Tegenkandidaat Lula staat mijlenver voor in de peilingen
’Een TikTok-video van voetballegende Neymar zou net de boost kunnen zijn die het kamp van Jair Bolsonaro nodig had’, aldus sportdagblad AS. In de video doet de lachende Braziliaan een dansje op een liedje waarin hij oproept om in de eerste stemronde van zondag op de zittende president te stemmen. ‘Stem, stem, en druk op “bevestigen” voor 22, dat is Bolsonaro’, gaat het liedje, een verwijzing naar de elektronische stemmachines van Brazilië.
Dit is niet de eerste keer dat de PSG-spits zijn steun aan de extreemrechtse Bolsonaro betuigt. In 2019 verscheen hij in een video met de Braziliaanse president en Benyamin Netanyahu, toenmalig premier van Israël. Volgens de laatste peilingen heeft tegenkandidaat Lula da Silva 13 punten voorsprong op de zittende president in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen.
El Mundo kreeg toegang tot e-mails en documenten uit de periode die eindigde met de ondergang van FC Barcelona en die de hebzucht onthullen van de spelers tegenover een zwak bestuur, met Messi, Piqué en Neymar voorop. ‘Het obstakel dat alles om zeep hield: 10 miljoen euro.’
Een skybox in Camp Nou voor zijn gezin en dat van Luis Suárez; een privévlucht voor het hele gezin naar Argentinië met Kerstmis; 10 miljoen euro tekengeld; terugbetaling van de salarisbezuinigingen vanwege de pandemie in de komende jaren met een rente van 3 procent; kunnen vertrekken bij Barcelona wanneer gewenst voor het symbolische bedrag van 10.000 euro.
Dit zijn slechts enkele van de draconische voorwaarden die Leo Messi in juni 2020 stelde tijdens zijn rooftocht om het meest omvangrijke contract in de geschiedenis van de sport te verlengen – een contract dat hem al 74,9 miljoen euro netto per jaar opleverde – ten tijde van de verwoestende sociaaleconomische kaalslag door de pandemie. Dit blijkt uit een reeks e-mails tussen zijn vader en tevens zaakwaarnemer Jorge Messi, zijn advocaten, de voormalige voorzitter Josep Maria Bartomeu en de leiding van Barça. El Mundo had exclusieve toegang tot een enorme hoeveelheid documenten en e-mails die in bezit zijn van de gerechtelijke onderzoekers naar Barçagate. Dat onderzoek betreft ook andere grote sterren van de club van de afgelopen jaren, zoals Gerard Piqué en Neymar. Een ware Barçaleaks die de obscene hebzucht van de voetballers aantoont, met Messi als nummer één.
‘Laat ze maar het gewicht van het zwaard boven hun hoofden voelen’, schreef Messi’s vader in een van de e-mails aan Alfonso Nebot, directeur van het ‘Family Office Leo Messi’ (het kantoor dat de carrière en het fortuin van de Argentijn onder zijn hoede heeft) en de man die het fortuin van ’s werelds beste speler op dat moment beheerde. Bartomeu ging zelfs zover dat hij de reeks voorwaarden van de familie Messi aanvaardde: hij verlaagde de vertrekpremie van 700 miljoen euro naar 10.000 euro en maakte de betaling van de tekenbonus van 10 miljoen euro afhankelijk van de terugkeer van de clubinkomsten naar die van voor de pandemie. Maar voor de familie Messi was dit niet genoeg en zij braken de onderhandelingen af. De breuk tussen de twee partijen leidde kort daarna tot het versturen van de beruchte burofax [een door de Spaanse rechtbank erkende dienst voor het sturen van beveiligde documenten] met het verzoek te mogen vertrekken en daarop de regelrechte weigering van Bartomeu, aangezien de termijn van de vertrekclausule was verstreken.
Maar er was nog een jaar te gaan voordat Messi’s kolossale contract, dat in 2017 was getekend, zou aflopen. Na het ontslag van de voorzitter en de komst van Joan Laporta, die ervoor had gepleit dat de Argentijn zou blijven, kreeg de speler te horen wat hij het minst had verwacht: nee. In tranen verliet Messi uiteindelijk de club die hem sinds zijn jeugd had gevormd.
Draconische voorwaarden
De echte onderhandelingen begonnen op 11 juni 2020. Om 18:28 uur stuurde Jorge Pecourt, een advocaat van Cuatrecasas, een e-mail aan Bartomeu, aan Óscar Grau, de CEO van de club, en aan Romàn Gomez-Ponti, hoofd juridische diensten. Een kopie ging naar Jorge Messi en Alfonso Nebot, hoofd van de ‘family office’ van de voetballer. In de mail stonden voorstellen om het grootste contract in de geschiedenis van het voetbal te verlengen dat Barcelona in totaal 555.237.619 euro kostte tussen 2017 en 2021, zoals El Mundo onthulde op 31 januari 2021.
De wettelijke vertegenwoordiger van Messi vroeg om ondertekening van een nieuw miljoenencontract voor de duur van drie seizoenen, lopend van juli 2020 tot juni 2023, met ‘de mogelijkheid tot een eenzijdige verlenging door LM’. Het vaste salaris in het seizoen 2020/21 zou met 20 procent worden verlaagd vanwege corona, aldus het voorstel, met als voorwaarde dat ‘10 procent wordt terugbetaald in 2021/22 en nog eens 10 procent in 22/23, met een rente van 3 procent per jaar’. Ook werd geëist dat de uitstaande loyaliteitsbonus die al in oktober 2020 en juli 2021 in zijn contract was opgenomen, zou worden uitbetaald met ‘dezelfde rente als het vaste salaris’. Dat zou ook moeten gelden voor uitgestelde betalingen die na voltooiing van het nieuwe contract zouden worden gedaan.
Een voorwaarde was ‘het sluiten van een overeenkomst met Rodrigo Messi’, de broer van de speler
Alsof dat nog niet genoeg was, namen de Messi’s in hun lijst van eisen ook een tekenbonus op van 10 miljoen, ‘te betalen op 30/6/23’. Zij wilden ook een ‘belastingclausule’, waarbij alle in de nieuwe overeenkomst overeengekomen bedragen zouden worden verhoogd indien het belastingtarief zou stijgen, dit omdat het in de onderhandelingen om nettobedragen ging. Met andere woorden, als de regering op enig moment de belastingen zou verhogen, zou dat het probleem van de club worden en nooit van de Argentijnse voetballer.
Uiteindelijk, aldus de advocaat in de e-mail, ‘hebben we de opzeggingsclausule geschrapt en daarvoor een symbolisch bedrag van 10.000 euro vastgesteld’. Op die manier verdween de goudenparachuteclausule van 700 miljoen euro, waarmee elke club te maken zou krijgen die Messi zou willen overnemen tijdens zijn contractperiode. Volgens de advocaat van Messi waren dit voorwaarden die al waren besproken sinds de eerste besprekingen in november 2019 begonnen. Maar hij voegde er nog twee voorwaarden aan toe.
De eerste betrof hernieuwing van het contract van Pepe Costa, een medewerker van de club die dicht bij Messi stond. De eis was ‘de duur ervan aan te passen aan die van het contract van LM’. De andere voorwaarde was ‘het sluiten van een overeenkomst met Rodrigo Messi’, de broer van de speler, ‘om hem de nog openstaande commissies te betalen’. Rodrigo Messi had de speler Ansu Fati vertegenwoordigd en die relatie had tot andere conflicten met de club geleid.
‘Moge hij zijn hele carrière bij de club doorbrengen’
Maanden eerder, op 4 mei, had Bartomeu al met de vader van de speler gesproken over een stevig ‘voorstel’. ‘U weet al sinds onze lunch in november dat we zijn contract willen verlengen en u zei me dat u een contractueel akkoord wilde bereiken over de toekomst van Leo. Dat contract loopt nu af in juni 2021, maar voor ons lijkt het perfect om een verlenging van telkens één jaar af te spreken middels een passage waarin staat dat Leo elk van de volgende seizoenen automatisch verlengt tenzij hij voor 30 april iets anders aangeeft.’
‘Je weet dat ik je altijd heb gezegd bereid te zijn om te praten en afspraken te maken over Leo’s betrokkenheid bij de club zodra hij besluit met pensioen te gaan,’ voegde Bartomeu toe aan Jorge Messi. ‘Dat hij als beste speler van de wereld zijn hele carrière bij zijn club blijft is iets heel positiefs, dat zijn grootsheid als mens bewijst. Ik zou hem graag vastleggen, maar ik weet dat er volgend jaar een nieuwe voorzitter zal worden gekozen.’ Al in die eerste e-mail vertelde de voorzitter de familie Messi dat ‘we een paragraaf in het contract zullen opnemen voor het geval in de toekomst de inkomstenbelasting zal stijgen’.
Niet-onderhandelbaar
Slechts één dag na ontvangst van het eerste voorstel, dat al vergezeld ging van voorlopige contractontwerpen, kwam Jorge Messi met eisen die hij op tafel legde als niet-onderhandelbaar. ‘Wat betreft de mogelijkheid dat Lionel deel blijft uitmaken van deze club: dat zal altijd afhangen van hoe het in de toekomst gaat en welke richting de wereld opgaat nadat dit is gebeurd,’ begon Jorge Messi raadselachtig. En vervolgens legde hij twee eisen neer: ‘Het vastleggen van de skybox die zijn familie en die van Suárez gebruiken’ en ‘het regelen van de vlucht nadat het seizoen is afgelopen’.
De gesprekken gingen verder en op 19 mei vertelde de voorzitter van Barça aan Jorge Messi dat de eerste eisen zonder problemen waren geaccepteerd. ‘Ik heb met Óscar (Grau) gesproken en hij heeft me gezegd dat het klopt’ en dat ‘u ermee instemt om de skybox die de familie gebruikt op te nemen in het contract alsmede de vlucht aan het einde van het seizoen’.
Het bestuur legde de familie Messi toen voor dat de economische situatie van de club zeer gecompliceerd was vanwege de pandemie
De familie Messi kwam echter op 11 juni naar buiten met de volledige oorspronkelijke lijst van eisen. Van een nieuwe tekenpremie van 10 miljoen euro tot aan het opheffen van de opzegclausule door middel van compensatie met rente, mocht de club op enig moment besluiten de overeenkomst met de speler voortijdig te beëindigen. Maar ook de eis om naar believen over zijn beeldrechten te kunnen beschikken.
Het bestuur legde de familie Messi toen voor dat de economische situatie van de club zeer gecompliceerd was vanwege de pandemie. ‘De inkomstendaling treft alle grote Europese clubs en de zorgen zijn enorm’, aldus de voorzitter tegen de vader van de speler. ‘We verliezen inkomsten uit de kaartverkoop, horeca, vip-boxen en ook de toestroom van toeristen zal maandenlang minimaal zijn waardoor onze inkomsten uit het museum en de winkels zullen worden aangetast,’ zei hij, haast smekend.
‘De daling van inkomsten zal zo’n 30 procent bedragen,’ benadrukte ook de CEO van de club tegenover Jorge Messi, en hij pleitte voor ‘een salarisvermindering van meer dan 20 procent die in de komende jaren zal worden gecompenseerd’. ‘Als een verlaging van 30 tot 40 procent mogelijk is, zou dat zeer gunstig zijn, mits dat door u kan worden gedragen en u er geen dagelijkse schade van ondervindt,’ aldus de Barça-chef verontschuldigend tegen de Messi’s.
De reactie van de ondergeschikten van de speler op de pleidooien van de club was onverbiddelijk. Ze accepteerden alleen een salarisverlaging van ‘30 procent in het eerste jaar met rente’, lieten ze bij monde van hun advocaat weten, die ook aangaf dat er geen verdere concessies meer zouden worden gedaan: ‘Zoals u begrijpt is de inspanning van de familie erg groot omdat de vergoeding volgend seizoen aanzienlijk daalt, maar zowel Lionel als Jorge accepteren dit in het belang van de club.’ Met hun eisen als voorwaarde waren de Messi’s bereid ‘het contract aan te passen en zo snel mogelijk te ondertekenen’.
Een veto met twee eisen
Op 25 juni kwam de voorzitter met een definitieve uitspraak. Hij verzette zich tegen twee van Messi’s eisen: de intrekking van de opzeggingsclausule en de onmiddellijke betaling van de extra 10 miljoen tekengeld. ‘Na intern overleg willen we voor de opzeggingsclausule hetzelfde bedrag aanhouden als we hadden,’ zei hij. ‘Een nieuw bedrag zou moeilijk te verklaren zijn en ik wil niet dat iemand kan zeggen dat we zijn overeengekomen de deur voor Leo open te zetten.’ En, voegde Bartomeu eraan toe, ‘ook al weten we dat hij nooit zal vertrekken, er zijn toch te veel mensen met slechte gedachten’.
‘Wat de bonus betreft: gezien de situatie rond corona en de vermindering van de inkomsten, kunnen we er niet mee akkoord gaan.’ ‘Voor alle grote clubs wordt het moeilijk om het salarisniveau van hun teams te handhaven, daarom stel ik voor dat er altijd een verhoging mogelijk is op voorwaarde dat de club weer is teruggekeerd naar het inkomstenniveau van 1,1 miljard.’
Het obstakel dat alles om zeep hielp: 10 miljoen euro
De familie Messi weigerde toe te geven en stopte de gesprekken abrupt. Bovendien stuurde ze eind augustus 2020, amper twee maanden na het laatste contact, een burofax met het verzoek om Messi te laten vertrekken. Omdat FC Barcelona weigerde hem te laten gaan zonder dat hij de miljoenenclausule hoefde te betalen, bleef Messi nog één seizoen bij de club en verspeelde hij de kans om zijn miljoenencontract bij Barça om te zetten in een levenslang contract.
Het nieuwe bestuur, dat werd opgezadeld met het eerdere aanbod, weigerde het uit te voeren en Messi vertrok een jaar later naar PSG met een veel slechter contract dan het contract dat hij had geweigerd te tekenen. Het obstakel dat alles om zeep hielp: 10 miljoen euro. Ofwel slechts 2 procent van het totale bedrag dat hij als Barcelona-speler ontving: het topje van de ijsberg van zijn hebzucht.
Ten minste vier Palestijnen kwamen om bij Israëlische inval
Het Palestijnse vluchtelingenkamp in Jenin op de Westelijke Jordaanoever was woensdag het toneel van gewelddadige confrontaties en een Israëlische inval waarbij ten minste vier doden en tientallen gewonden vielen. In de ochtend trok het Israëlische leger het kamp Jenin binnen, waar afgelopen mei Al Jazeera-verslaggever Shireen Abu Akleh werd gedood. Het leger was erop uit de woning te vernietigen waar Abed Hazem woonde, de broer van Raed Hazem, die op 7 april drie mensen doodschoot in de Dizengoffstraat in het centrum van Tel Aviv. Het doodde twee van de gezochte personen. Twee anderen kwamen om bij gevechten met het Israëlische leger die uitbraken na aankomst in het kamp, bericht Times of Israel. In Hebron braken daarna hevige protesten uit, waarbij Palestijnse jongeren in conflict kwamen met het Israëlische leger.
Het geweld weerspiegelt de groeiende chaos in het noordelijke deel van de bezette Westelijke Jordaanoever, na maanden van Israëlische operaties en botsingen tussen jongeren en troepen van de Palestijnse Autoriteit die ervan worden beschuldigd het Israëlische leger toe te staan zijn acties in deze gebieden uit te voeren. Incidenten die het Witte Huis zorgen baren, merkt Times of Israel op. ‘De regering-Biden heeft woensdag bij drie afzonderlijke gelegenheden – op het ministerie van Buitenlandse Zaken, bij de Verenigde Naties en in het Witte Huis – haar bezorgdheid geuit over de verslechterende veiligheidssituatie op de Westelijke Jordaanoever.’
Rusland, dat verdacht wordt van vermeende sabotage van de Nord Stream-gaspijpleidingen in de Oostzee, sloeg woensdag terug door met de vinger naar de Verenigde Staten te wijzen. ‘De Amerikaanse president is verplicht de vraag te beantwoorden of de Verenigde Staten hun dreigement hebben uitgevoerd’, schreef het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken op Telegram, verwijzend naar een verklaring van Joe Biden begin februari waarin werd gezegd dat Washington ’een einde zou maken’ aan Nord Stream 2 als Moskou militair zou ingrijpen in Oekraïne. De Russische veiligheidsdienst FSB onderzoekt de schade aan pijpleidingen als ‘daad van internationaal terrorisme’, bericht Reuters.
Voor The New York Timesblijft de oorsprong van de lekken een ‘mysterie’. ‘Sommige Europese en Amerikaanse functionarissen waarschuwden woensdag dat het voorbarig was om te concluderen dat Rusland achter deze aanvallen zat’, merkt het Amerikaanse dagblad op. Volgens enkele deskundigen en Amerikaanse functionarissen ‘is het mogelijk dat Oekraïne of een van de Baltische staten, die lang tegen de pijpleidingen gekant waren, er belang bij hadden dat ze werden uitgeschakeld’. De VN-Veiligheidsraad komt aanstaande vrijdag op verzoek van Rusland bijeen.
In Burkina Faso kwamen maandag ten minste elf soldaten om bij een jihadistische aanval op een konvooi onder militaire begeleiding met levensmiddelen bij Gaskindé in de noordelijke Sahel. De tol kan nog hoger uitvallen aangezien er ongeveer vijftig burgers als vermist zijn opgegeven, bericht Al Jazeera. Een bron vertelde het persbureau AFP dat het dodental kan oplopen tot zestig doden. ‘Vrijwel het hele konvooi is verbrand.’
De regering verklaarde dat de aanval werd uitgevoerd door een gewapende groep die banden heeft met Al-Qaida en IS. Sinds luitenant-kolonel Paul-Henri Sandaogo Damiba in januari via een staatsgreep de macht greep in Burkina Faso, de gekozen leider van het West-Afrikaanse land omver wierp en beloofde de gewapende groepen in toom te houden, woedt er geweld. Net als in de buurlanden hebben strijders die gelieerd zijn aan Al-Qaida en IS de onrust aangewakkerd, zelfs nadat Damiba eerder deze maand zijn minister van Defensie had ontslagen en die rol zelf had overgenomen.
Al meer dan 2,5 miljoen Floridianen zijn hun huis ontvlucht
Het Amerikaanse National Hurricane Center (NHC) waarschuwde dinsdagmiddag dat orkaan Ian de westkust van de Amerikaanse staat zou naderen en beschreef de storm als een ‘intense en extreem gevaarlijke orkaan’. Volgens Miami Herald zijn al meer dan 2,5 miljoen Floridianen hun huizen in risicogebieden aan de kust ontvlucht.
Orkaan Ian heeft dinsdag het westen van Cuba aangedaan zonder slachtoffers te maken, maar de storm liet wel een spoor van vernieling achter. Hij kwam aan land in La Coloma, een vissersdorp in de provincie Pinar del Rio – 190 km van Havana – en stak het eiland van zuid naar noord over, met als gevolg ingestorte huizen, afgerukte daken en ondergelopen landbouwvelden. Een miljoen mensen kwamen zonder elektriciteit te zitten.
De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman is dinsdag benoemd tot premier. ‘Het is een besluit dat de macht van degene die momenteel de dagelijkse zaken van het land beheert nog wat meer consolideert’, merkt Financial Times op. Koning Salman blijft staatshoofd, maar de ambitieuze kroonprins, die een plan heeft opgesteld om de economie van het land te hervormen, promoveert van vicepremier tot regeringsleider.
De zeer invloedrijke prins, die dinsdag bij koninklijk besluit tot hoofd van de ministerraad werd benoemd, erfde een positie die traditioneel door de koning zelf wordt bekleed. De laatste jaren zijn er steeds meer geruchten over de gezondheid van de zesentachtigjarige monarch, die volgens persberichten dit jaar twee keer in het ziekenhuis is opgenomen, voor het laatst in mei. Prins Mohammed, die vorige maand zevenendertig werd, is de eerste in lijn om zijn vader op te volgen.
De voormalig Guinese dictator Moussa Dadis Camara is op 26 september naar het land teruggekeerd om zich voor de rechter te verantwoorden, bericht Le Monde. Het ex-staatshoofd wordt berecht voor het bloedbad van 28 september 2009 in een stadion in Conakry. Het proces begint precies dertien jaar later. In december 2009 werd Camara het slachtoffer van een moordaanslag door het hoofd van de presidentiële garde en moest hij vluchten naar Burkina Faso.
Camara, die in 2008 door een militaire staatsgreep aan de macht kwam, is een van de elf voormalige ambtenaren die woensdag voor de rechter moeten verschijnen. Tijdens het bloedbad van 28 september 2009 werden 156 mensen gedood, raakten duizenden anderen gewond en werden minstens 109 vrouwen verkracht, aldus het rapport van een internationale onderzoekscommissie in opdracht van de VN, dat drie maanden na de gebeurtenis werd gepubliceerd. De echte cijfers zijn waarschijnlijk hoger.
Bwindi National Park is een van de epicentra van het onderzoek naar zoönosen. Door de groeiende bevolking in de regio en het opkomende toerisme komt contact met wilde dieren er steeds vaker voor. ‘Bwindi is een tikkende tijdbom en een nieuwe uitbraak is onvermijdelijk.’
Met medewerking van de Oegandese journalist Dicta Asiimwe
Het gebeurde in Kenia in de jaren tachtig. De Franse ingenieur Charles Monet werkte in een van de westelijke suikerfabrieken van het land. Monet – de naam is een pseudoniem dat hem later werd gegeven door de schrijver Richard Preston – trok als natuurliefhebber in zijn vrije tijd graag naar afgelegen natuurgebieden in de omgeving. Bij een van zijn bezoekjes aan Mount Elgon, de grootste en oudste uitgedoofde vulkaan van Oost-Afrika, ging hij met zijn metgezel de grot van Kitum binnen, een ruimte die rijk is aan minerale zouten en waar vroeger olifanten en buffels rondzwierven. Wat Charles Monet niet wist, was dat in die grot, die nu voor het publiek gesloten is, ook een kolonie fruitvleermuizen leefde.
Tijdens de tocht haalde hij zijn been open aan een steen waarop resten zaten van de uitwerpselen van vleermuizen. Zo liep hij het marburgvirus op, een lid van de familie van de filovirussen, zoals ebola. Hij overleed een paar dagen later in een ziekenhuis in Nairobi. Zijn vrouw en het medisch personeel dat hem behandelde, werden besmet en stierven eveneens; de Franse ingenieur ging de geschiedenis in als patiënt nul van het marburgvirus. Wereldwijd begonnen wetenschappers te waarschuwen voor de risico’s van zoönosen: ziekten die kunnen worden overgedragen tussen dieren en mensen. Ze waarschuwden dat de mensheid steeds vaker aan deze ziekten zou worden blootgesteld vanwege het toenemende contact tussen mensen en wilde dieren, als gevolg van globalisering, bevolkingsgroei en economische ontwikkeling.
Vier decennia later en honderden kilometers verwijderd van de grot van Kitum, stelt Benard Ssebide, veterinair hoofd van de ngo Gorilla Doctors, de uitrusting samen die hij nodig heeft voor een noodgeval in het Bwindi Impenetrable Forest National Park van Oeganda. Enkele uren eerder hadden parkwachters hem laten weten dat een vijf jaar oude gorilla met zijn arm verstrikt zat in een strik die door stropers was uitgezet. Ssebide en zijn team verlaten het kamp rond vijf uur ’s morgens; zij zullen van de gelegenheid gebruik maken om meer te doen dan alleen het dier verzorgen.
Een tikkende tijdbom
Met steun van de Amerikaanse National Institutes of Health lanceerde de Universiteit van Californië-Davis eerder dit jaar CREID, een wereldwijd netwerk van onderzoekscentra dat monsters verzamelt van in het wild levende dieren en mensen. De monsters worden geanalyseerd op pathogenen – virussen, bacteriën, schimmels en dergelijke, die van in het wild levende dieren op mensen kunnen overspringen – met als doel de verbetering van de preventie en de aanpak van pandemieën.
Bwindi National Park, dat op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO staat, is een van de zestien locaties in Afrika die voor dit netwerk werden geselecteerd. Het is een uitgestrekt en ongerept woud waar toeristen uit de hele wereld naartoe komen om gorilla’s te zien. Door economische ontwikkeling groeide de bevolking rond het park aanzienlijk.
Naast het behandelen van de gewonde arm van de kleine gorilla, maken Ssebide en zijn team van de interventie gebruik om neus-, bloed- en speekselmonsters van het dier te nemen en diens gezondheidstoestand te analyseren. Monsters van primaten die in Bwindi leven (apen, bavianen en gorilla’s), maar ook van muggen en vleermuizen, worden geanalyseerd in een laboratorium van het EpiCentre for Emerging Infectious Disease Intelligence (EEIDI), in samenwerking met het veldteam van Gorilla Doctors. Het programma is gericht op enkele specifieke virussen die op de soorten actief zijn. In het geval van primaten gaat de aandacht vooral uit naar filovirussen zoals ebola en marburg. Bij muggen ligt de nadruk op de aanwezigheid van arbovirussen die verantwoordelijk zijn voor ziekten als dengue, gele koorts, chikungunya en zika; bij vleermuizen ligt de nadruk op de beroemde coronavirussen die covid-19 en het MERS-CoV (Middle East respiratory syndrome) veroorzaken.
‘De gezondheid van ons allen staat op het spel’
Christine Johnson, hoofdonderzoeker van het EEIDI-project en coördinator van CREID, onderstreept dat Bwindi en het Virus Research Laboratory in Oeganda de eerste verdedigingslijn vormen tegen de uitbraak van een nieuwe pandemie.
‘Bwindi is een tikkende tijdbom en een nieuwe uitbraak [van een zoönose] is onvermijdelijk. Het doel van ons werk is zoveel mogelijk te leren over de ziekteverwekkers die we bij dieren aantreffen, zodat we zo goed mogelijk voorbereid zijn om verspreiding ervan op tijd te stoppen,’ zegt Johnson tijdens een videogesprek vanuit de Verenigde Staten.
Het labonderzoek kan bijdragen aan toekomstige vaccins, nieuwe diagnostische tests en vooral kennis die inzicht verschaft in hoe een nieuw virus zich verspreidt en evolueert, voegt zij eraan toe. Als die route bekend is, kan de overdracht beter worden gestopt.
Het project in het Bwindi-woud is eigenlijk een druppel op een gloeiende plaat, maar wel van cruciaal belang. Het fungeert als model om datgene te leren en te herhalen wat in andere contexten is ontdekt.
‘Idealiter zouden wij dit soort monitoring natuurlijk doen in alle risicogebieden waar mensen en wilde dieren samenleven, maar de middelen zijn beperkt. Daarom is Bwindi de basis voor de ontwikkeling van mogelijke besmettingsmodellen,’ aldus Johnson.
Ze benadrukt dat er behoefte is aan wereldwijd gecoördineerde samenwerking en financiering voor dit soort onderzoek: ‘De gezondheid van ons allen staat op het spel.’
Onderbelicht probleem
Haven Nahabwe is functionaris Volksgezondheid van het Bwindi Community Hospital, en tevens verantwoordelijk voor de uitvoering van de EEIDI-studie bij mensen. Hij legt uit dat er in dit gebied een ernstig probleem is met het diagnosticeren van ziekten, omdat er te weinig tests zijn.
‘Als mensen koorts hebben, krijgen ze automatisch paracetamol of een behandeling tegen malaria voorgeschreven. Er wordt nooit gekeken naar een mogelijke virale of bacteriële infectie. Met ons programma proberen we te begrijpen wat de oorzaak van de koorts kan zijn.’
Bwindi National Park ligt in een dichtbevolkte regio van Oeganda, waarin meer dan een miljoen mensen zijn geconcentreerd op slechts 4000 vierkante kilometer. Het grenst aan de Democratische Republiek Congo en Rwanda, en ligt op enkele uren rijden van steden als Goma en Kigali, die beide meer dan een miljoen inwoners tellen. Het constante verkeer van personen en goederen tussen de drie landen speelt zich voor een groot deel af buiten de controle van de gezondheidsautoriteiten.
Veel mensen kunnen geen gebruik maken van de gezondheidszorg omdat het te duur is
Het Bwindi Community Hospital, dat gerund wordt door een christelijke Amerikaanse ngo, moet een bevolking van ongeveer 350.000 bedienen. Veel mensen kunnen geen gebruik maken van de gezondheidszorg omdat het te duur is, aldus Nahabwe.
‘Als ze ziek zijn, gaan ze meestal naar traditionele genezers. Als dat niet helpt, kiezen ze voor zelfmedicatie via de apotheker. Alleen als ze echt ziek zijn, komen ze naar het ziekenhuis, als ze het al kunnen betalen. Dat zorgt ervoor dat diegenen die naar onze praktijk komen een zeer slechte gezondheid hebben. Van de mensen die wij zien, heeft slechts 30 procent een ziektekostenverzekering.’
Catherine Tumushabe heeft drie kinderen en was zwanger van haar vierde toen we haar ontmoetten. Ziektekostenverzekering voor haar familie betekent dat ze 25.000 Oegandese shilling per trimester (ongeveer 6 euro) moet betalen, maar dat heeft ze niet altijd.
‘Ik kan allerlei ziekten behandelen, waaronder covid-19’
‘Ik heb dit trimester kunnen betalen, maar ik was te laat, dus ik weet niet of ik naar het ziekenhuis kan om te bevallen. Ik weet niet of mijn aanvraag zal worden goedgekeurd,’ zegt ze.
Als haar situatie niet op tijd wordt geregeld, moet zij ongeveer 50.000 shilling (12 euro) betalen per ziekenhuisdag, wat betekent dat de familie een deel van de bezittingen moet verkopen om de rekening te betalen. De meeste mensen in deze regio hebben die mogelijkheid niet eens.
Alufunsi Bifumbo woont in Kanungu en stamt af van een geslacht van traditionele genezers dat meer dan drie generaties teruggaat. Hij leerde van zijn voorouders hoe hij ziektes kan behandelen met kruiden die in het Bwindi National Park te vinden zijn. Het Frans dat hij spreekt, getuigt van zijn Congolese afkomst én van de poreusheid van de grenzen.
‘Ik behandel mensen aan beide kanten van de grens. Als ik mijn familie in Congo bezoek, neem ik geneeskrachtige kruiden van hier mee. Ik kan allerlei ziekten behandelen, waaronder covid-19; ik heb het zelf een paar maanden geleden opgelopen en ben genezen door te stomen met verschillende kruiden,’ zegt hij.
De meesten keren ziek en zonder diagnose terug naar huis, waardoor het risico van besmetting toeneemt
Om dat te demonstreren, roept hij zijn kleinzoon en vraagt hem drie verschillende planten uit de tuin te halen. Hij plukt de bladeren van de takken en plet ze in een vijzel. Dan dompelt hij ze onder in heet water om de stoom te produceren die, zegt hij, in staat is om corona te genezen.
Traditionele genezers zijn zeer gerespecteerde figuren binnen de gemeenschappen, omdat zij over eeuwenoude kennis beschikken, maar zij kunnen ook katalysatoren zijn bij een epidemie. Bifumbo houdt zich echter aan het protocol dat door de autoriteiten is opgelegd voor het geval zich ebola voordoet: patiënten onmiddellijk verwijzen naar het Bwindi Community Hospital. Wel houdt hij een pleidooi voor zijn bekwaamheid om andere zoönosen te behandelen, zoals infecties van de luchtwegen of koortsen die niet gepaard gaan met bloedingen.
Voor de mensen die rond het park wonen en voortdurend aan besmettingen worden blootgesteld, zijn er weinig alternatieven naast het Bwindi Community Hospital. Het dichtstbijzijnde openbare gezondheidscentrum is Kayonza, op vijf uur lopen. Vanwege zijn reikwijdte moet het ziekenhuis in staat zijn patiënten op te nemen en een breed scala aan behandelingen aan te bieden. Maar er is gebrek aan middelen en personeel. Patiënten krijgen vaak paracetamol voorgeschreven of een doorverwijzing naar een privéziekenhuis, wat velen zich niet kunnen veroorloven. De meesten keren ziek en zonder diagnose terug naar huis, waardoor het risico van besmetting en verdere uitbraken toeneemt.
Onderzoek om te kunnen handelen
John Kayiwa is het hoofd van EEIDI bij het UVRI, het Oegandese instituut voor onderzoek naar virussen. Hij coördineert de analyse van monsters die door het team van Gorilla Doctors worden verzameld en binnengebracht, om ziekteverwekkers in een vroeg stadium te kunnen identificeren. Daarna worden ze naar de Universiteit van Californië gestuurd, waar ze worden gesequencet om er een genetische kaart van te maken, zodat de ziekteverwekkers kunnen worden geïdentificeerd en gecatalogiseerd.
‘Wanneer iemand met koorts negatief test op malaria kan het wel een maand duren voordat we hier in het lab het resultaat hebben. Daarom sterven patiënten soms zonder te weten wat ze hadden. Wanneer iemand positief test voor een besmettelijke zoönose, is het wel zo dat diens contacten prioriteit worden en we de resultaten al tussen de 24 en 48 uur later kunnen hebben, waarna we maatregelen kunnen treffen.’
In 2009 zetten de VS onder Obama het PREDICT-project op, de voorloper van het CREID-netwerk. Het moest enige autonomie en capaciteitsopbouw bieden aan landen die het meest zijn blootgesteld aan uitbraken van zoönosen, waaronder Oeganda. Zo ontstonden de eerste pogingen om pandemische surveillance- en preventiesystemen op te zetten en te coördineren. Op basis van de verzamelde gegevens stelden stichtingen zoals The Global Virome Project rapporten op, waarin wordt geschat dat 75 procent van de toenemende infectieziekten bij mensen afkomstig is van dieren; en dat van de naar schatting 1,6 miljoen virussen die nog ontdekt zullen worden, er 700.000 zijn die mensen direct kunnen treffen. Er is nog een lange weg te gaan, aldus Kayiwa.
‘Zoönosen, uitzonderingen als covid-19 daargelaten, hebben de neiging zich langzaam te verspreiden, maar dat mag natuurlijk geen rechtvaardiging zijn voor de lange aanlooptijden waarmee wij werken. Investeren in lokale testcapaciteiten moet het doel zijn.’
Stijgende temperaturen kunnen het ontstaan van toekomstige pandemieën in de hand werken
Nahabwe, het hoofd Volksgezondheid in Bwindi, voegt daaraan toe dat het verhogen van de investeringen in Afrikaanse gezondheidsstelsels een eerste stap is om blootstelling aan toekomstige uitbraken te kunnen verminderen. ‘Als we echt een nieuwe pandemie willen voorkomen, moet dit voor de internationale gemeenschap de hoogste prioriteit hebben.’
Tel bij dit alles de klimaatcrisis op: uit verschillende onderzoeken, waaronder een studie die afgelopen april in het tijdschrift Nature verscheen, blijkt dat stijgende temperaturen het ontstaan van nieuwe ziekten en toekomstige pandemieën in de hand kunnen werken. Voorlopige studies tonen aan hoe de temperatuurstijging leidt tot een verandering van de habitat van bepaalde dieren, die gaan samenleven met andere soorten en met de mens. Daardoor wordt het onvermijdelijk dat zij naast nieuwe leefgebieden ook ziekten met elkaar zullen delen.
Gedurende ons verblijf in Bwindi kregen we een glimp te zien van de veranderingen die in de nabije toekomst worden verwacht. Tijdens een van haar regelmatige uitstapjes om monsters te verzamelen, vond de Amerikaanse onderzoeker Jelica J. Joyner van het Gorilla Doctors-team een exemplaar van de Aedes aegypti, een type mug dat virussen overbrengt zoals knokkelkoorts, gele koorts, chikungunya en zika. De vondst was niet ongewoon, afgezien van het feit dat de mug zich amper een meter boven de grond bevond, terwijl dit insect zich gewoonlijk op een hoogte van 3 of 4 meter beweegt. Een subtiele verandering, maar een die voor Joyner wijst op de wetenschappelijke consensus dat klimaatverandering van invloed is op de habitat en zodoende op het risico van overdracht van virale ziekten.
Overdracht door toerisme
Het Bwindi Impenetrable Forest National Park is een van de meest bezochte parken van Oeganda. Het genereert meer dan 60 procent van de inkomsten die het land uit ecotoerisme haalt, en volgens prognoses zal dat alleen maar stijgen. Bezoekers van over de hele wereld trekken naar dit kleine park van 330 vierkante kilometer om de laatste berggorilla’s van de planeet te zien. Hoewel het aantal berggorilla’s is gestegen tot iets meer dan duizend, waarvan meer dan de helft in Oeganda leeft, blijft het een bedreigde diersoort. De inspanningen om de soort in stand te houden en zijn omstandigheden te verbeteren zijn dan ook groot.
De mens deelt 98,25 procent van zijn DNA met deze primaten; de coronacrisis betekende een keerpunt in de relatie tussen de twee soorten, althans in Bwindi. Gezien de kwetsbaarheid van de gorilla’s voor corona, werden de veiligheidsprotocollen voor een bezoek aan de dieren verscherpt om mogelijke besmetting tot een minimum te beperken. Temperatuurcontroles, desinfectiemaatregelen en het gebruik van mondkapjes werden verplicht gesteld.
‘Het nauwere contact tussen dieren en mensen in Bwindi is een gevolg van toerisme. Ziekten kunnen zich gemakkelijk verspreiden,’ zegt de Oegandese arts Gladys Kalema-Zikusoka, vicevoorzitter van de Afrikaanse Vereniging voor Primaten en oprichter van de plaatselijke ngo Conservation through Public Health [Natuurbehoud door Volksgezondheid].
‘Een epidemie van schurft bij de gorilla’s toonde ons dat plaatselijke gemeenschappen geen adequate gezondheidszorg kreeg’
Toerisme, erkent Kalema-Zikusoka, is een complexe factor bij de preventie van pandemieën. Het is een risicofactor voor de wereldgezondheid omdat het voor nieuwe uitbraken van zoönosen kan zorgen, maar tegelijkertijd genereert het ook onmisbare inkomsten voor de instandhouding en bescherming van ecosystemen.
Deze Oegandese arts is toonaangevend in de wereld van de natuurbescherming en kreeg voor haar werk in het nationale park diverse onderscheidingen, waaronder de Edinburgh Medal of Merit. Zij is ook bekend als pleitbezorger voor meer Afrikaanse stemmen in het mondiale debat over natuurbehoud. Na enkele jaren als dierenarts voor het Oeganda Wildlife Agency te hebben gewerkt, besloot zij in 2003 haar eigen organisatie op te richten om gorilla’s te beschermen vanuit wat toen een uniek perspectief was: het welzijn van lokale gemeenschappen.
‘Een epidemie van schurft bij de gorilla’s [die zich verspreidde via de mens] toonde ons dat plaatselijke gemeenschappen geen adequate gezondheidszorg kregen. We besloten dat we moesten pleiten voor een verbetering van hun welzijn. Niemand zag dit als een maatregel om het milieu te beschermen, behalve de mensen van Bwindi zelf.’
In Bwindi werden stropers omgeschoold tot gorillaspotters
Om het ecosysteem te beschermen, is het van essentieel belang dat de gemeenschap bij het proces wordt betrokken, benadrukt Kalema-Zikusoka. Dat in Bwindi werkgelegenheid werd gecreëerd in de toeristische sector en stropers werden omgeschoold tot gorillaspotters, heeft de bevolking gestimuleerd om het park met andere ogen te gaan bekijken. Het is van essentieel belang, zegt ze, om meer steun te geven aan de plaatselijke gezondheidscentra, die de eerste lijn tegen besmetting vormen. Het zijn Afrikaanse stemmen zoals de hare die theorieën over natuurbehoud hebben voorzien van een meer lokaal en een menselijker standpunt; plaatselijke gemeenschappen worden nu gezien al onmisbare actoren.
‘Geloven in een wereld waarin geen conflict bestaat tussen mensen en wilde dieren vanwege een vermeende fysieke scheiding, is totaal onrealistisch. Coëxistentie moet mogelijk worden gemaakt, en dat kan door gemeenschappen te voorzien van sociale, economische en gezondheidsinstrumenten waarmee ze een waardig leven kunnen leiden. Als ze zich op eigen kracht kunnen redden, hebben ze het niet nodig om hun toevlucht te nemen tot stroperij of andere activiteiten die het ecosysteem kunnen schaden.’
Dr. Kalema-Zikusoka lanceerde uiteenlopende initiatieven om het welzijn van de bevolking te verbeteren: van het opzetten van pluimveehandel en het bevorderen van vaccinatie voor werknemers in de toeristische sector, tot het voorstel dat gemeenschappen het vlees dat zij eten, moeten kunnen testen om te voorkomen dat zij zoönosen oplopen.
Tweesnijdend zwaard
Toen Bwindi in de jaren negentig tot nationaal park werd uitgeroepen, ontstond een economisch centrum dat is blijven groeien. Door de constante bevolkingsgroei veranderden dorpen op korte tijd in steden; in februari 2021 gebeurde dat met Buhoma, bij de ingang van Bwindi.
Toen het gebied tot park werd verklaard, verkocht Gordon Kwikiriza houten beeldjes aan westerse toeristen die de mysterieuze gorilla’s kwamen bekijken. Vervolgens opende hij een winkel en ging hij in een hotel werken, totdat hij de hand wist te leggen op een van de iconische safarivoertuigen. Dat stelde hem in staat de maatschappelijke ladder verder te beklimmen. Kwikiriza maakt nu deel uit van de rijkere klasse in de regio. Het laatste project waarmee hij zijn brood hoopt te verdienen, is een nieuw, gezinsvriendelijk hotel bij de entree van het park.
‘Buhoma zit midden in een toeristische hausse en die groei zal niet stoppen,’ zegt hij, staand op het terrein waar hij drie bungalows wil bouwen, op minder dan tweehonderd meter van de ingang van het Bwindi Impenetrable Forest.
Sinds de gorilla’s zich hebben aangepast aan het toerisme, vallen ze minder gauw mensen aan
Bwindi heeft een eigenaardigheid ten opzichte van andere parken: gezien de hoge bevolkingsdichtheid in het gebied – met een jaarlijkse groei van drie procent, een van de hoogste op het continent – heeft het geen zogenaamde bufferzones, die bedoeld zijn om de leefgebieden van mens en dier af te bakenen om conflicten te vermijden of te verminderen. Het enige wat in plaats daarvan is voorgesteld, is om enkele gebieden te reserveren voor theeplantages: dat gewas is niet aantrekkelijk voor de wilde dieren van Bwindi omdat het geen voedselbron is. Vooralsnog verhindert dat de dieren niet om het park te verlaten en het groeiende aantal boerderijen en landbouwvelden te bereiken.
Ibrahim Byarugaba is zevenenvijftig jaar oud en woont in Kwenda, net buiten het park. Eind jaren negentig werd hij aangevallen door een gorilla terwijl hij zijn land tussen de Democratische Republiek Congo en Oeganda bewerkte. Zijn geval is niet uniek: in die tijd vonden er veel aanvallen plaats. Sinds de gorilla’s zich hebben aangepast aan het toerisme, vallen ze minder gauw mensen aan. Maar de ontmoetingen met dieren in het veld vinden nog steeds plaats.
‘We komen nog steeds olifanten, bavianen, apen en gorilla’s tegen. Ze eten alles op en vaak vernielen ze de boel compleet. Ze laten ons achter zonder eten voor onze kinderen, zodat we het schoolgeld kunnen betalen.’
Wanneer een kind naar school gaat, wordt het risico van contact met dieren op het veld kleiner
De boer bekritiseert het feit dat het Oegandese Wildlife Agency geen compensatie biedt voor dergelijke vernielingen en dat er voor de gemeenschap zware straffen staan op het verzamelen van brandhout, vruchten of andere hulpbronnen uit het bos: de jacht op een dier kan leiden tot elf jaar gevangenisstraf.
Zolang mensen en wilde dieren nog samenleven, is het voor het EEIDI-team vrijwel onmogelijk een nieuwe uitbraak van zoönose te voorkomen. Daarom vertrouwen zowel Johnson als dierenarts Ssebide op onderwijs als middel voor verandering.
‘Mensen weten dat vleermuizen gastheer zijn van een hele rits aan ziekten. De eerste bijdragen uit de gemeenschappen voor een veilige oplossing waren voorstellen die neigden naar uitroeiing. We moesten didactisch materiaal maken op basis van de bijzonderheden van elke plek om uit te leggen dat dit geen optie was, aangezien [vleermuizen] essentieel zijn voor de instandhouding van het ecosysteem,’ zegt Johnson.
Ssebide benadrukt dat preventie altijd bij voorlichting begint, al is het maar vanwege het simpele gegeven dat wanneer een kind naar school gaat, het risico van contact met dieren op het veld kleiner wordt.
‘In plaats van de gewassen te bewaken, zit hij of zij dan te leren in een klaslokaal. Bij leden van de gemeenschap die naar school gaan, is de kans ook kleiner dat zij veel kinderen krijgen, wat de bevolkingsdruk zal doen afnemen. Met een betere opleiding kom je in aanmerking voor beter werk en zal je dus minder brandhout hoeven te sprokkelen in het bos of hoeven te stropen; er is dan meer geld voor andere brandstoffen of om voedsel te kopen. Voorlichting is immers het beste middel om eventuele toekomstige uitbraken te bestrijden.’
Verdachten kochten auto’s en huizen met overheidsgeld
In de Verenigde Staten zijn zevenenveertig mensen beschuldigd van naar schatting 250 miljoen dollar aan fraude. De verdachten die dinsdag door het Amerikaanse ministerie van Justitie zijn aangeklaagd, zouden hebben deelgenomen aan grootschalige fraude met een pandemiehulpprogramma dat voedsel moest verstrekken aan behoeftige kinderen, bericht The Washington Post.
Volgens de federale aanklagers verkregen de verdachten afkomstig uit Minnesota in sommige gevallen federale fondsen op naam van niet-bestaande kinderen en gaven ze het geld vervolgens uit aan luxe auto’s, huizen en andere persoonlijke aankopen. Zij zouden namen van kinderen hebben vervalst en willekeurige leeftijden hebben gegenereerd om te beweren dat ze maaltijden hadden geserveerd aan mensen in nood, aldus de Amerikaanse krant.
Renteverhogingen hebben negatief effect op economie
De wereldeconomie stevent af op een recessie in 2023, concludeert een studie van de Wereldbank, geciteerd door The Wall Street Journal. Het onderzoek wijst op het effect van het beleid van de centrale banken om de inflatie tegen te gaan, met name de snelle stijging van de rente. ‘De wereldwijde groei vertraagt aanzienlijk en zal waarschijnlijk nog verder vertragen naarmate landen in een recessie terechtkomen’, waarschuwde David Malpass, de voorzitter van de instelling.
Vorige maand waarschuwde Jerome Powell, de president van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank, dat hij de rente zou blijven verhogen om de inflatie te beheersen, met het risico dat de werkloosheid zou toenemen. De economische groei in de VS is weliswaar vertraagd, maar is tot dusver redelijk bestand gebleken tegen de renteverhogingen van de Federal Reserve.
‘Een van de sleutelfiguren van de Spaanse literatuur’
De Spaanse auteur Javier Marías is zondag in Madrid op zeventigjarige leeftijd overleden aan een longontsteking. Hij was ‘een van de sleutelfiguren van de Spaanse literatuur’, aldus de kop in El País, voor wie de auteur van Denk morgen op het slagveld aan mij en Een hart zo blank columnist was.
De boeken van de ‘door zijn gelijken gerespecteerde en door zijn lezers vereerde romanschrijver’ werden in negenenvijftig landen gepubliceerd, wat hem tot een van de meest gelezen Spaanse auteurs in het buitenland maakt. In een ander artikel schrijft El País dat de ‘schrijver zijn formele veeleisendheid verenigde met een blik die even scherp en onverbiddelijk was als weids, diepzinnig en microscopisch’.
In zijn laatste column voor het Spaanse dagblad, die El País op zijn sterfdag publiceerde, hield Marías een pleidooi voor een betere (financiële) waardering van vertalers. ‘Een van de belangrijkste beroepen in de wereld is ongetwijfeld dat van vertaler’, schreef Marías, die jarenlang zelf werkzaam was als vertaler uit het Engels, van onder andere de Russisch-Amerikaanse schrijver Vladimir Nabokov.
Koningin Elizabeth II overleed donderdag op zesennegentigjarige leeftijd in haar Schotse residentie Balmoral. Ondanks de stromende regen verzamelden zich ’s avonds in Londen duizenden mensen voor Buckingham Palace om hun eer te betuigen.
Het Verenigd Koninkrijk is nu ‘een land in rouw’ na de dood van ‘de geliefde’ koningin Elizabeth II, aldus The Daily Mail, die schrijft dat de natie aan een ‘gebroken hart’ lijdt. Volgens de krant was de koningin ‘voor velen de grootste Brit in de geschiedenis en aantoonbaar de beroemdste vrouw op de planeet’. ‘Britten verenigd in rouw als koning Charles de wereld toespreekt’, kopt The Daily Express, een andere tabloid.
Het overlijden van de langst regerende vorstin in de geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk werd om 18.30 uur door Buckingham Palace bekendgemaakt, ‘een beslissend moment in het leven van het land, waardoor het zonder zijn “matriarch” komt te zitten’, schrijft The Financial Times.
‘Wij rouwen diep om het verlies van een geliefde Vorstin en een zeer geliefde moeder’
Haar zoon, de Prins van Wales, die met andere leden van de koninklijke familie aan haar bed in Balmoral Castle in Schotland stond op het moment van haar dood, werd Koning Charles III. Hij schreef na haar overlijden: ‘Wij rouwen diep om het verlies van een geliefde Vorstin en een zeer geliefde moeder.’
Liz Truss, die dinsdag door de koningin tot premier werd benoemd, zei dat het overlijden van Elizabeth II een ’enorme schok voor de natie en de wereld’ was. Donderdagavond sloot zij haar toespraak voor de deur van Downing Street 10 af met de woorden ’God save the King’.
In Londen verzamelden duizenden mensen zich buiten Buckingham Palace. ’Velen huilden toen de Union Jack tot halfstok werd gehesen’, meldt The Times. De menigte zong het volkslied, ‘God save the Queen’, zoals te zien is op een video van BBC. ‘Ondanks de hevige regen verzamelden mensen zich (…) en legden ze bloemen buiten de poorten’ van de officiële residentie van de koninklijke familie, meldt The Guardian, die schrijft dat het tafereel ‘doet denken aan de dagen na de dood van prinses Diana, bijna precies vijfentwintig jaar geleden’.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei woensdag dat hij ‘goed nieuws’ had en verklaarde dat het Oekraïense leger verschillende dorpen in de buurt van Charkiv, in het noordoosten van het land, had ingenomen. Hij specificeerde niet welke locaties op de Russen waren heroverd, en verklaarde dat ‘dit niet het moment is om ze bij naam te noemen’, meldt BBC.
In een aparte verklaring zeiden Amerikaanse functionarissen dat Oekraïne ‘langzame maar aanzienlijke vooruitgang’ boekt tegen de Russische troepen. ‘De afgelopen weken heeft Oekraïne zijn operationele beveiliging opgevoerd en weinig details gedeeld over een alom verwacht tegenoffensief in het oosten en zuiden’, aldus de Britse zender.
Branden, hittegolf en droogte teisteren Californië
De cocktail van hitte en droogte die deze zomer al op alle continenten enorme schade heeft aangericht, treft nu ook Californië, waar een hittekoepel is ontstaan. Maandagavond is een nieuwe brand uitgebroken in het stadje Hemet, 130 kilometer ten oosten van Los Angeles. De Fairview-brand, zoals het vuur wordt genoemd, heeft al twee mensen gedood en een derde verwond. Daarnaast heeft het vuur ‘meer dan zestienhonderd hectare in minder dan vierentwintig uur verwoest’, waardoor ‘nabijgelegen scholen moesten sluiten en bijna drieduizend huishoudens moesten worden geëvacueerd’, meldt USA Today.
In totaal zijn er ‘vier mensen omgekomen door bosbranden in Californië tijdens het Labor Day-weekend [3-5 september]’, merkt de krant op. ‘Meer dan vierduizend brandweerlieden bestrijden momenteel veertien grote branden in de hele staat’, aldus de lokale autoriteiten. Als de hittegolf aanhoudt, zou de regulator van het elektriciteitsnet van Californië, door ‘overbelasting’ tijdens de piekuren, ‘roterende stroomonderbrekingen’ kunnen invoeren, aldus een ander USA Today-artikel.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
