360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Aldwyths ogen
DOCUMENTAIRE | Onterecht lang een outsider in de kunst-wereld gebleven is de Amerikaanse Mary Aldwyth Dickman. Nu is er de fascinerende documentaire Aldwyth: Fully Assembled, over de kunstenares die het gender uit haar naam haalde en verder ging als Aldwyth toen een conservator het rood in haar werk als menstruatiebloed interpreteerde. Pas na twaalf ongelukken, een scheiding en dertien ambachten stortte zij zich maniakaal op het maken van collages. Zoals het doek Casablanca (classic version) (2003-2006) – geïnspireerd door de Hollywoodklassieker uit 1942, waarin Humphrey Bogart de beroemde filmzin ‘Here’s looking at you, kid’ de wereld in slingerde – dat bestaat uit honderden verschillende ogen van grote en minder grote kunstenaars die zij door de jaren heen verzamelde. Omdat Aldwyth anticipeerde op de vraag van wie die oogballen dan wel allemaal zijn, vermeldde ze aan de zijkant van de collage zorgvuldig welke oog aan wie toebehoort.
Wat ze niet gekregen of gehaald had, kreeg ook een vakje
Veel erkenning kreeg ze niet. Ook dat zette ze om in kunst: in de sculptuur We Regret to Inform You doorboorde ze alle afwijzingen met roestige spijkers. Om een South Carolina Fellowship te krijgen, stuurde ze een drie-dimensionale cv in: een in delen uitklapbaar houten koffertje met tientallen vakjes die elk stonden voor een verworvenheid in haar carrière. Wat ze niet gekregen of gehaald had, kreeg ook een vakje.
In haar propvolle studio staan de tijdschriften waar ze haar materiaal uit haalt in hoge stapels tegen de muur. Want alles wat ze gebruikt moet uit een origineel drukwerk afkomstig zijn. Toen een aandoening haar dat geknip niet meer toeliet, kon ze dankzij een beurs iemand inhuren om dat voor haar te doen. Waar ze dan woonde, wilde een interviewer weten, waarop Aldwyth een matras boven op een werktafel uitrolde en zei: ‘Hier.’
Jon Bernthal
SERIE | De serie We Own This City, gebaseerd op ware gebeurtenissen uit het van Baltimore Sun-verslaggever Justin Fenton, volgt de opkomst en ondergang van de corrupte afdeling moordzaken van agent Wayne Jenkins, gespeeld door Jon Bernthal.
We Own This City, vanaf 25 april te zien op HBO Max.
Beiroet in Berlijn
TENTOONSTELLING | In het Berlijnse Gropius Bau is een heterogene mix te zien van kunstenaars uit de gouden jaren zestig in Beiroet, van de Libanoncrisis van 1958 tot 1975. Vol drang naar vernieuwing en vasthoudende politieke overtuigingen.
Beirut and the Golden Sixties: A Manifesto of Fragility, tot 12 juni te zien in Gropius Bau, Berlijn.
Adolf Mas
FOTOGRAFIE | De Catalaanse fotograaf Adolf Mas werkte voor architecten die hem opdracht gaven hun gebouwen te fotograferen. Ondertussen legde hij met verhalende beelden de Spaanse stad uit het begin van de twintigste eeuw vast.
Los ojos de Barcelona, tot 18 mei te zien in Fundación Mapfre, Barcelona.
Een jaar lang Paul Robeson
TENTOONSTELLING | Burgerrechtenactivist, zanger en acteur Paul Robeson (1898-1976) was een charismatisch en compromisloos leider in de strijd tegen het kolonialisme en het imperialisme. Hij stond op de barricade voor de emancipatie van de zwarte bevolking. In de jaren dertig speelde Robeson de hoofdrol in Othello in Stratford, trok hij in Londen op met toekomstige leiders van Afrika zoals Kenyatta en Nkrumah, werkte hij samen met regisseur Sergei Eisenstein en plande hij een film over de Haïtiaanse revolutionair Toussaint Louverture.
Robeson bleef een onvermoeibare voorvechter van de menselijke waardigheid en verzette zich zijn leven lang tegen het fascisme en racisme. Zijn activisme wordt wel gezien als de basis van de burgerrechtenbeweging. Ook produceerde hij nog eens 250 songs, speelde in 11 speelfilms en stond op talloze podia. Zijn indrukwekkende nalatenschap zal een jaar lang het onderwerp zijn in kunstcentrum West in Den Haag, met films, optredens, opnames, muziek, toespraken en interviews onder leiding van curator Baruch Gottlieb.
The Artist as Revolutionary, tot 4 maart 2023 te zien in Kunstcentrum West, Den Haag.
Zeven jaar ongemak
TENTOONSTELLING | In Amsterdam-Noord is een selectie te zien van internationale kunstenaars die de verschillende aspecten van het fenomeen ‘ongemak’ in hun werk onderzoeken, zowel visueel als conceptueel. In hoeverre manifesteert deze gemoedstoestand zich in de beeldende kunst? Wat veroorzaakt hinder of ongerief in het hoofd van de kunstenaar, of zit het ’m juist in de spanning van het materiaal of het object, en hoe wordt dat zichtbaar?
Maar net zo goed gaat het over ongemak ten opzichte van de hedendaagse politiek, met technologie of de tijd waarin we leven. De expositie Are You Comfortable? toont kunstwerken van zeven kunstenaars, onder wie Jose Dávila, Melanie Smith, William Kentridge en de Spaanse multidisciplinaire kunstenares Alicia Framis, die mode en architectuur gebruikt om maatschappelijke kwesties aan de orde te stellen.
Are You Comfortable?, tot 31 juli te zien in Project Space on the Inside, Amsterdam.
Yellowjackets is een mix van horror, survivaldrama en psychologische thriller, aldus de internationale filmpers. De Amerikaanse serie over een groep tienermeisjes die een vliegtuigongeluk meemaakt, is al snel een cultureel fenomeen geworden.
Toen er vier jaar geleden sprake was van een vrouwelijke versie van William Goldings Lord of the Flies, de klassieker uit 1954 over een groep jongens van een privéschool die op een onbewoond eiland belandt, stond producent en scenarioschrijver Ashley Lyle versteld van de reacties. Deze hadden veelal betrekking op de vermeende ongeloofwaardigheid van het idee dat meisjes tot barbaarsheid konden vervallen. ‘Wat gaan ze doen? Samenwerken tot ze erbij neervallen?’ luidde bijvoorbeeld een van de commentaren. Lyle zag in dat deze reageerder net als vele anderen geen idee had wat tienermeisjes doormaken, terwijl die periode in haar eigen leven – en dat van veel andere vrouwen – op veel vlakken bepalend was geweest.
Zo kwam ze op het idee van de dramaserie Yellowjackets, dat ze samen met haar man Bart Nickerson en producer Jonathan Lisco maakte. Het verhaal speelt zich af in 1996 en het heden, en gaat over een damesvoetbalteam dat in een vliegtuig op weg is naar een kampioenschap, maar onderweg neerstort. Het deel van het verhaal dat zich afspeelt in 2021 (met Juliette Lewis en Christina Ricci) volgt overlevenden van de crash die de veertig naderen en achtervolgd worden door hun verleden.
The New York Timesnoemt het resultaat onder meer ‘een waanzinnige psychologische thriller, die het thema van een volledig vrouwelijke samenleving onderzoekt. Hoewel ze een alternatief bieden voor patriarchale machtsstructuren, zijn de personages in deze serie niet immuun voor conflict en verdeeldheid.’ Volgens het New Yorkse dagblad gelooft niemand na het zien ervan dat vrouwen zachter, genereuzer en beheerster zijn dan mannen.
The Atlantic ziet in de vliegtuigcrash een metafoor voor ‘de ramp van het opgroeien’: ‘In een mengeling van hormonen, bloed en bijtende klucht legt de serie vast hoe meedogenloos en absurd de adolescentie van een jonge vrouw kan zijn.’ The Times spreekt van een genre-mash-up van survivaldrama, highschoolfilm en horror, met een vleugje Blair Witch Project, ‘wat er veel beter uitziet dan het op papier klinkt’. Vogue noemt de serie al even beangstigend als onmisbaar, en prijst het feit dat adolescentie serieus wordt genomen zonder in stereotypen te vervallen. ‘Er komen maar weinig naakte lichamen en oppervlakkige gesprekken in voor’, meent ook NYT. ‘Al hebben de meisjes wel een eetstoornis: ze verslinden elkaar.’
Wired probeert te verklaren hoe Yellowjacket als snel ‘een cultureel fenomeen’ is geworden: ‘Zeldzaam goede recensies, zeer goede mond-tot-mondreclame en omikron.’ Daarnaast zou het plot vol symbolen, aanwijzingen en knipogen zitten waar internetgebruikers, die graag verdwalen in hypothesen, van smullen, zodat ze alles op sociale media bediscussiëren. Tot slot noemt het maandblad de nostalgie naar de jaren negentig, toen nog geen enkele tiener een smartphone had.
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
De waarheid over de adolescente vrouw
‘Een mix van horror, survivaldrama en psychologische thriller’
SERIE | Toen er vier jaar geleden sprake was van een vrouwelijke versie van William Goldings Lord of the Flies, de klassieker uit 1954 over een groep jongens van een privéschool die op een onbewoond eiland belandt, stond producent en scenarioschrijver Ashley Lyle versteld van de reacties. Deze hadden veelal betrekking op de vermeende ongeloofwaardigheid van het idee dat meisjes tot barbaarsheid konden vervallen. ‘Wat gaan ze doen? Samenwerken tot ze erbij neervallen?’ luidde bijvoorbeeld een van de commentaren. Lyle zag in dat deze reageerder net als vele anderen geen idee had wat tienermeisjes doormaken, terwijl die periode in haar eigen leven – en dat van veel andere vrouwen – op veel vlakken bepalend was geweest.
Zo kwam ze op het idee van de dramaserie Yellowjackets, dat ze samen met haar man Bart Nickerson en producer Jonathan Lisco maakte. Het verhaal speelt zich af in 1996 en het heden, en gaat over een damesvoetbalteam dat in een vliegtuig op weg is naar een kampioenschap, maar onderweg neerstort. Het deel van het verhaal dat zich afspeelt in 2021 (met Juliette Lewis en Christina Ricci) volgt overlevenden van de crash die de veertig naderen en achtervolgd worden door hun verleden.
‘Een waanzinnige psychologische thriller, die het thema van een volledig vrouwelijke samenleving onderzoekt‘
The New York Timesnoemt het resultaat onder meer ‘een waanzinnige psychologische thriller, die het thema van een volledig vrouwelijke samenleving onderzoekt. Hoewel ze een alternatief bieden voor patriarchale machtsstructuren, zijn de personages in deze serie niet immuun voor conflict en verdeeldheid.’ Volgens het New Yorkse dagblad gelooft niemand na het zien ervan dat vrouwen zachter, genereuzer en beheerster zijn dan mannen.
The Atlantic ziet in de vliegtuigcrash een metafoor voor ‘de ramp van het opgroeien’: ‘In een mengeling van hormonen, bloed en bijtende klucht legt de serie vast hoe meedogenloos en absurd de adolescentie van een jonge vrouw kan zijn.’ The Timesspreekt van een genre-mash-up van survivaldrama, highschoolfilm en horror, met een vleugje Blair Witch Project, ‘wat er veel beter uitziet dan het op papier klinkt’. Voguenoemt de serie al even beangstigend als onmisbaar, en prijst het feit dat adolescentie serieus wordt genomen zonder in stereotypen te vervallen. ‘Er komen maar weinig naakte lichamen en oppervlakkige gesprekken in voor’, meent ook NYT. ‘Al hebben de meisjes wel een eetstoornis: ze verslinden elkaar.’
Wiredprobeert te verklaren hoe Yellowjacket als snel ‘een cultureel fenomeen’ is geworden: ‘Zeldzaam goede recensies, zeer goede mond-tot-mondreclame en omikron.’ Daarnaast zou het plot vol symbolen, aanwijzingen en knipogen zitten waar internetgebruikers, die graag verdwalen in hypothesen, van smullen, zodat ze alles op sociale media bediscussiëren. Tot slot noemt het maandblad de nostalgie naar de jaren negentig, toen nog geen enkele tiener een smartphone had.
Yellowjackets is te zien op Canal Plus. Serie 2 is in de maak.
Door Laura Weeda
Gedurfd nieuw album van Rosalía
Flamenco omgesmeed tot pop en reggaeton
MUZIEK | ‘Toen Rosalía in 2018 haar album El mal querer uitbracht, een barok meesterwerk verankerd in plechtige flamencotradities verrijkt met gladde pop, barstte de wereld van de Spaanse artiest open en leek alles tegelijk op haar af te komen’, schrijft Rolling Stone. Er volgde eindeloze lof: ze was een creatief genie. Ze was een held van de avant-garde. Ze had de flamenco gered. De kritiek was al even intens: ze maakte geen authentieke flamenco. Ze was niet origineel. Ze was te commercieel. Ze gebruikte bovendien invloeden van culturen die niet de hare waren.
Met Motomami, dat in maart verscheen, laat de 29-jarige artiest zien dat ze alles geoorloofd vindt wat haar door inspiratie wordt ingegeven. Ze begon als flamencozangeres, en op dit album zijn de invloeden van flamenco en pop bovendien vermengd met reggaeton. ‘AlsBeyoncé of Rihanna zich soul en blues mogen toe-eigenen om pop te maken, waarom zou ik dan niet hetzelfde mogen doen met flamenco?’ citeert El País Semanalde muzikant. Het weekblad spreekt van een ambitieuze verzameling composities die Rosalía’s reis van de afgelopen drie jaar, waarin ze deels in de VS verbleef, beschrijven. ‘Omdat ik constant in ontwikkeling ben, evolueert mijn muziek met mij mee. Ik word blootgesteld aan de invloeden van vrienden uit Puerto Rico, de Dominicaanse Republiek, de Verenigde Staten… Dat juich ik toe.’
Maar volgens muziekcriticus Diego A. Manrique brengt deze houding ook een artistiek risico met zich mee: ‘Met El mal querer liep Rosalía voorop: ze leek op niemand. Met Motomami maakt ze deel uit van een Caribische trend en is haar originaliteit verwaterd’, schreef hij in El País. Ook Rolling Stone wijst op de mogelijke keerzijde van Rosalía’s neiging haar instincten en impulsen te volgen, waar ze haar ook naartoe leiden. ‘Motomami is vaak meer geïnteresseerd in het afbreken van muren dan in de gevolgen daarvan. Daaruit spreekt moed, maar de vrijheid die Rosalía voelt om iets te doen betekent niet altijd dat ze het ook daadwerkelijk moet doen.’
Door Laura Weeda
De onweerstaanbare aantrekkingskracht van de macht
Parade van duistere en corrupte zielen
LITERATUUR | Tien jaar lang onderzocht de Britse politicoloog Brian Klaas verschillende machtsvormen om antwoord te krijgen op de vraag waarom er toch zoveel tirannen, dictators en corrupte figuren aan de knoppen zitten. Hoe komen deze leiders aan de macht, waarom laat de omgeving dit gebeuren en wat valt er tegen te beginnen? Voor zijn boek Corruptible reisde Klaas de wereld rond om staatshoofden en CEO’s maar ook de autoritaire directeur van een woningbouwvereniging of een kannibalistische stammenleider te doorgronden.
‘Als er iets duidelijk wordt in dit boek is het dat onze wereld vol zit met systemen die corrupte figuren aantrekken en aanmoedigen’, concludeert Brian Tanguay in California Review of Books.
Criticus Jason Pack van nieuwssite Insidearabia.comnoemt het onderzoek van Klaas van grote waarde voor de nadere bestudering van de machtssystemen in het Midden-Oosten, waar het nogal eens ontbreekt aan controle over de macht. Klaas illustreert dat volgens Pack ‘glashelder’ met de werkwijze van de Belgische koning Leopold II. Die hanteerde in eigen land een transparante en liberale regeerstijl, maar manifesteerde zich in Congo als ongekend wrede heerser. ‘Waar dat verschil vandaan kwam? In België had hij met toezicht en regelgeving te maken; in de kolonie waren die geheel en al afwezig.’
In Corruptible laat Klaas ook zien dat het vanaf de zijlijn gemakkelijk is om te oordelen, schrijft Colin Freeman in de Telegraph. Zo liet de Thaise ex-premier Abhisit Vejjajiva tijdens straatprotesten 87 burgers doodschieten: ‘Maar wat zouden wij in zijn plaats gedaan hebben in de wetenschap dat we de verantwoordelijkheid dragen voor de levens van honderdduizenden gelijkgestemden?’ Freeman noemt het boek van Klaas een ‘onderhoudend geschreven gids langs duistere zielen van machthebbers’, maar denkt niet we nu een handleiding hebben om ‘de Putins van deze wereld het hoofd te bieden’.
In The Washington Post vindt Rachel Kleinfeld dat het betoog van Klaas verontrustender was geweest als hij het niet zo geestdriftig had opgeschreven. ‘Omdat hij de lezer vooral ook wil vermaken, verlies je haast uit het oog hoe goed narcistische psychopaten in staat zijn hun charisma in te zetten en zo de boel te manipuleren en te intimideren.’
Corruptible van Brian Klaas, vertaald door Irene Paridaans als Macht, verscheen begin maart bij uitgeverij Nieuw Amsterdam.
Door Diederik Samwel
Japans meesterwerk als intiem fresco
Regisseur geeft het stuur uit handen
SPEELFILM | Afgaand op de internationale kritieken moet het raar lopen wanneer Drive my car van Ryusuke Hamaguchi dit jaar niet in de prijzen valt bij de Oscaruitreiking. ‘Een meesterwerk’, oordeelt Justin Chang van de Los Angeles Times. ‘Over hoe acteren het leven benadert, terwijl het leven een mate van acteren vereist. Over taal en het vertellen van verhalen waarbij kunst en leven elkaar niet zozeer navolgen als wel omarmen. Per scène gebeurt meer dan in sommige complete films.’
De speelfilm is gebaseerd op een kort verhaal van Haruki Murakami over acteur/regisseur Yusuke, gespecialiseerd in meertalige bewerkingen van toneelstukken van Anton Tsjechov. Aan zijn volmaakte huwelijk met scenarioschrijfster Oto komt abrupt een einde, waarvan de toedracht onduidelijk is. Twee jaar later krijgt Yusuke tijdens een theaterfestival een auto met vrouwelijke chauffeur toegewezen die een vergelijkbaar trauma met zich meedraagt.
‘Een fascinerend intiem fresco dat geleidelijk uitgroeit tot een fijnzinnige psychologische studie‘
Recensent Marc-André Lussier van het Canadese dagblad La Pressenoemt het een van de beste films van 2021. Hij kan er niet mee zitten dat er in drie uur niets spectaculairs gebeurt: ‘De film is van begin tot eind doordrongen van gratie. Een fascinerend intiem fresco dat geleidelijk uitgroeit tot een fijnzinnige psychologische studie.’
Voor The New York Times moet criticus Manohla Dargis zich inhouden om de filmstijl niet minimalistisch te noemen, zo functioneel is Hamaguchi in haar ogen te werk gegaan: ‘Camerawerk, licht, geluid en montage zijn ingehouden en perfect gedoseerd. Deze film besluipt je en wiegt je heen en weer met kraakheldere beelden die nergens de aandacht afleiden van het verhaal.’
Anke Leweke kreeg het gevoel dat ze Drive my car heeft ondergaan, schrijft ze in Die Zeit: ‘Halverwege de film laat de regisseur zich ontvallen dat hij met zo’n chauffeur niet eens merkt dat hij in de auto zit. Zo is het ook met deze film. Je hebt niet in de gaten dat je in de bioscoop zit. Je kijkt naar twee mensen die geleidelijk weer tot leven komen.’
Drive my car van regisseur Ryusuke Hamaguchi draait vanaf 24 maart in de bioscoop.
Dat Volodymyr Zelensky, voordat hij in april 2019 president van Oekraïne werd, in zijn land bekend werd met de televisieserie Dienaar van het volk, is inmiddels bij veel mensen bekend. Hij vervulde de rol van een leraar die tegen wil en dank staatshoofd wordt. Maar wat voor serie is het eigenlijk?
Critici en kijkers zijn sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne verbijsterd en verbluft over het profetische karakter van fictieve televisieserie Dienaar van het Volk die momenteel in een aantal Europese landen wordt uitgezonden. In Frankrijk bijvoorbeeld door de zender Arte, die zoals Courrier international schrijft, deze teaser gebruikt. In Nederland zijn de eerste twee seizoenen te zien op YouTube, met automatische ondertiteling in het Engels.
‘Het is geen gemakkelijke serie om naar te kijken’, schrijft Victoria Segal in haar recensie voor de Britse krant The Times, nadat ze op 6 maart de eerste drie afleveringen zag op het Britse Channel 4. Een ‘must watch’ noemt Segal de serie waarin Zelensky ‘als Vasyl Petrovitsj Goloborodko, een ‘“geschiedenisleraar uit Kiev”, met 67 procent van de stemmen president van Oekraïne wordt nadat zijn tirade tegen politieke “klootzakken” viraal is gegaan’.
Het eerste seizoen van de komedie, die tussen 2015 en 2019 in Oekraïne werd uitgezonden, werkt voor Segal op wrange manier als ‘een tijdmachine doordat het het normale leven in Kiev laat zien: een verjaardagsfeestje, ruzies over een parkeerplaats, een klaslokaal vol praatgrage middelbare scholieren, iemand die op de fiets door een nog ongerepte stad rijdt…’ Het is onmogelijk, aldus Segal, om niet ‘geschokt en ontdaan’ te zijn door deze beelden, die uit een andere tijd lijken te stammen.
En het is uiteraard nog verontrustender dat de hoofdpersoon in Dienaar van het Volk niemand minder is dan Volodymyr Zelensky: de voormalige acteur die in 2019 president van Oekraïne werd en die inmiddels voor de hele wereld het symbool is geworden van het Oekraïense verzet tegen de invasie door Vladimir Poetin.
Zelenksy’s handtekening
De Italiaanse krant La Repubblica schrijft dat Dienaar van het Volk, dat drie seizoenen lang werd uitgezonden door het Oekraïense kanaal 1+1, ‘Zelensky’s handtekening draagt in vrijwel elke scène’. Volgens het Italiaanse dagblad werd de serie geproduceerd door Kvartal 95, de productiemaatschappij van Zelensky, waar overigens een luchtje aan zit, omdat het bedrijf opdook in de Pandora Papers. Zelensky werkte niet alleen als acteur mee aan de serie, maar ook als ‘bedenker, scenarist en regisseur, samen met Andriy Jakovlev en Oleksiy Kiriosjenko’.
De serie is volgens La Repubblica een ‘zotte vertelling’ over een geschiedenisleraar die president van zijn land wordt dankzij een video waarin hij corruptie aan de kaak stelt. Het is een verhaal in de vorm van een ‘populistische droom’, dat zo’n groot succes werd in Oekraïne dat ‘Zelensky en andere medewerkers van Kvartal 95 in maart 2018 een politieke partij oprichtten met de naam Dienaar van het Volk, waarmee de voormalige komiek in het voorjaar van 2019 de presidentsverkiezingen won.
‘Het is een intelligente, interessante en goed geacteerde satire’
Stuart Heritage, tv-journalist van The Guardian, schrijft dat het kijken naar de serie ‘een beter begrip geeft van de oorsprong en de politieke overtuigingen van de man die nu heldhaftig zijn natie verdedigt tegen tirannie’. Het is niet alleen ‘een belangrijk historisch document’, volgens Heritage, maar hij is ook te spreken over de kwaliteit ervan: ‘het is een intelligente, interessante en goed geacteerde satire, die overkillvermijdt en een duidelijk standpunt biedt.’
‘Britse critici hadden misschien een positief vooroordeel toen ze op Channel 4 naar Dienaar van het Volk gingen kijken, maar het programma had dat zeker niet nodig om aanbevolen te worden, vindt ook de criticus van Financial Times.
De Amerikaanse journalistieke site Quartz merkte vorige week op dat het uitbreken van de Russische invasie in Oekraïne heeft geleid tot een heropleving van de nieuwsgierigheid naar deze serie, die tot dan toe niet veel belangstelling had gewekt buiten het eigen land. Ooit werd de serie in de VS uitgezonden op Netflix, maar daarna was hij alleen nog beschikbaar op YouTube, in een versie met Engelse ondertitels, aldus Quartz.
Rechtenverkoop
Daar is nu verandering in gekomen. ‘Omroepen over de hele wereld kopen de rechten op Zelensky’s Dienaar van het Volk’, aldus Quartz. ‘Volgens Eccho Rights, het bedrijf dat de serie internationaal distribueert, is de verkoop aan omroepen de afgelopen dagen drastisch gestegen.’ Onder meer ‘MBC in het Midden-Oosten, ANT 1 in Griekenland en PRO TV in Roemenië hebben de serie gekocht, volgens Eccho Rights. De groep heeft ook overeenkomsten gemeld met omroepen in Bulgarije, Moldavië, Estland, Finland en Georgië.
In de begindagen van de oorlog, aldus Quartz, ‘begonnen kijkers clips te verspreiden die nu surrealistisch lijken. In één ervan, die onderzoeksjournalist Vera Bergengruen van Time op Twitter plaatste, krijgt de fictieve president een telefoontje van de voormalige Duitse bondskanselier Angela Merkel. Ze biedt Oekraïne aan tot de Europese Unie toe te treden, maar realiseert zich dan dat ze zich vergist heeft: ze dacht dat ze de president van Montenegro aan de lijn had.’
Het is bizar en pijnlijk om de aanvankelijke blijdschap en de daarop volgende teleurstelling te zien van acteur Zelensky in de wetenschap dat president Zelensky begin maart daadwerkelijk het Oekraïense lidmaatschap van de EU heeft aangevraagd. Dergelijke toevalligheden maken het kijken naar de serie tot een uitzonderlijke ervaring.
Na dertig jaar wil het Nigeriaanse publiek iets nieuws. Onder de hashtag #WeWantNewNollywood voeren fans actie voor een minder commerciële en meer integere filmindustrie in Nigeria.
Na de release van de Nigeriaanse serie Chief Daddy 2 op Netflix ging er een storm van tweets onder de hashtag #WeWantNewNollywood de sociale media over, meldt OkayAfrica. De eerste reeks van de komedie bracht 385 miljoen naira (ruim 800.000 euro) op en in Nigeria werd reikhalzend uitgezien naar het vervolg. Maar fans spotten met ‘de montage, het acteerwerk en de dunheid van de plot’, aldus de Afrikaanse culturele en politieke nieuwssite. Nollywood-films zouden steeds hetzelfde recept toepassen: populaire acteurs, welvarende buitenwijken en droneopnames van oriëntatiepunten. ‘Dit zijn legecalorieënproducties’, aldus de site.
Ook Africa Arguments uitte felle kritiek: ‘De Nigeriaanse filmindustrie is grotendeels gebouwd op het nastreven van de grootst mogelijke commerciële levensvatbaarheid, in plaats van artistieke expressie en integriteit’. Het pan-Afrikaanse platform brengt in herinnering dat Nollywood werd geboren na een film uit 1992, Living in Bondage, over een man die zijn vrouw ritueel offerde om rijk te worden. Na het plotselinge succes volgde een hele reeks films die alle waren gebaseerd op het ‘goed triomfeert over kwaad’-principe.
De site merkt ook op dat Nigeria, ondanks het feit dat het de op een na grootste filmindustrie ter wereld heeft, geen geloofwaardige filmscholen heeft. ‘Er is ruimte nodig voor kritiek en discussie, zoals filmclubs en filmfestivals. Kortom, het land moet investeren in zowel zijn toekomstige filmmakers als zijn toekomstige bioscoopbezoekers’, om tegemoet te komen aan een veeleisender publiek.
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Popicoon keert terug naar zijn oorsprong
Roman verpakt in een liedje van drie minuten
MUZIEK | Experimenteren en het verkennen van genres vormt een rode draad in de ruim veertigjarige carrière van de Britse singer-songwriter Elvis Costello (67). Althans, zo denkt Tony Clayton, criticus van The Irish Times, erover. Daarom is het volgens Clayton een verademing dat Costello met zijn nieuwste, tweeëndertigste album A Boy Named If teruggrijpt naar de postpunk en new wave van eind jaren zeventig: ‘Met songs die meteen vlam vatten en daarna aangenaam blijven smeulen.’
In The Sydney Morning Herald schrijft Barry Divola dat Elvis Costello (artiestennaam van Declan MacManus) de critici die hem de laatste jaren een terugkeer naar de stijl van zijn allereerste platen adviseerden op hun wenken bedient. ‘Hoewel hij switcht tussen psychede-lische rock, geëxalteerde ballads en theatrale songs, blijft het album coherent en wordt het nergens gekunsteld.’
Ook Eric Debarnot van de Franse cultuursite Benzine concludeert dat Costello na talrijke omzwervingen terug is bij zijn oude liefde, ‘energieke rock met venijnige en zelfs gewelddadige songteksten’. Of de muzikant in zijn hang naar nostalgie zichzelf kopieert? ‘Welnee, daar zijn de songs veel te sterk voor en zijn teksten te briljant en urgent.’
‘Wie durft er te beweren dat Costello een leeftijd heeft bereikt om gas terug te nemen?’ schrijft John Murphy op de Britse site musicOMH. De muzikant komt naast het album namelijk ook met een kinderboek vol sprookjes voor volwassenen rond hoofdpersonage If (Imaginary Friend). Heel toepasselijk, vindt Murphy: ‘Want Costello is er een meester in om verhalen te verpakken in liedjes van drie minuten. Luister maar naar My Most Beautiful Mistake, daar zit haast een hele roman in.’
Elvis Costello & The Imposters, A Boy Named If is eind januari verschenen.
Door Diederik Samwel
Odyssee van een moderne gastarbeider
Klimaatfictie over wereldwijde honger naar energie
LITERATUUR | Wenzel werkt al jaren op een olieplatform, wanneer voor de kust van Marokko zijn liefdespartner Mátyás verdwijnt, overboord geslagen tijdens een storm. De directie overweegt niet eens een reddingspoging, waarop Wenzel ontslag neemt en door Europa gaat reizen. Om Mátyás’ familie te bezoeken, zijn verleden onder ogen te komen en zichzelf te vinden. Dat is het uitgangspunt van Hoe hoog het water stijgt, de debuutroman van de Duitse dichter Anja Kampmann.
Kampmanns eigenzinnige taalgebruik, ongewone beelden en vreemde gedachtensprongen zorgen voor een ongrijpbaar gevoel van ongefundeerdheid, vindt Andrea Heinz in Der Standard: ‘Precies zoals Wenzel zich moet voelen.’ Heinz beschouwt het boek als een aanklacht tegen het kapitalisme. ‘Hoe bedrijven rijk worden door de wereldwijde honger naar energie, terwijl dat ten koste gaat van de arbeiders.’ Fiona Bell van Chicago Review komt tot dezelfde conclusie. Al moest ze ook denken aan de boeken van James Baldwin en andere ‘grote gay romans’. Met dit verschil dat Kampmann homoseksualiteit niet probeert af te zetten tegen opvattingen in een heteromaatschappij of cultuur- of klassenverschillen wil aanstippen, schrijft Bell.
Anja Kampmanns debuutroman Hoe hoog het water stijgt verscheen half februari bij Prometheus, in vertaling van Roland Fagel.
Door Diederik Samwel
Felle kritiek op Nollywood na nieuwe release
Na dertig jaar wil het publiek iets nieuws
SERIE | Na de release van de Nigeriaanse serie Chief Daddy 2 op Netflix ging er een storm van tweets onder de hashtag #WeWantNewNollywood de sociale media over, meldt OkayAfrica. De eerste reeks van de komedie bracht 385 miljoen naira (ruim 800.000 euro) op en in Nigeria werd reikhalzend uitgezien naar het vervolg. Maar fans spotten met ‘de montage, het acteerwerk en de dunheid van de plot’, aldus de Afrikaanse culturele en politieke nieuwssite. Nollywood-films zouden steeds hetzelfde recept toepassen: populaire acteurs, welvarende buitenwijken en droneopnames van oriëntatiepunten. ‘Dit zijn legecalorieënproducties’, aldus de site.
Ook Africa Arguments uitte felle kritiek: ‘De Nigeriaanse filmindustrie is grotendeels gebouwd op het nastreven van de grootst mogelijke commerciële levensvatbaarheid, in plaats van artistieke expressie en integriteit’. Het pan-Afrikaanse platform brengt in herinnering dat Nollywood werd geboren na een film uit 1992, Living in Bondage, over een man die zijn vrouw ritueel offerde om rijk te worden. Na het plotselinge succes volgde een hele reeks films die alle waren gebaseerd op het ‘goed triomfeert over kwaad’-principe.
De site merkt ook op dat Nigeria, ondanks het feit dat het de op een na grootste filmindustrie ter wereld heeft, geen geloofwaardige filmscholen heeft. ‘Er is ruimte nodig voor kritiek en discussie, zoals filmclubs en filmfestivals. Kortom, het land moet investeren in zowel zijn toekomstige filmmakers als zijn toekomstige bioscoopbezoekers’, om tegemoet te komen aan een veeleisender publiek.
Chief Daddy 2 is te zien op Netflix.
Door Laura Weeda
‘Het verleden heeft een toekomst’
Raoul Peck doorbreekt opnieuw de stilte
DOCUMENTAIRE | ‘Het bestaan van deze film is een wonder,’ verklaart de Haïtiaanse filmmaker Raoul Peck in de vierde en laatste aflevering van zijn nieuwe documentairereeks Exterminate All the Brutes. The Intercept beaamt zijn uitspraak. ‘Tot voor kort was het onmogelijk voor te stellen dat een van de grootste bedrijven ter wereld – [kabel- en satellietoperator] AT&T, eigenaar van HBO (…) – zo’n film zou financieren en uitzenden.’ Time spreekt van ‘de meest radicale en intellectueel stimulerende documentaire die ooit voor televisie is gemaakt’.
In 2017 werd Peck meermaals bekroond voor zijn documentaire I Am Not Your Negro, geïnspireerd op de geschriften van James Baldwin. Met zijn nieuwe werk neemt hij ons mee op ‘een geweldige reis door de tijd en over continenten’, aldus het Amerikaanse weekblad The Nation. ‘De serie is een onverbiddelijke aanklacht tegen racisme, genocide, kolonialisme en de plunderingen van het imperialistische en postimperialistische kapitalisme.’ Peck ‘interpreteert de geschiedenis als het verslag van de overwinnaars en beschouwt de Amerikaanse nationale mythologie als fictie gebaseerd op verondersteld racisme’, schrijft The New Yorker.
Bij de manier waarop hij dit doet, heeft onder meer The New York Timesbedenkingen. Behalve de ‘enigszins monotone vertelling’ betreurt het dagblad ‘de neiging van documentaires om ideeën uit te buiten die in een korte film meer kracht zouden hebben’. Veel van de door de filmmaker ontwikkelde argumenten zijn al bekend, vervolgt de krant. Het resultaat zou daarmee niet ten goede komen aan een didactiek.
The Nation denkt daar anders over. ‘Het verleden heeft een toekomst’, kopt het blad. ‘Voor Peck is het doel (…) om het bewustzijn te vergroten en verandering teweeg te brengen’, benadrukt The New Yorker. ‘Wat hier aan de kaak moet worden gesteld is niet zozeer de realiteit van de genocide op de inheemse Amerikanen, of de realiteit van slavernij, of zelfs de realiteit van de Holocaust; wat aan de kaak moet worden gesteld zijn de gevolgen van deze realiteiten in ons leven en ons leven van vandaag’, aldus Peck zelf.
Hoewel The New Yorker de kritiek van The New York Times deelt, is het eindvonnis positief: ‘De stilte doorbreken is het doel van de film, en dat is gelukt. Hoe Peck het verhaal van witte suprematie vertelt is minder belangrijk dan de alomvattende en indringende kijk die hij biedt.’
Exterminate All the Brutes is onder meer te zien op Arte.tv
De Zuid-Koreaanse politiek filosoof Park Lee Dae-seung stelt dat de hitserie Squid Game van Netflix veel realistischer is dan zij lijkt. En die neiging tot ‘anti-fantasy’ is kenmerkend voor de Zuid-Koreaanse populaire cultuur.
Een van de geheimen van de populariteit van Squid Game ligt in de speciale relatie met de realiteit. De serie is waarachtiger dan je zou denken. Het idee dat een machtig en mysterieus wezen mensen insluit om hun dodelijke spelletjes op te leggen, is al eerder verbeeld, maar dan vooral in het fantasygenre. Het geweld in deze serie daarentegen, hoe extreem ook, is realistisch, waardoor het geheel meer thriller dan horror is.
Een van de schokkendste scènes is die waarin de gastheren van het spel hun maskers afzetten. Het blijken geen almachtige wezens te zijn, maar gewone mensen, net als de gamers. Achter het geweld waarbij bloed in het rond spatte en inwendige organen zijn gemutileerd, zit niet een transcendent wezen, maar zitten echte mensen met een gezicht.‘
Opvallend is dat de Zuid-Koreaanse pers minder aandacht heeft besteed aan de inhoud van de serie dan aan de grote zegetocht van de nationale culturele industrie die Squid Game belichaamt. Misschien is de hel die in de serie wordt weergegeven niet heel schokkend of vreemd voor Koreaanse kijkers, maar de buitenlandse pers kijkt er gefascineerd en met afgrijzen naar.
De wereldwijde rage die de serie heeft ontketend, toont de breedgedragen angst dat zo’n hel bestaat of dat die ons in de toekomst misschien wacht. Invloedrijke internationale media als The New York Times, The Guardian, Le Monde en Der Spiegel publiceerden artikelen waarin de ongelijkheden en het geweld in de Zuid-Koreaanse samenleving worden belicht. En dat heeft Koreaanse kijkers op hun beurt perplex doen staan. Ze zijn er niet meer zo zeker van of ze het wereldwijde succes van dit nationale product moeten vieren of dat ze hun wenkbrauwen moeten optrekken omdat de serie hun samenleving als een hel neerzet.
‘Squid Game is een allegorie van de Koreaanse samenleving, en die is op haar beurt een allegorie van het mondiale kapitalisme’
Die neiging tot ‘anti-fantasy’ is kenmerkend voor de Zuid-Koreaanse populaire cultuur. Scheppers uit Hollywood of Japan geven eerder de voorkeur aan een andere planeet of een verre toekomst om eenvoudig en schaamteloos een metafoor voor sociaal geweld neer te zetten, omdat dat geweld in het echte leven vaak verborgen is. Sommige waarheden kunnen ze niet anders weergeven dan door middel van dystopische of apocalyptische fictie.
Koreaanse kunstenaars daarentegen blinken juist uit door zich te richten op de realiteit. Het kelderappartement in de film Parasite van Bong Joon-ho uit 2019 werkt beter om sociale ongelijkheid te illustreren dan de laatste treinwagon die kriskras over een verwoeste planeet rijdt in Snowpiercer, een film van de Koreaanse regisseur uit 2013. Aangezien het verleden en het heden van Zuid-Korea er zelf van getuigen hoe sociaal geweld werkt, is het niet nodig is om toevlucht te zoeken in het fantasygenre.
Het is lastig om een andere samenleving dan Zuid-Korea te vinden die zo duidelijk laat zien hoe het kapitalisme sociaal geweld reproduceert. Mensen in de toekomst hoeven alleen maar naar de geschiedenis van het land te kijken om het kapitalisme van de eenentwintigste eeuw te begrijpen, vooral als ze willen weten hoe mensen louter als object worden behandeld. Squid Game is een allegorie van de Koreaanse samenleving, en die is op haar beurt een allegorie van het mondiale kapitalisme.
De personages Gi-hun (gespeeld door Lee Jung-jae) en Sang-woo (Park Hae-soo) nemen niet deel aan de games omdat ze arm zijn. Ze worden niet gedreven door een zucht naar rijkdom, maar hopen op een waardig leven zodra hun schulden zijn afbetaald. De spelleider belooft de winnaar niet zomaar winst, maar een morele beloning, namelijk teruggave van de menselijke waardigheid. Maar daarmee stelt hij de deelnemers voor het dilemma of ze bereid zijn te moorden om hun waardigheid terug te krijgen. Het morele gebod om schulden af te lossen drijft hen tot extreem geweld en verandert hen in moordenaars.
Schuld of geen schuld
Armoede en grote schuldenlast liggen in elkaars verlengde, maar veroorzaken op verschillende manieren ongelijkheid en geweld. Veel van de tragedies die zich in arme landen hebben voorgedaan, ontstonden door hun schulden aan westerse landen. Het sociale geweld dat ontstond in Zuid-Korea na de economische crisis van 1997 was niet te wijten aan de armoede van de staat, maar aan de schuldenlast. Het huidige kapitalisme is niets anders dan een mondiaal systeem van schulden waarin het financiële kapitaal heerst, dankzij het lenen van geld.
Het verschil tussen schuld of geen schuld is niet hetzelfde als het verschil tussen arm en rijk, want ook iemand die rijk is kan in de schulden komen. Sterker, schrijft hij, je kunt alleen maar rijk worden door schulden aan te gaan. Want een ‘rijke’ is niet alleen iemand met veel geld, maar ook iemand die grote schulden aankan.
Het daadwerkelijke probleem schuilt niet in de enorme kloof tussen arm en rijk, maar in de ongelijkheid tussen degenen die steeds meer verdienen aan schulden en degenen die verpletterd worden onder een schuldenberg. Het meest extreme geweld begint niet wanneer een kapitalist de armen uitbuit, maar wanneer financiers geld lenen aan de armen. Het verschil tussen ‘uitbuiting’ en te betalen ‘rente’ is net zo groot als het verschil tussen arbeider en slaaf.
‘De publieke opinie richt haar aandacht en woede ondertussen niet op sociale ongelijkheid, maar op de kloof tussen degenen die de jackpot hebben gewonnen en degenen met een enorme schuldenlast’
En dit alles wordt weerspiegeld in Zuid-Korea. Ongelijkheid op de arbeidsmarkt, een groot aantal kleine tot zeer kleine ondernemingen, stijgende vastgoedprijzen, een bbp dat een ontwikkeld land waardig is en de drang naar financieel gewin hebben gezamenlijk investeringen en het aangaan van leningen aangejaagd. Reclame moedigt dit nog eens aan.
Online zijn tal van verhalen te vinden over mensen die te veel schulden hebben gemaakt. De publieke opinie richt haar aandacht en woede ondertussen niet op sociale ongelijkheid, maar op de kloof tussen degenen die de jackpot hebben gewonnen en degenen met een enorme schuldenlast, als het gaat om onroerend goed, de aandelenmarkt of bitcoin.
Falen betekent dat je niet opnieuw kunt beginnen, maar dat je in de afgrond van schulden wordt gestort. In Squid Game is Gi-hun het slachtoffer van een bedrijfsreorganisatie. Hij gaat ondernemen met een lening, faalt en leent opnieuw om de vorige lening af te betalen, enzovoort. Kapitaalverschaffers staan niet toe dat een verslagene bewegingloos en inactief blijft. Zolang hij nog kracht over heeft, zijn ze bereid hem terug te brengen in het economische systeem. Leningen zijn het instrument waarmee het kapitalisme de mens het meest effectief kan vangen.
Financieel kapitalisme wordt vaak omschreven als een occult systeem dat het begrip van gewone mensen te boven gaat; als een geheim dat alleen kan worden onthuld met statistische formules die zijn bedacht door een wiskundige op Wall Street. Maar als je de aard ervan wilt begrijpen, hoef je alleen maar de route te bekijken die de kleine ondernemer in deze Koreaanse serie aflegt om hoe dan ook van zijn schulden af te komen: ziedaar het sociale wezen dat het kapitalisme heeft gefabriceerd uit schulden.
Het ‘K-drama’ It’s Okay to Not Be Okay wordt internationaal geroemd om de sprookjesachtige sfeer, maar krijgt kritiek in eigen land vanwege ‘ongepaste scènes’.
De afgelopen jaren is de kwaliteit van zogeheten K-dramas enorm verbeterd, met grotere budgetten en beter uitgewerkte personages en verhaallijnen dan ooit tevoren, schrijft Newsweek. Dit jaar kondigde Netflix aan nog eens 500 miljoen dollar extra te investeren in deze Koreaanse producties, ‘om meer variatie en diversiteit aan onze groeiende lijst toe te voegen’. Het Amerikaanse weekblad vindt It’s Okay to Not Be Okay een van de beste voorbeelden, vanwege de ‘duistere, sprookjesachtige sfeer die overeenkomt met de kinderverhalen die [hoofdpersoon] Moon-young schrijft, over besneeuwde velden, donkere wouden en prinsessen met (…) lang en golvend haar’.
De serie volgt een ontluikende relatie tussen de antisociale kinderauteur (gespeeld door Seo Ye-ji) en Moon Gang-tae (Kim Soo-hyun), een verzorger op een psychiatrische afdeling die al zijn hele leven op zoek is naar zijn autistische oudere broer. The New York Times bestempelde It’s Okay to Not Be Okay zelfs tot ‘beste internationale tv-show van 2020’.
In eigen land kreeg de serie een waarschuwing wegens ‘seksueel suggestieve en ongepaste scènes’
In eigen land kreeg de serie augustus vorig jaar van de Korea Communications Standards Commission een waarschuwing wegens ‘seksueel suggestieve en ongepaste scènes’, aldus The Korean Herald. ‘Hoewel ze waren bedoeld om de persoonlijkheid van een personage te benadrukken, laten de scènes in kwestie zien hoe ongevoelig de producenten zijn voor gendergelijkheid, doordat een bepaald geslacht wordt gekleineerd en de mogelijkheid wordt geboden om seksuele intimidatie en molestatie te rechtvaardigen’, aldus de subcommissie, die eraan toevoegde dat het gebruik van buitensporig grof taalgebruik nog eens bijdroeg aan de beslissing.
It’s Okay to Not Be Okay is nu te zien op Netflix.
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Olifant in de slaapkamer
Tussen bedrog en individuele manifestatie
LITERATUUR | Universitair docent Carlo en makelaar Margherita, twee dertigers in Milaan, zijn gelukkig getrouwd, hebben samen een kind en desondanks ontbreekt er iets. Daarom houden ze er beide een geheime affaire op na. Dat ze daar eigenlijk beter niet aan toe kunnen geven, maakt het alleen maar spannender. Gruwelijke gevolgen kunnen niet uitblijven. Maar het leidt ook tot essentiële vragen. Vormt ontrouw het ultieme bewijs voor hun onvoorwaardelijke liefde? En betekent het tegelijkertijd niet de pure manifestatie van het individu?
Zo liggen de kaarten in Fedeltà, de roman van Marco Missiroli, die vorig jaar in Italië de prestigieuze literatuurprijs Premio Strega won. Dit tot verbazing van criticus Damiano Sinfonico van het Italiaanse cultuurblad LaBaleinaBianca die Missiroli een gebrek aan originaliteit verwijt: ‘Het verhaal opent nergens nieuwe perspectieven en lijkt eerder een lofzang op het huwelijk of een vaste relatie.’ Bovendien hekelt de recensent Missiroli’s ‘eentonige taalgebruik, dat geheel in dienst staat van de plot en geen spoor van autonomie vertoont’.
Alfonsa Laonigro van het Italiaanse the WiseMagazine legt uit dat Missiroli de clichés over overspel juist nodig heeft om duidelijk te maken hoe ontrouw bij uitstek een manier is om trouw aan jezelf te blijven. ‘Freud schemert door in alle hoofdstukken. De hoofdrolspelers raken verstrikt in een spiraal waaruit niet valt te ontsnappen aan verlangens en schuldgevoelens.’
Hij houdt zijn hart vast voor de ontvangst in eigen land
Op de Engelstalige Indiase nieuwssite The Newzly noemt Katie Law de roman slim geconstrueerd: ‘Zoals de personages kriskras in elkaars leven opduiken en het negen jaar later opnieuw met elkaar te stellen krijgen.’
‘Voor een volk met de reputatie dat het ontrouw als een beproefd middel beschouwt om het (huwelijkse) leven op smaak te houden, zijn de verontwaardigde reacties op de roman in Italië op zijn minst opmerkelijk’, schrijft Charles Wooley in The Australian. Hij houdt zijn hart vast voor de ontvangst in eigen land, zeker nu bekend is geworden dat er ook een Netflix-serie in de maak is. ‘Straks kan geen enkel liefdeskoppel ontkomen aan deze olifant in de slaapkamer.’ Een klassieker als Anna Karenina of Madame Bovary is het volgens Wooley niet, maar dat het boek opschudding veroorzaakt is al heel wat.
Fedeltà van Marco Missiroli, door Hilde Schraa in het Nederlands vertaald als Trouw, verscheen eind mei bij uitgeverij Cossee.
Diederik Samwel
Detective die met zichzelf overhoop ligt
Steractrice maakte zich nooit eerder zo klein
MISDAADSERIE | In Easttown, in de Amerikaanse staat Pennsylvania, moet detective Mare (Kate Winslet) een moordzaak zien op te lossen terwijl haar privéleven uit elkaar dreigt te vallen. Ze heeft nauwelijks controle over haar opstandige tienerdochter, komt tijd tekort voor haar kleinzoon die ze na de dood van diens vader heeft opgevangen en kibbelt voortdurend met haar inwonende moeder.
De HBO-serie Mare of Easttown is opgebouwd en gelaagd als een roman, vindt recensent Ed Cummings van The Independent. De aandacht gaat automatisch uit naar de hoofdrol van Winslet maar over de hele linie wordt sterk geacteerd: ‘De karakters van de personages komen naar voren in kleine eigenaardigheden en subtiele verwijzingen naar hun verleden. Zo weten de makers een overtuigende wereld neer te zetten.’
Sophie Gilbert van The Atlanticzag voor het eerst een Amerikaanse serie waarin een detective met zichzelf overhoop ligt en fouten maakt. Dat juist Winslet die rol vertolkt maakt het extra verrassend: ‘We kennen haar vooral als het naïeve meisje wie alles zo’n beetje overkomt. Ditmaal gaat ze volledig op in haar rol van kleurloze sloof met een plomp voorkomen. Nooit eerder maakte ze zichzelf zo klein.’
Het stadje waar iedereen elkaar kent is volkomen geloofwaardig in beeld gebracht
Natuurlijk is het een misdaadserie, schrijft Jen Chaney in het New Yorkse cultuurblad Vulture, maar dan wel een met genoeg kenmerken van een sitcom. ‘Zou je het droge en sarcastische commentaar van actrice Jean Smart (Mares moeder) omzetten in kunstwerken, dan valt er met gemak een zaal in het Guggenheim mee vol te hangen.’
InHouston Press roemt Jamil David de hoge kwaliteit van ‘een ambachtelijke en met toewijding gemaakte serie. Het stadje waar iedereen elkaar kent is volkomen geloofwaardig in beeld gebracht en de natte winter aan de Oostkust zorgt voor een passende, droefgeestige sfeer.’
Lucy Mangan komt in The Guardian woorden tekort om Mare of Easttown aan te bevelen. Ze ziet het als ‘een perfect uitgevoerde studie van een gemeenschap en de manier waarop die zichzelf in stand houdt. Het gaat net zo goed over de psychologie en de effecten van akelige gebeurtenissen als over het oplossen van een moordzaak.’ Na een lofzang op verhaalstructuur, spel en camerawerk besluit de recensent haar betoog met één enkel woord: ‘Prachtig.’
De zevendelige HBO-serie Mare of Easttown, geschreven door Brad Ingelsby en geregisseerd door Craig Zobel, is sinds eind april te zien bij Ziggo.
Diederik Samwel
Een ode aan de tradities van Dagestan
Makhacheva wordt gezien als ‘hoop van de Russische kunstscene’
KUNST | Vroeger wilde de Russische kunstenares Taus Makhacheva clown worden, vertelt ze aan Ibraaz, een kunstplatform gericht op Noord-Afrika en het Midden-Oosten. In het circus was er in tegenstelling tot andere plekken in de Sovjettijd ruimte om grapjes te maken, er was een soort vrijheid van meningsuiting. Ook haar grootouders inspireerden haar, ‘met hun humoristische kritiek op het dagelijks leven, waarmee ze de samenleving en zichzelf hielpen veranderen,’ aldus Makhacheva.
Ze staat vooral bekend om haar performance- en videowerken die kritisch onderzoeken wat er gebeurt als verschillende culturen en tradities elkaar raken, schrijft The Moscow Times. Ze groeide op in de Kaukasus-regio van Dagestan, een regio die bekend staat om de eeuwenlange machtsstrijd vanwege de ligging tussen Europa, Azië en het Midden-Oosten, en beschouwt haar werk ondanks haar kritische houding ook als ode aan haar achtergrond: ‘Ik belichaam de plaats waar ik vandaan kom.’
‘Ze slaagt erin de traditionele vormen van geschiedenis in twijfel te trekken‘
VolgensFrieze slaagt ze erin de traditionele vormen van geschiedenis in twijfel te trekken en de wrijving te onderzoeken tussen subjectieve opvattingen en vooraf vastgestelde ideeën. ArtAsiaPacificvindt haar werk inderdaad humoristisch, vooral in de manier waarop ze laat zien hoe rituelen van de samenleving gaandeweg veranderen in merkwaardige spektakels.
Kommersantriep Makhacheva naar aanleiding van haar eerste tentoonstelling in haar geboorteplaats Machatsjkala uit tot ‘de hoop van de Russische kunstscene’: ‘doordat haar werk deels Engels is [ze werd opgeleid aan King’s College] en een postkoloniale reflectie bevat, zijn met name de installaties met betrekking op het Kaukasische materiaal een ideaal exportartikel van hedendaagse kunst in Rusland.’ De kunstenaar zelf, voegt de Russische krant eraan toe, is liever de ‘hoop’ van de lokale Dagestaanse kunstscene.
Van 26 mei tot 22 maart 2022 in Foam, Amsterdam.
Laura Weeda
Een nieuw perspectief op Winterreise
Joyce DiDonato weet in elk lied het drama te leggen
MUZIEK | Joyce DiDonato is zeker niet de eerste muzikant die een nieuwe versie brengt van Schuberts Winterreise, schrijft The New York Times. Maar wel een van de weinige vrouwen én een van degenen die – samen met haar begeleider Nézet-Séguin – een stap verder gaat. ‘Er is weinig bekend over de hoofdrolspeler van de cyclus, behalve dat liefdesverdriet hem richting wanhoop en mogelijk de dood leidt. Nog minder wordt onthuld over de vrouw van wie hij houdt – en toch is het haar verhaal dat mevrouw DiDonato wenst te vertellen.’
The Guardianvindt de perspectiefwisseling geslaagd: ‘Sommige gedichten van Wilhelm Müller [die Schubert voor zijn beroemde cyclus op muziek zette] verwijzen naar “hij” of “zij”, maar deze lijdende ziel kan ieder van ons zijn. Met haar formidabele spectrum aan vocale kleuren weet DiDonato in elk lied het drama te leggen.’ ‘DiDonato’s heldere toon en fijne lijnen weerkaatsen de schuld, weemoed, pijn en pathos van een vrouw die getuige – en ook onderdeel – is van het verdriet van een man van wie ze hield’, beaamt The New Yorker.
‘Het duo speelt buitengewoon goed op de kleurveranderingen van Schubert’, meent ook The Classic Review. ‘Het enige wat ontbreekt is een excentrieke noot in de begeleiding – de pianist zou de trieste ironie nog meer kunnen benadrukken.’
Nu uitgebracht op cd.
Laura Weeda
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
