De aanslag is opgeëist door een aan Al-Qaida gelieerde groep
Onder de doden zijn twee burgers en elf soldaten, de anderen zijn aanvallers. De politie arresteerde ook twintig mensen. Het is de tweede aanval op de luchthaven van de Nigerese hoofdstad in vijf maanden, merkt de BBC op. De Steungroep voor de Islam en Moslims (JNIM), gelieerd aan Al-Qaida, eiste de verantwoordelijkheid voor de aanval op.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Een getuige die in de buurt van het vliegveld woonde, vertelde de BBC dat hij na het ochtendgebed een ‘luide knal hoorde, alsof er iets was ontploft, misschien een band. We beseften even later wat er aan de hand was’.
Islamitische terroristen zijn al tien jaar actief in Niger en dragen bij aan de politieke instabiliteit van het land. De Nationale Raad voor de Bescherming van het Vaderland, een militaire junta, nam in juli 2023 via een staatsgreep de macht over.
Een terroristische aanslag is ‘zeer waarschijnlijk’
Donderdag verhoogde het VK het terreurdreigingsniveau met één niveau naar ‘ernstig’ in reactie op zowel de antisemitische aanslag van woensdag in Noord-Londen als een toename van de ‘islamitische en extreemrechtse dreiging’. ‘Dit is het op één na hoogste van de vijf niveaus, wat betekent dat een terroristische aanslag zeer waarschijnlijk is’, legt The Guardian uit.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Premier Keir Starmer beloofde hard op te treden tegen degenen die ‘de moord op Joden verheerlijken’. ‘Temidden van een klimaat van angst en onrust onder Britse Joden wordt Keir Starmer opgeroepen om meer te doen om hen te beschermen na een reeks antisemitische aanslagen, die lijken te zijn geïntensiveerd in de context van de oorlog tussen Israël en Gaza en de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran’, analyseert de krant.
Schietincidenten zijn normaliter zeldzaam in Turkije
Een veertienjarige jongen opende woensdag het vuur op een school in Kahramanmaraş, in het zuiden van Turkije, waarbij acht leerlingen en een leraar om het leven kwamen, zo maakten de lokale autoriteiten bekend. ‘Een leerling kwam naar school met wapens, vermoedelijk die van zijn vader, in zijn rugzak. Hij ging twee klaslokalen binnen en opende willekeurig het vuur’, verklaarde de gouverneur van de provincie Kahramanmaraş, Mükerrem Ünlüer.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De dag ervoor heeft een tiener, geboren in 2007, gewapend met een jachtgeweer zestien mensen verwond op een technische middelbare school in de Turkse provincie Sanliurfa, waarna hij zelfmoord pleegde.
Schietincidenten zijn doorgaans zeldzaam in Turkije, merkt Al Jazeera op. Het land heeft strenge wapenwetten, die een vergunning vereisen om een vuurwapen te dragen en een antecedentenonderzoek naar psychiatrische en strafrechtelijke gegevens, aldus de Qatarese nieuwszender. Toch zijn er tientallen miljoenen vuurwapens in omloop, waarvan de meeste illegaal zijn.
Ghana en de EU hebben hun eerste partnerschapsovereenkomst getekend om regionale onveiligheid, gerelateerd aan terrorisme, te bestrijden. ‘Dit markeert het begin van een nieuw tijdperk van strategische samenwerking tussen Brussel en Accra’, merkte de pan-Afrikaanse website Koaci woensdag op.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De overeenkomst, die dinsdagochtend in de Ghanese hoofdstad werd ondertekend door de Hoge Vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, Kaja Kallas, en de Ghanese vicepresident, Jane Naana Opoku-Agyemang, heeft tot doel de samenwerking te versterken op gebieden als terrorismebestrijding, het delen van inlichtingen en crisisbeheer.
Dit gebeurt terwijl West-Afrikaanse kustlanden, waaronder Ghana, proberen de verspreiding van geweld vanuit de Sahelregio te voorkomen, waar gewapende groeperingen die banden hebben met Al Qaida en Islamitische Staat de afgelopen jaren hun aanvallen hebben geïntensiveerd. Na de ondertekening op woensdag leverde de EU militaire uitrusting aan Ghana, waaronder bewakingsdrones, antidronewapens en motorfietsen.
Het Cubaanse ministerie van Binnenlandse Zaken verklaarde woensdag dat vier opvarenden van een in Florida geregistreerde boot om het leven waren gekomen en zes anderen gewond raakten in Cubaanse territoriale wateren tijdens een vuurwisseling met kustwachten. Later verduidelijkte het ministerie dat de ‘uitgeschakelde speedboot (…) tien gewapende personen vervoerde die van plan waren een infiltratie met terroristische bedoelingen uit te voeren’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens het ministerie werden ‘aanvalsgeweren, pistolen, zelfgemaakte explosieven (molotovcocktails), kogelwerende vesten, richtkijkers en camouflage-uniformen in beslag genomen’. ‘Dit incident dreigt een nieuwe escalatie tussen Washington en Havana uit te lokken,’ aldus Axios, aangezien de regering-Trump er geen geheim van maakt dat ze een regimewissel in Cuba wil zien.
Bondi Beach, ooit een symbool voor de multiculturele identiteit van Sydney, is na de aanslag in december 2025 veranderd in een grimmige herinnering aan het levende antisemitisme binnen de Australische maatschappij.
Bondi Beach heeft een speciale plek binnen de Australische geschiedenis. In een land waar ruim 90 procent van de bevolking binnen 50 kilometer van de kust woont, staan stranden symbool voor de kern van het Australische gedachtegoed; een openbare plaats waar iedereen gelijk is. Een plek met zonlicht en een verre horizon, passend bij het optimistische karakter van het land. Bondi belichaamt dit credo. Kunstenaars en fotografen gebruiken deze 800 meter lange sikkel al jaren als inspiratiebron. Maar het bloedbad van 14 december heeft de idealen verstoord en dwingt Australiërs hun identiteit en samenleving in twijfel te trekken. Nadat twee in het zwart geklede schutters een Chanoekaviering op het strand beschoten, kwamen minstens twaalf mensen om het leven en raakten negenentwintig mensen gewond. [Later is het uitgekomen op vijftien overledenen en veertig gewonden.] Door sociale media is ontstellend beeldmateriaal van deze gebeurtenis snel in het publieke domein terechtgekomen, bijvoorbeeld van de man die door de Australische televisie werd geïdentificeerd als Ahmed El Ahmed, een winkeleigenaar en vader van twee, die eigenhandig een schutter neerhaalde. Ook is vastgelegd hoe de politie de schutters aanhield. Op de beelden is te zien hoe agenten een razende menigte moeten tegenhouden die klaarstaat om wraak te nemen.
Joodse gemeenschap
Hoewel Bondi een oord is voor backpackers en surfers, vormt het ook het epicentrum van de Joodse gemeenschap van Sydney. In de decennia voor en na de Tweede Wereldoorlog vestigden Joodse vluchtelingen uit Europa zich in Bondi – eerst op de vlucht voor de nazi’s, later voor de communisten. Tussen Bondi Beach en het stadscentrum van Sydney ligt een rijke, heuvelige buitenwijk, waar een groot deel van de Joodse gemeenschap woont.
De schutters hebben het hart van deze wereld getroffen, een wereld die decennialang open en ontspannen was, zelfs zodanig geïntegreerd dat die term niet meer van toepassing was.
Maar ook vóór deze aanslag was het relatief onbezorgde bestaan van Joden in Sydney al aan het afbrokkelen. Slechts twee weken voor de schietpartij publiceerde de Executive Council of Australian Jewry een verslag over een toenemend aantal antisemitische incidenten, van graffiti en posters tot brandstichting en aanvallen.
Ook vóór deze aanslag was het relatief onbezorgde bestaan van Joden in Sydney al aan het afbrokkelen
Na de terroristische aanval op Israël van 7 oktober door Hamas en de daaropvolgende invasie van Gaza door het Israëlische leger, is het aantal antisemitische incidenten ernstig toegenomen. Aan het begin van dit decennium schommelde het aantal incidenten in Australië rond de 450. Dit stabiele jaargemiddelde is gestegen naar 2062 voorvallen in 2024, met 1654 voorvallen in de twaalf maanden tot 30 september 2025. In de provincie New South Wales, waar Sydney een groot deel van uitmaakt, vond ongeveer 40 procent van deze incidenten plaats.
In het verslag komt een verontrustende reeks gebeurtenissen voorbij. Joodse mensen worden geconfronteerd met de Hitlergroet of krijgen grove woorden naar hun hoofd geslingerd. Een auto werd in de as gelegd en er werd brand gesticht in een restaurant en een kinderopvang. Nazisymbolen en -leuzen werden herhaaldelijk op muren en ramen van Joodse synagogen en scholen gekladderd.
Vervolgens stonden er begin november zestig zwartgeklede betogers buiten het parlementsgebouw van New South Wales met een spandoek met daarop de tekst ‘schaf de Joodse lobby af’.
‘Er heerst een ziekte in de hedendaagse Australische maatschappij, en dat is Jodenhaat,’ zei Daniel Aghion van de Executive Council of Australian Jewry bij de publicatie van het verslag. Maar zelfs hij had zich de gruwel die op de loer lag niet kunnen voorstellen.
Deur open
De aanslag bij Bondi Beach is niet alleen de ergste antisemitische aanslag die Australië ooit heeft gekend, het is tevens de dodelijkste terroristische op Australisch grondgebied ooit. Op een aantal opmerkelijke uitzonderingen na hebben Australische steden nauwelijks rassenrellen meegemaakt. Stemmers scharen zich zelden achter het soort militante anti-immigratiepopulisten die de Europese peilingen tegenwoordig domineren. Australiërs zullen zich nu afvragen hoe een samenleving die lang de deur openhield voor migratie en trots was op de bijkomende tolerantie, zo heeft kunnen veranderen.
Het land heette in de jaren zestig voor het eerst groepen Italiaanse en Griekse migranten welkom, die een enorme invloed hebben gehad op de cultuur. Vervolgens kwamen er in de jaren zeventig en tachtig Vietnamese vluchtelingen, evenals Libanezen die de burgeroorlog ontvluchtten. Net als de Zuid-Europeanen stuitten ze aanvankelijk op lokale achterdocht of zelfs vijandigheid, alvorens hun niche te vinden in het – toen nog – flexibele Australië.
In de jaren negentig waren de Chinezen en Koreanen aan de beurt. Rond deze tijd verscheen de roodharige, populistische Pauline Hanson ten tonele, die verkondigde dat Australië te veel Aziatische immigranten toeliet.
Stemmers scharen zich zelden achter militante anti-immigratiepopulisten die de Europese peilingen domineren
De toenmalige conservatieve regering onder John Howard wist de toenemende zorgen over immigratie te bedaren door ‘de bootjes tegen te houden’ – doelend op illegale migratie vanuit het noorden. De overheid gebruikte dit optreden tegen illegale migratie om legale migratie toegankelijker te maken. Er volgde een vloedgolf aan migrerende families en hoogopgeleiden, waarbij migranten uit het Indische subcontinent de afgelopen jaren het voortouw namen. Het aantal Australiërs dat in het buitenland is geboren, steeg sinds de eeuwwisseling van 23 naar 32 procent.
De migratie van moslims begon tijdens de vele conflicten in het Midden-Oosten en ontstak misschien wel een van de grootste culturele conflicten tot nu toe, hoewel het aantal Australiërs dat zich als moslim identificeert nauwelijks boven de 3 procent uitkomt. In december 2005 brak er een gevecht uit tussen witte mannen en Libanese Australiërs op Cronulla Beach in Sydney – ook al een deuk in het imago van het strand, dat symbool stond voor egalitaire openheid. ‘We grew here, you flew here’, luidde het motto. Hanson kwam onlangs onder de internationale aandacht toen ze de plenaire zaal van de Australische senaat betrad in een boerka.
De Joodse emigratiegolf ging vooraf aan deze ontwikkelingen, evenals de bijkomende antisemitische reacties. Joden bedragen nu ongeveer 0,4 procent van de bevolking, een aantal dat overeenkomt met het VK [en Nederland].
Zo raakte ook de Joodse gemeenschap in Australië verzeild in de grote kwesties van onze tijd: de toekomst van migratie en multiculturalisme en de ogenschijnlijk onoverbrugbare polarisatie die deze onderwerpen oproepen. Al in de eerste verslagen werd gemeld dat een van de schutters een recentelijk ontslagen metselaar was van Pakistaans-Islamitische afkomst.
De focus van het debat rond antisemitisme kan hierdoor overgaan in een gesprek over het gevaar van de islam op Australisch grondgebied. Dit debat zal genuanceerd worden door het heldhaftige optreden van Ahmed El Ahmed op 14 december, die zijn landgenoten eraan herinnerde dat groepen mensen niet over één kam te scheren zijn. Niemand weet dit beter dan de Joodse gemeenschap, die dagelijks te maken heeft met de vage grens tussen pro-Palestina- of anti-Israëlsentiment en antisemitisme.
Het opvallende aan de positie van de Joodse bevolking is dat ze haast politiek omsingeld zijn. Zelfs als de woede vanuit het overwegend linkse, pro-Palestijnse kamp niet ontaardt in antisemitisme, draagt het nog bij aan een klimaat waarin neonazigroepen – zoals de in het zwart gehulde parlementbetogers – hun eigen boosaardigere complottheorieën kunnen promoten.
Het opvallende aan de positie van de Joodse bevolking is dat ze haast politiek omsingeld zijn.
In de buitenwijken ten oosten van Sydney zijn de oorlogsvluchtelingen en hun nakomelingen er lang van uitgegaan dat ze de schaduw van het antisemitisme goed en wel hadden achtergelaten op het besneeuwde continent. Nu werpt het een lijkwade over het zonovergoten strand. De lokale Joodse gemeenschap staat samen met alle andere Australiërs voor de vraag: zal de geopolitieke vloedgolf de nationale mythe van het openbare democratische strand met zich meesleuren als het weer eb wordt?
En deze vraag gaat niet alleen Australiërs aan. Europese regeringen, waaronder de Britse, zijn momenteel bezig de beveiliging van Chanoeka-vieringen opnieuw te beoordelen. Zoals Marina Rosenberg van de Anti-Defamation League al vóór de gruwelijke gebeurtenissen zei: ‘Wat in Australië gebeurt, is een alarmbel voor de hele wereld.’
Het Pakistaanse leger verklaarde zaterdag dat meerdere zelfmoordaanslagen en gewapende aanvallen, uitgevoerd door ‘terroristen’ in de onrustige zuidwestelijke provincie Beloetsjistan, drieëndertig mensen het leven hebben gekost, waaronder achttien burgers.
In reactie hierop hebben de veiligheidstroepen tweeënnegentig aanvallers ‘geneutraliseerd’, waarmee het totaal in twee dagen op honderddrieëndertig komt. ‘Ontmijningsoperaties worden voortgezet om eventueel resterend puin te verwijderen’, meldde de krant Pakistan Today.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Pakistaanse minister van Binnenlandse Zaken, Mohsin Naqvi, beschuldigde India ervan achter de aanslagen te zitten en beloofde ‘buitenlandse daders en sponsors’ te zullen vervolgen. New Delhi reageerde niet direct, maar heeft de beschuldigingen al eerder ontkend.
Het Balochistan Liberation Army (BLA), een illegale organisatie, eiste de verantwoordelijkheid op voor een aantal aanslagen en publiceerde ‘video’s waarop vrouwelijke strijders te zien zijn, als onderdeel van een propagandacampagne om de rol van vrouwen onder de militanten te benadrukken’, schrijft The Guardian.
De aanslag, die maandag plaatsvond in een Chinees restaurant in het centrum van de Afghaanse hoofdstad Kaboel, eiste volgens de politie en reddingsdiensten minstens zeven levens. De aanslag vond plaats in de winkelwijk Shahr-e Naw, ‘een zeer goed beveiligd gebied’, meldt Al Jazeera.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Islamitische Staat in Afghanistan heeft Chinese staatsburgers op zijn doelwitlijst geplaatst, met name vanwege de escalerende misdaden die de Chinese overheid begaat tegen onderdrukte Oeigoerse moslims’, luidt de verklaring van de gewapende groep, zoals geciteerd door de SITE Intelligence Group.
De aanslagplegers waren vermoedelijk IS-aanhangers
De Australische premier Anthony Albanese gaf dinsdag een van de eerste aanwijzingen dat de daders van de aanslag in Sydney – een vader en zoon – geradicaliseerd waren voordat ze deze ‘massamoord’ op feestvierende Joden pleegden. Volgens de premier was Naveed Akram, de zoon, in 2019 al in het vizier van de Australische binnenlandse inlichtingendienst gekomen en was hij zes maanden lang onderzocht.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
The Sydney Morning Herald meldt dat de twee mannen enkele weken voor de aanslag ook naar de Filipijnen waren gereisd, ‘wat de vrees doet ontstaan dat ze beïnvloed zouden kunnen zijn door islamitische extremisten’. De krant vermeldt dat er na de schietpartij een vlag van IS en explosieven in hun auto op Bondi Beach werden gevonden.
De autoriteiten hebben de aanslag als antisemitisch bestempeld, maar hadden eerder weinig details vrijgegeven over de motieven van de daders. Bij de aanslag kwamen zestien mensen om het leven en raakten meer dan veertig mensen gewond.
De premier spreekt van een ‘kwaadaardige, antisemitische daad’
‘Tot nu toe stond de naam Bondi Beach wereldwijd bekend als een symbool van een bepaalde Australische levensstijl, gebaseerd op zon, surfen en wit zand,’ merkt Le Soir op.
Maar ‘sinds zondag, en nog lange tijd daarna, zal de herinnering aan dit iconische strand in Sydney vooral gestempeld worden door de terreuraanslag waarbij zestien doden (waaronder een van de schutters) en ongeveer veertig gewonden vielen, volgens de laatste officiële telling. De aanslag werd gepleegd door twee zwaarbewapende terroristen, een 50-jarige vader en zijn 24-jarige zoon,’ schrijft de Brusselse krant.
Maandagochtend hingen de vlaggen in heel Australië halfstok. Wereldleiders betuigden hun steun aan het land en Joodse organisaties, zowel lokaal als internationaal, reageerden een voor een, diep geschokt door de aanslag op hun gemeenschap.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Australische premier Anthony Albanese veroordeelde maandagochtend ‘de gerichte aanval op Australische Joden op de eerste dag van Chanoeka, een dag van vreugde en viering van het geloof’. Hij sprak van ‘een kwaadaardige, antisemitische en terroristische daad die het hart van onze natie heeft geraakt’. Chanoeka, het Joodse lichtfeest, wordt negen dagen lang in december gevierd.
De slachtoffers van de schietpartij, onder wie een rabbijn, een Holocaustoverlevende en een Fransman, ‘waren tussen de 10 en 87 jaar oud’, aldus The Los Angeles Times. Het dodental had nog hoger kunnen zijn als een 43-jarige man – die maandagochtend in het hele land als held werd onthaald – niet had ingegrepen en het wapen van een van de aanvallers had afgenomen.
Verschillende grote steden over de hele wereld, ‘waaronder Berlijn, Londen en New York, hebben de beveiliging rond de Chanoekavieringen op zondag opgevoerd’, meldt Haaretz. En de Israëlische Nationale Veiligheidsraad adviseerde Israëlische burgers in het buitenland dringend om ‘onbeveiligde bijeenkomsten te vermijden, of het nu in synagogen, Chabad-centra of op Chanoekafeesten is’.
Het zwaartepunt van de transnationale jihadistische terroristische beweging Islamitische Staat (IS) ligt niet langer alleen in het Midden-Oosten. Sinds de dood van leider Abu Bakr al-Baghdadi is hun enigszins afgezwakte ‘dodelijke oorlog’ verspreid naar andere landen, waaronder Afghanistan, Centraal-Azië en vooral Afrika.
Wat is er met IS gebeurd?
De jihadistische organisatie ontstond in 2006 in Irak en raakte na de Amerikaanse invasie verwikkeld in een bloedig conflict tussen soennieten en sjiieten. Ze bereikte haar hoogtepunt met de proclamatie in 2014 van een kalifaat – gevestigd in grote delen van Syrië en Irak – dat terreur zaaide in het Midden-Oosten en de rest van de wereld. Het kostte IS al snel veel moeite om haar kalifaat te handhaven tegenover een internationale militaire alliantie van de oppositie. In december 2017 was ze 95 procent van haar grondgebied kwijtgeraakt en in maart 2019 werd ze officieel verslagen na het verlies van haar laatste stuk land, aldus Barnabas Aid, een organisatie die opkomt voor christenen die lijden onder islamitisch geweld.
In oktober 2019 werd leider Abu Bakr al-Baghdadi gedood tijdens een Amerikaanse inval in zijn schuilplaats in Barisha, Noord-Syrië. Maar zijn dood leidde niet tot de ondergang van de organisatie. ‘Hij liet een flexibele organisatiestructuur en ideologische kaders achter waardoor IS de schok van de instorting van het kalifaat te boven kon komen en de voortzetting van haar activiteiten kon waarborgen’, schrijft Jummar. Nadat een internationale coalitie en lokale Koerdische en sjiitische strijdkrachten in 2019 haar laatste bolwerk in Syrië ten val had gebracht, ging Daesh (de Arabische afkorting voor Islamitische Staat) ‘een nieuwe fase in die gekenmerkt werd door decentralisatie’, aldus de Iraakse website.
IS is daarmee overgegaan van ‘geografische controle naar een defensieve rustperiode en guerrillatactieken, terwijl ze zich heeft gereorganiseerd tot een netwerk van slapende cellen en flexibele wilayas [provincies], verspreid over verschillende continenten’, meldt Jummar. Deze strategie werpt vruchten af, volgens de internationale pers, die al maanden bericht over een ‘heropleving’ van de organisatie.
Waar is IS nog actief ?
Het ‘zwaartepunt’ van de groepering ligt niet langer in het Midden-Oosten, al heeft IS de strijd daar niet opgegeven. Zo meldt Jummar dat IS in Irak nog steeds ‘sporadische’ aanvallen uitvoert vanuit de woestijngebieden die grenzen aan Syrië.
Tegenwoordig is Afrika het ‘epicentrum’ van IS. De terreurorganisatie heeft hier sinds begin 2025 wereldwijd meer dan twee derde van haar aanslagen uitgevoerd. Het Afrikaanse continent ‘neemt nu een prominente plaats in in haar propaganda’, schrijft Modern Diplomacy. Van de Sahelregio (Burkina Faso, Mali en Niger) tot Somalië, via Nigeria, de Democratische Republiek Congo (DRC) en Mozambique, tot aan Zuid-Afrika ‘vermenigvuldigen lokale afdelingen van IS, die concurreren met die van Al-Qaida, hun aanslagen’. Ze voeren een ‘dodelijke oorlog in heel Afrika’, aldus Newsweek.
De groei van IS in Afrika, waar de groep duizenden leden telt, is gebaseerd op verschillende sleutelfactoren: ‘poreuze grenzen, het ontbreken van een functionerende staat, corruptie, wijdverbreide armoede en snelle bevolkingsgroei, evenals politieke instabiliteit en herhaalde staatsgrepen’, somt Modern Diplomacy op. Een belangrijk probleem hierbij is dat Rusland Amerika en Frankrijk grotendeels heeft verdrongen als imperialistische grootmachten in West-Afrika en de Sahel. De wreedheid, afleiding in Oekraïne en het onvermogen van Rusland hebben IS in staat gesteld haar invloed uit te breiden en de militaire regeringen te ondermijnen, analyseert de website UnHerd.
Een nieuwe fase wordt gekenmerkt door decentralisatie
Een belangrijke vertakking van de terreurorganisatie die zich de afgelopen jaren heeft laten gelden, is Islamitische Staat in Khorasan (ISIS-K). ISIS-K, gevestigd in Afghanistan en actief in heel Centraal-Azië en daarbuiten, wordt onder meer verdacht van de bomaanslag op Kerman in Iran, waarbij in januari 2024 bijna honderd mensen omkwamen en driehonderd gewond raakten.
Daar komt bij dat de overwinning van zes jaar geleden op de jihadistische groepering in Syrië ‘verbrok- kelt’, waarschuwt The Wall Street Journal. IS ‘herrijst’ en profiteert van de val van het regime van Bashar al-Assad en de verminderde Amerikaanse aanwezigheid. Hoewel de groep nu ‘geen enkel gebied meer kan controleren’, beschikt ze nog over veel slagkracht, zoals blijkt uit de dodelijke aanval op een kerk in Damascus afgelopen juni.
De groepering, die volgens sommige schattingen ongeveer drieduizend leden in Syrië heeft, ‘herrijst’ voornamelijk in het oosten van het land, waar ze mensen ‘rekruteert’ en probeert ‘haar invloed uit te breiden’. Volgens Koerdische troepen, die een deel van deze regio controleren, zijn er sinds begin dit jaar meer dan honderd aanvallen geregistreerd met ‘hinderlagen’ of ‘zelfgemaakte explosieven’.
Hoewel de groep nu ‘geen enkel gebied meer kan controleren’, beschikt ze nog over veel slagkracht
In bredere zin probeert IS zich ‘van de woestijn naar de steden’ te verplaatsen, wat voor de Syrische interim-president Ahmed al-Sharaa een reden was om ‘openlijk de oorlog te verklaren’ aan IS. De Syrische veiligheidstroepen hebben de afgelopen maanden hun operaties tegen de terreurgroep geïntensiveerd, schrijft het pan-Arabische dagblad Asharq Al-Awsat.
Behalve deze aanwezigheid van gewapende groepen zitten er duizenden buitenlandse strijders met hun families in gevangenissen en interneringskampen in het noordoosten van Syrië, met name in Al-Hol.
Hoeveel dreiging gaat er van uit?
Volgens UnHerd vormt IS nog steeds een reële bedreiging voor Europa. Zo werd er op 22 maart 2024 in de Crocus City Hall in Moskou een bomaanslag gepleegd waarbij 145 mensen omkwamen en meer dan 500 gewond raakten. Het vermoeden is dat ISIS-K, de Centraal-Aziatische tak van IS, achter deze aanslag zat.
IS is erin geslaagd om gestaag Noord-Afrika te infiltreren, en deze opkomende golf van jihadisme zo dicht bij Europa is zeer verontrustend, aldus UnHerd. IS zorgt met haar optreden voor massale verhuizingen en maakt van migrantenstromen gebruik om terroristen Europa binnen te smokkelen. Deze ontwikkelingen zijn reden tot zorg.
Vorig jaar kondigde IS een hervatting van de wereldwijde campagne aan: een golf van aanvallen volgde in Europa en bereikte zelfs Amerika. De groepering deed dit grotendeels vanuit de terreurcel in Afghanistan. Het lijkt logistiek gezien makkelijker om de Afrikaanse infrastructuur te gebruiken, en het lijkt erop dat de groepering dat nu ook begint door te krijgen, analyseert UnHerd.
IS is erin geslaagd om gestaag Noord-Afrika te infiltreren
In augustus dit jaar vierde de groep in Al-Naba (de wekelijkse nieuwsbrief waarin IS haar prioriteiten en strategie uiteenzet), haar oorlog tegen christenen in Afrika en moedigde ze haar troepen aan dit conflict uit te breiden naar Europa. Ook voor de Verenigde Staten vormt IS een bedreiging, schrijft Newsweek. Tijdens de laatste nieuwjaarsviering reed een veteraan van het Amerikaanse leger, die trouw zwoer aan IS, met zijn auto in op een menigte in New Orleans, waarbij vijftien mensen omkwamen.
‘Als ze niet in toom worden gehouden, vormen ze [IS en andere islamitische militante groeperingen in Afrika] een directe bedreiging voor de VS’, zei generaal Michael Langley in april tegen Newsweek. De Amerikaanse oud-gezant J. Peter Pham ziet dat het niet ontbreekt aan kennis, maar aan de wil om het terrorismeprobleem bij de naam te noemen. Hij herinnert eraan dat hij tijdens de eerste ambtstermijn van Trump de islamitische rebellengroep ADF in de DR Congo als terroristische organisatie wilde laten erkennen; dat ‘stuitte op veel weerstand bij de beleidsmakers’. Onder president Joe Biden lukte het wel.
Zelfs na de terreuraanslag eind juli 2025 op een kerk in Komanda in de DRC, waarbij 43 doden vielen, zag Pham naar eigen zeggen geen spijt bij degenen die de ADF niet als terroristen wilden aanmerken, schrijft Newsweek.
‘Als ze niet in toom worden gehouden, vormen ze een directe bedreiging voor de VS’
Amerikanen hebben er zelf strategisch belang bij om in te zetten op terrorismebestrijding, vervolgt Pham. ‘Het gaat niet alleen om de strijd tegen terrorisme, maar ook om toegang tot cruciale mineralen die nodig zijn voor de nationale veiligheid en economische groei. Deze kunnen alleen worden gewonnen en verwerkt in samenwerking met Afrikaanse landen als er sprake is van een veilige situatie.’
Ondanks dat ze veel territoria en meerdere leiders heeft verloren, is IS ‘erin geslaagd haar operationele capaciteit te behouden en haar activiteiten te hervatten’, vat La Libre Belgique samen. De krant wijst erop dat de groep haar propaganda- en fondsenwervingscampagnes heeft afgestemd op de nieuwe toepassingen van sociale media, versleutelde berichten, crowdfundingplatforms en kunstmatige intelligentie. Volgens het Belgische dagblad zouden staten deze innovatieve methoden moeten gebruiken om terroristische activiteiten op te sporen en te voorkomen. Het nieuwste rapport van het VN-bureau voor terrorismebestrijding suggereert dat staten meer moeten investeren in preventieve strategieën voor de lange termijn, met name om de grondoorzaken van radicalisering aan te pakken. Dat is beter dan overmatig vertrouwen op de strategie om radicale groeperingen uit te roeien door hun terroristenleiders te elimineren, concludeert het rapport.
BUITEN DE GRENZEN
Buiten De Grenzen is een tweewekelijkse nieuwsbrief van 360 Magazine, waarin door de redactie een actuele gebeurtenis aan de hand van de internationale pers wordt uitgeplozen, in drie vragen. Hoe wordt er door verschillende media geschreven over de jaarlijkse VN-klimaatconferentie COP30, wat wordt er gezegd over de protesten van Gen Z, of de Noorse verkiezingen? U vindt de afleveringen ook op 360magazine.nl
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Islamitische Staat (IS). Deze week is het tien jaar geleden dat terroristen van IS zware aanslagen pleegden in een stadion en concertzaal in Parijs. Hoe machtig en gevaarlijk is de terreurgroep nu nog?
Wat is er met IS gebeurd?
De jihadistische organisatie ontstond in 2006 in Irak en raakte verwikkeld in een bloedig conflict tussen soennieten en sjiieten na de Amerikaanse invasie. Ze bereikte haar hoogtepunt met de proclamatie in 2014 van een kalifaat – gevestigd in grote delen van Syrië en Irak – dat terreur zaaide in het Midden-Oosten en de rest van de wereld.
Het kostte IS al snel veel moeite om haar kalifaat te handhaven tegenover een internationale militaire alliantie van de oppositie. In december 2017 was ze 95 procent van haar grondgebied kwijtgeraakt en in maart 2019 werd ze officieel verslagen na het verlies van haar laatste stuk land, aldus Barnabas Aid, een organisatie die opkomt voor christenen die lijden onder islamitisch geweld.
In oktober 2019 werd leider Abu Bakr al-Baghdadi gedood tijdens een Amerikaanse inval in zijn schuilplaats in Barisha, Noord-Syrië. Toch leidde zijn dood niet tot de ondergang van de organisatie. ‘Hij liet een flexibele organisatiestructuur en ideologische kaders achter waardoor IS de schok van de instorting van het kalifaat te boven kon komen en de voortzetting van haar activiteiten kon waarborgen’, aldus Jummar.
Nadat een internationale coalitie en lokale Koerdische en sjiitische strijdkrachten in 2019 haar laatste bolwerk in Syrië ten val had gebracht, ging Daesh (de Arabische afkorting voor Islamitische Staat) ‘een nieuwe fase in die gekenmerkt werd door decentralisatie’, schrijft de Iraakse website.
IS is daarmee overgegaan van ‘geografische controle naar een defensieve rustperiode en guerrillatactieken, terwijl ze zich heeft gereorganiseerd tot een netwerk van slapende cellen en flexibele wilayas [provincies], verspreid over verschillende continenten’, meldt Jummar. Deze strategie werpt vruchten af, aldus de internationale pers, die al maanden bericht over een ‘heropleving’ van de organisatie.
Waar is IS nog actief?
Het ‘zwaartepunt’ van de groepering ligt niet langer in het Midden-Oosten, al heeft IS de strijd daar niet opgegeven. Zo meldt Jummar dat IS in Irak nog steeds ‘sporadische’ aanvallen uitvoert vanuit de woestijngebieden die grenzen aan Syrië.
Tegenwoordig is Afrika het ‘epicentrum’ van IS. De terreurorganisatie heeft hier sinds begin 2025 wereldwijd meer dan twee derde van haar aanslagen uitgevoerd. Het Afrikaanse continent ‘neemt nu een prominente plaats in in haar propaganda’, schrijft Modern Diplomacy.
Van de Sahelregio (Burkina Faso, Mali en Niger) tot Somalië, via Nigeria, de Democratische Republiek Congo (DRC) en Mozambique, tot aan Zuid-Afrika ‘vermenigvuldigen lokale afdelingen van IS, die concurreren met die van Al-Qaida, hun aanslagen’. Ze voeren een ‘dodelijke oorlog in heel Afrika’, aldus Newsweek.
De groei van IS in Afrika, waar de groep duizenden leden telt, is gebaseerd op verschillende sleutelfactoren: ‘poreuze grenzen, het ontbreken van een functionerende staat, corruptie, wijdverbreide armoede en snelle bevolkingsgroei, evenals politieke instabiliteit en herhaalde staatsgrepen’, somt Modern Diplomacy op.
Een belangrijk probleem hierbij is dat Rusland Amerika en Frankrijk grotendeels heeft verdrongen als imperialistische grootmachten in West-Afrika en de Sahel. De wreedheid, afleiding in Oekraïne en het onvermogen van Rusland hebben IS in staat gesteld haar invloed uit te breiden en de militaire regeringen te ondermijnen, analyseert de website UnHerd.
Een belangrijke vertakking van de terreurorganisatie die zich de afgelopen jaren heeft laten gelden, is Islamitische Staat in Khorasan (ISIS-K). ISIS-K, gevestigd in Afghanistan en actief in heel Centraal-Azië en daarbuiten, wordt onder meer verdacht van de bomaanslag op Kerman in Iran, waarbij in januari 2024 bijna honderd mensen omkwamen en driehonderd gewond raakten.
Daar komt bij dat de overwinning van zes jaar geleden op de jihadistische groepering in Syrië ‘verbrokkelt’, waarschuwt The Wall Street Journal. IS ‘herrijst’ en profiteert van de val van het regime van Bashar al-Assad en de verminderde Amerikaanse aanwezigheid. Hoewel de groep nu ‘geen enkel gebied meer kan controleren’, beschikt ze nog over veel slagkracht, zoals blijkt uit de dodelijke aanval op een kerk in Damascus in juni jl.
De groepering, die volgens sommige schattingen ongeveer drieduizend leden in Syrië heeft, ‘herrijst’ voornamelijk in het oosten van het land, waar ze mensen ‘rekruteert’ en probeert ‘haar invloed uit te breiden’. Volgens Koerdische troepen, die een deel van deze regio controleren, zijn er sinds begin dit jaar meer dan honderd aanvallen geregistreerd met ‘hinderlagen’ of ‘zelfgemaakte explosieven’.
In bredere zin probeert IS zich ‘van de woestijn naar de steden’ te verplaatsen, wat voor de Syrische interim-president Ahmed al-Sharaa een reden was om ‘openlijk de oorlog te verklaren’ aan IS. De Syrische veiligheidstroepen hebben de afgelopen maanden hun operaties tegen de terreurgroep geïntensiveerd, schrijft het pan-Arabische dagblad Asharq Al-Awsat.
Behalve deze aanwezigheid van gewapende groepen zitten er duizenden buitenlandse strijders met hun families in gevangenissen en interneringskampen in het noordoosten van Syrië, met name in Al-Hol.
Hoeveel dreiging gaat er nog van de organisatie uit?
Volgens UnHerd vormt IS nog steeds een reële bedreiging voor Europa. Zo werd er op 22 maart 2024 in de Crocus City Hall in Moskou een bomaanslag gepleegd waarbij 145 mensen omkwamen en meer dan 500 gewond raakten. Het vermoeden is dat ISIS-K, de Centraal-Aziatische tak van IS, achter deze aanslag zat.
IS is erin geslaagd om gestaag Noord-Afrika te infiltreren, en deze opkomende golf van jihadisme zo dicht bij Europa is zeer verontrustend, aldus UnHerd. IS zorgt met haar optreden voor massale verhuizingen en maakt van migrantenstromen gebruik om terroristen Europa binnen te smokkelen. Deze ontwikkelingen zijn reden tot zorg, ziet de opiniewebsite.
Vorig jaar kondigde IS een hervatting van de wereldwijde campagne aan: een golf van aanvallen volgde in Europa en bereikte zelfs Amerika. De groepering deed dit grotendeels vanuit de terreurcel in Afghanistan. Het lijkt logistiek gezien makkelijker om de Afrikaanse infrastructuur te gebruiken, en het lijkt erop dat de groepering dat nu ook begint door te krijgen, analyseert UnHerd.
In augustus dit jaar vierde de groep in Al-Naba (de wekelijkse nieuwsbrief waarin IS haar prioriteiten en strategie uiteenzet), haar oorlog tegen christenen in Afrika en moedigde ze haar troepen aan dit conflict uit te breiden naar Europa. ‘Het is een dreiging die niet genegeerd kan worden,’ concludeert de nieuwssite.
Ook voor de Verenigde Staten vormt IS een bedreiging, schrijft Newsweek. Tijdens de laatste nieuwjaarsviering reed een veteraan van het Amerikaanse leger, die trouw zwoer aan IS, met zijn auto in op een menigte in New Orleans, waarbij vijftien mensen omkwamen.
‘Als ze niet in toom worden gehouden, vormen ze [IS en andere islamitische militante groeperingen in Afrika] een directe bedreiging voor de VS’, zei generaal Michael Langley in april tegen Newsweek.
De Amerikaanse oud-gezant J. Peter Pham ziet dat het niet ontbreekt aan kennis, maar aan de wil om het terrorismeprobleem bij de naam te noemen. Hij herinnert eraan dat hij tijdens de eerste ambtstermijn van Trump de islamitische rebellengroep ADF in de DR Congo als terroristische organisatie wilde laten erkennen. Dat ‘stuitte op veel weerstand bij de beleidsmakers’. Uiteindelijk werd de beslissing genomen onder president Joe Biden.
Zelfs na de terreuraanslag eind juli 2025 op een kerk in Komanda in de DRC, waarbij 43 doden vielen, zag Pham naar eigen zeggen geen spijt bij degenen die de ADF niet als terroristen wilden aanmerken, schrijft Newsweek.
Amerikanen hebben er zelf strategisch belang bij om in te zetten op terrorismebestrijding, vervolgt Pham. ‘Het gaat niet alleen om de strijd tegen terrorisme, maar ook om toegang tot cruciale mineralen die nodig zijn voor de nationale veiligheid en economische groei. Deze kunnen alleen worden gewonnen en verwerkt in samenwerking met Afrikaanse landen als er sprake is van een veilige situatie.’
Ondanks dat ze veel territoria en meerdere leiders heeft verloren, is IS ‘erin geslaagd haar operationele capaciteit te behouden en haar activiteiten te hervatten’, vat La Libre Belgique samen. De krant wijst erop dat de groep haar propaganda- en fondsenwervingscampagnes heeft afgestemd op de nieuwe toepassingen van sociale media, versleutelde berichten, crowdfundingplatforms en kunstmatige intelligentie.
Volgens het Belgische dagblad zouden staten deze innovatieve methoden moeten gebruiken om terroristische activiteiten op te sporen en te voorkomen. Het nieuwste rapport van het VN-bureau voor terrorismebestrijding suggereert dat staten meer moeten investeren in preventieve strategieën voor de lange termijn, met name om de grondoorzaken van radicalisering aan te pakken. Dat is beter dan overmatig vertrouwen op de strategie om radicale groeperingen uit te roeien door hun terroristenleiders te elimineren, concludeert het rapport.
De dader is een 35-jarige Brit van Syrische afkomst
Bij een terroristische aanslag die donderdag voor een synagoge in Manchester werd gepleegd op de joodse gemeenschap die Jom Kippoer (Grote Verzoendag) vierde, zijn twee doden en drie gewonden gevallen. ‘De dader is door de politie geïdentificeerd als Jihad Al-Shamie, een 35-jarige Brit van Syrische afkomst’, meldt de BBC.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Al-Shamie werd door de politie neergeschoten nadat hij met zijn auto op mensen was ingereden die zich voor de synagoge van Heaton Park, ten noorden van Manchester, hadden verzameld, en hen met een mes had aangevallen. De politie heeft drie arrestaties verricht: ‘twee mannen van rond de dertig en een vrouw van rond de zestig’, die ervan worden verdacht ‘terroristische daden te hebben gepleegd, voorbereid en aangemoedigd’, voegt het Britse medium toe.
De aanval vond plaats terwijl burgers een wake hielden
De gewapende groep ADF (Allied Democratic Forces), die trouw heeft gezworen aan Islamitische Staat, heeft in de nacht van maandag op dinsdag het dorp Ntoyo aangevallen, gelegen in de regio Bapere in Noord-Kivu, volgens lokale en veiligheidsbronnen. Daarbij zijn eenenzeventig mensen vermoord.
‘De aanval vond plaats (…) terwijl burgers een wake bijwoonden. De aanvallers hebben burgers met messen en kogels gedood’, aldus Radio Okapi. ‘Het maatschappelijk middenveld vreest dat het voorlopige dodental nog zal stijgen, aangezien veel inwoners nog steeds vermist worden’, benadrukt het Congolese medium.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De inzet van het Oegandese leger samen met de Congolese strijdkrachten in het noordoosten van de DRC sinds 2021 heeft geen einde gemaakt aan de vele wandaden van de ADF, een groep die oorspronkelijk werd gevormd door voormalige Oegandese rebellen.
Na enkele maanden van relatieve rust hebben deze mannen in juli en augustus moorddadige gewelddaden gepleegd tegen burgers in Noord-Kivu en Ituri, waarbij meer dan honderd mensen om het leven zijn gekomen.
Een 23-jarige vrouw opende woensdag het vuur in een kerk in Minneapolis (staat Minnesota) die grenst aan een katholieke school, waarbij twee kinderen omkwamen. De schutter, die ter plaatse zelfmoord pleegde, ‘viel de leerlingen aan terwijl ze de eerste mis van het schooljaar bijwoonden’, aldus The Minnesota Star Tribune. Zeventien mensen – waaronder veertien kinderen – raakten gewond. Twee van hen verkeren ‘in kritieke toestand’, aldus de krant. De omgekomen kinderen waren acht en tien jaar oud.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens de politie handelde de schutter alleen en gebruikte ze twee geweren en een pistool. De drie wapens waren legaal aangeschaft. De lokale televisiezender KSTPmeldt dat de schutter verschillende ‘verontrustende’ video’s op YouTube had geplaatst, waarin ze haar ‘arsenaal aan wapens en munitie’ toonde, evenals ‘wat lijkt op een vier pagina’s tellend handgeschreven manifest gericht aan haar familie en vrienden’.
Schietpartijen met vier of meer slachtoffers hebben sinds het begin van het jaar in de Verenigde Staten 246 doden en bijna 1300 gewonden veroorzaakt, volgens cijfers van Gun Violence Archive, een non-profitorganisatie die slachtoffers van vuurwapengeweld in de Verenigde Staten registreert.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
