‘Ook Italië kent het collectieve vermogen om van afgod te wisselen; de duur van de aanbidding wordt geschat op ongeveer anderhalf jaar. De socioloog Massimiliano Pananari wees erop dat Italiaanse verkiezingen worden gekenmerkt door “meeloperij”: de stem van zwevende kiezers gaat vaak naar de partij die in de peilingen favoriet lijkt te zijn. Het is ook waar dat in een crisissituatie de neiging bestaat om te radicaliseren. Dit zijn slechts enkele verklaringen voor de eclatante overwinning van Meloni.’
Pierre Haski – commentator internationale politiek
‘De overwinning van Meloni en haar extreemrechtse coalitie verandert het politieke evenwicht in Europa, ook al zal de nieuwe Italiaanse leider het waarschijnlijk voorzichtig aan doen. Men weet nog steeds niet hoe we Meloni moeten definiëren. De geschiedenis van Fratelli d’Italia is geworteld in het fascistische verleden van Italië, iets wat Meloni heeft geprobeerd te verdoezelen. In Italië heet haar coalitie officieel “centrumrechts”; deze bizarre opvatting over het politieke centrum laat zien hoezeer ze die sporen heeft weten uit te wissen.’
Mattia Ferraresi – journalist gespecialiseerd in Italië
‘Het wispelturige politieke klimaat in Italië wordt in evenwicht gehouden door democratische instellingen die een terugval naar autoritarisme moeten voorkomen. Het gedecentraliseerde systeem bestaat uit 20 semiautonome regio’s en bijna 8000 gemeenten: verdedigingslinies die de centrale macht beteugelen. Het Constitutionele Hof is redelijk onafhankelijk en het rechtsstelsel heeft een grote hervorming ondergaan. Elke poging van Meloni om zichzelf bevoegdheden toe te eigenen zal dus krachtig worden bestreden.’
Cas Mudde – hoogleraar internationale betrekkingen en columnist
‘Speculaties dat de nieuwe Italiaanse regering de EU aanzienlijk zal beïnvloeden en een overwinning is voor Poetin, zijn overdreven en onjuist. Het is waar dat zowel Meloni als Salvini Poetin lang heeft verdedigd, maar beiden hebben dat flink afgezwakt na de Russische invasie in Oekraïne. Belangrijker is dat deze coalitie wordt gedomineerd door Fratelli d’Italia, die zijn aangesloten bij de Europese Conservatieven en Hervormers. Die wordt gedomineerd door de Poolse PiS-partij, de meest uitgesproken criticus van Poetin.’
De ‘electorale thriller’ in Zweden, zoals de Verdens Gang, een dagblad in het naburige Noorwegen, het noemt, is voorbij. En ‘het angstige wachten is uitgelopen op een teleurstelling voor de sociaaldemocraten’, voegt El Pais toe. Bij de parlementsverkiezingen van zondag – waarvan de resultaten zo dicht bij elkaar lagen dat het drie dagen duurde om alle stembiljetten te tellen – gingen 176 zetels naar het rechtse blok en 173 naar centrumlinks. De sociaaldemocratische premier Magdalena Andersson trok daarop haar conclusies en kondigde haar aftreden aan.
Ulf Kristersson, de man aan het hoofd van de Gematigde Uniepartij en een fragiele rechtse coalitie, is nu de natuurlijke kandidaat voor de post van premier. ‘Er is geen tijd te verliezen’, schrijft Expressen, die opmerkt dat ‘verschillende crises op de tafel van de nieuwe regering zullen belanden voordat de ministers zelfs maar tijd hebben gehad om hun dozen uit te pakken’. Op het menu: de energiecrisis, een inflatie van 9 procent, het NAVO-toetredingsdossier, de oorlog in Oekraïne en vooral criminaliteit en immigratie, twee centrale thema’s van de campagne, aldus de tabloid.
‘De lange mars van de postfascisten naar de macht eindigde vanavond’
De grote winnaar van de verkiezingen was uiterst rechts. Met 20,5 procent van de stemmen (vergeleken met minder dan 6 procent in 2010) werden de Zweden Democraten (SD) van Jimmie Akesson, erfgenamen van een neonazistische groepering, de op een na grootste partij van het land. ‘De lange mars van de postfascisten naar de macht eindigde vanavond’, aldus La Repubblica.
De SD zal deze populaire steun moeten omzetten ‘in echte politieke invloed’, waarschuwt Politico. De uitdaging voor Kristersson zal zijn om aan de verwachtingen van zijn nieuwe, radicalere, bondgenoten te voldoen en tegelijkertijd de meer gematigde fracties in de coalitie tevreden te stellen. Sommige leden van de Liberalen willen bijvoorbeeld geen ministerpost voor extreemrechts. ‘Het Scandinavische land, dat de afgelopen jaren is geteisterd door herhaalde politieke crises, bevindt zich opnieuw in een fase van onzekerheid wat betreft de vorming van een regering, met een krappe meerderheid en een partij die een probleem zou kunnen vormen’, concludeert de Belgische krant Le Soir.
Manifest na één dag al meer dan een miljoen keer ondertekend
De Braziliaanse democratie loopt een ‘enorm gevaar’, waarschuwt een manifest dat door meer dan een miljoen burgers is ondertekend. De vrees onder Brazilianen groeit dat president Jair Bolsonaro bij de verkiezingen van oktober weigert een nederlaag te aanvaarden.
De verklaring – die wordt gesteund door belangrijke figuren uit het bedrijfsleven, de politiek, de wetenschap en de kunsten – is verschenen nadat Bolsonaro zijn aanvallen op het Braziliaanse stemsysteem heeft opgevoerd en aanhangers heeft opgeroepen om ‘voor de laatste keer’ de straat op te gaan voor de verkiezingen van 2 oktober, bericht The Guardian.
De vrees is dat Bolsonaro een opstand zal ontketenen om de macht te behouden
Bolsonaro’s optreden heeft de vrees aangewakkerd dat de radicale extreemrechtse populist zijn politieke idool, Donald Trump, zal proberen te evenaren door de verkiezingsuitslag aan te vechten of een 6 januari-achtige opstand te ontketenen in een poging om de macht te behouden.
De brief van 2022 is geïnspireerd op de ‘Brief aan de Brazilianen’ uit 1977, een belangrijk document in de strijd voor democratie in het land, die uiteindelijk leidde tot de afschaffing van de dictatuur in 1985, aldus Folha de São Paulo. In het huidige manifest staat dat de ‘democratische normen’ in het land op het moment ‘enorm gevaar’ lopen. Elke poging om aan te zetten tot geweld of om ‘een breuk met de grondwettelijke orde’ teweeg te brengen zou ‘onaanvaardbaar’ zijn, zo luidt de waarschuwing.
Gustavo Petro (62), een voormalige extreemlinkse guerrillastrijder die is overgestapt naar de sociaaldemocratie, heeft zondag de Colombiaanse presidentsverkiezingen gewonnen met 50,48 procent van de stemmen, bericht El Tiempo. ‘Vanaf vandaag zal Colombia veranderen,’ beloofde de eerste linkse president in de Colombiaanse geschiedenis.
‘Na 214 jaar [onafhankelijkheid] hebben we een regering voor en door het volk’
Zijn verkiezingsoverwinning is ook voor een andere reden historisch: zijn running mate, Francia Márquez (40), is de eerste Colombiaanse vrouw van Afrikaanse afkomst die vicepresident wordt. ‘Na 214 jaar [onafhankelijkheid] hebben we een regering voor en door het volk, een regering van mensen met eelt op hun handen, een regering van hen die niet meetelden in Colombia,’ zei Márquez kort nadat de uitslag bekend was.
De aftredende president Iván Duque beloofde op maandag dat de machtsoverdracht ‘transparant en efficiënt’ zou verlopen, meldt El Tiempo in een tweede artikel. Ook drong de conservatieve politicus er bij de linkse Gustavo Petro, die op 7 augustus aantreedt, op aan de ‘economische vrijheid‘ te verdedigen en ervoor te zorgen dat ‘iedereen die een bedrijf heeft de volledige garantie heeft dat hij deze vrijheid zonder enige beperking zal kunnen uitoefenen’.
Petro kan eerste linkse president van Colombia worden
De eerste ronde van de Colombiaanse presidentsverkiezingen zijn uiterst succesvol verlopen voor Gustavo Petro, de presidentskandidaat namens het Historische Pact. De linkse oppositiepoliticus behaalde meer dan 40 procent van de stemmen en zal het in de tweede ronde op 19 juni moeten opnemen tegen Rodolfo Hernández, die met een anticorruptieprogramma 28 procent van de stemmen behaalde, meldt El Nuevo Siglo.
De tweeënzestigjarige Gustavo Petro, econoom van opleiding, nam voor de derde keer deel aan de presidentsverkiezingen van het land, aldus de krant. ‘Maar deze keer was hij favoriet in de peilingen en na de resultaten van de eerste ronde hoopt hij de eerste linkse president van Colombia te worden.’
Alles wijst erop dat Francia Márquez binnenkort verkozen gaat worden. Haar leven als zwarte vrouw in een door geweld verscheurd land was allesbehalve gemakkelijk. Toch zijn haar ambities groot. ‘President, zeker, maar eerst vicepresident.’
Op het podium spreekt de ene man na de andere zonder dat iemand er aandacht aan besteedt. De menigte op het centrale plein van Santander de Quilichao, in het Colombiaanse departement Cauca, kijkt afwezig toe hoe de zon ondergaat. Ze zijn niet voor deze mannen gekomen.
Als de hoofdrolspeler op het podium arriveert, verandert de stemming. Het publiek brult: ‘Viva Francia Márquez, goddomme, het volk geeft niet op, goddomme!’ Ze lacht zonder haar tanden te ontbloten. Ze is gekleed in een gele jurk, over haar schouder hangt een gebreide tas. Als ze begint te spreken, slaat de sfeer in een keer om: ‘Ze zeggen dat mannen geen abortus plegen, maar ik zeg van wel. In Colombia plegen ze elke keer abortus als ze hun kinderen verlaten. Ze aborteren hun ouderlijke verantwoordelijkheid!’
Op het podium trekt ze een pokerface, terwijl in de menigte het applaus losbarst. Haar gezicht verandert niet. Hier staat een veertigjarige zwarte vrouw die als kind met een witte man wilde trouwen. Die met de dood werd bedreigd en haar huis moest verlaten omdat ze opkwam voor haar gemeenschap. Die in haar eentje twee kinderen opvoedde omdat hun vaders verdwenen en die andermans huizen schoonmaakte om te kunnen eten. Een Colombiaanse vrouw die nooit had verwacht op daar op dat podium terecht te komen. Die de helft van haar leven in angst heeft geleefd. Die op zestienjarige leeftijd moeder werd. Daarom zegt ze nu wat ze wil en hoe ze het wil.
‘Hier staat je dochter. Hier staat je vicepresident‘
‘Ik heb er niet om gevraagd de politiek in te gaan. Maar de politiek bemoeide zich met mij en nu bemoeien wij ons met de politiek. Niet omdat we daarvoor worden betaald, maar omdat we het willen. Hier staat je dochter. Hier staat je vicepresident.’
Francia Márquez heeft alle machtspatronen in Colombia doorbroken. Ze staat op het punt de eerste zwarte vrouwelijke vicepresident te worden. En dan ook nog als linkse Afro-Colombiaanse vrouw in een land waar links nog nooit geregeerd heeft. Bij de voorverkiezingen in maart verwierven slechts twee coalities die aan de verkiezingen deelnamen meer stemmen dan zij. Ze kreeg er bijna 800.000. Het resultaat dwong Gustavo Petro, die de meeste kans maakt om de volgende president te worden, haar als zijn nummer twee te kiezen. Het is geen geheim dat dit niet zijn bedoeling was. Hun relatie is nooit gemakkelijk geweest. Maar toch staat ze er.
Had Petro de deur voor haar dichtgehouden, dan zou Lina Alegría aanstaande zondag niet op hem stemmen. Omdat niemand zich ooit om de mensen uit Cauca heeft bekommerd, zegt ze. En al helemaal niet om de vrouwen. ‘De alternatieven, allemaal mannen, waren net zo macho als die mannen van rechts. Zij vertegenwoordigt vrouwen, dat is haar territorium. Dat geeft ze door aan Petro. Daarom stemden wij voor Francia,’ zegt de jonge vrouw.
Hoop op een waardig leven
Ze is eenentwintig en maakt deel uit van de feministische groep Insurrectas. Die werd hier opgericht aan de Colombiaanse Stille Oceaan, in het departement dat het zwaarst getroffen is door geweld, wordt geteisterd door armoede, gebruikt als doorvoerhaven voor drugs, uitgebuit voor illegale mijnbouw. Een bakermat van ellende waar de staat net zo onvindbaar is als de duizenden kinderen waarnaar duizenden moeders in de dorpen naar zoeken. Er zijn veel vrouwen zoals zij, die mooi uitgedost onder een tentzeil als beschutting tegen de brandende zon staan te wachten op degene die zij niet alleen zien als een zwarte vrouw, maar als ’hun hoop op een waardig leven’. Het is misschien de eerste keer in hun leven dat ze hoop hebben. Iemand die ze begrijpen wanneer ze zegt: ’Het doet pijn om een kind te baren, borstvoeding te geven en het dan te moeten begraven. Omdat bepaalde groepen onze kinderen weghalen, vermoorden, of laten verdwijnen. Daar maken we een einde aan!’
Márquez reisde dit weekend af naar haar regio, al zijn er ook bepaalde ‘no-gogebieden’. Zo kan ze niet in de buurt komen van La Toma, haar gemeenschap in het dorp Yolombó, in Suárez, waar ze vier decennia geleden werd geboren. Doodsbedreigingen dwongen haar in 2014 te verhuizen met haar twee jonge kinderen, nadat ze in haar gemeenschap de confrontatie met mijnbouwbedrijven was aangegaan. Haar status is sindsdien gegroeid, evenals het aantal bedreigingen.
‘Ook al vermoorden ze me, ik zal me blijven verzetten’
Bij de circa tweehonderd vrouwen die in Santander op haar wachten, roept de activiste een mengeling op van angst en ontroering. Ze beschouwen haar als een wonder. ‘De beveiliging hier is niet erg goed, weet je. Maar we beschermen haar met z’n allen,’ lacht Yisel Carabali. Ze draagt een spectaculaire, kleurrijke jurk en heeft zelf ook een angstaanjagend verhaal. Carabali heeft sinds afgelopen december geen voet meer in haar streek gezet; ze is gevlucht vanwege bedreigingen en de moord op haar broer. Ze doet aan voorouderlijke geneeskunde. ‘Ik ben een heks met een verkeerde naam,’ zegt zij lachend. Maar dan wordt ze ernstig: ‘Ook al vermoorden ze me, ik zal me blijven verzetten.’
De enige mannen die deze ochtend te zien zijn, doen hun best onopgemerkt te blijven. Deze dag is er niet voor hen; ze zijn onderdeel van beveiliging. Legersoldaten met zware wapens, politie met pistolen en bewakers met houten knuppels als symbool van hun gezag. Een politieagent houdt een zwaar schild voor Francia terwijl ze uit een van de zeven voertuigen in haar colonne stapt. Andere mannen vormen een beschermende corridor terwijl de aanwezige vrouwen zingen en dansen, omgeven door een sterke geur van wierook.
Sommige critici zijn ronduit racistisch. Een zangeres noemde haar King Kong
‘Verzet je tegen de macht, totdat de waardigheid overwint,’ begint Francia. Haar directe, kritische en scherpe betoog slaat hier even goed aan als in andere delen van het land. Haar opkomst in de politiek veroorzaakte een golf van kritiek. In een sterk centralistisch land als Colombia is het moeilijk voor mensen buiten Bogotá om bij de macht te komen. Het is zo goed als onmogelijk om vanuit Cauca op dat vlak iets te kunnen bereiken. De meeste van Francia’s critici wijzen op haar ‘gebrek aan voorbereiding’. Sommige, de luidruchtigsten, zijn ronduit racistisch. Een zangeres noemde haar King Kong, waarop Márquez reageerde door haar ‘een voorouderlijke omhelzing te sturen zodat ze zal genezen’. Journalist Daniel Samper Pizano schreef over haar: ‘Ik bewonder haar als moedige vrouw, een volksleider, een voorvechter voor het milieu en een strijder die in staat is de hindernissen te beslechten die zwarten, armen en vrouwen in Colombia tegenwerken. Haar leven en haar strijd zijn inspirerend. Ze staat voor trouw, eer en moed, maar het ontbreekt haar aan voorbereiding, ervaring en wijsheid. Ze is niet in staat om een natie te leiden. Ze heeft niet wat nodig is om te regeren. Zeker niet in een land dat zo ingewikkeld is als Colombia.’
‘Al die opmerkingen over “Je weet het niet, je begrijpt het niet?” Jullie zijn mijn ouders niet. We vragen niet om toestemming. Jullie hebben de geschiedenis geschreven en nu hebben wij de kans om de grondslagen te leggen voor een nieuwe geschiedenis, die onze kinderen in staat stelt op een betere plek te leven.’
Márquez studeerde rechten in Cali als voorbereiding op haar strijd als milieuactiviste. ‘Ik heb er zeven jaar over gedaan; niet omdat ik de capaciteit niet had, maar omdat ik de middelen niet had.’ In 2018 won ze de Goldman Environmental Prize, de meest prestigieuze prijs voor een milieuactivist. Twee jaar later kondigde ze aan dat ze president van Colombia wilde worden. Die intentie is er nog steeds en klinkt soms door in haar toespraken. ‘President, zeker, maar eerst vicepresident,’ geeft ze lachend toe.
Het Cali van Márquez
De tocht van Santander de Quilichao naar Cali duurt anderhalf uur. Deze route nam Márquez toen ze op een nacht met haar kinderen vluchtte. Buurt 21 van de salsahoofdstad van de wereld werd haar tweede thuis. Op deze plek, waar taxichauffeurs bezoekers voor de gevaren waarschuwen, arriveert de kandidaat op een zondag tussen honderden mensen die al uren op haar staan te wachten terwijl ze naar muziekgroepen en dansers op het podium kijken. ‘Zijn jullie klaar voor een heerlijk leven?’ is haar begroeting.
‘Politici komen hier naartoe om ons geweten te kopen. Maar ik hoefde hier niet naartoe te komen, want ik woon hier, dit is mijn tweede thuis.’
‘Dit is je thuis, Francia’, schreeuwt de menigte. Cali was vorig jaar het epicentrum van massale protesten die duizenden mensen in het hele land op de been brachten. Stakingen legden de op twee na grootste stad van Colombia meer dan twee maanden lang plat, en botsingen tussen betogers, inwoners en ordehandhavers kostten het leven aan meer dan veertig mensen, vooral jongeren. Via de loopgraven die de wijk Siloé in Cali afschermden, een gebied waar wekenlang noch de politie noch het leger binnen wist te komen, zocht Márquez er, zonder bewakers, de jongeren op. ‘Ik ben degene die hen moet verdedigen,’ legde ze uit.
‘We kregen te horen dat politiek niets voor ons is, dat onze taak als zwarte vrouw die van werkster is’
In ditzelfde Cali moedigt de kandidaat de mensen nu aan om aanstaande zondag ‘het verzet naar de stembus te brengen’. Het was ook hier dat de jonge Márquez huizen schoonmaakte. Dat is de herinnering die ze het vaakst oproept als ze in het openbaar spreekt. Een herinnering die hier zorgt voor verbintenis met haar aanhang, en waar het publiek in Bogotá zich ongemakkelijk bij voelt.
‘We kregen te horen dat politiek niets voor ons is, dat onze taak als zwarte vrouw die van werkster is. Hun huizen schoon en mooi maken, hun kinderen opvoeden. Om vervolgens hier terug te keren om onze eigen mensen te begraven. Die ketenen van onderdrukking moeten we verbreken.’
In alle peilingen gaan Petro en Márquez in de eerste ronde aan de leiding, en ze hebben een enorme voorsprong in de tweede ronde. Hij, een man die zijn hele leven al in de politiek zit; zij, een nieuwkomer die de volle pleinen trekt. Hun relatie is niet gemakkelijk geweest, maar ze hebben een manier gevonden om elkaar aan te vullen. Ze passen bij elkaar. Márquez verzoent Petro met het feminisme waarmee hij zo heeft geschipperd. Zij brengt hem dichter bij Cauca, Valle, Chocó en de andere regio’s waar de meerderheid van de Afro-Colombiaanse bevolking woont. Petro geeft Francia een boost met zijn nichekiezers. Ze surft mee op die golf, als eerste aanzet, en heeft aspiraties om het daarna in haar eentje te doen.
Grote terugval SPD bij Duitse deelstaatverkiezingen
De Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) van bondskanslier Olaf Scholz heeft een historische nederlaag geleden, meldt Frankfurter Allgemeine Zeitung. De lokale verkiezingen in Noordrijn-Westfalen, als dichtbevolkte regio van het land, zeggen vaak veel over de rest van Duitsland. Op zondag 15 mei behaalde de CDU 35 procent van de stemmen, tegen 28 procent voor de sociaaldemocraten. Nooit eerder heeft de partij van de Olaf Scholz zo’n achterstand opgelopen in een van haar voormalige bolwerken.
Het was een ‘bittere avond’ voor zijn partij, die zich ‘een sociaaldemocratisch decennium’ had voorgesteld na haar succes in de landelijke verkiezingen, benadrukte Frankfurter Allgemeine Zeitung.
‘Frankrijk, Europa en de vrije wereld hebben een aanzienlijke aanval op hun collectieve welzijn overleefd. Voor de Russische president is het een zware slag dat Emmanuel Macron zijn extreemrechtse uitdager Marine Le Pen heeft weten te verslaan. Voorlopig heeft het Westen een trouwe bondgenoot met democratische aspiraties en principes die een anker zou kunnen zijn voor de toekomst van Europa – de regering Biden was zeer bezorgd dat Le Pen wellicht haar weg zou vinden naar het presidentiële paleis.’
‘Het resultaat van Le Pen was aanzienlijk beter dan bij de vorige verkiezingen in 2017, toen ze 34 procent behaalde in de tweede ronde. Toen haar vader in 2002 de laatste ronde haalde, won hij slechts 18 procent van de stemmen. De afgelopen twee decennia is een groeiend deel van de Franse burgers afgegleden naar de nationalistische politiek van Le Pen, met zijn vijandigheid tegenover moslims en scepsis tegenover instellingen die West-Europa sinds de Tweede Wereldoorlog grotendeels vreedzaam en verenigd hebben gehouden.’
‘Eind goed, al goed? Nee. Het politieke midden is uitgehold. De traditionele partijen zijn irrelevant geworden. En Marche van Macron is grotendeels de presidentiële verkiezingsclub gebleven die niet diep geworteld is in de regio’s. Een partij voor welgestelden in de steden, maar niet voor de gemarginaliseerden op het platteland. Ondertussen is het politieke discours in het land naar rechts verschoven. Het is Marine Le Pen gelukt wat haar vader Jean-Marie niet was gegeven: “présidentiable” te worden geacht, ofwel geschikt voor het presidentschap.’
‘De Franse president Emmanuel Macron kreeg geen respijt na zijn herverkiezing. Zijn politieke tegenstanders riepen hun kiezers onmiddellijk op ervoor te zorgen dat hem geen parlementaire meerderheid wordt geboden. Als Macron er niet in slaagt om bij de parlementsverkiezingen van 12 en 19 juni opnieuw een overwinning te behalen, dan zal het voor de pro-Europese, centristische president moeilijk worden om zijn probusiness-agenda door te voeren, met daarop onder andere impopulaire plannen om de pensioenleeftijd te verhogen.’
In een bijtende column in weekblad HVG, bijgenaamd de Hongaarse The Economist, heeft vaste columnist Árpád W. Tóta harde kritiek geleverd op de regering van premier Viktor Orbán in de aanloop naar de verkiezingen van zondag. Volgens Tóta leidt Fidesz, de partij die Hongarije sinds 2010 bestuurt, een ‘idiocratie’, oftewel een regering van idioten, bestaande uit personen die angst en frustratie uitbuiten om aan de macht te blijven.
Tóta noemt het een regime waarin nationaliteit, huidskleur en heteroseksualiteit belangrijker zijn dan ‘vindingrijkheid en creativiteit’, wat gezien wordt als ‘verdachte artefacten van de liberale draaimolen’. ‘Hoe dan ook’, voegt hij er in zijn column aan toe: ‘Het Hongaarse rechtse publiek heeft absoluut geen zin om zich bezig te houden met dingen die het niet begrijpt.’
‘De moeilijke dagen die we hebben doorgemaakt voor de presidentsverkiezing, te midden van de voortdurende noodsituatie op het gebied van gezondheid, economie en samenleving, vraagt om verantwoordelijkheid en respect voor de beslissing van het parlement. Onder deze omstandigheden kun je geen afstand doen van de plicht waartoe je wordt geroepen. Deze moet prevaleren boven andere overwegingen en persoonlijke vooruitzichten en vraagt toewijding om aan de verwachtingen van onze medeburgers te voldoen.’
’De terugkeer naar Mattarella is hoe dan ook een gemiste kans voor de politiek. Tegenover een president van de republiek die op alle mogelijke manieren aangaf niet te willen doorgaan, bleek het niet mogelijk om een ‘high-profile’ figuur te vinden die erin slaagde om een consensus voor alle partijen te bereiken. Daar kunnen twee redenen voor zijn: óf de Italiaanse politiek is echt te controversieel, óf ons land mist figuren die waardig genoeg worden geacht om de rol als bewaker van de Grondwet te vervullen.’
’Het proces dat leidde tot de herverkiezing van Sergio Mattarella als president van Italië toont een politieke klasse die met zichzelf op gespannen voet staat, maar een gemeenschappelijk egoïstisch belang heeft voor zijn voortbestaan. De herverkiezing voorkomt een ramp op korte termijn: de ineenstorting van de hervormingsgezinde regering van Mario Draghi. Maar ze laat ernstige twijfels rijzen over het verantwoordelijkheids-gevoel van Italiaanse beroepspolitici in een land dat zich op een kritiek punt in zijn ontwikkeling bevindt.’
’Salvini, Renzi, Conte, Letti en de rest: ze hebben allemaal verloren. Want hoewel het zeker een troost is om te kunnen rekenen op de statuur van Sergio Mattarella, is het feit dat er geen geloofwaardig alternatief was, dat leiders er niet in zijn geslaagd om tot enige overeenstemming te komen en dat parlementariërs gedwongen waren om naar de Colle Quirinale [het presidentieel paleis] te gaan om een staatshoofd dat de koffers al had gepakt te smeken aan te blijven, niet iets wat je een succes kunt noemen.’
Zoals verwacht kwam Christiane Taubira, de voormalig minister van Justitie van Frankrijk, op 30 januari als winnaar uit de bus bij voorverkiezingen van linkse partijen in aanloop naar de Franse presidentsverkiezingen in april. Maar haar overwinning verandert niets aan de enorme versplintering op links, constateert de internationale pers.
Ooit was de linkerflank van de Franse politiek min of meer identiek aan de Parti Socialiste (PS), maar sinds de ineenstorting van die partij is links uiteengevallen in zulke kleine partijen, dat kandidaten voor het presidentschap niet eens de eerste ronde van de verkiezingen overleven. Daarom werd dit jaar besloten om een voorverkiezing te houden in de hoop met een gezamenlijke kandidaat meer kans te maken.
Volgens Politicolieten de organisatoren weten dat van de 467.000 mensen die zich hadden aangemeld, bijna 393.000 hebben gestemd. Dat is het hoogste aantal deelnemers aan presidentiële voorverkiezingen in deze verkiezingscyclus van 2022. Aan de voorverkiezingen van milieupartijen deden 122.000 stemmers mee, en de besloten voorverkiezingen van de conservatieve partij Les Républicains telde 140.000 stemmers.
Hoe dan ook, het is nog maar zeer de vraag of deze voorverkiezing onder de linkse kandidaten enige zoden aan de dijk zet, want de onderlinge verdeeldheid is groot.
En nu?
‘En nu? … ’ Dat is volgens Silvia Ayuso van de Spaanse krant El País de grote de vraag die politieke analisten en zeker ook een groot deel van de kandidaten ter linkerzijde zullen stellen, na de overwinning afgelopen zondag van voormalig minister van Justitie Christiane Taubira in de voorverkiezingen. De twijfel zal volgens Ayuso vooral groot zijn bij de socialist Anne Hidalgo, de huidige burgemeester van Parijs.
The New York Ledgerlaat zien waarom. De kiezers moesten een cijfer aan de zeven kandidaten geven dat varieerde van ‘onvoldoende‘ tot ‘zeer goed’. Dat leidde voor Taubira tot een duidelijke overwinning, want zij werd door 67 procent van de stemmers in ieder geval als ‘goed’ beoordeeld. Yannick Jadot (Les Verts) werd tweede, gevolgd door Jean-Luc Mélenchon (La France insoumise). Anne Hidalgo (PS) kwam niet verder dan een vijfde plaats. Dat is een klap in het gezicht van de burgemeester van Parijs en het is de vraag welke conclusies ze hieruit trekt.
Volgens Politico heeft Mélenchon de beste vooruitzichten van de linkse kandidaten
Ondanks de overwinning is het zeker nog geen uitgemaakte zaak voor Taubira, schrijft de Belgische Franstalige krant Le Soir. ‘De stemming die ze won was bedoeld om één enkele kandidaat op links voor de presidentsverkiezingen te kunnen presenteren’, maar volgens de krant ‘weigeren de belangrijkste kandidaten de legitimiteit ervan te erkennen’.
Sterker nog, volgens Politico hadden de kandidaten die op het stembiljet stonden vooraf aangegeven dat ze hun eigen campagne zouden voortzetten, ongeacht de uitkomst van de voorverkiezingen. Politico signaleert verder dat ‘Christiane Taubira de enige grote kandidaat was die vrijwillig aan de voorverkiezingen deelnam, erop gokkend dat ze als overwinnaar uit de strijd om de presidentiële kandidatuur zou komen’. Maar uiteindelijk lijkt het erop dat ze door haar deelname hooguit nóg een kandidaat heeft toegevoegd aan de toch al ‘gefragmenteerde linkerflank’.
Volgens de Poll of Polls van Politico heeft Mélenchon overigens de beste vooruitzichten van de linkse kandidaten. Hij staat momenteel op 10 procent en geen van zijn rivalen kon dat resultaat evenaren. Taubira staat in die peiling momenteel op 4 procent.
Verdeeldheid
Yannick Jadot, Jean-Luc Mélenchon en Anne Hidalgo weigeren dus alle drie de legitimiteit van deze voorverkiezing te erkennen, maar Taubira riep niettemin op tot eenheid. ‘Voor onze gemeenschappelijke doelen is eenheid en samenhorigheid nodig’, zei ze volgens Politico na haar overwinning.
Ze beloofde dat ze contact zou opnemen met haar concurrenten om hen te proberen te overtuigen zich bij haar kandidatuur aan te sluiten: ‘Ik ken hun onwil, maar ook hun intelligentie, en hun gevoeligheid voor het algemeen belang.’
Taubira is als ‘fervent feministe en voorvechter van minderheden dan misschien wel ‘een icoon van links’, maar haar verlangen naar eenheid is gedoemd te mislukken, aldus het Amerikaanse persbureau AP. Links in Frankrijk is volgens AP al tot op het bot verdeeld en verzwakt, en ‘critici en rivalen zeggen dat haar kandidatuur alleen maar leidt tot verdere versplintering’. ‘Zeker vijf linkse presidentskandidaten hebben elke vorm van alliantie met elkaar afgewezen’ en zijn niet van plan om van strategie te veranderen, concludeert AP.
Ook de Zwitserse krant Le Temps is van mening dat de voorverkiezingen van afgelopen zondag ‘de machtsverhoudingen’ niet veranderen. ‘Er wordt alleen een kandidaat toegevoegd die met haar populariteit moet oppassen voor een valkuil, namelijk de verdere verdeling van gedesoriënteerd links.’
Het dagblad voegt eraan toe: ‘Christiane Taubira mag hopen dat haar campagne door deze stemming van de grond komt. Maar als haar verkiezingsresultaat erg tegenvalt op de avond van de eerste ronde op 10 april, zal ze er zeker opnieuw van worden beschuldigd het meest vermaledijde electorale vergif te hebben verspreid, namelijk dat van verdeeldheid.’
Opgestuwd door de golf van studentenprotesten die in 2011 begonnen, staat Gabriel Boric, de winnaar van de presidentsverkiezingen in 2021, aan het hoofd van een nieuwe Chileense generatie, die de verschrikkingen van de militaire dictatuur niet heeft meegemaakt.
Toen Gabriel Boric werd gevraagd zich kandidaat te stellen voor het presidentschap, weigerde hij. ‘Dat past niet in mijn plannen. Ik heb nog te weinig ervaring, ik moet nog heel veel leren over politiek en het staatsbestel,’ zei hij tegen zijn partijgenoten van het Frente Amplio (Breed Front); die hadden hem voorgesteld de strijd aan te binden met Daniel Jadue van de Communistische Partij voor het kandidaatschap van de coalitie Apruebo Dignidad. Maar omdat er verder geen geschikte kandidaten in zijn partij waren, nam hij de uitnodiging toch aan.
In juli 2021 behaalde Boric een verpletterende overwinning in de voorverkiezingen: 60 procent van de ruim één miljoen stemmers gaf de voorkeur aan hem boven de beste kandidaat die de Communistische Partij in de 110 jaar van haar bestaan had gehad. En ook daarna deed hij het goed. Als vertegenwoordiger van een links electoraat dat de verschrikkingen van de dictatuur van Pinochet niet heeft meegemaakt, werd hij op 35-jarige leeftijd met bijna 56 procent van de stemmen verkozen tot de jongste president in de geschiedenis van Chili.
Nieuw Links
Op de dag van zijn overwinning in de voorverkiezingen van juli citeerde Boric in zijn rede een beroemde uitspraak van Salvador Allende, de socialistische president die op 11 september 1973 door de militaire putschisten dood uit het presidentieel paleis werd gedragen: ‘Ooit zullen de lommerrijke lanen zich weer openen, zodat Chilenen die in vrijheid kunnen bewandelen op weg naar een betere maatschappij.’ Dat zei hij niet zomaar. Boric verwees in zijn verkiezingscampagne bewust naar het socialistische bewind van de jaren zeventig, maar hij distantieerde zich van de traditionele partijen die sinds 1990 de overgang naar de democratie hebben geleid. Daarmee voltooide hij de opkomst van de zogeheten ‘generatie zonder angst’, die de dictatuur alleen kent van wat hun ouders en hun leraren op school hebben verteld.
Deze nieuwe linkse generatie van jongeren, politiek bewust geworden op de middelbare school en de universiteit, trof de architecten van de overgang naar de democratie in het hart met de beschuldiging dat ze nooit hebben gebroken met het door de militaire regering opgelegde neoliberalisme; dat kenmerkte zich door de doctrine van een kleine overheid, weinig goede openbare voorzieningen en ouders die zich levenslang in de schulden moeten steken om hoger onderwijs voor hun kinderen te kunnen betalen.
‘Boric is een betere versie van de Franse activist Daniel Cohn-Bendit’
Boric werd in 1986 geboren in Punta Arenas, in de regio Magallanes, het diepe zuiden van Chili. Het gezin kwam uit de gegoede burgerij, zijn vader werkte bij een oliemaatschappij en was actief in de christendemocratie. Gabriel zelf was op de middelbare school al politiek actief. ‘Op jonge leeftijd, toen hij nog in Punta Arenas woonde, was hij een politiek leider van de scholierenvereniging,’ zegt Claudia Heiss, hoofd van de vakgroep Politieke Wetenschappen aan de Universiteit van Chili. ‘Daarna ging hij rechten studeren aan de Universiteit van Chili in de hoofdstad Santiago, waar hij in 2009 het ontslag bewerkstelligde van het hoofd van de faculteit, die werd beschuldigd van plagiaat en misbruik van zijn bevoegdheden. Dat was zonder precedent,’ zegt ze. In 2011 ging Boric samen met andere studentenleiders voorop in de demonstraties voor verbetering van het openbaar onderwijs. Zijn ster was rijzende.
Eugenio Tironi, wetenschappelijk medewerker van de Katholieke Universiteit, zegt: ‘Boric is een betere versie van de Franse activist Daniel Cohn-Bendit: hij deed Parijs 1968 in 2011 dunnetjes over, maar in plaats van zich terug te trekken in een hippiecommune richtte hij een partij op.’ En, voegt hij eraan toe: ‘Hij trad toe tot het systeem, maar zonder carrière te maken in een politieke partij, want in 2017 richtte hij zijn eigen beweging op, de Frente Amplio. Eerst versloeg hij intern de Communistische Partij in de voorverkiezingen van de coalitie Apruebo Dignidad en uiteindelijk won hij, na een heroriëntatie van het centrum-linkse blok, de tweede ronde van de presidentsverkiezingen.’
Iedereen herinnert zich nog die plechtigheid waarop hij verscheen in een informeel jasje
In 2014 werd Boric, samen met andere leiders van de opstand in 2011, zoals de communiste Camila Vallejo, beëdigd als parlementariër. Iedereen herinnert zich nog die plechtigheid waarop hij, die inmiddels is verkozen tot president, verscheen in een informeel jasje zonder stropdas, bekritiseerd door alle beroepspolitici. Boric zei toen dat ‘het Chileense parlement niet alle lagen van de Chileense bevolking vertegenwoordigt, maar alleen een macho-elite uit de hoofdstad die zonder meer tot de hogere klasse behoort’. In die tijd volgde hij nauwgezet de koers van Podemos in Spanje en las hij het interviewboek Construir pueblo van Íñigo Errejón en Chantal Mouffe. ‘Zijn voorbeeld is Errejón, niet Pablo Iglesias [van Podemos]. Hij komt niet uit een communistisch nest van linkse vrijdenkers, maar uit een familie van de hogere middenklasse en hij heeft nooit een afkeer gehad van de sociaaldemocratie,’ aldus Tironi.
In 2017 won Boric samen met Giorgio Jackson, een andere politieke leider, twintig zetels in het Congres. In oktober 2019 ging hij weer de straat op om deel te nemen aan het sociaal protest dat de regering van president Sebastián Piñera aan het wankelen bracht. En toen vond de doorbraak plaats, de grote sprong naar de politiek. Boric had in het Congres een gesprek met de rechtse senator Juan Antonio Coloma en kwam met hem overeen dat, om uit de crisis te komen, de grondwet van Augusto Pinochet, die sinds 1980 van kracht was, moest worden veranderd. Dat persoonlijke besluit leidde ertoe dat op 15 november van dat jaar hetFrente Amplio een akkoord met alle politieke partijen ondertekende voor het bijeenroepen van een grondwetgevende vergadering.
Akkoord getekend
‘Dat hielp hem in het zadel van de presidentiële kandidatuur,’ vertelt Heiss. ‘Hij zei dat hij via onderhandelingen een uitweg moest zien te vinden en tekende een akkoord met de UDI [Unión Demócrata Independiente, een uiterst rechtse traditionele partij]. Boric is redelijk en bereid tot dialoog, hij snapt de complexiteit van het politieke bedrijf. Vroeger gaf hij altijd af op politieke partijen, maar dat is veranderd. Hij heeft laten zien dat hij in staat is dingen te doen die tegen de haren van zijn achterban instrijken, zoals het akkoord van 15 november,’ aldus Heiss.
Daarmee vervreemdde hij zich inderdaad van de Communistische Partij, die het niet eens was met dat pact. En veel studenten die destijds aanhangers van hem waren, noemden hem een ‘verrader’. Eind 2019, toen er nog steeds onlusten waren op straat, vielen een aantal jongeren hem aan en scholden hem uit. ‘Je hebt het volk verkocht en verraden!’ schreeuwden ze en gooiden bier in zijn gezicht. Boric trok zich vervolgens terug als leider van het Frente Amplio, om pas later weer terug te keren als presidentskandidaat.
Zijn kiezers waren nu ‘Chilenen’ en niet langer ‘kameraden’
En toen verscheen de pragmatische Boric op het toneel. Voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen zocht hij toenadering tot de leiders van uitgerekend de kongsi die hij zo had beschimpt, om op die manier stemmen uit het politieke midden te trekken, die cruciaal bleken voor zijn overwinning op de rechtse kandidaat José Antonio Kast. Boric deed een overhemd en een colbertje aan, trok samen op met ex-president Ricardo Lagos, won de steun van de christendemocraten en de socialisten, en verzekerde zich van een publieke adhesiebetuiging door oud-president Michelle Bachelet. Zijn kiezers waren nu ‘Chilenen’ en niet langer ‘kameraden’. En zo werd hij president van Chili.
De Frans-Colombiaanse Ingrid Betancourt, die zes jaar lang gegijzeld werd door de guerrillagroepering FARC, heeft dinsdag haar kandidatuur aangekondigd voor de voorverkiezing van een coalitie van centrumpartijen, meldt El Tiempo. Volgend voorjaar worden in Colombia presidentsverkiezingen gehouden.
Betancourt, negenvijftig jaar, werd ontvoerd in 2002 toen ze als senator voor de groene partij Partido Verde Oxígeno ook al campagne voerde voor het presidentschap. ‘We moeten leren om weer vrije burgers te zijn’, zei ze dinsdag tegen haar aanhangers.
Een ‘grootse toespraak’, volgens CNN, ‘flamboyant’, volgens Los Angeles Times en met ‘vurige retoriek’, beschrijft The Washington Post. Joe Biden ‘nam geen blad voor de mond’, vat Politico samen. Dinsdag in Atlanta, minder dan een week na een reeds opmerkelijke toespraak over de aanslag op het Capitool, verdedigde de Amerikaanse president met verve twee wetten inzake stemrecht die binnenkort in de Senaat worden behandeld.
Hij ging zelfs zo ver dat hij ‘senatoren die tegen de wetgeving waren, vergeleek met de segregationisten [die rassenscheiding bepleitten] van de jaren zestig’, aldus The Huffington Post. ‘Hoe wilt u herinnerd worden? Wilt u aan de kant van Dr. [Martin Luther] King of George Wallace staan? Wilt u aan de kant van Abraham Lincoln of Jefferson Davis staan?’ vroeg het staatshoofd.
De John Lewis Voting Rights Advancement Act, genoemd naar de voormalige senator en burgerrechtenactivist, zou de federale regering meer controle geven over de verkiezingsprocedures in de deelstaten, aldus The Wall Street Journal. De ‘Freedom to Vote Act’ zou van de verkiezingen een feestdag maken (een dinsdag) en het mogelijk maken in het hele land bij verstek te stemmen.
‘De Republikeinen beschuldigen de Democraten ervan dat zij de wetten willen veranderen om aan de macht te blijven’
Zoals The Atlanta Journal-Constitution opmerkt, zijn de Republikeinen tegen deze voorstellen en ‘beschuldigen zij de Democraten ervan dat zij de wetten willen veranderen om aan de macht te blijven’. De krant wijst er echter op dat het initiatief van de Democraten pas is ontstaan nadat Republikeinse staten, waaronder Georgia, restrictieve kieswetten hadden ingevoerd.
In totaal hebben sinds de presidentsverkiezingen van 2020 al negentien staten dergelijke wetgeving aangenomen, aldus ABC News. Het televisienetwerk merkt op dat ‘veel van deze wetten waren ingegeven door de beschuldigingen van de voormalige president van wijdverspreide fraude’.
De wetgeving zal worden behandeld op 17 januari, Martin Luther King Day in de VS. In de huidige senaatsconfiguratie van vijftig Democratische en vijftig Republikeinse leden heeft zij echter zeer weinig kans om een meerderheid te halen.
Chileens electoraat verdeeld tussen extreemrechts en links
In de eerste ronde van de Chileense presidentsverkiezingen zijn twee kandidaten van tegenovergestelde zijden van het politieke spectrum, José Antonio Kast (uiterst rechts) en Gabriel Boric (links), zondagavond als winnaars uit de bus gekomen, schrijft El País.
José Antonio Kast, een vijfenvijftigjarige voormalig volksvertegenwoordiger en advocaat, heeft 27,95 procent van de stemmen behaald, iets meer dan Gabriel Boric, een vijfendertigjarige voormalig studentenleider en parlementslid, die 25,71 procent procent van de stemmen kreeg.
‘Dit is een belangrijk moment’ voor beide mannen ‘aangezien Kast en Boric niet behoren tot de twee politieke krachten [rechts en centrum-links] die, sinds de terugkeer naar de democratie in Chili, het land hebben geregeerd’, aldus het Chileense dagblad La Tercera.
‘Kast is een vroom katholiek, vader van negen kinderen, tegenstander van het homohuwelijk, abortus en politieke correctheid’
Chili bevindt zich in roerige politieke tijden, twee jaar nadat tienduizenden demonstranten de straat op gingen om een rechtvaardiger samenleving te eisen. Inmiddels is er een grondwettelijke vergadering gekozen die een nieuwe grondwet moet opstellen. De oude grondwet stamt nog uit de tijd van de voormalige dictator Augusto Pinochet (1974-1990).
‘Je kunt je afvragen waarom we na de roep van de straat om meer sociale rechtvaardigheid en gelijkheid een figuur als Kast zien opduiken, een politieke mix van Bolsonaro en Milei [een ultraliberale Argentijnse afgevaardigde]’, merkt het Argentijnse dagblad Página 12op.
José Antonio Kast is een ‘vroom katholiek, vader van negen kinderen, tegenstander van het homohuwelijk, abortus en politieke correctheid’, zo typeert The Guardian de presidentskandidaat. Hij heeft beloofd de criminaliteit hard aan te pakken en prees de neoliberale ‘economische erfenis’ van dictator Augusto Pinochet.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
