Ken Elliot runde een medische kliniek in Burkina Faso
Ken Elliot (88), die meer dan zeven jaar gevangen werd gehouden in West-Afrika, is in veiligheid gebracht. Dat maakte de Australische minister van Buitenlandse Zaken Penny Wong vrijdag bekend, meldt The Sydney Morning Herald. De arts uit Perth is herenigd met zijn vrouw Jocelyn en hun kinderen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘We willen God bedanken en iedereen die voor ons is blijven bidden’, zei de familie Elliott in een verklaring van het ministerie. Het echtpaar werd in januari 2016 door terroristen ontvoerd in de buurt van de grens tussen Mali en Niger, waar ze een medische kliniek runden. Jocelyn Elliott ‘werd na drie weken vrijgelaten’, schrijft de Australische krant.
In 2002 was La Ghriba ook al doelwit van een aanslag
Twee gelovigen die de joodse bedevaart van La Ghriba op het Tunesische eiland Djerba bijwoonden, zijn dinsdagavond gedood bij een aanslag door een politieagent. Hij schoot ook een collega dood alvorens zelf te worden neergeschoten, bericht Al Jazeera.
De aanval van dinsdag werd uitgevoerd door een lid de Tunesische Nationale Garde. Hij gebruikte zijn wapen eerst om een collega neer te schieten en diens munitie in beslag te nemen voordat hij zich naar de synagoge van La Ghriba begaf, aldus het Tunesische ministerie van Binnenlandse Zaken in een verklaring. Onder de gewonden bevinden zich zes politieagenten en vier burgers, aldus het ministerie.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Het incident vond plaats terwijl duizenden mensen uit Frankrijk, Israël en elders de jaarlijkse joodse bedevaart van La Ghriba maakten, meldt The Times of Israel. In 2002 werden in de synagoge van Djerba, een van de oudste in Afrika, eenentwintig mensen gedood door een aanslag van Al-Qaida.
Bij een reeks aanslagen in Nigeria zijn de afgelopen drie dagen ten minste twaalf mensen gedood. De aanvallen vonden plaats op verschillende plekken in het land. Ook zijn er meerdere mensen ontvoerd, bericht The Guardian Nigeria.
Op zaterdag vielen schutters verschillende dorpen in de centraal-westelijke deelstaat Niger aan, waarbij ten minste zeven mensen werden gedood en zesentwintig anderen werden ontvoerd. Op zondag drongen gewapende mannen een kerk binnen in een dorp in de staat Benue (Oost-Nigeria), waarbij één gelovige werd gedood, twee mensen ernstig gewond raakten en drie andere werden ontvoerd. Ten slotte werd de staat Adamawa (Noordoost-Nigeria) maandag in rouw gedompeld door de moord op drie mensen in een dorp. Verschillende plaatsen in het centrum van het land waren maandag eveneens doelwit.
Volgens de autoriteiten zijn de aanslagen nog niet opgeëist en zouden verschillende groeperingen erachter kunnen zitten, aangezien Nigeria te maken heeft met een jihadistische opstand in het noordoosten (van de groep Boko Haram), criminele bendes in het noordwesten en het centrum en afscheidingsbewegingen in het zuidoosten, aldus The Guardian Nigeria.
Sinds het aantreden van de meest rechtse regering in de geschiedenis van Israël, is het geweld tussen Israëliërs en Palestijnen opgelaaid. Opmerkelijk gebruiken beide partijen hetzelfde argument om hun gewelddadigheden te rechtvaardigen: zelfverdediging.
Volgens Richard Silverstein, zelf joods maar zeer kritisch op het Israëlische beleid, moet het aanhoudende geweld door Israël als terreur worden gezien en moet het land dan ook de status ‘terroristisch’ krijgen. ‘Als terrorisme staat voor het gebruik van geweld bij het nastreven van politieke doelen, dan moet het beleid van Israël ook gezien worden als staatsterrorisme’, schrijft hij.
Volgens Orly Goldschmidt, woordvoerder van de Israëlische ambassade in het Verenigd Koninkrijk, moet Israël zich wel verdedigen tegen de Palestijnse terreur. Zonder het antiterrorisme-apparaat van Israël ‘zou het totaal van vijfduizend [terreurslachtoffers] naar ik vrees nog heel wat meer nullen bevatten’, schrijft hij.
Lees hieronder hun betogen:
Waarom Israël als terroristische staat aangemerkt moet worden
Sinds de Nakba [de gedwongen emigratie van Arabische Palestijnen uit het Israëlisch grondgebied in 1947-1949, de tijd waarin de staat Israël ontstond] heeft Israël de Palestijnen onderdrukt met staatsterreur die goedgepraat werd als ‘zelfverdediging’, terwijl Palestijnen die zich verzetten weggezet worden als terroristen. Het geweld dat Israël gepleegd heeft op de Al-Aqsamoskee laat echter de waarheid zien, schrijft Richard Silverstein.
In mei 2021 leidde de onderdrukking van de islamitische eredienst in de Al-Aqsamoskee door Israël tot woede en verzet bij de Palestijnen. Vorig jaar april lokte de Likoed-regering tijdens de ramadan rellen uit in Oost-Jeruzalem door gelovigen de toegang tot de Damascuspoort te weigeren, waar zij na het gebed altijd bijeenkwamen voor de sociale contacten. De Israëlische grenspolitie, berucht om haar wreedheid, reageerde met een uitbarsting van geweld.
De woede van de Palestijnen sloeg al snel over naar alle Palestijnse gemeenschappen in Israël. Zo’n nationaal verzet was nog niet eerder voorgekomen in de geschiedenis van dit conflict dat, op een paar zeldzame momenten na, beperkt is gebleven tot de bezette gebieden.
Ze vielen Palestijnse buurten binnen en terroriseerden en mishandelden de bevolking
De Israëlische joden werden gealarmeerd. De ultrarechtse bendes van de Kahanisten begonnen sociale media in te zetten om groeperingen te organiseren die voor eigen rechter speelden. Ze vielen Palestijnse buurten binnen en terroriseerden en mishandelden de bevolking.
Hamas reageerde, in zijn rol als beschermer van de heilige islamitische plaatsen in Jeruzalem, door raketten op Israël af te vuren. Daarop lanceerde Israël een grootscheepse luchtaanval die elf dagen duurde en 250 slachtoffers maakte, van wie de meesten vrouwen en kinderen waren.
Dit jaar is de ramadan hard op weg om op net zo’n vechtpartij uit te lopen. Na vier Palestijnse terreuraanslagen binnen twee weken, waarbij elf Israëliërs omkwamen, zijn duizenden Israëlische troepen de Palestijnse dorpen binnengedrongen. Daarbij werden honderden gearresteerd en zijn bijna twintig mensen om het leven gekomen.
Hoewel de Palestijnse vechtlust sterker is geworden doordat er een religieuze dimensie aan het politieke conflict is toegevoegd, is er ook een gevaar
De reactie van de Israëlische grenspolitie, die op een dag in april 2022 vroeg in de morgen vijfhonderd kolonisten overbracht naar de binnenplaats recht tegenover de Al-Aqsamoskee, was nog schadelijker voor de stabiliteit van het land. De kolonisten stonden onder leiding van Itamar Ben Gvir, de meest gehate extremist van de Knesset [het Israëlisch parlement]. De aanval stond gepland voor de vroege morgen, het moment waarop gelovigen samenkwamen voor het dagelijks gebed. De politie viel het heiligdom binnen en gebruikte flitsgranaten, traangas en knuppels om de moskee onder controle te krijgen en iedere vorm van verzet de kop in te drukken. Bijna vierhonderd mensen werden gearresteerd en honderdvijftig raakten gewond.
Hoewel de Palestijnse vechtlust sterker is geworden doordat er een religieuze dimensie aan het politieke conflict is toegevoegd, is er ook een gevaar. Uit de geschiedenis blijkt dat de ijver van twee groepen gelovigen die tegen elkaar strijden snel kan escaleren.
De traditionele internationale reactie op gewapend Palestijns verzet was onvoorwaardelijke veroordeling ervan, terwijl men sympathie had voor de daden van Israël, dat handelde uit ‘zelfverdediging’. Maar de wereld begint de opruiing door de Israëliërs steeds meer te zien als een primaire aanstichter van het geweld.
Nu de kritiek op de Israëlische agressie toeneemt, is het tijd voor herbezinning op het conventionele begrip en de definitie van terrorisme.
Als terrorisme staat voor het gebruik van geweld bij het nastreven van politieke doelen, dan moet het beleid van Israël ook gezien worden als staatsterrorisme. Het Palestijnse geweld is dus niet langer het werk van ‘terroristen’, zoals Israël hen heeft bestempeld, maar een legitieme politieke reactie op de Israëlische apartheid en het massale geweld, waaronder de moord op tienduizenden Palestijnen sinds de oprichting van de staat in 1948.
Het is tijd voor herbezinning op het conventionele begrip en de definitie van terrorisme
Ter ondersteuning van dit standpunt heeft Israël sinds zijn oprichting terreur gebruikt om de Palestijnen te controleren, te overheersen en te onderdrukken. Zelfs vóór de oprichting van de staat riep David Ben Goerion al vaak ertoe op de ‘Arabieren’ uit Palestina te verdrijven om te zorgen voor een natie waar een Joodse meerderheid het voor het zeggen zou hebben.
De Joodse terreurmilities waren rivalen van het zionistische Yishuv-bestuur. Zij toonden hun minachting door terreuraanslagen te plegen om zo duidelijk te maken dat de Joden de overmacht hadden. Bij een van hun gezamenlijke militie-operaties in april 1948, die geleid werd door de toekomstige premier Menahem Begin en Yitzhak Shamir, werd het dorp Deir Yassin verwoest, waarbij honderd doden vielen, waaronder vrouwen en kinderen.
Joodse schutters onder leiding van Shamir vermoordden graaf Folke von Bernadotte, een VN-vredesonderhandelaar, omdat hij een territoriaal compromis voorstelde dat nadelig was voor de Joodse belangen. Tenslotte bombardeerden de troepen van Begin, als de meest gruwelijke terreurdaad van allemaal, het King David Hotel, het hoofdkwartier van het Britse Mandaatbestuur, waarbij meer dan negentig slachtoffers vielen.
Hoewel de Joodse ondergrondse terroristische beweging het meeste geweld gebruikte, deed de Yishuv dat nog systematischer: Plan Dalet verdreef een miljoen Palestijnen uit hun huizen in Gaza en voerde ze weg naar Syrië in ballingschap door ze als vluchtelingen in kampen op te sluiten. De Nakba was misschien wel Israëls eerste systematische daad van staatsterreur.
De Nakba was misschien wel Israëls eerste systematische daad van staatsterreur
In het licht van deze geschiedenis moet het huidige Israëlische beleid opnieuw onder de loep worden genomen: de herhaalde aanvallen op Gaza (2009, 2014, 2021) die de dood van duizenden en de vernietiging van tienduizenden huizen tot gevolg hadden, moeten ook worden gezien als terreurdaden. In 2018 stonden Israëlische sluipschutters oog in oog met tienduizenden vreedzame demonstranten tijdens de Grote Mars van de Terugkeer. Ze maaiden hen zonder pardon neer, alsof het niets was. Honderden ongewapende demonstranten werden vermoord en duizenden werden voor het leven verminkt.
Het inpikken van Palestijns land, de ontworteling van hele gemeenschappen, de onderdrukking van religieuze erediensten, de eindeloze cycli van gewelddadige invallen in huizen in het holst van de nacht, de arrestatie van duizenden mensen, waaronder kinderen: al die gebeurtenissen moeten worden gezien als nog meer gewelddadigheden van de staat.
Het verschil tussen het Palestijnse verzet en de Israëlische staatsterreur is dat de Palestijnen individuele gewelddaden plegen. Hoe gruwelijk het aantal doden ook is, het gaat om eenmansaanvallen of gewelddaden met een beperkte impact.
Het terrorisme van Israël daarentegen is een alomvattend beleid waarbij alle macht van het veiligheidsapparaat wordt ingezet ten behoeve van het staatsbelang. Het houdt veel meer in dan een schutter die door een straat in Tel Aviv rent. Het omvat een complete nationale politiemacht die wordt ingezet tegen aanhangers van een enkele religie. Het omvat honderden grenspolitieagenten die een heilige plaats bezoedelen door er een slagveld van te maken; en dat alles ten behoeve van messiaanse joden die de heilige plaatsen van de moslims willen vernietigen om de joodse tempel te herbouwen.
Het verschil tussen het Palestijnse verzet en de Israëlische staatsterreur is dat de Palestijnen individuele gewelddaden plegen
Het Internationaal Strafhof deelt veel van deze zorgen en heeft een onderzoek ingesteld naar mogelijke Israëlische oorlogsmisdaden. Dit garandeert niet dat het Israël schuldig zal bevinden. Maar voor een juiste beoordeling is het van cruciaal belang dat ons begrip van het Israëlische beleid wordt veranderd. Dit beleid is niet alleen onrechtvaardig. Zelfs de term apartheid, hoe juist die definitie ook is, doet geen recht aan de zeventig jaar waarin Israël systematisch Palestijnse rechten onderdrukt. Het is eenvoudigweg een alomvattend beleid van staatsterreur.
Tegenwoordig ziet de wereld een verband tussen de Russische invasie in Oekraïne, de doelbewuste aanvallen op burgerdoelen, de uitroeiing van de hele stad Marioepol en de executie van vastgebonden burgers enerzijds en de wreedheden van de nazi-Wehrmacht en de SS tijdens de Tweede Wereldoorlog anderzijds. De wereld schreeuwt nu om verantwoording, eist dat Poetin en zijn generaals worden berecht voor oorlogsmisdaden.
Het terrorisme van Israël heeft veel langer geduurd en meer slachtoffers gemaakt dan dat van Rusland. Als we moreel consequent willen zijn, dan moeten de misdaden van de Israëlische staat hetzelfde worden behandeld als de misdaden van Rusland. De wereld kan niet langer aanvaarden dat Israël zich als slachtoffer of zelfverdediger beroept op zijn misdadig gedrag.
Terrorisme in de Israëlische context moet opnieuw worden gedefinieerd. De eeuwigdurende oorlogszuchtige verhouding van Israël tot zijn buren aan de frontlinie (Syrië, Libanon, Iran, enz.) en de Palestijnen destabiliseert de regio en schendt het internationaal recht. De wereld mag Israël niet langer het voordeel van de twijfel geven. Zij moet al die argumenten waarmee ze massaal geweld goedpraat verwerpen. We moeten Israël noemen zoals het is: een terreurstaat.
De staat Israël moet zichzelf verdedigen tegen Palestijnse terreur
Ik ben bang dat het totale dodental nog heel wat meer nullen zou tellen als Israël niet over een anti-terrorismeapparaat zou beschikken.
Het artikel van Jalal Abukhater van 7 februari, dat gepubliceerd werd enkele dagen nadat een Palestijnse terrorist op de herdenkingsdag van de Holocaust zeven onschuldige mensen vermoordde in een synagoge in Jeruzalem, onderwaardeert het leven van Israëliërs.
Zowel Palestijnen als Israëliërs lijden, en dat doet me pijn. Dat is precies de reden waarom dit artikel ingaat op een probleem dat in de bredere discussie over dit onderwerp speelt: de ontkenning en de weigering om te erkennen dat Israëliërs lijden.
Zowel Palestijnen als Israëliërs lijden, en dat doet me pijn
In 2022 werden Israëliërs getroffen door ruim vijfduizend Palestijnse terreuraanslagen; onschuldige mannen, vrouwen en kinderen werden op de straten van Israël doodgereden, doodgestoken of doodgeschoten, of ze kwamen door bombardementen om het leven. Zo is het leven op de grond.
Op 10 februari reed een Palestijn bijvoorbeeld met zijn auto in op een overvolle bushalte, met drie doden tot gevolg, waaronder twee broers van zes en acht jaar oud. Stel je eens voor dat jij of je dierbaren het slachtoffer worden van zo’n weerzinwekkende terreuraanslag terwijl je op weg bent naar je werk. Dit is precies de reden waarom Israël beschikt over een anti-terrorismeapparaat: als het land dat niet had, zou het totaal van vijfduizend naar ik vrees nog heel wat meer nullen bevatten.
Israël heeft door de jaren heen laten zien dat het vrede wil sluiten met de Palestijnen
Israël heeft door de jaren heen laten zien dat het vrede wil sluiten met de Palestijnen. Zo heeft het land in 1993, 2000, 2008 en 2014 geprobeerd om vredesakkoorden te sluiten en streven we nog altijd de vrede na. Geweld is echter aan de orde van de dag. Deze maand nog pleegden drie Palestijnse tieners drie terreuraanslagen op Israëlische burgers.
Deze aanslag staat niet op zichzelf. Helaas krijgen mensen in de Palestijnse samenleving de afkeer van Israël met de paplepel ingegoten. Schoolboeken, sociale media en het beleid van de Palestijnse Autoriteit zijn allemaal toegespitst op geweld tegen onschuldige Israëliërs. Ik hoop dat er vrede zal komen. Om dat te bereiken, zullen de Palestijnse leiders moeten erkennen dat er een eind moet komen aan het opruien van de bevolking en het geweld.
Het Brusselse stadsdeel Molenbeek wordt beschouwd als een parallelle islamitische samenleving, vol jeugdwerkloosheid, drugs en criminaliteit. Maar de Molenbekenaars zijn niet allemaal aanslagplegers en willen het ook graag eens over iets anders hebben. Theatermaker Ben Hamidou geeft hun een stem.
Othello hoeft niet te doden. Othello heeft de keuze. Hij is aan relatietherapie begonnen, samen met zijn geliefde Desdemona, om zijn jaloezie onder controle te krijgen. In lange discussies met vrienden en bekenden heeft hij geleerd om zijn rol in het stuk te bevragen: is hij, als zwarte man in een witte samenleving, voorbestemd om te doden? Hij kan nu zelfs van gender wisselen. En zo houdt hij Desdemona aan het einde weliswaar bevend van jaloezie en haat met beide handen bij haar keel vast, het lukt hem op het laatste moment toch om haar los te laten. Applaus, bravo’s, algemene ontroering in de theaterzaal. Ben Hamidou staat applaudiserend naast het podium, terzijde, en toch in het middelpunt. Hij straalt.
In het kort
• Theatermaker Ben Hamidou is opgegroeid in Molenbeek. Elk jaar ontwikkelt hij daar met amateurs een nieuw theaterproject.
• Volgens schattingen heeft ongeveer de helft van de mensen in Molenbeek Marokkaanse wortels.
• De Marokkaanse gemeenschap wordt buitengesloten. ‘Dat hakt erin. Zo ontstaat haat.’
Ben Hamidou is zesenvijftig jaar, film- en tv-acteur, komediant, theatermaker, opgegroeid in Molenbeek. Hij heeft het stuk ingestudeerd met een stuk of twaalf jonge vrouwen en mannen uit de wijk. Het heet ‘À peu près Othello d’ à peu près Shakespeare’, ‘Ongeveer Othello, van ongeveer Shakespeare’, en is vooral gericht tegen racisme en femicide. Hamidous hele artistieke carrière is geworteld in Molenbeek. Elk jaar ontwikkelt hij daar met amateurs een nieuw theaterproject. Door de pandemie hebben de repetities voor de uitvoering van Othello vertraging opgelopen; twee jaar lang hebben ze eraan gewerkt. Nu gunt hij het slotapplaus aan de jongelui. Iedereen op de volle tribune in het sociaal-cultureel centrum van Molenbeek – ouders, grootouders, broers en zusters, bekenden, mensen uit de wijk – is ontroerd en ook hij vindt het moeilijk om het droog te houden. Pas helemaal op het laatst komt Hamidou het toneel op en voegt zich bij Anass, Matteo, Lina, Jawad, Jeremy, Steve, Julie, Maya, Jihan en de anderen. Het is een jong, divers gezelschap waarvoor hier geapplaudisseerd wordt: zwart en wit en alle tinten daartussenin, typisch Molenbeek met zijn 100.000 inwoners en honderden nationaliteiten. Samen buigen ze voor het laatste open doekje, met achter hen het omgewoelde huwelijksbed van Othello en Desdemona, een liefdesnest, niet bevlekt door dodelijk geweld.
Zo mooi kan het zijn in ‘Molem’, zoals ze hun wijk hier noemen. Maar ook heel anders.
In België wordt Molenbeek gebruikt als een politiek begrip, het Brusselse stadsdeel wordt door velen beschouwd als een parallelle islamitische samenleving, vol jeugdwerkloosheid, drugs en criminaliteit. Toen Marokko tijdens het WK voetbal won van België trokken jonge moslims de binnenstad in en schopten rellen. Er brandden auto’s, ruiten van politie- en brandweerauto’s gingen aan diggelen, straatmeubilair werd vernield. Zulke uitbarstingen van haat tegen de Belgische samenleving en van vernielzucht maakt Brussel keer op keer mee. En hoewel de woedende jongeren niets te maken hebben met islamistische terroristen, roepen ze toch herinneringen op aan Molenbeeks donkerste momenten.
Broeinest van terreur
Sinds een paar weken loopt het proces over de terreuraanslagen van 22 maart 2016 in Brussel. Er kwamen toen 32 mensen om het leven. De aanslag werd gepleegd door dezelfde terreurcel die op 13 november 2015 in Parijs toesloeg. In de beklaagdenbank zitten mannen als Salah Abdeslam en Mohamed Abrini, opgegroeid in Molenbeek, tot het laatst toe geholpen door vrienden uit Molenbeek. De krantenkoppen over Molenbeek als broeinest van terreur gingen de wereld over. De inwoners werden heen en weer geslingerd tussen schuldgevoel en koppigheid. Hoe meer ze van Molem houden, hoe meer ze er ook onder lijden.
Nee, zegt Ben Hamidou als hij ons uitnodigt een rondgang door Molenbeek te maken, hij gaat het niet over terrorisme hebben. Hij wil de mooie kanten van de wijk laten zien. Op het eerste gezicht wekt die de indruk een buurt in Rabat te zijn: mannen in theehuizen, gesluierde vrouwen op de markt, de koran in de etalages van boekhandels. Maar ook studenten bepalen het beeld; zij vinden hier betaalbare woonruimte. Toch verrijzen op de braakliggende industrieterreinen langs het kanaal al luxewoningen; de laatste tijd klinken er protesten tegen gentrificatie.
Voor hem als kind was het je reinste paradijs, zegt Ben Hamidou, terwijl hij midden in de winkelstraat Chaussée de Gand, tussen supermarkt Tanger en bakkerij Hassan een keer om zijn as draait. Het is zijn podium.
Hij kwam halverwege de jaren zestig met zijn familie naar hier. België wierf arbeidskrachten in Noord-Afrika. Zijn ouders zijn van Marokkaanse origine, maar woonden in Algerije. Ze spraken vloeiend Frans. Zulke mensen wilden ze graag hebben, vooral in Molenbeek, dat indertijd het centrum was van de industriële bloei in België. De wijk ligt langs het kanaal van Brussel. Vanuit het zuiden, uit Wallonië, werden via het kanaal kolen aangevoerd; richting Noordzee vonden de waren hun weg naar de wereld. Ben Hamidou loopt nu La Fonderie binnen. Deze voormalige gieterij is het symbool van Molenbeeks bloeitijd, en is inmiddels omgetoverd tot een industriemuseum. Hier vind je Sultan de leeuw, een pleisteren gietmodel voor de vervaardiging van een bronzen beeld – mogelijk het beroemdste exportproduct uit Molenbeek.
Berberleeuw
Hij is gemaakt naar voorbeeld van een berberleeuw die aan het begin van de negentiende eeuw de bezoekers van de dierentuin in de Bronx fascineerde. Daar siert het bronzen beeld tot op heden de toegangspoort, samen met twintig andere dierenbeelden die in Molenbeek werden gegoten. Ook de jonge Lincoln begon als bronzen beeld in Molenbeek zijn reis naar de VS. Zelfs de Belgische koning Leopold II ligt als model nog ergens in het bakstenen gebouw. Hij ging de geschiedenis in als schepper van het moderne België – en als een meedogenloze kolonialist, wiens honger naar rubber en ivoor volgens schattingen van historici 10 miljoen mensen het leven heeft gekost.
Ben Hamidou was als kind al bekend in Molenbeek, als begeleider van zijn grootmoeder, een getatoeëerde Berbervrouw. Ze werd ‘Geronimo’ genoemd omdat ze eruitzag als een Apache-krijger. ‘Stel je voor,’ zegt Hamidou, ‘je bent tien jaar oud en loopt met Geronimo over het schoolplein.’ Wat kon hij anders worden dan een podiumbeest?
Een paar jongemannen hebben met hun krankzinnige daden een hele wijk een slechte naam bezorgd
Hamidou heeft een monument voor zijn grootmoeder opgericht in de vorm van het soloprogramma Sainte Fatima van Molem, dat hij voor het eerst opvoerde in 2010 in Molenbeek. Daarin schetst hij het beeld van een immigrantengemeenschap die met grote nieuwsgierigheid en de beste bedoelingen toenadering zoekt tot de Belgische samenleving. Hamidou werd ervoor geprezen in Molenbeek.
In 2016, een paar maanden na de aanslagen in Parijs en Brussel, werd Hamidou in Molenbeek ineens geboycot. Met een collega bracht hij Les enfants de Dom Juan, de kinderen van Don Juan, op de planken. Hamidou, de voorbeeldige Belgische moslim, maakt zich vertrouwd met de ongelovige losbol Don Juan. Het is een kleine liefdesgeschiedenis, een voorzichtige provocatie voor de moslimgemeente en hun waarden. Maar in Molenbeek werden affiches verscheurd en uitvoeringen afgelast wegens gebrek aan belangstelling. Na de aanslagen betreurde Hamidou het ‘communitarisme’ in Molenbeek, de terugtrekking van de moslimgemeenschap in zichzelf en in haar religie. Molenbeek zou een ghetto zijn geworden. Hij noemde de situatie een ‘catastrofe’.
Nee, zegt Ben Hamidou dus nog eens, geen woord over terrorisme, wat zou hij ook moeten zeggen, behalve dat een paar jongemannen met hun krankzinnige daden een hele wijk een slechte naam hebben bezorgd. De gemeenschap is nog steeds getraumatiseerd door de storm in de media, die toen op iedere straathoek een jihadist vermoedden. Nog steeds wordt iedereen die op straat een camera tevoorschijn haalt om een foto te maken wantrouwig bekeken. Hamidou wil in geen geval als kroongetuige tegen zijn wijk optreden. Hij wil zijn kunst laten spreken. Ooit, zegt hij, heeft hij getrouwde moslimvrouwen samen laten optreden in een stuk, dat was een heel bijzonder avontuur geweest, vooral voor hun echtgenoten.
Horrorverhaal
Maar natuurlijk is het onmogelijk om bij een rondgang door Molenbeek niet te praten over terrorisme. Op het Place communale, het plein voor het gemeentehuis, sta je midden in het horrorverhaal. ‘Daar,’ wijst Ben Hamidou, ‘is Salah Abdeslam opgegroeid.’
Salahs broer Brahim blies zich op 13 november 2015 namens de Islamitische Staat op bij de aanslagen in Parijs. Salah besloot op het laatste moment anders. Hij vluchtte terug naar Brussel. In de Vierwindenstraat, slechts een paar honderd meter van zijn ouderlijk huis, werd hij op 18 maart 2016 door de politie opgepakt in een kelder waar hij zich verstopte. Ben Hamidou herinnert zich die middag nog goed. Hij voerde in de buurt een stuk op met een theatergroep. Ze schrokken allemaal toen er schoten vielen.
Vier dagen later stierven er in Brussel 32 mensen bij zelfmoordaanslagen in het metrostation Maalbeek en op de luchthaven Zaventem. Salah Abdeslam had meegewerkt aan de voorbereiding daarvan. Daarom zit hij, terug uit Parijs, waar hij al tot levenslang werd veroordeeld, nu in Brussel in de beklaagdenbank. Naast hem zit zijn schoolvriend Mohamed Abrini, die opgroeide in de Graaf van Vlaanderenstraat, hier om de hoek. Hij zou zich op de luchthaven opblazen, maar maakte rechtsomkeert.
Veel van hun strijdmakkers uit Molenbeek zitten in de gevangenis, velen zijn omgekomen. Bijvoorbeeld Abdelhamid Abaaoud, die als IS-strijder in Syrië gedode vijanden met een jeep door de woestijn sleepte. Op 13 november 2015 ging hij in Parijs met een kalasjnikov op mensenjacht en blies zich enkele dagen later op na een vuurgevecht met de politie. Zijn ouderlijk huis staat op vijf minuten lopen van het gemeenteplein, in de Darimonstraat.
Het trauma zal niet zo snel verdwijnen uit Molenbeek. Trauma’s moeten benoemd worden
Het waren maar een paar mannen, het is meer dan zes jaar geleden, en velen vragen zich hier af: wat heeft dat nog met ons te maken? Natuurlijk willen veel mensen de gebeurtenissen verdringen en vergeten. Maar het trauma zal niet zo snel verdwijnen uit Molenbeek. Trauma’s moeten benoemd worden.
Een van de tweeëndertig slachtoffers van 22 maart 2016 in Brussel heette Loubna Lafquiri. Zij was 34 jaar oud en woonde in Molenbeek. Haar echtgenoot Mohamed El Bachiri groeide op in Molenbeek en woont hier nog steeds. Als hem naar zijn identiteit gevraagd wordt, zegt hij: ‘Ik ben een product van Molenbeek.’
Halfuur te laat
El Bachiri, 42 jaar, heeft als ontmoetingsplek een café voorgesteld aan het kanaal dat het toeristische centrum van Brussel van Molenbeek scheidt. Hij komt een halfuur te laat. Een kaal voorhoofd, zorgvuldig getrimde baard, witte coltrui. Een uiterst vriendelijke man. Hij verontschuldigt zich: hij moest nog met een lerares spreken, zijn middelste zoon zorgt voor problemen op school. Hij heeft drie zonen, van zestien, veertien en acht jaar oud. Sinds 22 maart 2016 voedt hij ze alleen op. El Bachiri werkte toen als metrobestuurder. Die dag had hij vrij en was thuis. Zijn echtgenote Loubna Lafquiri, een gymlerares, was met de metro onderweg naar haar werk. Ze stond vlak naast de zelfmoordterrorist. Duizenden mensen kwamen naar de rouwplechtigheid, Loubna Lafquiri was bekend als een moderne moslima en pedagoge die jonge vrouwen wilde helpen een zelfstandig leven te leiden.
Mohamed El Bachiri heeft een boek geschreven over de tragedie van zijn leven: Jihad van liefde. Er werden ruim honderdduizend exemplaren van verkocht en het werd in 2019 onderscheiden met de Konstanzer Konzilspreis. Hij heeft zijn woede in liefde veranderd, zegt hij, en er is veel wat hij de verdachten uit het boek zou kunnen voorlezen. Vooral dat haat niet thuishoort in de religie. Hij zou als civiele partij als getuige kunnen optreden, maar dat durft hij niet.
Slachtoffers en hun nabestaanden spelen slechts bijrollen in het terreurproces
Wat er tot dusver in het proces is gebeurd, ervaart hij als theater. De verdachten en hun advocaten hebben voor elkaar gekregen dat de rechtszaal werd verbouwd omdat ze niet in aparte cabines geplaatst wilden worden. Abdeslam en Abrini klagen over het isolement in de gevangenis, over vermeende onmenselijke behandeling bij het transport naar de rechtbank. Ze weigeren verklaringen af te leggen. Tot dusver spelen de slachtoffers en hun nabestaanden slechts bijrollen in het terreurproces.
In een vitrine voor de balie waarachter de rechters zitten, liggen bewijsmiddelen. Een geweer, een pistool, spuiten die gebruikt werden voor het mengen van de springstof, spijkers en schroeven die door de springstof gemengd werden. De afgerukte handgreep van een bagagekar. Het gedeukte blik van een metrostel.
Lang merkte men weinig van de verschrikking van de misdaden in deze rechtszaal, die eruitziet als een grote kantoorruimte. Dat veranderde pas toen de officieren van justitie de aanklachten voorlazen en de 32 overleden slachtoffers bij name noemden.
Loubna Lafquiri, in stukken gereten in het metrostation Maalbeek. Zij was het enige moslimslachtoffer. Haar moeder zat in de rechtszaal toen haar naam werd genoemd. Daarna heeft ze vier dagen lang gehuild, zegt Mohamed El Bachiri, haar schoonzoon.
Dat wil hij zichzelf niet aandoen. Hij heeft zijn energie nodig voor zijn kinderen en zijn werk, dat vooral met Molenbeek te maken heeft. Hij houdt voordrachten op scholen en in kerken om te strijden tegen de haat die mensenlevens verwoest.
Stigmatiseren
Meteen na de aanslag wilde hij met de kinderen alleen maar weg uit Molenbeek, naar Marokko, het vaderland van zijn ouders. Toch is hij gebleven. ‘Het is mijn gemeenschap, waar ik van houd. Ze mogen niet iedereen stigmatiseren vanwege een paar criminelen,’ zegt hij. Niemand uit de familie van de daders heeft zich bij hem verontschuldigd. ‘Veel mensen schamen zich, ze verstoppen zich,’ zegt hij. ‘Op een andere manier dan ik zijn ook zij slachtoffers van deze daden.’ Maar een jongeman die van Molenbeek naar Syrië was afgereisd om voor IS te vechten, heeft zich wel verontschuldigd. Hij dacht dat hij voor het goede vocht, maar hij had zich vergist.
Om te verklaren wat er in Molenbeek misgegaan is, vertelt Mohamed El Bachiri het verhaal van zijn jeugd. Dat gaat niet over een hoopvolle generatie migranten zoals die van Ben Hamidou, maar over de industriële neergang die leidde tot werkeloosheid, hopeloosheid en criminaliteit.
Wie de postcode van het stadsdeel in zijn identiteitsbewijs heeft staan, had het altijd al moeilijk
Toen hij begon uit te gaan met meisjes van buiten Molenbeek, stelde hij zich aan hun ouders altijd voor als een Siciliaan. Hij noemde zich Antonio en zei dat hij in het stadsdeel Jette woonde. Mohamed, een Marokkaanse moslim uit Molenbeek: dat was niet te verkopen aan potentiële schoonouders. Het was ook onmogelijk om met zijn identiteitsbewijs buiten de grenzen van de wijk een disco binnen te komen. Zodra de portiers het postcodenummer 1080 zagen, zeiden ze dat het hun speet, maar dat de baas geen jongelui uit Molenbeek in zijn zaak wilde hebben. 1080, dat was toen al een code voor vechtersbazen en dieven.
Als men dus nu de moslimgemeenschap in Molenbeek verwijt dat ze zichzelf geïsoleerd heeft, dan was dat een ‘opgedrongen communitarisme’, zegt Mohamed El Bachiri. Hij en zijn vrienden voelden zich buitengesloten. ‘Dat hakt erin. Zo ontstaat haat.’
Monsters
Het is verre van hem om deze haat te accepteren als verklaring van en rechtvaardiging voor de weg naar de militante islam en het terrorisme. Hij noemt de mensen die zijn vrouw hebben gedood monsters. Maar hij ziet deze haat van het merkteken 1080 nu ook weer bij de jongeren die de straat op gaan om te rellen als Marokko van België wint. Er zijn nu meer maatschappelijk werkers in Molenbeek, de staat houdt de moskeeën strenger in de gaten, maar de jeugdwerkloosheid ligt nog altijd op 30 procent. ‘De jongeren voelen zich niet Belgisch,’ zegt Mohamed El Bachiri, ‘ze voelen zich hier niet thuis. Als dit probleem niet wordt opgelost, riskeert men steeds weer nieuwe drama’s.’
En ja, ook hij was vurig voor Marokko tijdens de WK-wedstrijd tegen België, zegt hij. ‘Het Marokkaanse deel van mijn identiteit wordt normaal gesproken niet gewaardeerd.’
Mohamed El Bachiri zou bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 op de kieslijst staan van de liberale burgemeesterskandidaat, maar hij werd weggepest door het establishment van de partij, zegt hij.
Er zijn schattingen volgens welke ongeveer de helft van de mensen in Molenbeek Marokkaanse wortels heeft, maar nog nooit heeft iemand van hen het in de gemeente voor het zeggen gehad. De vrouwelijke burgemeester is de socialiste Catherine Moureaux. Zij heeft het ambt overgenomen van haar vader Philippe, die door velen nu nog verantwoordelijk gehouden wordt voor het drama in Molenbeek. Hij zou te weinig nadruk gelegd hebben op het belang van integratie, waardoor de islamgemeenschap zichzelf isoleerde onder het mom van multiculturaliteit. ‘Als ik door Molenbeek rijd, heb ik niet het gevoel in België te zijn,’ zei een Vlaamse socialist onlangs.
Ik zit nog heel lang met Mohamed El Bachiri te praten. Hij heeft een bijna kinderlijk plezier in discussiëren en filosoferen. Na de voordelen van de klassiek-Griekse politiek en de dwaalwegen van het salafisme komen we ten slotte nog te spreken over de Franse laïcité. Een gevaarlijk dogma, vindt hij, dat moslims wil dwingen tot assimilatie. De spotprent van de profeet met een bom op zijn hoofd in het satirisch tijdschrift Charlie Hebdo was volgens hem ‘aanzetten tot haat’, wat natuurlijk geen rechtvaardiging van het geweld is. Twee van de door de jihadisten gedode tekenaars, Charb en Cabu, waren in zijn jeugd zijn helden. ‘Ook zij,’ zegt hij, ‘zijn voor niets gestorven.’
Dan neemt Mohamed El Bachiri afscheid. Hij gaat via de brug over het kanaal terug naar Molenbeek, zijn thuis, naar zijn drie zonen, uit wier leven hij de haat wil weren. De jongste, heeft hij verteld, houdt van toneel-spelen. Misschien zal hij ooit bij Ben Hamidou terechtkomen, op het podium van het sociaal-cultureel centrum in Molenbeek, met zijn moeder in zijn hart en de rest van de familie in het publiek. Op die magische plek, waar zelfs Othello een keus heeft.
Geen doodstraf voor aanslag die acht mensen het leven kostte
Sayfullo Saipov, een terrorist die beweerde een strijder van Islamitische Staat te zijn, is in New York tot levenslang veroordeeld. Saipov hing de doodstraf boven het hoofd voor het doden van acht mensen door met een busje op Halloweenavond 2017 op een fietspad in te rijden, maar de jury van de federale rechtbank in Manhattan kon daarover niet tot een unaniem oordeel komen.
Toen de rechter het vonnis bekendmaakte, toonde de veroordeelde, een Oezbeekse onderdaan, ‘geen zichtbare emotie, terwijl hij naar de vertaling luisterde via een koptelefoon van de rechtbank’, aldus The New York Post. Na een ‘dramatisch’ proces van enkele maanden, waarin overlevenden getuigden van de gruwel van de aanval, terwijl familieleden van Saipov de juryleden aanspoorden zijn leven te sparen, beraadslaagden zij twee dagen zonder het unaniem eens te worden – een absolute voorwaarde voor het opleggen van de doodstraf.
Saipov zou naar eigen verklaring geïnspireerd zijn door IS en diende het verzoek in dat er een IS-vlag zou worden opgehangen in de ziekenhuiskamer waar hij behandeld werd na de aanslag. Volgens zijn advocaat verwachtte Saipov dat hij door de politie zou worden doodgeschoten en was het zijn doel als een martelaar te sterven.
Burkina Faso gaat al lange tijd gebukt onder jihadistisch geweld
In Burkina Faso zijn vrijdag eenenvijftig soldaten gedood die in een hinderlaag waren gereden van vermoedelijke jihadisten, verklaarde het Burkinese leger maandagavond. De aanval vond plaats in het noorden van het land. Daarbij zouden ook honderdzestig jihadisten zijn omgekomen, bericht L’Observateur Paalga.
Kapitein Ibrahim Traoré, de overgangspresident die op 30 september 2022 met een staatsgreep aan de macht kwam, heeft zich ten doel gesteld de ongeveer veertig procent van het grondgebied dat in handen is van gewapende groepen die banden hebben met Al-Qaida en Islamitische Staat, te ‘heroveren’. Maar sinds Traoré aan de macht is, zijn de aanslagen die aan deze groepen worden toegeschreven alleen maar toegenomen.
‘Het leger is nog geen onoverwinnelijke armada geworden’
‘De tragedie van afgelopen vrijdag heeft een einde gemaakt aan het idee dat de gewapende terreurgroepen voortaan de burgerbevolking zouden aanvallen in plaats van onze troepen. Weliswaar doet het leger al enige tijd stevige aankopen (gevechtshelikopters, drones, et cetera), maar het is nog geen onoverwinnelijke armada geworden’, merkt L’Observateur Paalga op.
‘Men had zeker niet zo naïef moeten zijn om te verwachten dat IB [Ibrahim Traoré] het onkruid zou rooien dat jaren de tijd heeft gehad om wortel te schieten’, besluit het Burkinese dagblad.
Het Duitse consulaat-generaal in het centrum van de Turkse metropool Istanboel is deze week van woensdag tot en met vrijdag gesloten wegens een verhoogd risico op aanslagen, zo meldde Der Spiegel gisteravond. In een mededeling van het ministerie van Buitenlandse Zaken aan Duitse onderdanen in Turkije staat dat na incidenten zoals de verbranding van een koran in Stockholm het risico van terroristische aanslagen is toegenomen – vooral in de wijk Beyoğlu in de binnenstad en rond het centrale plein Taksim.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken raadde aan bijzonder waakzaam te zijn en mensenmassa’s en de genoemde gebieden te vermijden. ‘Als u daar verblijft, beperk uw verblijf buitenshuis dan tot het hoogst noodzakelijke’, aldus het bericht. Ook het reis- en veiligheidsadvies op de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken is dienovereenkomstig aangepast.
Ook Nederland en het Verenigd Koninkrijk hebben hun consulaat-generaal in Istanboel gesloten voor bezoekers. Zwitserland en Zweden sloten zowel hun ambassade in Ankara als hun consulaat-generaal in Istanboel. Er zouden concrete aanwijzingen bestaan voor een dreigende terreuraanslag. De VS waarschuwt zijn burgers al enkele weken voor een aanslag, en in Turkije zijn de veiligheidsmaatregelen aangescherpt.
Bilal al-Sudani was een van de financiële kopstukken van IS
Een van de leiders van Islamitische Staat (IS) is donderdag om het leven gekomen bij een speciale operatie door Amerikaanse elitetroepen. Dat schrijft The New York Times. Het gaat om Bilal al-Sudani, die in een bergachtig gebied in het noorden van Somalië leefde. Al-Sudani was een van de kopstukken van IS in Afrika en een van de financiële leiders.
Het Amerikaanse leger, dat vaker antiterreuroperaties in Afrika uitvoert, wilde Al-Sudani levend hebben. Bij de poging hem gevangen te nemen ontstond echter een zwaar vuurgevecht waarbij de IS-leider en tien andere terroristen om het leven kwamen. Eén Amerikaanse militair raakte gewond bij de operatie.
Al-Sudani werd al langer gezocht door de Verenigde Staten, ook vanwege zijn belangrijke rol voor de Somalische terreurorganisatie Al-Shabaab, die in sommige gebieden samenwerkt met IS. Volgens de Amerikanen was Al-Sudani ‘een sleutelfiguur voor het internationale netwerk van IS’ en een van de belangrijke figuren achter de groeiende aanwezigheid van de organisatie in Afrika.
Een zakenman is gearresteerd op verdenking van terrorisme omdat hij een poging zou hebben gedaan radioactief uranium het Verenigd Koninkrijk binnen te krijgen, meldt The Telegraph zondag. ‘De Brit werd vlak na Kerstmis aangehouden op luchthaven Heathrow door de antiterrorismepolitie na de ontdekking van sporen van uranium in een zending schroot die bestemd was voor een in het Verenigd Koninkrijk gevestigd Iraans bedrijf.’
De antiterrorismepolitie, die de ontdekking in een verklaring van zondag als ‘duidelijk zorgwekkend’ omschreef, houdt vol dat in de woning van de gearresteerde man geen materiaal is gevonden dat een bedreiging voor de volksgezondheid kan vormen. ‘De arrestatie van de man (…) zou de reeds verhoogde spanningen tussen Londen en Teheran kunnen beïnvloeden na de executie van een Brits-Iraanse staatsburger die werd beschuldigd van spionage voor de MI6’, schrijft het Britse dagblad.
De executie van Alireza Akbari, een voormalige Iraanse onderminister van Defensie met dubbele Britse nationaliteit, was voor de minister van Buitenlandse Zaken aanleiding om de Iraanse zaakgelastigde op te roepen om zijn ‘afschuw’ kenbaar te maken. Volgens The Telegraph is de verwachting dat in de komende weken extra Britse sancties zullen volgen tegen het Iraanse regime, in het bijzonder de Revolutionaire Garde. De Britse veiligheidsdiensten verdenken die speciale legereenheid van het Iraanse regime ervan het afgelopen jaar achter ten minste tien pogingen tot moord of ontvoering op Brits grondgebied te zitten.
De groep maakte deel uit van de extreemrechte Reichsbürger
De Duitse politie heeft woensdag bij een grootschalige antiterreuractie 25 mensen aangehouden die verdacht worden van het beramen van een coup tegen de Duitse staat, schrijft Die Welt. Bij de operatie waren drieduizend agenten betrokken, die verspreid over elf deelstaten tientallen woningen, kantoren en bedrijven binnenvielen.
De 25 gearresteerden maakten deel uit van de extreemrechte Reichsbürger, een beweging die de Duitse staat niet accepteert. Onder de aangehouden mensen was Heinrich XIII Reuss (een achterneef van prinses Beatrix) een oud-legercommandant en een oud-politica van de extreemrechtse AfD. De Reichsbürger wordt door de Duitse autoriteiten al langere tijd gezien als terroristische beweging, maar het is voor het eerst dat er zo een grootscheepse politieactie tegen hen wordt uitgevoerd.
De groep had verregaande plannen om het Duitse parlement te bestormen en vervolgens te ontheffen, om vervolgens een nieuwe regering en een nieuw leger op te richten. Heinrich XIII Reuss moest die regering voorzitten. Volgens de Duitse autoriteiten is met de aanhoudingen aangetoond dat de afkeer van de Duitse democratische rechtstaat en de extreemrechtse sympathieën in Duitsland dieper geworteld zitten dan voorheen werd gedacht.
Allison Fluke-Ekren, een lerares uit Kansas, sleepte haar familie mee naar Syrië. Daar dwong ze haar dochter Leyla om een militaire training te volgen voor Islamitische Staat. Haar dochter heeft haar nu wat laatste woorden te zeggen.
De stille maar strijdlustige Leyla Ekren komt oorspronkelijk van het platteland in Kansas. Ruim tien jaar geleden stopte haar kindertijd abrupt, toen haar moeder haar na het uitbreken van de oorlog mee naar Syrië sleepte.
Zelfs toen ze aan tyfus leed, moest ze militaire training blijven volgen van haar moeder, een geharde militant die bezig was gestaag op te klimmen in de rangen van Islamitische Staat. Zowel mentaal als fysiek werd Leyla gekweld. Ze leed pijn, ze ijlde, en, hoewel ze nog maar tien jaar oud was, voelde ze haar levenslust verdampen. Het liefst wilde ze dood.
‘Ik kwam steeds dichter bij de dood,’ zegt ze over die periode. ‘Ik ging mentaal achteruit en mijn ribben waren door mijn huid heen zichtbaar, als een ladder. Mijn maag was zo erg uitgehold dat mijn buik op een kom leek. Ik had constant bloedneuzen en plotselinge toevallen. Mijn lichaam was aan het instorten, maar mijn moeder deed niets.’
Ze overleefde het, waarna haar moeder, Allison Fluke-Ekren, Leyla opnieuw haar wil oplegde. Toen Leyla dertien was, werd ze gedwongen te trouwen met een IS-strijder, die haar verkrachtte. Leyla kon in de herfst van 2017 met steun van de Amerikaanse regering naar huis terugkeren. Ze was een tiener toen ze in Kansas van haar kind beviel.
Trauma
Het is al langer duidelijk hoe extreem de wandaden van IS in Syrië waren. Maar dit verhaal, dat door interviews, getuigenissen en juridische documenten wordt ondersteund, doet op buitengewone wijze verslag van misbruik dat een meisje door haar moeder te verduren kreeg. Even buitengewoon is het feit dat Leyla FBI-agenten hielp Fluke-Ekren op te sporen. In januari werd Fluke-Ekren teruggebracht naar de Verenigde Staten, waar ze werd vervolgd en maanden later schuld bekende aan het verlenen van materiële steun aan een terroristische organisatie.
Het is inmiddels jaren geleden dat de Verenigde Staten de overwinning in Syrië verkondigden. Toch klinkt de schade die IS heeft aangericht nog altijd door tot in Overbrook in Kansas, een klein stadje net buiten het heuvelachtige Topeka. Leyla’s verhaal maakt duidelijk dat het Syrische trauma nog altijd voortleeft en niet tot het Midden-Oosten beperkt is gebleven.
Leyla Ekren, die nu twintig is, vertelde haar verhaal dinsdag voor het eerst in het openbaar. Dat gebeurde in de rechtbank in het noorden van Virginia, waar haar moeder tot de maximum gevangenisstraf van twintig jaar werd veroordeeld. Bevend vertelde Ekren hoe ze in Syrië door haar moeder werd mishandeld. In een brief aan de rechtbank beschuldigde ze haar moeder ook van seksueel misbruik.
‘Ik heb me mijn hele leven lang vernederd gevoeld,’ vertelt Ekren, die zichtbaar moeite moet doen om haar verhaal over haar lippen te krijgen. Haar moeder heeft haar ‘als seksslavin aan een willekeurige IS-strijder’ uitgehuwelijkt, zo stelt ze, en haar in Raqqa achtergelaten bij haar ‘verkrachter’.
Vóór de zitting deed Raj Parekh, assistent-officier van justitie in Virginia, al Fluke-Ekrens wreedheid uit de doeken via een memo. Ook haar oudste zoon, Gabriel Fluke, werd er het slachtoffer van. Hij sprak er tijdens de veroordeling kort over.
Dergelijke memo’s doen meestal droog verslag van de misdaden in kwestie. Maar Parekh ging verder; hij schetst een meedogenloos portret van Fluke-Ekrens onophoudelijke misbruik en haar onwrikbare toewijding aan het extremisme.
In de woorden van Parekh liet Fluke-Ekren ‘een spoor van verraad achter. Ze werd een militaire leider van de terroristen en in feite de keizerin van IS.’ Hij voegde eraan toe dat ze ‘gedreven werd door fanatisme, macht, manipulatie, de waan van onoverwinnelijkheid en extreme wreedheid’.
Volgens Leyla moesten sommige meisjes als onderdeel van hun training video’s bekijken waarin Amerikaanse soldaten Iraakse vrouwen seksueel misbruiken
Fluke-Ekren (42), gekleed in een zwarte hijab en een groen shirt met daarop het woord ‘gevangene’, ontkent met klem haar dochter te hebben mishandeld. Ook zou ze haar dochter niet hebben gedwongen te trouwen, maar zou dat Leyla’s eigen beslissing zijn geweest. Af en toe moet ze huilen. ‘Ik heb veel spijt van mijn keuzes,’ stelt ze.
Fluke-Ekren groeide op in Lawrence, Kansas, op een boerderij van ruim 32 hectare die al meer dan een eeuw aan haar familie toebehoort. Ze trouwde in 1996 en kreeg kort daarna een zoon, Gabriel, en een dochter, Alaina. Het huwelijk hield geen stand; het echtpaar scheidde in 2002. Haar eerste man noemt haar een ‘oplichter’. Hun zoon onderschrijft dat, en voegt er nog aan toe dat ze ‘een monster’ is.
In 2002, toen ze nog aan de Universiteit van Kansas studeerde, bekeerde Fluke-Ekren zich tot de islam. Ze trouwde opnieuw, deze keer met Volkan Ekren, een internationale student uit een welvarende Turkse familie. Ze kregen vijf kinderen, waaronder Leyla.
Volgens familieleden zorgde Fluke-Ekren ervoor dat haar tweede man radicaliseerde. Het gezin verhuisde in 2008 naar Caïro, waar Leyla en Gabriel naar eigen zeggen regelmatig afgeranseld werden. Gabriel twijfelde of hij moest blijven om zijn broers en zussen te beschermen. Uiteindelijk koos hij ervoor Egypte te verlaten en bij zijn vader te gaan wonen.
Tegen het einde van 2011 verhuisde het gezin naar Libië. Leyla zegt dat haar moeder vanaf dat moment obsessief naar jonge rekruten op zoek ging en begon te dromen over gewelddadige aanslagen. Fluke-Ekren wilde een lokale school veranderen in een militair trainingscentrum voor jonge vrouwen en hoopte dat haar man de islamitische militante groep Ansar al-Sharia kon overhalen het initiatief te financieren. Volgens Leyla moesten sommige meisjes als onderdeel van hun training video’s bekijken waarin Amerikaanse soldaten Iraakse vrouwen seksueel misbruiken.
Velden met landmijnen
Fluke-Ekren en haar man woonden in Benghazi toen in 2012 een Amerikaanse diplomatenpost en een nabijgelegen CIA-basis werden aangevallen. Vier Amerikanen kwamen bij de aanvallen om. Na afloop hielp Fluke-Ekren mee om gestolen documenten van de diplomatenpost door te nemen en samen te vatten. De documenten werden vervolgens naar Ansar al-Sharia doorgestuurd.
De school werd uiteindelijk geen succes. Fluke-Ekren was teleurgesteld in de filosofie van Ansar al-Sharia, die kennelijk niet gewelddadig genoeg was. Eind 2012 of begin 2013 dwong ze haar familie naar Syrië te verhuizen. Daar sloot ze zich aan bij het Nusra-Front, een afsplitsing van Al Qaida. Haar man werd een belangrijke vertaler voor de groep. Volgens de aanklagers woonden ze samen in een verlaten fabriek aan de rand van Aleppo.
Fluke-Ekren drong er opnieuw op aan dat jonge vrouwen militaire training zouden krijgen en probeerde een bataljon voor meisjes op te richten, maar het Nusra-Front stak daar een stokje voor. Ze verliet de groep en ging door met het trainen van haar dochter, die tyfus kreeg. Pas toen ze ervan verzekerd was dat ze geld van de familie van haar man zou krijgen, nam ze Leyla mee naar Turkije voor medische zorg. Leyla’s vader bleef in Syrië, waar hij toezicht hield op de training van IS-sluipschutters.
De reis naar Turkije was slopend. Leyla herinnert zich dat ze, toen ze de grens eenmaal overgestoken waren, ‘kilometers door velden met landmijnen moest lopen’. Ze moest zich, terwijl ze ‘stuiptrekkingen had, in het hoge gras voor het Turkse leger verstoppen’.
In Turkije vroeg Fluke-Ekren nieuwe paspoorten aan voor haar familie, wat ertoe leidde dat ze door medewerkers van de Amerikaanse ambassade in Ankara ondervraagd werd. Uit een rapport van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken blijkt dat de ambtenaren argwaan kregen door wat ze verklaarde over de activiteiten van haar man in Benghazi.
In 2015 verhuisden ze naar Mosul in Irak. Fluke-Ekren ondersteunde daar de weduwen van IS-strijders die in de oorlog waren omgekomen. Later keerde het gezin terug naar Syrië, waar haar man overleed. Volgens de aanklagers kwam hij om bij een luchtaanval, terwijl hij op verkenning was voor een geplande terroristische aanval.
Volgens Leyla dwong haar moeder haar in 2015 om met een IS-strijder te trouwen. Zo hoopte Fluke-Ekren, die sinds de dood van haar man geen overwicht meer had, weer politieke invloed te krijgen binnen IS. Uiteindelijk slaagde ze erin het bataljon op te zetten waar ze al zo lang van droomde. Tijdens de militaire training in Raqqa in Syrië leerden vrouwen en meisjes om te gaan met kalasjnikovs, granaten en zelfmoordgordels. Fluke-Ekren was van plan aanslagen te plegen in de Verenigde Staten, onder andere op een winkelcentrum en een universiteit in het Middenwesten.
Fluke-Ekren ging verschillende huwelijken aan. Eerst was ze getrouwd met een man uit Bangladesh die voor IS werkte en gespecialiseerd was in de bouw van drones, waarmee hij van plan was chemische bommen te lanceren. Daarna trouwde ze met een leider binnen het IS-leger die verantwoordelijk was voor de verdediging van Raqqa. Hij zou later omkomen in de strijd.
In totaal kreeg Fluke-Ekren elf kinderen en ze adopteerde er een. De familie kreeg veel te verduren: twee van haar kinderen stierven in Syrië, waaronder een baby en de vijfjarige Zaid, die bij een raketaanval om het leven kwam. Haar oudste dochter, Alaina, wordt nog steeds vermist, en een andere zoon woont in Turkije. Zes anderen wonen bij pleeggezinnen in Virginia.
Ze relativeerde de dood van Leyla’s vader en haar broertje Zaid, want ze geloofde nu eenmaal dat ze voor een goede zaak vocht
Leyla wist uit Raqqa te ontsnappen toen IS in de herfst van 2017 zijn controle over de stad verloor. Ze bereikte een controlepost in Baghuz die werd beheerd door de Syrische Democratische Strijdkrachten. In oktober van hetzelfde jaar legde Leyla, toen vijftien, een interview met CBS News af waarin ze anoniem bleef maar onthulde dat ze uit Kansas kwam. Ze vertelde dat haar vader haar tegen haar wil naar Syrië had gebracht en verklaarde, klaarblijkelijk onder invloed van haar moeder, dat die zich mogelijk in de Verenigde Staten bevond.
‘Hoi, mam,’ zegt ze in het interview. ‘Als je deze video ziet, neem dan alsjeblieft contact met me op.’ Vervolgens beschrijft ze de verschrikkelijke situatie in Raqqa en zegt ze dat haar man, een IS-strijder, is omgekomen bij een luchtaanval en dat ze zwanger is van hem.
Fluke-Ekren was niet in de Verenigde Staten, maar in Syrië, waar ze voor de zoveelste keer zou gaan trouwen. Leyla vertrouwde erop dat haar moeder haar zou proberen te vinden. Ze maakte een socialemedia-account aan en sprak met FBI-agenten die haar moeder probeerden op te sporen af om hun gesprekken stiekem op te nemen.
Fluke-Ekren nam in december 2020 via een gecodeerd chatprogramma contact op met haar dochter: ‘Ik ben ook bang, ik vraag me af of ik misschien met de FBI praat, ik weet het niet. Kun je me alsjeblieft een bericht sturen?’
Dagen later gaf Leyla antwoord. Ze vertelde niet dat agenten haar al jarenlang onder druk zetten over haar moeder en stelde haar gerust door te zeggen dat de FBI geen interesse in haar had. ‘Dat is heel goed,’ antwoordde Fluke-Ekren. ‘En je doet het geweldig, ik ben trots op je.’ Ze voegde eraan toe dat haar dochter op een dag zou terugkeren naar Syrië.
Snel daarna nam Fluke-Ekren weer contact op. Ze relativeerde de dood van Leyla’s vader en haar broertje Zaid, want ze geloofde nu eenmaal dat ze voor een goede zaak vocht. ‘Dan voel je geen spijt,’ zei ze.
In de zomer van vorig jaar werd Fluke-Ekren aangehouden door onbekende strijdkrachten in Syrië. Na haar arrestatie in januari ondervroegen FBI-agenten haar over haar geadopteerde kind. Ze beweerde dat Volkan Ekren de vader was en verzweeg daarmee de grimmige waarheid.
In werkelijkheid kwamen de ouders van het kind om bij een zelfmoordaanslag in Syrië, die volgens juridische documenten door Fluke-Ekren was aangemoedigd. De moeder, met wie Fluke-Ekren bevriend was geraakt, wilde de aanslag niet plegen omdat ze zwanger was.
Maar Fluke-Ekren beloofde de moeder dat ze het kind zou opvoeden als ze de bomaanslag zou uitvoeren. Die belofte, aldus Parekh, is ze in elk geval nagekomen.
Zelfmoordaanslag werd door onbekende dader gepleegd
Bij een aanslag in de Turkse hoofdstad Istanbul zijn zeker zes mensen om het leven gekomen. Ook raakten zeker eenentachtig mensen gewond, meldt Al Jazeera. De aanslag vond plaats in het centrum van de stad, vlak bij het Taksimplein, tegen het einde van de middag toen er veel mensen op straat waren.
Over het motief of over de daders is nog veel onduidelijk. Op basis van beelden van beveiligingscamera’s weet men dat de zelfmoordaanslag waarschijnlijk is gepleegd door een vrouw. Na de aanslag rukten hulpdiensten massaal uit en ging een groot deel van het centrum op slot. Winkels sloten hun deuren en grote plaatselijke voetbalclubs bliezen hun wedstrijden af.
Het is niet voor het eerst dat Istanbul, en met name het centrum rondom het Taksimplein, wordt getroffen door aanslagen. In het verleden werden deze aanslagen gepleegd door Koerdische militanten of IS-strijders. Zo kwamen in 2016 vier mensen om het leven bij een zelfmoordaanslag.
De man had zijn plannen eerder op de dag al aangekondigd
Bij een mogelijke terreurdaad in het noorden van Brussel zijn donderdag twee agenten neergestoken. Een van hen overleed ter plekke, schrijft Het Laatste Nieuws. De dader, een man die illegaal in België verbleef, zou bij tijdens zijn daad ‘Allahu Akbar’ (God is groot) hebben geroepen. Hij werd neergeschoten en overleed in een ziekenhuis aan zijn verwondingen.
De man, wiens nationaliteit niet bekend is gemaakt, zou zich eerder op de dag al op een politiebureau hebben gemeld en hebben gezegd dat hij agenten wilde vermoorden. Na verhoord te zijn werd hij vrijgelaten. Een Belgische antiterreureenheid doet inmiddels onderzoek naar de zaak.
Belgische media zeggen dat de man met psychische problemen kampte en na zijn bezoek aan een politiebureau donderdag korte tijd op een ziekenhuisafdeling verbleef voor mensen met psychische problemen. Hij zou daaruit ontsnapt zijn en daarna zijn aanslag hebben gepleegd. Vrijdag geven de Belgische autoriteiten een persconferentie met informatie over de tragische gebeurtenis.
Ten minste vijftien mensen zijn gedood bij een aanslag op een sjiitisch religieus heiligdom in de Zuid-Iraanse stad Shiraz, hebben verschillende Iraanse staatsmedia gemeld. Islamitische Staat (IS) heeft de aanval opgeëist. Woensdagavond drongen drie gewapende mannen het Sjah Tsjeragh-mausoleum binnen en openden het vuur op pelgrims, aldus Middle East Eye.
De Iraanse staatstelevisie, die zei dat er ook minstens negentien mensen gewond waren geraakt, gaf de schuld van de aanval aan ‘takfiri’s’, een term die door het overwegend sjiitische Iran wordt gebruikt om gewapende, soennitische islamistische groeperingen aan te duiden. Nour News, een mediakanaal dat dicht bij de Iraanse Hoge Nationale Veiligheidsraad staat, beweerde dat de aanvallers ‘niet de Iraanse nationaliteit hebben’. IS eiste later de verantwoordelijkheid voor de aanslag op in een verklaring op hun telegramkanaal, aldus Reuters.
Shiraz is een populair toeristisch en pelgrimsoord. De laatste aanslag vond er plaats in april 2008, toen een bom in een moskee veertien mensen doodde. De Iraanse president Ebrahim Raisi zei woensdag dat de aanslag niet onbeantwoord zou blijven.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
