderwerp is vaak nostalgisch, eerder abstract dan documentair. Historische foto’s vult ze aan met eigen tekeningen en zo herschept ze fictieve verledens. Een vijfdelig fotowerk van een rotslandschap kreeg een zware wolkenlucht en mythologische namen in de kantlijn.
Haar idee om een beeld te maken tussen negatief en positief in typeert haar manier van werken misschien nog het best. De met een analoge camera gefotografeerde jacarandabomen krijgen door het negatief om te zetten naar positief eenzelfde vreemdheid als haar 16mm-films. Alleen al omdat de paarse bloemen buitenaards groen zijn geworden.
Tacita Dean is te zien t/m 5/2/2023 in Mudam, Luxemburg
Onvoorspelbare Rosalía
De Spaanse popster Rosalía treedt op met haar derde album Motomami. Nu geen flamemco, maar dikke reggaetonbeats en elementen uit de Japanse en Koreaanse cultuur – en die stem klinkt nog steeds als een nachtegaal.
Rosalía is te zien op 10/12 in Afas Live, Amsterdam
Lukas, Leo en Remi
Het 31-jarige Belgische talent Lukas Dhont won in Cannes de Grand Prix met Close. In zijn tweede film, na Girl, brengt hij een intieme, breekbare, (nog) niet-seksuele vriendschap tussen de twee jonge tieners Leo en Remi in beeld.
Vanaf begin november in de Nederlandse bioscopen
Alle registers opengetrokken
BEELDENDE KUNST | De Duitse superster-kunstenaar Anne Imhof (Giesen,1978) krijgt dit najaar de volledige vrijheid om de 1100 vierkante meter grote kelderzaal van het Stedelijk Museum in te richten. Dezelfde carte blanche gaf het Parijse Palais de Tokyo haar, waar ze de ruimtes vulde met performance, opera, film, schilderijen, tekeningen en muziek, van haarzelf en van bewonderde kunstenaars.
Voor het Stedelijk trekt zij eveneens alle registers open. Dat, samen met een speciaal voor deze gelegenheid gemaakte soundtrack, zal vast en zeker een desoriënterende, dystopische wereld opleveren. Een donkere onderwereld zelfs, schrijft het museum. Of meer nog ‘een complex labyrint van kledinglockers die we kennen van de middelbare school, en die verwijzen naar een gevoel van angst en body dysmorphia’. In Youth stelt Imhof de emotionele dynamiek van de jeugd aan de orde, die worstelt met hebzucht en de angst om iets te missen.
Anne Imhof wordt gezien als dé artistieke stem van een nieuwe generatie.
Youth is te zien in het Stedelijk Museum Amsterdam, t/m 29/1/2023
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen
Wetenschappelijk genie met directe invloed op de wereldvrede
Blauwdrukken van het heden
LITERATUUR | De in Hongarije geboren en opgegroeide John von Neumann (1903-1957) geldt als een ongeëvenaard wetenschappelijk genie. Of het nu ging om de grondslagen van de wiskunde, kwantumtheorie, ballistiek, digitale computers of speltheorie, Von Neumann wist er alles van en kon het nog helder uitleggen ook. Volgens collega-wetenschappers beschikte hij dan ook over de snelste hersenen ter wereld. Aan hem wordt ook het basisontwerp van de hedendaagse commerciële computer toegeschreven. Halverwege de vorige eeuw was Von Neumann bovendien nauw betrokken bij de ontwikkeling van de atoombom in de VS.
De Britse wetenschapsjournalist Ananyo Bhattacharya publiceerde vorig jaar het boek The Man from the Future over Von Neumann. Verwacht geen biografie in letterlijke zin, de beschrijving van iemands levensloop, waarschuwt Ulf von Rauchhaupt in de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Bhattacharya concentreert zich in het boek ‘vrijwel uitsluitend op zijn wetenschappelijke werk, ook al zou je daar minstens een half dozijn wetenschappers op Nobelprijsniveau voor nodig hebben’. Von Rauchhaupt snapt dat het voor de auteur onbegonnen werk is om Von Neumanns werk een plaats te geven in de wetenschapsgeschiedenis. Geen enkele gespecialiseerde historicus is daartoe in staat, omdat die minstens vijf disciplines zou moeten beheersen. ‘Tenzij Von Neumann er zelf mee aan de slag zou gaan…’
‘Bhattacharya houdt het op een complex en fascinerend karakter, maar juist daar had ik meer over willen lezen’
In The New Republic constateert Samanth Subramanian dat Bhattacharya meer als cartograaf dan als biograaf te werk is gegaan. ‘Daardoor is de held van het verhaal soms pagina’s lang afwezig, terwijl de auteur een rijke intellectuele staalkaart van zijn ideeën, theorieën en denkwijzen presenteert en die met elkaar in verband brengt.’ Zo wordt volgens Subramanian duidelijk hoe Von Neumann zijn toekomst en ons heden heeft ontworpen: ‘Kijk goed om je heen en je ziet overal zijn vingerafdrukken.’
Criticus Jennifer Szalai van The New York Times is weliswaar onder de indruk van Bhattacharya’s boek, maar heeft na het lezen toch wat ambivalente gevoelens. Zo komt Von Neumann enerzijds op haar over als een Amerikaanse havik die een preventieve aanval op Rusland voorstelde, terwijl hij anderzijds als Centraal-Europeaan de theorie aanhing dat de mens altijd geneigd is samen te werken om te overleven: ‘Bhattacharya houdt het op een complex en fascinerend karakter, maar juist daar had ik meer over willen lezen.’
Stephen Budiansky is op voorhand sceptisch over populaire uiteenzettingen van de kwantumtheorie, maar geeft zich gewonnen na het lezen van The Man from the Future, schrijft hij in The Wall Street Journal: ‘In kristalhelder proza geeft Bhattacharya de essentie van mathematische en natuurkundige stellingen weer. Het is een ware krachttoer dat het boek ook nog eens leest als een trein.’
The Man from the Future van Ananyo Bhattacharya verscheen op 16 september in de Nederlandse vertaling van Hans van den Berg als De man uit de toekomst: het visionaire leven van John von Neumann bij Atlas Contact.
Door Diederik Samwel
Oude hits in georkestreerd jasje
Gedoodverfde kandidaat voor nieuwe James Bond-titelsong
POP | Robbie Williams (48), eind vorige eeuw onbetwiste de populairste zanger van de Britse boyband Take That, timmert al 25 jaar aan de weg als soloartiest, en dat wordt groots gevierd met het verzamelalbum XXV. Zijn grootste hits staan erop, maar dan begeleid door het Nederlandse Metropole Orkest, volgens James Hall van The Telegraph het voornaamste jazz- en poporkest ter wereld. De georkestreerde liedjes kunnen Hall wel bekoren. Hij vraagt zich zelfs af hoe de producers van de James Bondfilms Williams tot dusver over het hoofd hebben kunnen zien: ‘Met de funky gitaren en aanstekelijke blazers ondergaan hits als Millennium en No Regrets de perfecte 007-behandeling.’ De recensent is alleen niet te spreken over de hoes, waarop Williams ‘even belachelijk als pompeus’ poseert als De denker van Auguste Rodin: ‘Zoiets is kennelijk alleen voorbehouden aan popartiesten.’
Op de klanken van het Metropole Orkest komt Williams’ stem volledig tot zijn recht, schrijft Neil Yeung voor het Britse AllMusic: ‘Zonder de neiging tot overgeproduceerde trucjes, waar mainstreampopartiesten zo vaak onder gebukt gaan. Op een paar mindere nummers na een overweldigende verzameling popsongs.’
Na 25 jaar krijgt Williams de pophemel nog altijd in beweging
Gianni Sibilla van de Italiaanse muzieksite Rockol vindt het jammer dat Williams bij de georkestreerde versie van zijn muziek uit zijn tot dusver ‘perfect ingevulde rol van onbezonnen artiest vol zelfspot’ valt. De criticus hinkt op twee gedachten over het nieuwe album: ‘Enerzijds wijst ook dit verzamelalbum op gebrek aan inspiratie en ideeënarmoede, en voegen de nieuwe orkestraties weinig toe aan Williams’ repertoire. Anderzijds gaat het wel om popgeschiedenis van de afgelopen decennia.’
Zijn collega van het Duitse RTL is daarentegen ronduit enthousiast over XXV: ‘Sommige hits krijgen een extra charme en worden krachtiger en intenser dan hun oude versie, zonder daarbij hun oorspronkelijke glans te verliezen. Na 25 jaar krijgt Williams de pophemel nog altijd in beweging.’
Het album XXV van Robbie Williams is op 9 september uitgekomen.
Door Diederik Samwel
De vreemd verslavende show van Fielder
Een grondige voorbereiding op het echte leven
SERIE | Wat gebeurt er als mensen die moeite hebben om verbinding en betekenis in hun leven te vinden, deze proberen te bereiken door een soort show op te voeren? Dat is volgens Naomi Fry vanThe New Yorkerde centrale vraag in The Rehearsal, waarin de Canadese acteur Nathan Fielder schittert als regisseur van ‘repetities’: uitvoerig geënsceneerde scenario’s die delen van het leven van gewone mensen nabootsen met het doel hen voor te bereiden op een groot moment in hun leven. De humor die het andere werk van Fielder kenmerkt, is hierbij sluimerend aanwezig. ‘Het ethische ongemak dat voortkomt uit het feit dat je er niet achter kunt komen wat Nathan van plan is, is geen bijproduct van de show – het is de kern,’ schrijft Sam Adams voor Slate.
Als invloeden voor de serie noemt Fry Charlie Kaufman (van o.a. Being John Malkovich), Sacha Baron Cohen, het ‘docu-naïf-style oeuvre’ van Louis Theroux en Nick Broomfield, maar ook Big Brother en de recente documentaire Tiger King: ‘Al deze werken zijn, op hun slechtst, afstandelijk voyeuristisch en brengen niet alleen hun makers, maar ook hun kijkers in verlegenheid.’ Zoals Noelia Fariña van El Paíshet beschrijft: ‘Deze serie is (…) verontrustend en triggert onze hersenen: van het ene op het andere moment verandert onze lach in een grimas, krimpen we na een aangename zucht ineen.’
‘Amper vijf minuten na de eerste aflevering wilde ik mijn laptop door de kamer smijten of Nathan Fielder er gewoon af gooien’
En dat valt niet bij iedereen in de smaak. ‘Amper vijf minuten na de eerste aflevering wilde ik mijn laptop door de kamer smijten of Nathan Fielder er gewoon af gooien,’ schrijft Richard Brody in een andere recensie in The New Yorker. Hij bestempelt Fielder met zijn ‘roekeloze’ verraad als ‘wreed en arrogant’ en hoopt, vergeefs, steeds dat degenen met wie hij de rehearsals uitvoert, hun deelname zullen beëindigen. Fielder ‘toont geen enkele interesse in wat [zijn slachtoffers] denken na te zijn bedrogen door de man aan wie [ze] (zoals Fielder in de voice-over zegt) [hun] leven hebben toevertrouwd.’
En Brody is niet de enige die er zo over denkt. John Doyle stelt in The Globe and Mail vast dat Fielder geen enkele empathie toont met degenen die hij zogenaamd probeert te helpen, en Daniel D’Addario vanVariety vindt dat het isolement dat Fielder met zijn show probeert te doorbreken, juist wordt uitvergroot doordat zijn project uiteindelijk ‘een steeds minder leuke grap blijkt te zijn’.
De vraag is of Brody hem echt van zijn laptop heeft gegooid. ‘Hoewel je niet helemaal begrijpt waarnaar je kijkt,’ schrijft Shirley Li in The Atlantic, ‘is wat je ziet zo vreemd verslavend dat je niet anders kunt dan blijven kijken.’
The Rehearsalis te zien op HBO.
Door Laura Weeda
Het zwembad als metafoor voor de maatschappij
De onbevooroordeelde blik van Dörrie
FILM | Het enige vrouwenbuitenbad van Duitsland vertoont zulke grote parallellen met de westerse samenleving – onder andere op het gebied van competitie (om een plekje in de zon) en beperkingen (individuele mogelijkheden om je uit te drukken) – dat Doris Dörrie besloot er een film van te maken: Freibad. Een groep vrouwen ruziet om wat je eet (lams- of varkensworstjes), wat je draagt (een bi- of burkini) en wie het voor het zeggen heeft. Hoewel de Duitse filmregisseur het gegeven (samen met Karin Kaçi en Madeleine Fricke) tot een komedie bewerkte, zijn alle personages liefdevol neergezet, schrijft Susan Vahabzadehin de Süddeutsche Zeitung: ‘De coole Steffi met haar Zwitserduits, Eva die ooit een seksbom was en worstelt met oud worden, de schattige mollige Paula die eindelijk van iemand te horen krijgt dat ze prachtig is, maar helaas in het Arabisch, wat ze niet verstaat. Geen van deze vrouwen is slecht – soms zijn ze ondeugend.’
‘Een vermakelijke, doordachte, maar niet al te diepgaande film’
Hoewel de recensent zich afvraagt of het gegeven genoeg was voor een film, had deze volgens Vahabzadeh door niemand anders gemaakt kunnen worden: ‘Dörrie heeft een heerlijk onbevooroordeelde kijk op haar medemens, liefdevol maar niet blind voor hun fouten.’ Het resultaat: ‘Een vermakelijke, doordachte, maar niet al te diepgaande film.’
Dat Dörrie de juiste persoon was, wordt door de Frankfurter Allgemeine Zeitung volmondig beaamd: ‘Er is geen andere filmmaker in Duitsland die zo gekwalificeerd is (…) om zo’n gevoelig onderwerp aan te pakken. Ze observeert al bijna vijftig jaar de gebruiken in het land, is intercultureel competent (getuige Happy Birthday, Türke! en Kirschblüten & Dämonen [Kersenbloesem & demonen]) en kent alle tussenvormen tussen komedie en drama. De film Freibad is zeker geen “coma” (comedy-drama), maar gewoon een serieuzere poging om de spanningen die in multiculturele samenlevingen ontstaan op een luchtige manier te behandelen.’
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Monumentale ‘City’ in woestijnvallei
LANDART | Michael Heizer begon meer dan vijftig jaar geleden aan een van de grootste kunstwerken ter wereld in het voorouderlijke land van de Nuwu (zuidelijke Paiute) en Newe (westelijke Shoshoni), ongeveer 200 kilometer ten noorden van Las Vegas. Het monumentale werk ‘City’ is nu af en mag bezichtigd worden. In ‘City’ zie je verwijzingen naar oude verdwenen beschavingen: Indiaanse grafheuvels, Meso-Amerikaanse metropolen, en zelfs het Egyptische Luxor is erin te herkennen. Alleen is deze stad van beton. Heizer begon dit kostbare en ambitieuze project eerst met eigen financiering maar kreeg uiteindelijk steun van de in 1998 opgerichte Triple Aught Foundation, die een fonds beschikbaar stelde en de site de komende jaren zal beheren en conserveren.
De kosten van de bouw van de ‘City’ worden geschat op 40 miljoen dollar
Dat de totstandkoming nogal wat voeten in de aarde heeft gehad, is niet verbazend. Het vergde de nodige inspanning om al het materiaal ter plaatse te krijgen en in 2015 moest een coalitie van museumdirecteuren en wijlen Nevada-senator Harry Reid strijden voor de bescherming van het gebied door middel van een openbare petitie en wetgeving die bij het Congres werd ingediend. Heizer denkt dat het project lang zal meegaan. De mooiste kunstwerken van de Inca’s, Olmeken en Azteken werden allemaal geplunderd, met de grond gelijk gemaakt, en hun goud werd omgesmolten. Mocht de City vernield worden, dan verwacht de kunstenaar dat de sloop meer kost dan het materiaal zal opbrengen.
Het kunstwerk is maar een aantal keren per jaar te bezoeken; gratis voor omwonenden en 150 dollar voor anderen, inclusief het vervoer naar de locatie. De kosten van de bouw van de ‘City’ worden geschat op 40 miljoen dollar.
Landart-installatie ‘City’ is vanaf 2 september in Garden Valley, Verenigde Staten te bezoeken
Hair Power
TENTOONSTELLING | Het Wereldmuseum in Rotterdam viert de bijzondere kracht en vele symbolische betekenissen die haar toegeschreven heeft gekregen, van schoonheidsideaal tot politiek instrument. Haar kan zelfs een bijdrage leveren aan een duurzame wereld. Bijvoorbeeld als spons bij een olielek.
Hairpower is tot en met 08/05/2023 te zien in Het Wereldmuseum, Rotterdam
Nieuw album Brian Eno
MUZIEK | Over Foreverandevernomore zei de eigenzinnige producer en songwriter Brian Eno: ‘Net als iedereen – behalve de meeste regeringen op aarde – heb ik nagedacht over onze benauwende, onzekere toekomst, en deze muziek is daaruit voortgekomen.’
Woodshock ’99
SERIE | De driedelige reconstructie Trainwreck: Woodstock ’99 laat aan de hand van archiefbeelden zien datde insteek van deze editie een hele andere was dan de ‘three days of peace and music’ op het muziekfestival der muziekfestivals in 1969. Het doel van de revival in New York was eenduidig: winst maken.
Trainwreck: Woodstock ’99 is te zien op Netflix
Jong en fotograaf
FOTOGRAFIE | Dit najaar laat Foam het werk van een nieuwe generatie kunstenaars zien in de groepstentoonstelling Foam Talent 2022. Vorig jaar nog online, zonder grenzen en zonder muren, maar deze keer is het werk van twintig internationale kunstenaars weer ter plekke te bezichtigen.
Om veelbelovende fotografen te signaleren en te stimuleren is er de Foam Talent Call, waarbij jonge fotografen van overal ter wereld (18 tot 40 jaar) wordt gevraagd hun portfolio’s in te zenden. De geselecteerde kunstenaars krijgen diverse mogelijk-heden aangeboden om hun werk te laten beoordelen en zich verder te ontwikkelen.
Rode draad blijft de focus op de condition humaine en op de meest actuele kwesties van onze tijd
Ook dit jaar geven de inzendingen een goed beeld van de thema’s waarmee de nieuwe generatie fotografen zich bezighoudt. Rode draad blijft de focus op de condition humaine en op de meest actuele kwesties van onze tijd: klimaatverandering, politieke conflicten, discriminatie, ontheemding en sociale onrechtvaardigheid. Lina Geoushy onderzocht het geweld tegen vrouwen in Egypte, terwijl Pavo Marinović zich verdiepte in de archetypen van en vooroordelen over mannelijkheid in voormalig Joegoslavië.
Foam Talent 2022 is van 16/9 t/m 18/01 te zien in Foam, Amsterdam
Ragnar Kjartansson
MULTIMEDIA | De IJslandse kunstenaar Ragnar Kjartansson (1976) maakt van alles: video-installaties, schilderijen, keramiek en muziek. In zijn eerste tentoonstelling in Nederland komt alles aan bod. O ja, en hij staat ook bekend om zijn performances, Woman in E-Mineur (2016) bijvoorbeeld en de serie The End – Venezia: Kjartansson maakte in 2009 144 schilderijen tijdens de Biënnale van Venetië. De videoregistratie van No Tomorrow (2017-2022), een ballet voor acht dansers met acht gitaren – in samen-werking met choreografe Margrét Bjarnadóttir en songwriter Bryce Dessner –, wordt op zes schermen vertoond in De Pont. Speciaal voor deze show maakte hij de installatie Fear & Guilt.
Time changes everything is van 17/9 t/m 29/1 te zien in De Pont, Tilburg
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen
Draken, complotten en ‘lelijke pruiken’
De langverwachte spin-off van Game of Thrones
SERIE | Eind augustus werd op HBO en OCS gelijktijdig de langverwachte prequel van Game of Thrones uitgezonden. Vooralsnog lopen de meningen uiteen. Volgens Bloombergbijvoorbeeld ‘spuwt House of the Dragon vuur’, terwijl de serie voor IndieWire ‘de vlam niet echt nieuw leven inblaast’.
In dit nieuwe seizoen, gebaseerd op het werk van schrijver George R.R. Martin, draait het om Koning Viserys (Paddy Considine), die ‘niet van conflicten houdt, zachtaardig en redelijk is; slechte eigenschappen voor een leider van de Seven Kingdoms,’ aldus Los Angeles Times. Viserys’ dochter, Rhaenyra (Milly Alcock, daarna Emma D’Arcy), is weliswaar drakenrijder, maar geen mannelijke erfgenaam. En dat wekt de machtsbelustheid van Visery’s broer Daemon (Matt Smith).
The Independent noemt de spin-off nog ‘intenser, brutaler, bloediger’ dan de oorspronkelijke serie
The Los Angeles Times is enthousiast: ‘Deze spin-off (…) introduceert subtiele veranderingen in toon en benadering, evenals een breed scala aan nieuwe personages en verhaallijnen.’ Volgens The Guardianbevat ook dit deel alle pre’s van Game of Thrones: bloedige gevechten, lange dialogen in het Hoog-Valyrisch, ‘borsten en billen in bordelen’, ‘lelijke pruiken’, incestueuze verleidingen en natuurlijk draken – alles ‘wat Game of Thrones zo goed maakte toen de serie op zijn best was’, aldus de Britse krant. The Independentnoemt de spin-off nog ‘intenser, brutaler, bloediger’ dan de oorspronkelijke serie.
Maar, zegt The New York Times, ‘er ontbreekt iets’. The Hollywood Reporter denkt te weten wat. ‘Er zijn wel héél veel Targaryens,’ verzucht recensent Daniel Fienberg, zodat op het scherm veel ultraplatinablonde pruiken te zien zijn; de haarkleur die kenmerkend is voor de dynastie. ‘Sommigen staat dat goed, maar dat geldt niet voor iedereen,’ aldus Fienberg. Bovendien symboliseert deze alomtegenwoordigheid volgens hem ‘een gebrek aan diversiteit in karakters, persoonlijkheden en zienswijzen’. Zijn oordeel: ‘Deze spin-off moet zijn identiteit nog vinden.’
Door Laura Weeda
Jax hekelt de engelen
Niet te oud voor TikTok
MUZIEK | ‘Had iemand me toen ik jonger was maar verteld dat elk lichaam anders was,’ zingt Jackie Miskanic in een begin juli uitgebracht nummer dat in de VS inmiddels razend populair is. Toen ze amper een tiener was, verwonderde ze zich over de ondergoedmodellen van Victoria’s Secret, met hun slanke silhouetten. De ‘engelen’ van het lingeriemerk, zoals de modellen ook wel worden genoemd, hadden uitgemergelde wangen en uitstekende botten. Miskanic, artiestennaam Jax, ‘begon te denken dat ze te zwaar was’ en ‘stopte gewoon met eten’, aldus Variety.
Op 26-jarige leeftijd scoorde de Amerikaanse zangeres een hit, genoemd naar het lingeriemerk, waarin ze de stereotypen hekelt die door de modegigant worden overgebracht. Vooral op TikTok was het nummer zeer populair.
De zangeres snijdt niet alleen serieuze onderwerpen aan, maar post ook lollige en experimentele nummers en clipjes
Haar woede wordt vooral belichaamd door ‘een oude heer die in Ohio woont en geld verdient over de ruggen van meisjes zoals ik’, zingt ze in Victoria’s Secret. Zijn naam is Leslie Wexner en hij verdiende miljoenen toen het merk in 1984 werd overgenomen. Nadat de tachtigjarige ervan werd beschuldigd een misogyne cultuur te hebben gecreëerd binnen een bedrijf waar bovendien een gebrek aan diversiteit heerst, moest hij in 2020 zijn functie als CEO verlaten. ‘En wij blijven achter met evenveel complexen als hij dollars heeft,’ zingt Jax.
De zangeres snijdt niet alleen serieuze onderwerpen aan, maar post ook lollige en experimentele nummers en clipjes. ‘TikTok is voor mij een geweldige plek om dingen uit te proberen,’ zegt ze tegen de site NJ. Met 1,4 miljoen volgers op het platform – dat nu 1 miljard gebruikers wereldwijd telt – werkt ze hard aan haar carrière – tot haar eigen verbazing: ‘Ik begrijp het nog steeds niet, ik dacht dat ik misschien te oud was voor TikTok.’
Door Laura Weeda
Old school melodrama mist een passend slot
Britse moslima versus vrijzinnige Française
SPEELFILM | ‘Een oldskool melodrama, vermengd met een eigentijds politiek bewustzijn, dat in het Brexit-tijdperk een bredere crossculturele botsing suggereert.’ Zo typeert criticus Guy Lodge After Love, de eerste speelfilm van de Brits-Pakistaanse regisseur Aleem Khan in Variety. ‘Het is maar een kleine vijftig kilometer van Dover naar Calais maar Het Kanaal scheidt twee compleet tegengestelde werelden: van taal tot religieuze opvattingen en seksuele moraal.’
In After Love worden die verschillen scherp aangezet wanneer Mary uit Dover, moslima, kinderloos en net weduwe geworden, ontdekt dat haar man Ahmed, kapitein op een ferry, jarenlang een relatie had met Geneviève in Calais. Daarop steekt Mary Het Kanaal over om zich te melden bij haar Franse rivale, die haar aanziet voor de nieuwe schoonmaakster. Mary verzwijgt haar ware identiteit en komt zo over de vloer bij Geneviève. In de loop van de film komt ze steeds meer te weten over Ahmeds verleden – zo blijkt hij een zoon te hebben met zijn minnares – terwijl de vrouwen steeds directer met elkaar worden geconfronteerd.
‘Joanna Scanlan in de hoofdrol is verbluffend goed; het acteerwerk is sowieso geweldig’
In The Evening Standard toont Charlotte O’Sullivan zich enthousiast over de film: ‘Joanna Scanlan in de hoofdrol is verbluffend goed; het acteerwerk is sowieso geweldig.’ O’Sullivan begrijpt alleen niet waarom een witte actrice schittert in de hoofdrol: ‘Zoveel Britse films worden er niet gemaakt over moslims.’
Volgens Mattia Pasquini van de Italiaanse filmsite Cinefilos liggen er grote filosofische kwesties ten grondslag aan deze film: ‘Is het mogelijk om jezelf te kennen en wat weten we eigenlijk over de identiteit van een ander?’ Volgens de recensent lukt het de twee vrouwen in After Love ‘elkaar na een spel van leugens en ondanks alle cultuurverschillen te ontdekken en de afwezigheid van hun geliefde te accepteren. Om vooruit te komen is het af en toe nodig de eigen regels te overtreden.’
Tim Robey in The Telegraph heeft juist moeite met de manier waarop de regisseur de hoofdpersonen dichter bij elkaar brengt: ‘Met deze film zet Khan zichzelf terecht op de internationale kaart, maar het verhaal schreeuwt om een heftiger en geloofwaardiger einde. Zo gevoelig en persoonlijk als hij de film opent, zo gelikt zijn de slotscènes.’
After Love van regisseur Aleem Khan draait vanaf 25 augustus in de bioscoop
Door Diederik Samwel
Me-Too vanuit een heel ander perspectief
Alleen al het hoofdpersonage is een kunstwerk
LITERATUUR | De vrouwelijke verteller in Vladimir, de debuutroman van de Amerikaanse Julia May Jonas, doceert Engelstalige literatuur aan de universiteit. Ze loopt tegen de zestig en berust al een tijdje in haar positie als mislukt romancier, wanneer haar man, hoofd van dezelfde faculteit, het middelpunt blijkt van een MeTooschandaal. Ze hebben een open huwelijk waarin de wederzijdse verlangens allang zijn weggeëbd en ze begrijpt alle opwinding rond haar echtgenoot niet zo. Zijn affaires met studentes zijn gedateerd en bovendien, vroeger viel ze zelf ook als een blok voor oudere mannen in een machtspositie. Dan krijgt ze een nieuwe collega, Vladimir. Jong, knap en ook nog eens succesvol als romanschrijver.
In haar ‘energieke’ roman, schrijft Jessica Ferri in de Los Angeles Times, laat Jonas het hoofdpersonage worstelen met de vraag ‘of ze Vladimir zelf wil veroveren of vooral jaloers is op zijn schrijverschap’. Volgens Ferri zet Jonas de hoofdpersoon zo ‘krachtig en vrijmoedig neer dat je als lezer alleen maar wil dat ze telkens andere akelige en gevaarlijke dingen onderneemt’.
Criticus Molly Young vermoedt in The New York Times dat het de auteur niet zozeer is te doen om de vraag of ongewenst gedrag uit het verleden volgens de huidige standaard alsnog moet worden bestraft: ‘Ze wil vooral de venijnige controle op vrouwelijke verlangens naar seks, eten, affectie, geluk, macht en professionele erkenning onderzoeken.’
Een kunstwerk op zich, deze vertelster, met op zijn minst één voet aan de verkeerde kant van de MeToodiscussie
‘Titel en cover vormen een duidelijke waarschuwing dat de lezer te maken krijgt met een ondermijnend en geraffineerd verhaal. Want natuurlijk verwijzen die naar Lolita van Vladimir Nabokov,’ concludeert Maureen Corrigan op het Amerikaanse mediaplatform NPR. Tegelijkertijd vindt Corrigan dat Jonas met Vladimir ook aan de orde stelt hoe we de waarde van literatuur bepalen: ‘Óf we proberen datgene wat ons tegen de borst stuit te onderdrukken. Óf we laten ons meeslepen door wat verwarrend, aanstootgevend en intens verkeerd is. En wie het kunstige Vladimir leest, vermaakt zich daarbij ook nog.’
In haar recensie in The Guardian vindt Lucy Atkins het ‘verbazingwekkend’ dat een debutante ‘zo zelfverzekerd’ voor de dag komt. Het slot van de roman vindt ze daarentegen ‘teleurstellend’ omdat de auteur het niet voor elkaar krijgt de ‘complexe thema’s in bedwang te houden. Maar die prijs is dit verrijkende en intelligente boek alleszins waard.’
Marion Winik had nauwelijks drie pagina’s gelezen of ze voelde zich ‘als was in de handen van de auteur’, schrijft ze in The Washington Post. Ze geniet van het hoofdpersonage, dat ‘zichzelf haarscherp doorgrondt, vertrouwt op haar eigen beoordelingsvermogen en strooit met rake observaties en grappige wijsheden. Een kunstwerk op zich, deze vertelster, met op zijn minst één voet aan de verkeerde kant van de MeToodiscussie.’
Vladimir van Julia May Jonas verscheen half augustus bij uitgeverij De Geus in de Nederlandse vertaling van Inge Pieters
House of the Dragon, de langverwachte spin-off van Game of Thrones, is eind augustus van start gegaan op HBO en OCS. Volgens sommige recensenten bevat dit deel alles wat de oorspronkelijke serie zo goed maakte. Maar niet iedereen is overtuigd.
Eind augustus werd op HBO en OCS gelijktijdig de langverwachte prequel van Game of Thrones uitgezonden. Vooralsnog lopen de meningen uiteen. Volgens Bloombergbijvoorbeeld ‘spuwt House of the Dragon vuur’, terwijl de serie voor IndieWire ‘de vlam niet echt nieuw leven inblaast’.
In dit nieuwe seizoen, gebaseerd op het werk van schrijver George R.R. Martin, draait het om Koning Viserys (Paddy Considine), die ‘niet van conflicten houdt, zachtaardig en redelijk is; slechte eigenschappen voor een leider van de Seven Kingdoms’, aldusLos Angeles Times. Viserys’ dochter, Rhaenyra (Milly Alcock, daarna Emma D’Arcy), is weliswaar drakenrijder, maar geen mannelijke erfgenaam. En dat wekt de machtsbelustheid van Visery’s broer Daemon (Matt Smith).
‘Er zijn wel héél veel Targaryens’
Los Angeles Times is enthousiast: ‘Deze spin-off (…) introduceert subtiele veranderingen in toon en benadering, evenals een breed scala aan nieuwe personages en verhaallijnen.’ Volgens The Guardianbevat ook dit deel alle pre’s van Game of Thrones: bloedige gevechten, lange dialogen in het Hoog-Valyrisch, ‘borsten en billen in bordelen’, ‘lelijke pruiken’, incestueuze verleidingen en natuurlijk draken – alles ‘wat Game of Thrones zo goed maakte toen de serie op zijn best was’, aldus de Britse krant.The Independent noemt de spin-off nog ‘intenser, brutaler, bloediger’ dan de oorspronkelijke serie.
Maar, zegt The New York Times, ‘er ontbreekt iets’. The Hollywood Reporter denkt te weten wat. ‘Er zijn wel héél veel Targaryens’, verzucht recensent Daniel Fienberg, zodat op het scherm veel ultraplatinablonde pruiken te zien zijn; de haarkleur die kenmerkend is voor de dynastie. ‘Sommigen staat dat goed, maar dat geldt niet voor iedereen’, aldus Fienberg. Bovendien symboliseert deze alomtegenwoordigheid volgens hem ‘een gebrek aan diversiteit in karakters, persoonlijkheden en zienswijzen’. Zijn oordeel: ‘Deze spin-off moet zijn identiteit nog vinden.’
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Zonder grenzen
FILM | Onlangs, schijnbaar uit het niets, kondigde de Amerikaanse succesregisseur Jordan Peele de naam van zijn derde film aan: Nope, slang voor ‘nee’, meestal gebruikt om verdere discussie te ontmoedigen. Ook liet hij de poster van zijn nieuwste film zien: een foto van een onheilspellende wolk die boven een bergdorp zweeft. Waar de film precies over gaat, werd niet meteen duidelijk. Wel zei Peele dat hij weer een spektakel wilde maken. Verontrust over de toekomst van de cinema, schreef hij Nope, The Great American UFO Story.
Peele is acteur, komiek, scenarist en regisseur; hij trad jarenlang op bij het comedy-collectief Boom Chicago in Amsterdam. In zijn debuutfilm Get Out overrompelde hij menig bezoeker met zijn keiharde kritiek op ingebakken racisme, juist bij mensen met hardnekkige goede bedoelingen, door op een rauwe en komische manier te laten zien hoe ongemakkelijk het is om zwart te zijn in een witte wereld.
Horror is een geschikt genre voor sociale satire doordat de ongeschreven afspraak met het publiek is dat alles mag
Dat horror een geschikt genre is voor sociale satire, komt volgens Peele doordat de ongeschreven afspraak met het publiek is dat alles mag; er zijn geen ontoelaatbare grenzen, je mag de diepste angsten aansnijden in de veilige omgeving van het medium. Datzelfde geldt voor satire. Die twee genres samen-gevoegd blijken een perfect paar te vormen.
In Los Angeles, waar de film in première ging, waren de eerste reacties volgens Variety eensluidend lovend. De draai die Peele maakte naar sciencefiction leverde hem de vergelijking op met een van ’s werelds voornaamste regisseurs, Steven Spielberg.
Nope is vanaf 18 augustus in de bioscoop te zien.
Where Is Home?
MUZIEK | Cellist Abel Selaocoe, geboren in Zuid-Afrika en opgeleid in Engeland, plaatst westerse en niet-westerse muziek naast elkaar, van Bach tot beatboxing. In Where Is Home? laat hij zich inspireren door familie en aanverwante thema’s. Met het Bantu Ensemble in het Concertgebouw, Amsterdam, 7/8.
Where Is Home? is met het Bantu Ensemble op 7 augustus te zien in het Concertgebouw, Amsterdam.
Couture-koningin
MODE | De Chinese modekoningin Guo Pei, bekend van de enorme gele creatie die popster Rihanna in 2015 droeg naar het Met Gala in New York, is het toonbeeld van exquise vakmanschap, weelderig borduurwerk en onconventionele kledingtechnieken. Ook al vlogen de meme’s in de rondte waarin Rihanna’s jurk als grote omelet werd afgebeeld.
In de ontwerpen van Guo Pei, smelten de invloeden van China’s keizerlijke verleden samen met de grandeur van het Europese hofleven, architectuur en de botanische wereld. Couture Fantasy, is de eerste uitgebreide tentoonstelling van haar baanbrekende werk. De tentoonstelling omvat meer dan 80 ensembles uit de afgelopen twee decennia. In Close Upvertelde zij soms wel vijftigduizend uur aan één kledingstuk te besteden. Inmiddels werken een kleine 500 borduursters voor Pei.
Guo Prei: Couture Fantasy is tot 5 augustus te zien in Fine Arts Museum, San Francisco.
Vergeten verhalen
THEATER | De Amerikaan Taylor Mac maakt al twintig jaar internationaal bekroonde voorstellingen. A 24-Decade History of Popular Music is zijn subjectieve geschiedenis van de VS sinds 1776, verteld vanuit het perspectief van groepen wier verhalen vaak worden ‘vergeten, verworpen of begraven’.
A 24-Decade History of Popular Music is tot en met 6 augustus te zien in het Internationaal Theater Amsterdam.
Licht, vorm en pastelwolken
BEELDENDE KUNST | Pitzhanger Manor, het landgoed van de Britse architect Sir John Soane (1753-1837) in West-Londen, presenteert een solo-tentoonstelling van kunstenares Rana Begum (Bangladesh, 1977). Haar opvallende werken verkennen de perceptie van licht, kleur en vorm en doen de grenzen vervagen tussen beeldhouwkunst, architectuur, design en schilderkunst.
Omdat Soane in Pitzhanger op een in-genieuze manier met licht speelde, is Begum een voor de hand liggende keuze. Ze was dan ook getroffen door de sierlijkheid van Soanes kamers, ‘alsof je voortdurend in het licht staat’. Ze wilde dat haar expositie Dappled Light daarop zou reageren en nam de zichtlijnen en ingewikkelde decoratieve schema’s binnenin mee in haar ontwerp.
Nieuw is een grote zwevende installatie van gaas met zachte geometrische wolken in pasteltinten die tot de on-eindigheid kunnen worden aangevuld – zo lijkt het. Ook te zien is Begums eerste videowerk, dat het vluchtige licht vastlegt in een bos, terwijl ze door de seizoenen fietst.
Rana Begum: Dappled Light is tot 11 augustus te zien in Pitzhanger Manor & Gallery, Londen.
Beste dansers en grote beloften
Tijdens Summer Dance Forever komen dansers van over de hele wereld een week naar Amsterdam. Omschreven als ‘een internationaal dansfeest met het beste van vandaag en de grote beloften van morgen’.
Summer Dance Forever is op 24 augustus op verschillende locaties in Amsterdam te zien.
De bestseller Pachinko van de Koreaans-Amerikaanse auteur Min Jin Lee is vijf jaar na verschijning bewerkt tot tv-serie. Volgens de internationale filmpers zit de wereld op meer series als deze – waarin mensen van kleur centraal staan – te wachten.
In 2017, toen film- en tv-agent Theresa Kang-Lowe de grootse roman Pachinko las, waarin Min Jin Lee schrijft over vier generaties van een arme Koreaanse familie die naar verschillende plekken emigreert, had ze niet verwacht dat deze de aandacht van Hollywood zou kunnen trekken. Vijf jaar later verschijnt het eerste seizoen van Pachinko – met Kang-Lowe als uitvoerend producent – op Apple TV+. In tegenstelling tot Hollywoods decennialange overtuigingen blijken kijkers gewoon bereid om ‘ondertitels te lezen en verhalen van over de hele wereld te consumeren waarin mensen van kleur centraal staan’, schrijft TIME.
Pachinko is de tweede roman van Lee, die Koreaans-Amerikaans is en gefascineerd raakte door de strijd van Koreaanse immigranten in Japan in de twintigste eeuw. Hoofdpersoon is Sunja, geboren in de vroege jaren 1900, die stoïcijns het lijden van iedereen om haar heen absorbeert terwijl ze de ene crisis na de andere (de Japanse kolonisatie van Korea, de atoombommen op Japan) doorstaat.
‘In dit familieverhaal wordt de rijkheid van proza gecombineerd met de specifieke voordelen van televisie’
De door TIME benoemde bereidheid van de kijker wordt door de recensies weerspiegeld. IndieWirenoemt de serie een ‘liefdevol vervaardigde paradox, die de moeite waard is om je aan over te geven’. Die paradox zit hem erin dat sommige delen van het verleden invoelbaar zijn, bijvoorbeeld waar het aankomt op keuzes van ouders die hun kinderen een beter leven willen geven, terwijl andere delen volstrekt ongrijpbaar blijven. Ook London Evening Standard vindt de bewerking van het boek geslaagd, en noemt de serie even groots als het 490 pagina’s tellende boek, en ‘verrukkelijk in zijn uitvoering’. Rolling Stoneprijst de ‘kunstzinnigheid en elegantie’ waarmee het onderwerp wordt behandeld. ‘In dit familieverhaal wordt de rijkheid van proza gecombineerd met de specifieke voordelen van televisie.’
De auteur werkte uiteindelijk niet mee aan het script van de eerste seizoen, bestaande uit acht afleveringen. En hoewel veel recensenten het boek een van de beste noemen die ze het afgelopen jaar hebben gelezen, zijn de grote wijzigingen die scenarioschrijver en producent Soo Hugh in de opbouw heeft aangebracht voor vrijwel niemand een bezwaar. Dat heeft misschien ook met de tijd te maken: ‘De geografie en de individuele gezichten kunnen veranderen, maar verhalen over ontheemding en vluchtelingenervaringen zijn nooit ver van onze huidige realiteit (…). Oekraïne. Syrië. Guatemala,’ aldus The Hollywood Reporter.
Pachinko is te zien op AppleTV+. Het boek is in het Nederlands vertaald door Ineke Lenting en Paul van der Lecq en verscheen bij Meulenhoff.
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Zes maanden over tijd
Ongeboren baby vervult cartooneske hoofdrol
SPEELFILM | In de Noorse film Ninjababy van Yngvild Sve Flikke leeft de 23-jarige Rachel er vrolijk op los: feestjes, drank, soms een pilletje en nu en dan een onenightstand. Tot ze ontdekt dat ze al zes maanden zwanger is. Rachel zit allerminst op een kind te wachten en weet trouwens niet eens wie de vader is. Het aanstaande kind doet mee in de film en geeft in cartooneske animaties commentaar op de personages en situaties. Ze zijn ontleend aan de graphic novel Fallteknikk van Inga Sætres, waarop de film ook is gebaseerd.
Het thema van de film komt Leif Tore Lindø van de Noorse krant Aftenbladet bekend voor, maar wordt naar zijn smaak ‘op een verfrissende manier en met een bitterzoete ondertoon gebracht’. Kristine Kujath Thorp, in de hoofdrol, vindt hij ‘absoluut briljant’. De animaties bezorgen de film volgens Lindø een soort ‘indierocksfeer’, behalve in de dialogen tussen moeder en kind: ‘Dan zijn ze overbodig: het enige minpuntje van deze filmtraktatie.’
De ‘heerlijk gekke humor, de vindingrijkheid en de woeste energie’ in Ninjababy doen Jan-Olov Andersson van het ZweedseAftonbladet denken aan de vroege films van Danny Boyle, zoals Trainspotting (1996) en A Life Less Ordinary (1997). Bovendien werd hij ‘gegrepen door het onverwacht voor de hand liggende einde’.
‘Door de bijtende humor en de open, losse toon komen de hoofdpersonen volstrekt authentiek over’
‘Door de bijtende humor en de open, losse toon komen de hoofdpersonen volstrekt authentiek over,’ schrijft Sarah Stutte in Kino-Zeit. ‘Daardoor komt het wispelturige en onvolwassen gedrag van de hoofdpersoon prima uit de verf.’ Het is te danken aan het ‘sympathieke, hartverwarmende spel van Thorpe dat we een eerlijk inzicht krijgen in het leven van een vrouw op zoek naar haar plek in de wereld’.
David Rooney stelt in The Hollywood Reporter dat de regisseur ‘behendig de clichés over aanstaand moederschap en het vaste recept voor romcoms omzeilt’. Wat werkt in de film is niet zozeer de ‘Look Who’s Talking-achtige gimmick als wel het genot om toe te kijken hoe feilbare personages zich een weg banen door een heikele situatie’.
Ninjababy van regisseur Yngvild Sve Flikke draait vanaf 21 april in de bioscoop.
Door Diederik Samwel
Ninjababy
135 street art kunstenaars
Biografie in beelden
FOTOGRAFIE | De Deense fotograaf Søren Solkaer (1969) maakte naam met portretten van popmuzikanten als U2, Björk, Patti Smith en Amy Winehouse. Tijdens een wandeling door Melbourne in 2012, waar hij de bijbehorende expositie had geopend, kwam hij op het idee om de beoefenaars van een heel ander genre vast te leggen: graffiti en straatkunst. Vervolgens bezocht Solkaer vijf jaar lang dertien wereldsteden om in totaal 135 kunstenaars bij een van hun werken in beeld te brengen.
In zijn bespreking voor The Sydney Morning Herald schrijft Michael Dwyer dat Solkaer zijn kader en enscenering zo kiest dat ‘elke foto een verhaal vertelt waar een filmmaker hooguit aan kan tippen’. Tegelijkertijd laat de expositie Surface volgens hem goed zien ‘hoe graffiti zich de afgelopen jaren tot een volwassen kunstvorm heeft ontwikkeld’.
‘De fotograaf is er vooral op uit de mythe van zijn subject te vergroten’
The Edinburgh Newsis minder enthousiast over het werk van Solkaer. De recensent vindt dat hij voornamelijk boeken produceert die ‘het goed doen op de koffietafel. De fotograaf is er vooral op uit de status of mythe van zijn subject te vergroten en niet om de kijker een diepere of andere kijk op hen te verschaffen.’
Angie Kordic van het Zwitserse digitale kunstplatformWidewalls vindt dat hij dat juist wel doet: ‘Boven op het dak, in smalle steegjes of rond een treinstation; Solkaer draagt zowel de geest van het kunstwerk als de manier waarop de kunstenaar naar de wereld kijkt op ons over.’
De criticus van het onlinemagazine Brooklyn Street Art noemt het alleen al bewonderenswaardig dat Solkaer zo veel straatkunstenaars, al dan niet herkenbaar, voor zijn lens heeft gekregen. ‘De fotograaf gaat te werk volgens de Tsjechische traditie: als een biograaf. Door zijn kadrering en orkestratie ziet hij kans de onderscheidende elementen van elke kunstenaar, diens stijl en werkwijze in één beeld te vangen.’
De expositie Surface van Søren Solkaer is tot en met 25 september te zien in Fotomuseum aan het Vrijthof in Maastricht.
Door Diederik Samwel
Surface
Koreaanse roman verfilmd
De wereld is klaar voor series als Pachinko
SERIE/BOEK | In 2017, toen film- en tv-agent Theresa Kang-Lowe de grootse roman Pachinko las, waarin Min Jin Lee schrijft over vier generaties van een arme Koreaanse familie die naar verschillende plekken emigreert, had ze niet verwacht dat deze de aandacht van Hollywood zou kunnen trekken. Vijf jaar later verschijnt het eerste seizoen van Pachinko – met Kang-Lowe als uitvoerend producent – op Apple TV+. In tegenstelling tot Hollywoods decennialange overtuigingen blijken kijkers gewoon bereid om ‘ondertitels te lezen en verhalen van over de hele wereld te consumeren waarin mensen van kleur centraal staan’, schrijft TIME.
Pachinko is de tweede roman van Lee, die Koreaans-Amerikaans is en gefascineerd raakte door de strijd van Koreaanse immigranten in Japan in de twintigste eeuw. Hoofdpersoon is Sunja, geboren in de vroege jaren 1900, die stoïcijns het lijden van iedereen om haar heen absorbeert terwijl ze de ene crisis na de andere (de Japanse kolonisatie van Korea, de atoombommen op Japan) doorstaat.
‘In dit familieverhaal wordt de rijkheid van proza gecombineerd met de specifieke voordelen van televisie’
De door TIME benoemde bereidheid van de kijker wordt door de recensies weerspiegeld. IndieWirenoemt de serie een ‘liefdevol vervaardigde paradox, die de moeite waard is om je aan over te geven’. Die paradox zit hem erin dat sommige delen van het verleden invoelbaar zijn, bijvoorbeeld waar het aankomt op keuzes van ouders die hun kinderen een beter leven willen geven, terwijl andere delen volstrekt ongrijpbaar blijven. Ook London Evening Standard vindt de bewerking van het boek geslaagd, en noemt de serie even groots als het 490 pagina’s tellende boek, en ‘verrukkelijk in zijn uitvoering’. Rolling Stoneprijst de ‘kunstzinnigheid en elegantie’ waarmee het onderwerp wordt behandeld. ‘In dit familieverhaal wordt de rijkheid van proza gecombineerd met de specifieke voordelen van televisie.’
De auteur werkte uiteindelijk niet mee aan het script van de eerste seizoen, bestaande uit acht afleveringen. En hoewel veel recensenten het boek een van de beste noemen die ze het afgelopen jaar hebben gelezen, zijn de grote wijzigingen die scenarioschrijver en producent Soo Hugh in de opbouw heeft aangebracht voor vrijwel niemand een bezwaar. Dat heeft misschien ook met de tijd te maken: ‘De geografie en de individuele gezichten kunnen veranderen, maar verhalen over ontheemding en vluchtelingenervaringen zijn nooit ver van onze huidige realiteit (…). Oekraïne. Syrië. Guatemala,’ aldus The Hollywood Reporter.
Pachinko is te zien op AppleTV+. Het boek is in het Nederlands vertaald door Ineke Lenting en Paul van der Lecq en verscheen bij Meulenhoff.
Door Laura Weeda
Pachinko
De microkosmos van Eran Kolirin
De boekverfilming van een controversiële Palestijnse schrijver
FILM/BOEK | Aan het begin van Let It Be Morning, de nieuwe film van Eran Kolirin, wordt de bruiloft gevierd van een jong Israëlisch-Arabisch echtpaar wiens verbintenis ‘verdoemd lijkt zelfs voordat deze geconsumeerd is’, zo schrijft het Amerikaans-Joodse tijdschrift Forward.
Het eerste voorteken is dat de duiven die bruid en bruidegom loslaten als symbool van hoop en vrede weigeren weg te vliegen. En inderdaad, op de nacht na de ceremonie sluiten Israëlische strijdkrachten het dorp af, zonder enige kennisgeving of uitleg.
‘Door zijn personages letterlijk gevangen te houden, creëert Kolirin een soort microkosmos’
De bruiloftsgasten en de bewoners stranden ter plaatse, zonder dat contact met de buitenwereld mogelijk is. ‘Door zijn personages letterlijk gevangen te houden, creëert Kolirin een soort microkosmos die hem in staat stelt de sociale en politieke status van de Israëlisch-Arabische gemeenschap te onderzoeken,’ schrijft Variety.
De film is geïnspireerd op het gelijknamige boek uit 2006 van Sayed Kashua, die door Middle East Eye wordt omschreven als ‘een controversiële Palestijnse schrijver’. De Arabische journalist, auteur en scenarioschrijver maakte de zeldzame keuze om in het Hebreeuws te schrijven, omdat hij ‘de taal van de Israëliërs moest spreken om het standpunt van de Palestijnen over te brengen’. Haaretz, het dagblad van Israëlisch links, riep hem uit tot ‘een van de meest invloedrijke Arabische commentatoren van Israël’. Maar in 2014 verliet hij zijn land om zich in de VS te vestigen. Tegen The Guardian zei hij: ‘Toen jonge Joden door de straat begonnen te marcheren, “dood aan Arabieren” riepen en Arabieren aanvielen alleen omdat ze Arabieren waren, wist ik dat ik mijn strijd verloren had.’
Hij was het zelf die filmmaker Eran Kolirin benaderde, die een Palestijnse cast bij elkaar zocht. Maar deze weigerde te komen opdagen bij de vertoning op het filmfestival van Cannes vorig jaar; ‘de film werd gepresenteerd als Israëlisch’, aldus Middle East Eye. Israëlische Arabieren worden sterk aangemoedigd om hun films aldus te presenteren, zodat ze kunnen profiteren van overheidssubsidies. Kolirin zelf zei verheugd te zijn dat zijn film het debat nieuw leven inblaast. ‘Het label “Israëlische film” slaat nergens op. Noemt Scorsese zijn films soms “Amerikaans”? Je kunt deze film noemen wat je wilt. Als je hem als een Palestijnse film wilt presenteren, zal ik zowel vereerd als dankbaar zijn.’
De film Let It Be Morning is in mei in de bioscoop te zien. Het boek is niet in het Nederlands vertaald.
Door Laura Weeda
Let It Be Morning
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
