360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
Japans rollenspel over het verlangen naar nabijheid
Acteur worstelt met alter ego’s
SPEELFILM – In Rental Family van de Japanse filmmaker Hikari wordt Philip Vanderploeg, een Amerikaanse acteur van middelbare leeftijd die al een paar jaar in Japan werkt, zo vaak geassocieerd met zijn verschijning in een tandpastacommercial dat hij nauwelijks tv- of filmrollen meer krijgt. Een bedrijf waar je mensen kunt inhuren om de rol van familieleden, vrienden of zelfs liefdespartners over te nemen, biedt uitkomst. Het wordt ingewikkeld wanneer Philip zich verbonden begint te voelen met zijn alter ego’s. Voor Asian Movie Pulse, een intercontinentaal platform voor Aziatische cinema, schrijft Adriana Rosati dat regisseur en scenarist Hikari haar talent etaleert ‘om verhalen over sociale ongemakkelijkheid te vertellen met een lichtheid en gevoel voor humor die nooit oppervlakkig aanvoelen’. Ze observeert de in Japan gangbare sociale service om tijdelijk (familie)problemen op te lossen maar ‘stelt ook de emotionele gevolgen aan de kaak door voor het narratief een westerse mol te gebruiken’.
Dat betekent niet dat de filmmaker ‘commentaar levert op een cultureel verschijnsel, maar juist de emotionele universaliteit ervan’ blootlegt, meent Mia Pflüger in KinoZeit. Hikari laat zien dat de personages ‘zich ervan bewust zijn dat alles wat ze delen geleend is, maar zich er niettemin oprecht in verliezen’. Hier bereikt de film volgens de recensent een ‘magische zone waarin enscenering en authenticiteit niet van elkaar zijn te onderscheiden’. Zo ontstaat ‘een stille, ontroerende film over de paradox van onze tijd: we verlangen naar nabijheid, maar deinzen er tegelijkertijd voor terug’.
‘Zoet en ontroerend, maar nooit overdreven sentimenteel. Hikari weet hoe ze humor en ontroering moet doseren’, stelt Katie Walsh voor LA Times. Volgens haar is Brendan Fraser, die in 2023 een Oscar won voor zijn rol in The Whale, geknipt voor de hoofdrol, ‘vanwege de inherente goedheid die van hem afstraalt’.
Los van de lichte ‘overmaat aan sentimentaliteit’ werd Giulio Zoppello, criticus van het Italiaanse Today, aan het denken gezet over ‘deze pirandelliaanse weergave van het moderne bestaan. In hoeverre zien we anderen steeds meer als onze projectie, waardoor elke mogelijkheid wordt weggenomen om te zijn wie we willen zijn?’
Rental Family met Brendan Fraser van Hikari draait vanaf 8 januari in de bioscoop.
De grappen van South Park bedenken nu zichzelf
Hoe het Witte Huis tot satire werd
COMEDY – Met het 27e seizoen heeft South Park meer controverse opgeroepen dan in jaren (misschien wel ooit), maar ook enkele van de hoogste kijkcijfers ooit behaald, schrijft The Guardian over de Amerikaanse satirische animatieserie.
Een groot verschil is dat waar de makers Trump eerst liever via een stand-in (Mr. Garrison) lieten rondlopen, in de recente seizoenen is gekozen voor een explicietere, groteskere Trump, die ook exact diens beeltenis heeft. Niet alleen wordt zijn persoonlijkheid belachelijk gemaakt, ook functioneert hij als machtsmachine: hij klaagt, dreigt, procedeert en trekt iedereen daarin mee, aldus The New Yorker. Trump is niet langer een clown aan de zijlijn, maar een allesbepalend gegeven.
South Park, in 1997 door Trey Parker en Matt Stone bedacht voor Comedy Central, bespot hiermee niet alleen Trump zelf, maar ook het ecosysteem dat hem mogelijk maakt, duidt ook de Britse krant; van mediabedrijven die terugdeinzen tot politici en types rond het Witte Huis die meebewegen uit opportunisme of angst.
Ook El País bejubelt van een van de meest controversiële afleveringen in de bijna dertigjarige geschiedenis van de serie. Zo vraagt de Amerikaanse president Lucifer om seks en heeft hij een affaire met J.D. Vance, die zich niet stoort aan zijn teeny tiny penis. Eerder werd Saddam Hoessein in een vergelijk- bare situatie met de duivel getoond, zoals ook Satan zich in de aflevering herinnert: ‘Je doet me erg denken aan een andere kerel met wie ik vroeger omging. Jullie zijn precies hetzelfde,’ zegt hij tegen Trump.
Ook verontwaardigde reacties, zoals die uit het Witte Huis, worden onderdeel gemaakt van de grap, signaleert Le Monde. Zo zei woordvoerder Taylor Rogers naar aanleiding van de nieuwe reeks dat ‘De hypocrisie van links’ geen grenzen kent; ‘Jarenlang hebben ze South Park (…) bestempeld als aanstootgevend, maar plotseling prijzen ze de show’ en: ‘Deze show is al twintig jaar irrelevant en hangt aan een zijden draadje met inspiratieloze ideeën in een wanhopige poging om aandacht te trekken.’
Maar hoeveel inspiratie het Witte Huis in werkelijkheid ook biedt, de makers zijn er niet per se blij mee. ‘Het lastige is dat satire werkelijkheid is geworden,’ zei Parker tegen het Australische ABC. Stone beaamt dit: ‘Het voelt alsof ze hun eigen grappen en satire bedenken. En omdat ze dat openlijk doen, kun je ze er niet echt meer mee bespotten.’
Yumna Al-Arashi’s geweldloze beelden
Geportretteerden als medemakers
FOTOGRAFIE – De Jemenitisch-Egyptisch- Amerikaanse kunstenaar Yumna Al-Arashi (1988) begon haar carrière als autodidact documentair fotograaf en publiceerde onder meer in National Geographic, The New York Times en The Guardian, maar liep daarbij aan tegen de machtspositie van de beeldmaker. Deze is in staat zijn of haar onderwerp (onbedoeld) eenzijdig neer te zetten; ‘Fotografie draagt een vorm van geweld in zich die tot uiting komt in de woorden die we ervoor gebruiken, denk aan “vangen”, “schieten”, “nemen”,’ aldus de kunstenaar in een interview met WePresent.
Haar werk werd politieker en conceptueler van aard, waarbij ze bewust wil ontsnappen aan de ‘westerse antropologische’ blik; haar foto’s zijn er niet op uit te bewijzen of te ontmaskeren. De vrouwen die ze fotografeert zijn geen voorbeelden of symbolen, maar simpelweg medemakers van het beeld. ‘Het is een correctie op hoe het Westen al decennialang naar vrouwelijke lichamen uit de MENA-regio kijkt [Midden-Oosten en Noord-Afrika]’, schrijft fotografietijdschrift Aperture, dat haar werk kadert als dekoloniaal.
De weigering tot duiding – geen uitleg, geen contextbordjes ter verduidelijking maar lichamen die simpelweg aanwezig zijn ‘als een archief van ervaring, pijn en verzet’ – is precies wat het werk spannend maakt, meent British Journal of Photography, dat in dit verband spreekt van een verschuiving van klassieke documentaire fotografie naar wat het ‘relationele fotografie’ noemt: beelden ontstaan uit vertrouwen, nabijheid en een tijdsinvestering in plaats van observatie op afstand.
Deze benadering gebruikte Al-Arashi ook voor haar boek Aisha, uit 2023, over vrouwelijke aanwezigheid, lichamelijkheid en zelfbeschikking in de Arabische wereld en haar diaspora. Volgens Conscientious Photography Magazine wordt de kijker hierin uitgenodigd tijd door te brengen met de geportretteerde vrouwen; het gaat niet om één ‘beste’ foto of een snelle boodschap, maar om nabijheid en duur. En de kijker heeft niet langer het laatste woord.
Spirituele bulldozering
Gekwelde artiest die opnieuw het leven omarmt
POPMUZIEK – Maakte de Australische songwriter, popster en auteur Nick Cave met zijn vorige album Wild God in 2024 een ‘fraaie comeback’ nadat hij in 2022 voor de tweede keer een zoon verloor, met het nieuwe Live God ‘omarmt hij opnieuw het leven’, schrijft Jordi Bianciotto in El Periódico. Met achttien tracks – recente nummers en klassiekers uit zijn veertigjarige carrière – brengt Cave zijn publiek ‘naar een ongemakkelijke maar troostende plek, waar rouw en het lawaai van de wereld worden omgezet in een soort kosmische viering, misschien wel als offer aan de Allerhoogste’.
‘Een bewijs van artistiek vakmanschap en voortdurende innovatie’, vindt Chris Connor van Clash Magazine. Volgens hem valt er ‘geen zwakke schakel te ontdekken tussen de pulserende nummers die zoals altijd bij Cave ergens tussen licht en duisternis zweven’.
De liveopname van Caves concert in Parijs in 2024 maakte op Dennis Rieger van Plattentests daarentegen een ‘vreemde, ambivalente indruk’. Hij mist de ‘vooraf opgenomen vocalen, het gospelkoor en de real time toonhoogtecorrectie’ die Caves laatste studioalbum ‘zo goed maakten’. Ook vraagt hij zich af waarom evergreens als Weeping Song, Jubilee Street en The Mercy Seat ontbreken.
Ed Power van The Irish Times was getuige van twee van Caves laatste concerten en spreekt van ‘spirituele bulldozering in die doorgaans zielloze “enormodomes”’. Het nieuwe dubbelalbum noemt hij ‘verbluffend’, met een ‘glorieuze gospel-make-over van de knoestige hoogtepunten uit zijn oeuvre en het meditatieve verlangen’ waar zijn vorige plaat van getuigt.
