Chili is toe aan een nieuwe grondwet. Over wie die mag gaan maken, werd op 15 en 16 mei gestemd. Het resultaat noemen de kranten een ‘politieke aardverschuiving’. ‘Nu is het onze taak om een nieuw politiek systeem te creëren dat in staat is om aan de eisen van het volk te voldoen.’
‘Politieke aardverschuiving in Chili’, kopte El País op maandag 17 mei. De Chilenen mochten zaterdag 15 en zondag 16 mei stemmen voor een nieuwe volksvertegenwoordiging die binnen een jaar een volledig nieuwe grondwet zal opstellen. Een historische primeur in Chili. De oude grondwet is een erfenis van de lange dictatuur onder Augusto Pinochet, die van 1973 tot 1990 heeft geduurd.
‘Volgens velen was gisteren de dag waarop eindelijk de overgang naar democratie werd voltooid’, zei Verónica Figueroa Huencho, politicoloog aan de Universiteit van Chili, tegen The Guardian.
Het besluit is het antwoord op de massale protestbeweging die eind 2019 ontstond tegen de in zichzelf gekeerde politieke elite van het land. Als gevolg van het neoliberale model dat tijdens dictatuur werd ingevoerd, is de ongelijkheid in Chili groot.
Nederlaag voor rechts
De Chile Vamos-coalitie van rechtse en radicaal-rechtse partijen, onder leiding van president Sebastián Piñera, heeft een zware nederlaag geleden. Tot voor kort hoopte deze coalitie een derde van de stemmen binnen te slepen, om zo als ‘blokkerende minderheid’ in de toekomstige grondwetgevende vergadering op te treden. Elk wetsontwerp moet namelijk met een tweederdemeerderheid worden goedgekeurd om in de grondwet te worden opgenomen. Maar rechts behaalde slechts 37 van de 155 zetels, berichtte La Tercera op de uitslagenavond van zondag 16 mei.
President Piñera: ‘We hebben niet genoeg naar de wensen van het volk geluisterd’
President Piñera gaf diezelfde avond al zijn nederlaag toe: ‘We hebben niet genoeg naar de wensen van het volk geluisterd,’ aldus de president. ‘De burgers hebben een duidelijk en krachtig signaal gegeven aan de regering en aan alle traditionele politieke formaties.’ ‘Chilenen rekenen af met de traditionele politieke partijen’, schreef ook El País in een ander artikel. De twee linkse coalities – waarvan een tot die traditionele partijen behoort – hebben in totaal 53 zetels bemachtigd, maar zijn onderling sterk verdeeld.
‘Dit weekend hebben we de categorische verwerping gezien van de [oude] grondwet en de politieke cultuur die deze heeft voortgebracht’, zei Fernando Atria, die als leider van de nieuwe linkse partij Fuerza Común verkozen is in de grondwetgevende vergadering, tegen The Guardian. ‘De huidige grondwet was ontworpen om verandering en vooruitgang te voorkomen. Nu is het onze taak om een nieuw politiek systeem te creëren dat in staat is om aan de eisen van het volk te voldoen.’
Er gaan maar liefs 48 zetels naar onafhankelijke – veelal nieuwe – partijen, in een zeer versnipperd politiek landschap: in totaal deden zeventig partijen mee aan de verkiezingen. De overige 17 zetels zijn bestemd voor vertegenwoordigers van de inheemse gemeenschappen van het land, zoals de Mapuches en Aymara’s.
Als gevolg heeft geen enkele partij de meerderheid in de grondwettelijke vergadering, die ‘door de oppositie zal worden gedomineerd, met een rechtervleugel die geen rol van betekenis zal spelen in de discussie’, verwacht El País.
Bovendien, zo schreef de website El Mostrador vóór de verkiezingen, heeft bijna driekwart van de kandidaten (zelfs degenen die deel uitmaken van partijcoalities) nog nooit een politieke of zelfs administratieve functie bekleed: ‘Sinds de maatschappelijke onrust [van 2019] eisen de burgers dat het niet “de politici van vroeger” zijn’ die de nieuwe grondwet opstellen.
Woelige tijden
Bij gebrek aan betrouwbare opiniepeilingen, schreef El País, had geen enkele analist zo’n goed resultaat van de onafhankelijke kandidaten of zo’n slecht resultaat van de regerende rechterzijde verwacht.
‘Chili maakt op bijna elk niveau woelige tijden door’, schreef El País bij aanvang van de verkiezingen. Het Congres is sterk verdeeld en voor de presidentsverkiezingen aanstaande november hebben zich ten minste zestien kandidaten gemeld.
‘Chili staat nu, 31 jaar na de terugkeer van de democratie, voor een historisch moment van onzekerheid (…) terwijl er bovendien geen consensus bestaat (…) over de vraag of een nieuwe grondwet er al dan niet in zal slagen de chaos in goede banen te leiden’, schrijft de krant. Niemand kan nu al zeggen welke resultaten de nieuwe grondwettelijke vergadering, waarvan de werkzaamheden naar verwachting een jaar zullen duren, zal opleveren. Over de nieuwe grondwet wordt in 2022 via een referendum gestemd.
Maar de opkomst van de massale volksbeweging voor democratische vernieuwing heeft niet geleid tot een grotere bereidheid om te gaan stemmen. Ondanks, of misschien wel dankzij, de politieke crisis van 2019 en het schijnbare gebrek aan legitimiteit van de traditionele partijen, kan ook het percentage kiezers dat niet heeft gestemd als ‘historisch’ worden bestempeld, aldus El País: 61,5 procent.
Het ligt voor de hand om naar de coronapandemie te wijzen als mogelijke oorzaak van de lage opkomst. Maar Chili is het Latijns-Amerikaanse land met de hoogste vaccinatiegraad – 50 procent van de bevolking – en bovendien vonden dankzij corona de verkiezingen dit keer op twee dagen plaats. Wantrouwen in de politiek lijkt een meer voor de hand liggende verklaring.
Overwinning van links
De Communistische Partij, die deel uitmaakt van het linkse blok dat nauw betrokken was bij de protesten, boekte een aantal belangrijke overwinningen bij de gemeentelijke verkiezingen, die in hetzelfde weekend werden gehouden. De partij won het burgemeesterschap van de Santiago, de hoofdstad. De gekozen burgemeester, Irací Hassler, een econoom, is ‘dertig jaar oud en vrouw’, berichtte El País. Nooit eerder maakten de communisten hier de dienst uit, zelfs niet tijdens de regering van Salvador Allende (1970-1973), waarvan zij deel uitmaakten.
‘Dit is de triomf van sociale en politieke eenheid’, citeerde The Guardian Irací Hassler, die op uitslagenavond haar overwinning vierde op het Plaza de Armas in Santiago, geflankeerd door een aantal van de vrouwen die ook werden verkozen.
‘De protestbeweging, de feministische stakingen en de sociale en milieubewegingen zijn niet meer weg te denken’
‘Dit is het begin van een belangrijke verandering in de manier waarop wij politiek bedrijven. De protestbeweging, de feministische stakingen en de sociale en milieubewegingen zijn niet meer weg te denken.’
Het resultaat zorgt ervoor dat Daniel Jadue, de presidentskandidaat van de Communistische Partij, de grootste kanshebber is om president Piñera te verslaan in de verkiezingen van november, aldus El País. Jadue werd op 16 mei met 64 procent van de stemmen herkozen als burgemeester van Recoleta, dat onderdeel uitmaakt van de metropoolregio van Santiago.
Het linkse Frente Amplio, de groep partijen en bewegingen die in 2011 ontstond uit de universiteitsprotesten die in 2011 plaatsvonden, is een van de andere grote winnaars van de dubbele verkiezingsdag. Onder leiding van afgevaardigden als Gabriel Boric en Giorgio Jackson, overvleugelde deze formatie centrum-links en rechts, waarvan zij belangrijke gemeenten afsnoepte.
De kandidaten van Frente Amplio hebben ten minste twee zeer symbolische burgemeestersposten van rechts weggekaapt: die van het dichtbevolkte Maipú, ook in de metropoolregio van Santiago, en die van Viña del Mar (ongeveer 100 kilometer van de hoofdstad). Ook in Ñuñoa, een welvarende gemeente in het oosten, heeft de Frente Amplio het burgemeesterschap binnengesleept. Met deze resultaten heeft de amper 35-jarige Boric, presidentskandidaat van de linkse formatie, zo schreef El País, een nieuwe impuls voor zijn race naar La Moneda, het presidentieel paleis.
Chili zal zichzelf herdefiniëren op een aantal fundamentele punten, analyseerde El País. De grondwettelijke vergadering zal de politieke vertegenwoordiging en het regeringsstelsel hervormen, omdat er een zekere consensus bestaat over het feit dat het Chileense presidentialisme niet in staat was adequaat te reageren op de protesten van 2019.
Ook zullen de thema’s decentralisatie en regionalisatie ter tafel komen, verwachtte El País. Chili wordt nu sterk gecentraliseerd bestuurd vanuit Santiago. De 155 volksvertegenwoordigers zullen het eens moeten worden over verschillende kwesties in verband met de inheemse bevolkingsgroepen, zoals hun uitdrukkelijke erkenning in de grondwet of hun plurinationaliteit. Dit is een brandende kwestie, gezien de problematische relatie uit het verleden tussen het Mapuche-volk en de Chileense staat, aldus de Spaanse krant.
Grandón deed mee aan de demonstraties in een Pokémonpak en staat daarom bekend als ‘tante Pikachu’
De grondwettelijke vergadering zal daarnaast discussiëren over het economische systeem, rechtstatelijke instituties als het Constitutioneel Hof, de verzorgingsstaat – economische en sociale rechten zijn hete hangijzers – en kwesties die bijzonder gevoelig liggen bij de financiële markten, zoals de autonomie van de Centrale Bank.
‘Tante Pikachu’
Een van de nieuw verkozen deelnemers aan die vergadering is Giovanna Grandón, als vertegenwoordiger van de politieke formatie La Lista, die ontstond uit de protesten. De 45-jarige Grandón deed mee aan de demonstraties in een Pokémonpak en staat daarom bekend als ‘tante Pikachu’, schreef het linkse dagblad El Diario.
‘Giovanna Grandón is het perfecte prototype van de nieuwe politieke klasse die de zorgen van de ontevreden Chilenen deelt. Tot Chili in lockdown ging, was “tante Pikachu” bestuurder van een schoolbus en zat ze in de schulden voor de medische behandeling van haar zoon (meer dan 5 miljoen peso’s, ongeveer 6000 euro). Het geld dat ze gespaard had om door te leren, had ze aan de studie van haar dochter besteed.’
‘Ik ken de situatie van de mensen, omdat ik een van hen ben,’ zei Grandón tegen El Diario.
De enige zekerheid die er momenteel is in Nicaragua is dat Ortega en zijn vrouw, tevens vicepresident, herkozen willen worden. Dit betekent dat ze de totale macht houden over de overheid, de economie, de politie en het leger.
Onlangs sprak ik via Zoom met mijn vriend de Canadese schrijver John Ralston Saul, oud-voorzitter van PEN International, die een paar jaar geleden in Nicaragua was geweest. De PEN, vroeger de PEN CLUB, werd in 1921 in Londen opgericht met niemand minder dan Joseph Conrad, George Bernard Shaw en H.G. Wells als leden van het eerste uur. De schrijversorganisatie verenigt nu schrijvers van over de hele wereld en houdt zich vooral bezig met het verdedigen van de vrijheid van meningsuiting en de mensenrechten.
John belde me omdat hij benieuwd was hoe het in Nicaragua is, waar de Nicaraguaanse PEN-afdeling onder voorzitterschap van schrijfster Gioconda Belli onlangs haar deuren moest sluiten. We spraken lang over Nicaragua en haalden herinneringen op aan toen ik hem een keer meenam om een kijkje te nemen in de krater van de actieve vulkaan Masaya. Een voor toeristen angstaanjagende diepte waaruit dikke zwaveldampen opstijgen, alsof we in dit land wonen in de bek van de hel, zoals kroniekschrijver Fernández de Oviedo de vulkaankrater omschreef.
Om te beginnen zei ik dat de ene gekozen regering van Latijns-Amerika het beter doet dan de andere en dat de ene democratischer is dan de andere maar dat de democratieën de afgelopen decennia zich hebben kunnen wortelen omdat de kiessystemen vertrouwen wekken en verhalen over fraude, stembussen vol valse stembiljetten – met name van dode mensen – en klunzig vervalste bewijsstukken tot het verleden behoren.
Niemand zal de legitimiteit van de overweldigende verkiezingszege van president Nayib Bukele in El Salvador in twijfel trekken. Of hij die absolute meerderheid die hem de totale controle over het land geeft, zal gebruiken om de democratie te bestendigen of om zeep te helpen, zal moeten blijken. De stemmen die hij heeft gekregen zijn eerlijk geteld. En als in Peru het vertrouwen in de politiek in een voortdurende crisis verkeert, komt dat niet door verkiezingsfraude maar doordat de verkozen leiders keer op keer corrupt blijken te zijn.
Anders is het in Nicaragua waar de grondwet dicteert dat er in november van dit jaar presidentsverkiezingen en parlementaire verkiezingen worden gehouden. Over een paar maanden dus, maar er worden geen voorbereidingen getroffen die de indruk wekken van een eerlijk electoraal proces om een democratische transitie mogelijk te maken.
In een resolutie van de Algemene Vergadering van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) van november vorig jaar staan de basisvoorwaarden waaraan onze verkiezingen moeten voldoen om eerlijk te verlopen: ‘deugdelijke’ onderhandelingen tussen de regering en de oppositie ‘waarvan niemand wordt uitgesloten’; ‘grondige’ electorale hervormingen die voldoen aan internationale normen; herstructurering en modernisering van de Verkiezingsraad zodat onafhankelijk, transparant en verantwoord optreden is gewaarborgd; actualiseren van het register kiesgerechtigden; aanwezigheid van nationale en internationale waarnemers.
Voorwaarden
Daarnaast staat er in de resolutie dat er sprake moet zijn van een pluriform politiek proces ‘ter waarborging van de burgerlijke en politieke rechten, inclusief de vrijheid van vreedzame vergadering en samenscholing, het recht op vrijheid van meningsuiting. Tevens moeten nieuwe politieke partijen zich kunnen registreren in het kiesregister’.
Aan deze voorwaarden had eind mei voldaan moeten zijn, maar tot nu toe heeft de regering geen vinger uitgestoken. Voorlopig weten we alleen dat Ortega en zijn vrouw, de vicepresident, zich klaarmaken om te worden herkozen, wat betekent dat ze, zoals al vijftien jaar het geval is, de totale controle houden over de burgers, de economie, de politie en het leger. Vooralsnog wijst niets erop dat er ook maar de minste politieke wil bestaat om die totale macht te onderwerpen aan vrije verkiezingen.
De Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties die dit jaar in Genève vergaderde, liet weten ‘zeer bezorgd te zijn over het feit dat Nicaragua geen pogingen doet om het kiessysteem en de instituties zodanig te hervormen dat er eerlijke en transparante verkiezingen kunnen plaatsvinden’.
Hoe kun je in dit klimaat verkiezingscampagnes houden?
Ook eist de Mensenrechtenraad dat men ‘stopt met het opjagen en belagen van de oppositie‘; ‘met arbitraire arrestaties, bedreigingen en andere vormen van intimidatie om critici te onderdrukken’; ‘de gearresteerden vrijlaat die illegaal en arbitrair zijn opgepakt’. Daarnaast eist de Raad dat de wetten die een schending zijn van de mensenrechten worden ingetrokken. Denk alleen maar de wet Cybercriminaliteit, de ‘Buitenlandse Agentenwet’ (organisaties die geld krijgen uit het buitenland moeten zich laten registreren en zeggen wat ze met het geld gaan doen; ze worden uitgesloten van politieke activiteiten) en de levenslange gevangenisstraf voor ‘haat zaaien’.
Kun je een acceptabele politieke situatie creëren in een land met meer dan 120 politieke gevangenen, voornamelijk jonge mensen, en met duizenden jonge ballingen, die zijn gevlucht toen er vanaf 18 april 2018 sprake was van ongebreidelde repressie?
Hoe kun je in dit politieke klimaat verkiezingscampagnes houden? De politie patrouilleert op straat en slaat elke poging tot vreedzame manifestatie neer, sluit zonder daartoe gerechtigd te zijn oppositieleden op in hun huis en verbiedt hen naar buiten te gaan, en valt zaaltjes binnen waar politieke bijeenkomsten worden gehouden.
Van diverse media en televisiestations is de apparatuur in beslag genomen en andere media, zoals Radio Darío in León hangt hetzelfde boven het hoofd.
We staren nog steeds in de krater van de actieve vulkaan, zeg ik tegen John. Het zal heel lastig zijn om de weg te vinden die ons weg leidt van de bek van de hel, maar we houden hoop.
Rusland trekt troepen aan de Oekraïense grens gedeeltelijk terug
Vanuit de Krim, de Oekraïense regio die in 2014 door Rusland werd geannexeerd, kondigde de Russische minister van Defensie, Sergej Sjojgoe, donderdag aan dat ‘strijdkrachten, militaire commandanten en luchtlandingstroepen vanaf vrijdag 23 april de Russisch-Oekraïense grens en de Krim zullen beginnen te verlaten’, meldt The Moscow Times.
‘De troepen hebben aangetoond dat zij in staat zijn het land op betrouwbare wijze te verdedigen’, aldus de Russische minister. ‘Ik heb daarom besloten de inspecties in de zuidelijke en westelijke militaire districten te beëindigen.’
De aankondiging van donderdag komt te midden van ‘verhoogde spanning met het Westen’ nadat Rusland zijn militaire aanwezigheid heeft vergroot ‘aan de grens met Oost-Oekraïne, waar gevechten tussen Oekraïense regeringstroepen en door Rusland gesteunde separatisten sinds april 2014 meer dan dertienduizend mensen het leven hebben gekost’, aldus Radio Free Europe-Radio Liberty.
Volgens de Europese Unie hadden zich de afgelopen weken zo’n honderdduizend troepen langs de grens verzameld. De terugkeer van de troepen naar hun thuisbases zal naar verwachting op 1 mei voltooid zijn, aldus Moskou.
Tijdelijk
‘Het is echter onduidelijk of de aankondiging van Sjojgoe de situatie langs de grens zal verlichten, aangezien deze alleen betrekking heeft op troepen die tijdelijk waren ingezet’, aldus US News & World Report. Volgens de Oekraïense autoriteiten zijn echter verschillende regimenten – met name parachutisten – permanent op de Krim geïnstalleerd.
De Russische minister zei ook dat ‘militair materieel en wapens op de oefenterreinen bij de grens met Oost-Oekraïne zouden achterblijven, ter voorbereiding van andere militaire oefeningen die voor later in het jaar zijn gepland’, aldus het Amerikaanse tijdschrift.
Volgens nieuwsblog Axios ‘mag de onmiddellijke dreiging van een Russische invasie dan wel zijn geweken, maar tienduizenden troepen blijven niet ver van Oekraïne opgesteld en een einde aan het conflict [in de Oekraïense regio Donbass] is nog steeds niet in zicht’.
Ook de Kyiv Post meent dat ‘de oorlogsdreiging op 22 april lijkt te zijn geweken’, maar vraagt zich af ‘voor hoe lang’.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is blij met het Russische besluit: ‘Oekraïne is altijd waakzaam, maar verwelkomt elke stap om de militaire aanwezigheid te verminderen en de situatie in de Donbass te de-escaleren’, schreef hij op Twitter.
The reduction of troops on our border proportionally reduces tension. 🇺🇦 is always vigilant, yet welcomes any steps to decrease the military presence & deescalate the situation in Donbas. Ukraine seeks peace. Grateful to international partners for their support #StrongerTogether
— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) April 22, 2021
Het Westen was voorzichtiger. ‘We hebben de woorden gehoord, nu verwachten we daden’, aldus Ned Price, de woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, op de politieke nieuwssite The Hill. De NAVO verklaarde dat elke stap in de richting van de-escalatie ‘belangrijk is en al veel eerder had moeten worden gezet’. De NAVO voegde eraan toe dat de westerse militaire alliantie waakzaam blijft, bericht BBC.
Poster extreemrechtse partij wekt verontwaardiging in Madrid
‘Een mena [niet-begeleide minderjarige asielzoeker]: 4700 euro per maand. Uw grootmoeder: 426 euro pensioen per maand’. De extreemrechtse partij Vox heeft een schandaal veroorzaakt in Spanje door in de metro van Madrid een affiche op te hangen waarop de gezichten te zien zijn die de genoemde personen vertegenwoordigen, met daarbij vermeld hun vermeende kosten voor de schatkist.
De derde politieke kracht in het land sinds de parlementsverkiezingen van 2019 heeft ervoor gekozen hard campagne te voeren voor de parlementsverkiezingen van de autonome regio Madrid, die op 4 mei zullen worden gehouden. De volledige Spaanse pers is het erover eens dat het polemische affiche is gebaseerd op verdraaide cijfers.
La Fiscalía abre diligencias a Vox por presunto delito de odio en este cartel electoral pic.twitter.com/vdF6S1hxWc
Volgens La Vanguardia weigert de extreemrechtse partij te zeggen welke data zij raadpleegt, en ontkennen de autoriteiten van Madrid categorisch dat niet-begeleide minderjarigen, van welke nationaliteit ook, een dergelijk bedrag ontvangen, zoals de poster suggereert. Vox schijnt de begrotingscijfers voor de centra ‘waar de minderjarigen worden ondergebracht’ verkeerd geïnterpreteerd te hebben, aldus het Catalaanse dagblad.
Er zijn verscheidene klachten ingediend, waaronder een van de regering, en het openbaar ministerie van Madrid heeft een onderzoek geopend wegens aanzetten tot haat. El País, een centrum-linkse krant, noemt de Vox-poster ‘niets minder dan een zelfportret’; ‘Het is het afschuwelijk beeld van een partij die de grenzen van de democratische waarden van de westerse samenleving met voeten treedt’.
‘Mensen moeten de problemen onder ogen zien die door een bepaald soort immigratie worden veroorzaakt’
In het kader van de verkiezingscampagne in Madrid proberen de linkse partijen in Spanje de president van de regio Madrid, Isabel Díaz Ayuso, een rechtse hardliner van de Partido Popular (PP) en favoriet voor herverkiezing, zover te krijgen haar alliantie met Vox op te geven. Volgens de laatste peilingen, die El Mundo publiceerde, zouden de PP van Díaz Ayuso en Vox samen mogelijk genoeg zetels hebben voor een meerderheid in het Madrileense regioparlement.
De conservatieve krant ABC hekelt de ‘betreurenswaardige affiche’ en stelt dat Spanje niet langer ‘alle immigranten kan demoniseren’. Maar de krant schrijft ook dat mensen ‘hun kop niet in het zand moeten steken en de problemen onder ogen moeten zien die door een bepaald soort immigratie worden veroorzaakt’.
Zonder details te geven, schrijft redacteur Luis Ventoso: ‘Natuurlijk zijn ze [niet-begeleide minderjarige asielzoekers] niet allemaal criminelen, (…) maar we kunnen niet ontkennen dat sommige van hen de openbare orde verstoren en ongeregeldheden in de buurt veroorzaken.’
Maatschappelijk middenveld in de DRC roept op tot onmiddellijke terugtrekking blauwhelmen
Ze werken voor de grootste VN-missie ter wereld, maar zijn niet meer gewenst. ‘Al meer dan veertien dagen is er een staking gaande in de stad Beni om het onmiddellijke vertrek van MONUSCO te eisen’, meldt Kinshasa Times. De stad ligt in het oosten van de Democratische Republiek Congo (DRC), in Noord-Kivu, het minst stabiele gebied van het land. En het zijn juist de vredeshandhavers die nu opdracht hebben gekregen om te vertrekken.
In de stad is sinds 5 april alles tot stilstand gebracht om de VN-missie de deur te wijzen. ‘Geen motortaxi’s in de stad. Scholen hebben hun deuren niet geopend. Winkels en warenhuizen op de Ruwenzori- en Nyamwisi-boulevard zijn gesloten’, bericht Actualité CD. Er zijn gewelddadige demonstraties uitgebroken, waarbij ten minste vijf burgers om het leven kwamen.
Slachtpartijen
De verergerende instabiliteit in de regio heeft het vuurtje aangewakkerd. ‘Vandaag zijn de slachtpartijen zelfs in hevigheid verdubbeld, er worden elke dag meer mensen vermoord ’, aldus de Kinshasa Times. In de DRC bestaat dan ook een brede beweging die het gebrek aan legitimiteit van de vredesmissie aan de kaak stelt.
Erger nog, de aanwezigheid van de blauwhelmen van MONUSCO zou de verantwoordelijkheid van de regering in Kinshasa wegnemen. En de bevolking eist dat de autoriteiten de situatie zelf in de hand nemen. Voor de regering is het tijd ‘om te handelen naar de realiteit en in overeenstemming met (…) de grondwet’, vertelt een betoger aan Radio Okapi.
De burgers zijn ervan overtuigd dat MONUSCO zijn langste tijd heeft gehad. Daarbij moet worden vermeld dat de vredesoperatie al twintig jaar bestaat. Ondanks de twintigduizend manschappen die in de regio werden ingezet en de miljarden dollars die elk jaar worden geïnvesteerd, blijft de onveilige situatie in het land ongewijzigd. Het aantal gewapende groepen dat de regio teistert loopt in de honderden. De ontvoering van kinderen en de verkrachting van vrouwen maken deel uit van het dagelijkse leven van de plaatselijke bevolking.
Op 22 februari is de Italiaanse ambassadeur in de DRC, terwijl hij deel uitmaakte van een VN-konvooi, in de stad Goma vermoord door een gewapende bende.
Slavi Trifonov, tv- presentator, rockster en toekomstig minister-president van Bulgarije?
Het is de grote verrassing van de Bulgaarse parlementsverkiezingen: de partij van de komiek, zanger en tv-ster Slavi Trifonov is de op een na grootste van het land geworden.
Zijn handelsmerk is het uitsteken van zijn tong en het bekende metalgebaar waarbij hij twee horens vormt met zijn vingers. In Bulgarije vult hij hele stadions en komt hij op een grote motorfiets en in een leren jack het podium oprijden, omringd door schaars geklede vrouwen. Maar sinds 4 april, de dag van de parlementsverkiezingen, is de onwaarschijnlijke partij van Slavi Trifonov, ITN (Има такъв народ of ‘Er is zo’n volk’), de tweede politieke kracht van het land geworden.
ITN speelt daarmee een belangrijke rol in de komende formatie, aangezien vrijwel alle oppositiepartijen hebben aangegeven niet verder te willen met demissionair premier Borisov.
Zonder enige ervaring in de politiek, zonder politici (het programma is opgesteld door het team dat verantwoordelijk is voor het schrijven van zijn sketches en liedjes), heeft ITN bijna 18 procent van de stemmen behaald, iets minder dan GERB, de partij Bojko Borisov (26 procent), zo meldt het Bulgaarse dagblad Sega. Maar voor velen is deze 54-jarige man, die elke Bulgaar kent van tv-optredens, de echte winnaar van deze verkiezingen; in de buitenlandse pers wordt hij vergeleken met de Italiaan Beppe Grillo en met Volodymyr Zelensky, die andere tv-ster die president van Oekraïne werd.
‘Handelaar in dromen’
Maar wie is Slavi Trifonov eigenlijk? Hij is bovenal ‘een handelaar in dromen’, schrijft politicologe Anna Krasteva in de Bulgaarse krant Dnevnik. Zijn politieke programma is een utopie, vervolgt Krasteva, namelijk de invoering van stemming bij meerderheid in twee ronden, waardoor in zijn woorden, ‘de macht zou worden teruggegeven aan het volk’.
Slavi Trifonov heeft zijn populariteit vooral aan tv te danken. Zijn avondshow, waarin hij volgens Amerikaans recept zijn gasten ontvangt vergezeld van een orkest, had op bTV, de belangrijkste commerciële zender, tussen de 2 en 3 miljoen kijkers per dag – en dat in een land van maar 7 miljoen mensen. Maar zijn tegenstanders zeggen dat zijn ‘vulgaire stijl’ hem populair heeft gemaakt.
‘Niet zijn vulgaire stijl is de sleutel tot zijn succes, maar zijn vermogen om met het publiek te communiceren en de tijdgeest aan te voelen’
‘We moeten Slavi Trifonov niet onderschatten’, zegt Emilia Slavova, een taalkundige die doceert aan de Universiteit van Sofia. ‘Niet zijn vulgaire stijl is de sleutel tot zijn succes, maar zijn vermogen om met het publiek te communiceren en de tijdgeest aan te voelen’, schrijft zij in een ander artikel in het dagblad Dnevnik.
Maar over één ding is iedereen het eens: ook al blijven zijn ware politieke bedoelingen een mysterie, het ‘Slavi-fenomeen’ lijkt een katalysator te zijn voor de woede en frustratie van een groot deel van de bevolking, vooral in kleine steden en plattelandsgebieden. Een groot deel van de Bulgaarse diaspora in het buitenland stemde ook voor ITN.
Netanyahu tussen twee vuren
Na de Israëlische parlementsverkiezingen van 23 maart zijn de politieke onderhandelingen over de vorming van een nieuwe coalitie in volle gang. De Israëlische president gaf Benyamin Netanyahu dinsdag de opdracht om te proberen een nieuwe regering te vormen. Maar tegelijkertijd wordt Netanyahu ook geconfronteerd met de hervatting van zijn proces wegens corruptie, fraude en vertrouwensbreuk. In beide gevallen staat zijn toekomst op het spel, politiek maar ook persoonlijk.
Vrijwel alle media leggen een verband tussen de twee gebeurtenissen: het proces voor de rechtbank van Jeruzalem, dat in het oosten van de stad plaatsvindt, en, in het westen, de optocht van partijleiders langs de Israëlische president – die een apolitieke erefunctie heeft – om een kandidaat aan te bevelen die een coalitie en een stabiele regering tot stand moet brengen. Een klus die in het sterk verdeelde politiek landschap nog niet zo makkelijk geklaard is.
Tegenaanval
Netanyahu wacht zijn proces niet lijdzaam af en gaat in de tegenaanval. In een televisietoespraak op 5 april beschuldigde hij het openbaar ministerie ervan een ‘heksenjacht’ tegen hem te voeren. ‘Wat een hypocrisie. De hele procedure tegen mij is een misbruik van de bevoegdheden van het openbaar ministerie’, hamerde de premier kort na de hoorzitting op dezelfde dag. ‘Ze onderzochten geen misdaad, ze zochten niet naar een misdaad, ze jaagden op een man, ze jaagden op mij’, vervolgde hij. Dit is een ‘institutionele staatsgreep’.
Dus ‘de beschuldigde beschuldigt’, merkt Nahum Barnea op in het centrum-linkse dagblad Yediot Aharonot. Netanyahu zat aan de rand van het middenpad en hoorde het openingspleidooi van aanklager Liat Ben-Ari aan: ‘Handen nonchalant over zijn borst gekruist, ogen strak op de aanklager gericht. Hij wilde droevig lijken, boos, verwijderd van de kleine mensen die hem gedwongen hadden tussen hen te zitten.’ Volgens de redacteur zal de volgende regering onder leiding van Benyamin Netanyahu een nieuwe procureur-generaal benoemen die ‘de aanklachten tegen hem zal begraven’. Alles zal zo stil mogelijk gebeuren, ‘in overeenstemming met de wet’.
We hadden Netanyahu de bijnaam “Kim” gegeven, als verwijzing naar de Noord-Koreaanse dictator’
Volgens advocaat Aviad Hacohen was het eerste deel van de hoorzitting, het openingspleidooi van de openbare aanklager, meer gericht tegen de aanwezige journalisten dan tegen de rechtbank zelf. ‘Het is te hopen’, schrijft hij in Israel Hayom, de krant die dicht bij de regering in Israël staat, ‘dat wat volgt zal gebeuren volgens de regels van de Israëlische wet en niet die van het dorpsplein’, dat, volgens Hacohen, is opgehitst door de media en demonstranten van allerlei pluimage.
De rechters hebben Netanyahu vrijgesteld van het bijwonen van het verhoor van de eerste getuige, Ilan Yeshua, voormalige hoofdredacteur van het nieuwsportaal Walla. Zoals de Jerusalem Post meldt, sprak Yeshua in zaak 4000, een zaak van vermeende corruptie: Walla zou positief berichten over Netanyahu in ruil voor voordelen voor het moederbedrijf van de site, het Israëlische telecombedrijf Bezeq. De getuige ging in detail in op de instructies die hij had gekregen om artikelen te weren die schadelijk waren voor de premier en zijn getrouwen. ‘We hadden Netanyahu de bijnaam “Kim” gegeven, als verwijzing naar de Noord-Koreaanse dictator’, aldus Yeshua.
De rechtszaak zal worden voortgezet met drie zittingen per week, van maandag tot en met woensdag. In dit tempo, zeggen deskundigen, zal er pas over twee of drie jaar een uitspraak komen.
VS wil wereldwijd minimumtarief winstbelasting
‘We werken samen met de G20-landen aan een minimumtarief voor de winstbelasting dat een einde kan maken aan de race to the bottom’, aldus de Amerikaanse minister van Financiën Janet Yellen op maandag. Yellen betreurt de wedloop tussen landen voor steeds lagere winst- of vennootschapsbelastingen in naam van de concurrentiekracht of het ‘verdienvermogen’.
‘Hiermee geeft de regering-Biden het startschot voor haar inspanningen om de belastinginkomsten in de Verenigde Staten te verhogen en te voorkomen dat bedrijven hun winsten naar het buitenland verplaatsen om belastingen te ontwijken’, schrijft The New York Times.
‘Als dit plan wordt aangenomen zonder een wereldwijde minimumbelasting, kan het nadelig worden om een bedrijf in de Verenigde Staten te hebben’
De Verenigde Staten willen graag een wereldwijd minimumtarief voor de winst- of vennootschapsbelasting overeenkomen, omdat het zelf van plan is bedrijven meer te belasten om het ambitieuze investeringsplan te financieren van 2 biljoen dollar over acht jaar in de infrastructuur van het land en de verduurzaming van de economie, dat op 31 maart door Joe Biden werd gepresenteerd. Als dit plan ‘wordt aangenomen zonder een wereldwijde minimumbelasting, kan het nadelig worden om een bedrijf in de Verenigde Staten te hebben’, merkt The Wall Street Journalop.
Onder de regering-Trump is het balastingtarief in de Verenigde Staten verlaagd van 35 procent naar 21 procent. Biden wil dat weer verhogen tot 28 procent en het internationale minimumtarief dat Amerikaanse bedrijven betalen op hun buitenlandse winsten verhogen tot 21 procent.
Het tarief voor de vennootschapsbelasting is in Nederland 25 procent. Maar uit onderzoek van het Centraal Bureau voor Statistiek uit 2019 blijkt dat grote bedrijven door verschillende aftrekposten in werkelijkheid maar 17 procent belasting betalen over hun winst.
Na bloedbad in Boulder, verklaart Joe Biden de oorlog aan aanvalsgeweren
Het was met een Ruger AR-556 semi-automatisch wapen dat Ahmad Al Aliwi Alissa, de vermeende dader van de schietpartij in Boulder, maandag tien mensen, waaronder een politieagent, zou hebben gedood in een supermarkt, meldt CNN.
‘Eerst Atlanta en nu Colorado’, schrijft The New York Times. De dodelijke schietpartij in Boulder, ‘is de tweede massamoord in de Verenigde Staten in minder dan een week’.
Volgens een getuige die door The Denver Post werd geïnterviewd, kwam de schutter binnen met een aanvalswapen en begon zonder een woord te zeggen te schieten. De motieven van de schutter zijn nog niet vastgesteld, aldus The Daily Camera, een lokale krant.
‘Dit is geen partijkwestie en zou dat ook niet moeten zijn. Dit is een Amerikaanse kwestie’
De recentste massamoord heeft de Amerikaanse president Joe Biden er dinsdag toe aangezet het Congres op te roepen dergelijke aanvalswapens te verbieden. De Democraat riep de Senaat ook op om een wetsvoorstel aan te nemen dat deze maand door het Huis van Afgevaardigden werd goedgekeurd om de achtergrondcontroles bij de aankoop van een wapen te versterken. ‘Dit is geen partijkwestie en zou dat ook niet moeten zijn. Dit is een Amerikaanse kwestie,’ benadrukte Biden. ‘We moeten actie ondernemen.’
Dinsdag was de Amerikaanse pers echter niet erg optimistisch over het feit dat er daadwerkelijk nieuwe wetgeving wordt aangenomen. Het is ‘een triest ritueel’ geworden, schrijft The New York Times. ‘Met elke nieuwe massamoord, is er een roep om strengere wapenwetgeving. Zonder dat het Congres er echt in slaagt enige vooruitgang te boeken in deze kwestie.’
Politicomerkt op dat Joe Biden tot nu toe geen grote haast leek te hebben om iets te doen aan de wapenwetgeving. ‘President Joe Biden zei dinsdag dat hij “geen minuut langer” wilde wachten om de nationale epidemie van wapengeweld aan te pakken. Maar na 63 dagen presidentschap heeft hij nog geen enkele unilaterale actie ondernomen om het wapenbezit te beperken, hoewel hij dat op zijn eerste ambtsdag had beloofd’, aldus het nieuwsportal.
Netanyahu de grootste, maar geen regeringsmeerderheid
De Israëlische premier claimde dinsdagavond een ‘enorme overwinning voor rechts’, de vierde in bijna twee jaar, maar hij zal nog hard moeten werken om genoeg steun te verzamelen om een regering te vormen, schrijft Ha’aretz.
Hij en zijn Likoed-partij eindigden volgens de prognoses op de eerste plaats, maar de Netanyahu-coalitie heeft nog enkele stemmen nodig om een meerderheid van zetels te behalen, waardoor de schijnwerpers zijn gericht op Naftali Bennett, een vooraanstaande radicaal-rechtse figuur die nog niet heeft gezegd of hij zich al dan niet bij het kamp-Netanyahu zal aansluiten.
Oud-minister Bennet wordt gezien als een sleutelfiguur in de formatie en kan zich ook aansluiten bij oppositieleider Yair Lapid, die rekent op een akkoord met partijen ter linker-, midden- en rechterzijde die teleurgesteld zijn in Netanyahu.
Op weg naar vijfde verkiezingen
Maar volgens de laatste stand van zaken, met 87 procent van de stemmen geteld, komt het bloc-Netanyahu zelfs met de steun van Bennet 2 zetels te kort om een meerderheid van 61 zetels in de Knesset te behalen, meldt The Times of Israel. Dat is allemaal te danken aan het behalen van de kiesdrempel door de Arabische partij Ra’am, oftewel de United Arab List.
‘De komende twee dagen zullen gespannen zijn, omdat elke getelde stembus de zetelverdeling kan veranderen’, zegt Ha’aretz-journalist Anshel Pfeffer. Voorlopig bevindt Israël zich dus ‘in een nieuwe impasse. En hoe ongelooflijk het ook lijkt’, het is mogelijk dat het land binnenkort ‘op weg is naar vijfde verkiezingen’.
Het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties (UNHCR) heeft het aantal mensen dat is omgekomen bij de brand die maandagavond een vluchtelingenkamp in de buurt van de stad Cox’s Bazar in Bangladesh in de as legde, naar boven bijgesteld naar minstens vijftien doden en vierhonderd vermisten, meldt de Britse krant The Times. In een eerder rapport werd het dodental op vijf geschat.
Het vuur maakte het moeilijk voor de brandweer om ter plaatse te komen, omdat het kamp dichtbevolkt is, vertelde de plaatselijke inwoner Saiful Arakani aan de BBC. Er is een onderzoek ingesteld om de oorzaak van de brand te achterhalen.
‘In de afgelopen maanden hebben woordvoerders van de AKP geprobeerd positieve boodschappen te sturen naar Europa en de Verenigde Staten’, aldus het Turkse dagblad Evrensel. ‘Aan de lange vijandige tirades van president Erdoğan is een einde gekomen, in plaats daarvan laat hij geen gelegenheid meer voorbijgaan om uitspraken te doen als: “Wij kijken naar het Westen, daarheen leidt onze weg, wij hebben geen probleem dat niet door dialoog kan worden opgelost.”’
De Turkse president, die steeds meer geïsoleerd raakt op het diplomatieke wereldtoneel, probeert, althans in woorden, toezeggingen te doen aan zijn westerse partners. En in het bijzonder aan Frankrijk, waar een nieuwe ambassadeur, Ali Onaner, is aangesteld met de opdracht de breuken te lijmen van een relatie die sinds afgelopen zomer ernstig is verslechterd, met de Franse steun aan Griekenland in de Middellandse Zee tegenover intimidatie door de Turkse marine en de verklaringen van Erdoğan tegen de Franse president.
‘De regering maakt een ommekeer in het neo-Ottomaanse buitenlandse beleid dat zij de afgelopen tien jaar heeft gevoerd’, vervolgt de linkse krant Evrensel. ‘En in de afgelopen weken heeft Erdoğan ook een draai gemaakt naar de Arabisch-islamitische wereld, Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië en ook Israël.’
Gevechtsdrones
Zo bestudeert Turkije de mogelijkheid om gevechtsdrones te verkopen aan Saudi-Arabië. Sommige geruchten spreken zelfs van het mogelijke zenden door Ankara van Syrische huurlingen (door Turkije bewapende en opgeleide strijders, reeds ingezet in Libië en Azerbeidzjan).
De ommezwaai in het beleid is voor de oppositiepers in de eerste plaats een brevet van onvermogen, zoals de krant Birgünopmerkt: ‘De duizelingwekkende draai in het buitenlands beleid van Erdoğan, zijn de laatste stuiptrekkingen van een macht die in wanhoop verkeert, zowel intern als naar buiten toe. Ook al probeert zij de nieuwe koers aan haar aanhangers te verkopen als een opleving, toch erkent de islamitische macht hiermee impliciet het falen van haar avontuurlijke buitenlandse beleid van de afgelopen tien jaar.’
Een onderdeel van die nieuwe koers is Egypte. De twee landen knoopten in maart opnieuw diplomatieke betrekkingen aan, maar Caïro wacht nu ‘op acties die in overeenstemming zijn met de belangen en principes van Egypte om de betrekkingen tussen de twee staten te normaliseren’, zo werd de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken Sameh Shukri geciteerd door de online krant Gazete Duvar. Een van de geschilpunten is de steun van Ankara aan het Moslimbroederschap, tot woede van Saoedi-Arabië, de VAE en Egypte.
De Tweede Kamerverkiezingen zijn ook in de rest van Europa niet onopgemerkt gebleven. Eén vraag bleek journalisten van Duitsland tot Italië mateloos te fascineren: waarom stemt Nederland al tien jaar lang op ‘Teflon Mark’?
‘Ook voor Nederland geldt de befaamde zin uit De tijgerkat [een roman van G. Tomasi di Lampedusa]: “alles moet veranderen opdat alles hetzelfde blijft”,’ schrijft het Italiaanse dagblad La Repubblica. ‘Nederland kiest voor continuïteit,’ kopt ook het Zwitserse dagblad Neue Zürcher Zeitung. ‘Mark Rutte kan in Nederland blijven regeren, en het vormen van een regering zou deze keer gemakkelijker moeten zijn dan vier jaar geleden,’ aldus de Duitse kwaliteitskrant Frankfurter Allgemeine. En dat ‘na een saaie campagne tijdens de pandemie die werd gezien als een referendum over de prestaties van de regering tijdens de crisis,’ schrijftThe Guardian.
Het Duitse tijdschrift Der Spiegel klinkt enigszins verbaasd over de overwinning van de VVD: ‘De regering-Rutte kondigde in januari zijn aftreden aan vanwege een schandaal met ten onrechte teruggevorderde kindertoeslag. Maar noch de affaire, noch het relatief hoge aantal coronabesmettingen in zijn land veranderde blijkbaar iets aan de populariteit van de premier.’
De aandacht voor Ruttes verkiezingsoverwinning gaat ook in veel Italiaanse kranten gepaard met enige wrok en onbegrip. ‘De Nederlandse kiezers hebben de “zuinige” Mark Rutte beloond,’ aldus de in Milaan gevestigde Corriere della Sera. ‘[Het] blijkt dat Rutte en zijn centrumrechtse partij sterker zijn geworden, ondanks de schandalen die hem tot aftreden hebben gedwongen.’
‘De kiezers lijken het beleid van bezuinigingen op de overheidsfinanciën (en de harde lijn ten aanzien van de Zuid-Europese landen, te beginnen met Italië) en de beperkende coronamaatregelen die aan de Nederlanders zijn opgelegd, te hebben gewaardeerd.’
Rutte zou zijn succes er volgens de krant zelfs aan danken. ‘Wat kan de Nederlanders ervan hebben overtuigd toch weer op Rutte te stemmen? Bijna zeker zijn houding ten opzichte van Europa en het herstelplan: de centrumrechtse regering nam herhaaldelijk onbuigzame en obstructieve standpunten in ten opzichte van de openingen die Brussel maakte voor de landen met de grootste schuldenlast (waaronder Italië).’
‘Zijn verkiezingsoverwinning zou Rutte er nu van kunnen overtuigen om zijn rigoureuze en “zuinige” beleid weer op de Europese tafel te leggen,’ vreest de Italiaanse krant.
Toeslagenaffaire
De grootste verbazing betreft de vergevingsgezindheid van de Nederlandse kiezer na de toeslagenaffaire. ‘Ongeveer 26.000 arme Nederlandse gezinnen waren door de belastingdienst gedwongen de van de staat ontvangen financiële steun terug te betalen. (…) Deze beschuldigingen bleken ongegrond, en de getroffen families kwamen in ernstige moeilijkheden.’ The Guardian wijst er als enige buitenlandse krant op dat veel slachtoffers van de toeslagenaffaire ‘racistisch werden geprofileerd’.
‘De gladde Mark Rutte’, kopt de Beierse krant Süddeutsche Zeitung boven een profiel van de verkiezingsoverwinnaar van de VVD. ‘Wat is de reden van zijn succes?’
‘Met het oog op het virus kon Rutte in zijn favoriete rol glijden: die van de hardwerkende probleemoplosser en zorgdrager’
De krant meent dat Rutte vooral heeft geprofiteerd van corona. ‘Een jaar geleden, voor de pandemie, zou de herverkiezing van de 54-jarige premier nog verre van zeker zijn geweest. Maar met het oog op het virus kon Rutte in zijn favoriete rol glijden: die van de hardwerkende probleemoplosser en zorgdrager, die schijnbaar boven de partijen staat en het land door de crisis loodst.’
‘De behoefte aan een betrouwbare crisismanager in het Catshuis was veel sterker dan de behoefte aan verandering,’ duidt ook de Frankfurter Allgemeine.
De zuinige kameleon
Toch is er ook veel kritiek op Rutte, schrijft SZ, wegens ‘een gebrek aan betaalbare woningen en grote problemen op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg, dat volgens velen systematisch kapot is bezuinigd’.
‘[Maar] zijn flexibiliteit hielp Rutte om zich te ontworstelen aan de schandalen en crises waarmee zijn regeringsjaren gepaard gingen. Het waren altijd de anderen die moesten boeten. De kinderopvangtoeslagaffaire is daar een goed voorbeeld van. (…) Rutte en zijn kabinet zijn om die reden in januari afgetreden en demissionair verdergegaan. Maar hij heeft zich, als hoofdverantwoordelijke, toch weer verkiesbaar gesteld.’
‘Wat de kiezers blijkbaar bevalt aan de regeringsleider,’ duidt SZ, ‘is zijn jeugdige, licht ondeugende charme en ostentatieve bescheidenheid. Rutte, die alleenstaand is, woont in een driekamerappartement in Den Haag, fietst naar kantoor en geeft elke donderdagavond als vrijwilliger maatschappijleer op een school. Hij probeert zijn intellectuele interesses zo veel mogelijk te verbergen. Maar de man, die goed piano speelt, heeft één keer spectaculair gefaald toen hij zich tijdens een EU-top verveelde en zich verdiepte in een biografie van Chopin.’
Ook La Repubblica benadrukt de zuinigheid en de veerkracht van Rutte, ‘de zuinige kameleon die al elf jaar regeert’, kopt de krant boven een profiel van de lijsttrekker van de VVD. Il Sole 24 Orenoemt de demissionair premier zelfs ‘de “teflonpremier”, vanwege zijn vermogen om zich uit elke politiek lastige kwestie te manoeuvreren’, zoals de toeslagenaffaire.
‘Op het Europese toneel zal Rutte het meest ervaren zijn als Angela Merkel niet langer bondskanselier is,’ schrijf FAZ. Alleen Viktor Orbán is langer aan de macht.
Nieuwe vrouwelijke ster
‘Maar de echte verrassing is de sprong voorwaarts van de liberaal-democratische partij D66, die vijf zetels wint, naar 24 stijgt en stevig tweede wordt,’ schrijft de Italiaanse zakenkrant.
‘Toen de eerste prognose van de uitslag bekend werd, sprong Sigrid Kaag op tafel van vreugde,’ aldus SZ. ‘Dat haar partij, ondanks het feit dat zij deel uitmaakt van de regering, haar zetelaandeel in het parlement kan uitbreiden van 19 naar een verwachte 24, heeft veel te maken met haar zelfverzekerde optreden in de tv-debatten, die dit keer nog belangrijker waren dan anders vanwege de pandemie. (…) De minister van Buitenlandse Handel met een uitgebreide internationale ervaring is de eerste vrouw in Nederland die een realistisch vooruitzicht heeft om ooit premier te worden.’
Ook volgens Il Sole 24 Ore is het succes van D66 te danken aan de lijsttrekker, ‘Sigrid Kaag, een echte rijzende ster in de Nederlandse politiek. (…) ‘Zij spreekt Arabisch, heeft een Palestijnse echtgenoot en een kosmopolitische en pro-Europese instelling, in tegenstelling tot de euroscepsis van de rechtse partijen en het op zijn minst lauwe of utilitaire europeanisme van Rutte.’ Ook de Duitse krant Die Welt spreekt van ‘een nieuwe vrouwelijke ster in Den Haag’.
‘Sigrid Kaag is de eerste vrouw in Nederland die een realistisch vooruitzicht heeft om ooit premier te worden’
Ook de Franse krant Le Mondeis verrast door het succes van D66, die ‘zijn beste uitslag ooit haalde’ en dat in ‘een koninkrijk dat wordt gekenmerkt door wantrouwen jegens de Europese Unie, die over het algemeen wordt gezien als bureaucratisch en te duur’.
Wie samen met de VVD en D66 een nieuwe coalitie gaan vormen blijft nog de vraag, aldus Il Sole 24 Ore, maar ‘in ieder geval is het zeer waarschijnlijk dat er een verschuiving zal plaatsvinden in de richting van een meer pro-Europese koers, gezien het succes van D66’.
Extreemrechts
Het politieke landschap in Nederland is na de verkiezingen verder versplinterd, aldus Der Spiegel. ‘In totaal zijn 17 partijen in het parlement gekomen – er is geen kiesdrempel van 5 procent zoals in Duitsland.’
Veel Duitse kranten benadrukken de groei van extreemrechts. ‘Er zullen drie extreemrechtse partijen in het nieuwe parlement vertegenwoordigd zijn met in totaal 27 zetels,’ schrijft Der Spiegel [29 in de voorlopige uitslag]. Ondanks de krimp van de PVV, groeit de FvD en komt ook JA21, een afsplitsing van die partij, met drie zetels in de Tweede Kamer, merkt Die Welt op, ‘zodat de rechtspopulisten per saldo sterker uit de verkiezingen komen’.
‘In de toekomst bestaat nu iets minder dan een vijfde van het parlement uit extreemrechtse, nationalistische politici, meer dan ooit tevoren,’ merkt de Süddeutsche Zeitung op. ‘De wederopstanding van een bepaalde extreemrechtse politicus is opmerkelijk. (…) Thierry Baudet van FvD was na een racismeschandaal eigenlijk al afgeschreven, zijn partij viel uiteen.’
‘Voor de linkse partijen daarentegen is het resultaat een ramp, temeer daar linkse thema’s zoals sociale rechtvaardigheid en belastingbeleid de verkiezingscampagne domineerden,’ aldus SZ. ‘Het bitterste verlies is waarschijnlijk geleden door GroenLinks. (…) Aan de andere kant heeft de pro-Europese partij Volt, die voor het eerst meedeed, meteen drie zetels in de wacht gesleept. (…) In de herfst wil deze partij het ook in Duitsland proberen.’
Hoge opkomst ondanks corona
‘De eerste landelijke verkiezingen in de EU ten tijde van covid-19 hebben een hoge opkomst gekend, rond 80 procent,’ schrijft Il Sole 24 Ore. ‘Dat komt door het besluit om de verkiezingen over drie dagen te spreiden, van maandag tot en met woensdag, en om zeventigplussers de mogelijkheid te bieden per brief te stemmen.’
‘Om een maximale veiligheid te garanderen, vervolgt het zakenblad, ‘werden zowat overal stembureaus ingericht, van sportscholen tot kerken, van musea tot concertzalen. Er werd zelfs gestemd in een windmolen. (…) Om de verkiezingspotloden niet te hoeven ontsmetten, hebben verschillende gemeenten ervoor gekozen de potloden mee te geven. Met als resultaat dat het souvenirs zijn geworden.’
De Amerikaanse staat Arkansas heeft dinsdag (9 maart, een dag na Internationale Vrouwendag) een wet aangenomen die abortus verbiedt, zelfs in gevallen van verkrachting of incest. De enige uitzondering in de wet is om ‘het leven van de moeder te redden in een medische noodsituatie’, bericht USA Today.
Met deze wet hopen tegenstanders van abortus aan te sturen op een herziening van de uitspraak van het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten uit 1973 dat Amerikaanse vrouwen recht hebben op abortus. Een dergelijke herziening zou het elke staat mogelijk maken naar eigen goeddunken te handelen en de verschillen tussen staten benadrukken, legt CBS News uit.
Sinds Donald Trump drie conservatieve rechters heeft benoemd in de hoogste rechtbank van de Verenigde Staten, gaan tegenstanders van abortus ervan uit dat het Hooggerechtshof nu eerder bereid is om het mijlpaalarrest ‘Roe v. Wade’ uit 1973 terug te draaien. Dit was een eerste overwinning voor hen.
Toekomst Netanyahu onzeker
Ook in Israël vinden binnenkort landelijke verkiezingen plaats, op 23 maart. En de experts zijn het er unaniem over eens: de verschillen zullen klein zijn. Intussen heeft de verkiezingscampagne in tijden van corona moeite om de belangstelling te wekken van de Israëli’s, die voor de vierde keer in twee jaar naar de stembus gaan.
‘De kiezer moet uit zijn coma worden wakker geschud en naar de stembus worden gelokt’, signaleert bijvoorbeeld Israel Hayom, de gratis krant die dicht bij Likoed staat, de rechtse partij van premier Benyamin Netanyahu.
De strijd tussen de twee grote politieke blokken is een nek-aan-nekrace, waarbij alles zal neerkomen op een paar zetels, schrijft de krant. ‘Het doel is daarom een hoge opkomst: we moeten het electorale potentieel van Israëlisch rechts maximaliseren’, aldus de krant.
Het dagbladMaariv publiceert, in samenwerking met radiostation 103 FM, de laatste opiniepeiling: de Likoed zou 28 van de 120 zetels in de Knesset (het Israëlisch parlement) krijgen. Netanyahu’s partij lijkt daarmee de grootste te worden, terwijl de andere partijen er ver achter liggen.
De anti-Bibi-partijen zouden volgens de laatste peilingen genoeg zetels krijgen om een rechtse coalitie te blokkeren
De belangrijkste conclusie van de peiling, stelt Maariv, is dat het rechtse blok – een coalitie van religieuze en ultranationalistische partijen die Netanyahu steunen – niet meer dan 58 zetels heeft. De anti-Bibi-partijen – oftewel de partijen die verklaren dat zij Netanyahu niet als premier willen – zouden volgens de peiling 62 zetels krijgen, genoeg om een rechtse coalitie te blokkeren, maar zonder dat ze zelf een levensvatbare regering kunnen vormen, wegens grote politieke verschillen onderling.
Hete adem
De Israëlische premier, die de hete adem in zijn nek voelt, is bezig het aantal campagnebijeenkomsten op te voeren, en probeert ook groepen buiten het traditionele electoraat van zijn partij te bereiken. Zo heeft hij verschillende Arabisch-Israëlische plaatsen bezocht en zelfs een kop koffie gedronken in een bedoeïenentent.
Maar volgens het oppositiedagblad Haaretz wedt Netanyahu vooral op wat de krant de ‘coronagok’ noemt. Hoewel zijn land wereldkampioen vaccineren is, ‘heeft hij ingezet op het onmiddellijk opengooien van de economie’, tegen het advies van de experts van het ministerie van Volksgezondheid in, en beweert hij dat Israël eind april van het virus zal zijn verlost.
De politieke toekomst van de premier is een van de belangrijkste kwesties die deze verkiezingen op het spel staan, schrijft Yediot Aharonot. De grote vraag, aldus het onafhankelijke dagblad in een ander artikel, is of Yair Lapid, de leider van de centrum-linkse Yesh Atid-partij (die op twintig zetels staat in de peiling van Maariv), bereid zal zijn na de verkiezingen concessies te doen, en toch zijn steun uit te spreken voor een regering met Netanyahu aan het hoofd.
Een nieuw onafhankelijk rapport beschuldigt China van genocide
In een document dat dinsdag door het Newlines Institute for Strategy and Policy in Washington werd gepubliceerd, verklaren vijftig internationale deskundigen dat de Chinese regering een beleid heeft gevoerd dat erop is gericht de Oeigoerse moslimminderheid ‘als groep te vernietigen’. Dit is de eerste keer dat een ngo een onafhankelijke analyse heeft gemaakt van de beschuldigingen van genocide in Xinjiang, aldus CNN.
Volgens het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zijn tot twee miljoen mensen uit moslimminderheden ondergebracht in een uitgebreid netwerk van detentiecentra, waar voormalige gedetineerden beweren te zijn onderworpen aan indoctrinatie, seksueel misbruik en zelfs gedwongen sterilisatie. China ontkent deze aantijgingen en beweert dat de centra zijn ingericht om religieus extremisme en terrorisme te voorkomen.
In januari verklaarden de VS al dat er sprake was van genocide tegen Oeigoeren en andere moslims, en in februari heeft het Canadese Parlement ook gestemd voor een motie om de behandeling van Oeigoeren in Xinjiang als genocide te bestempelen, bericht Arab News.
Rusland en China bouwen samen een maanstation
Rusland en China zijn van plan een gezamenlijk maanstation te bouwen. Dit project, dat dinsdag (9 maart) door Moskou en Beijing in een persbericht werd onthuld, bestaat uit ‘een complex van experimentele onderzoeksfaciliteiten gecreëerd op het oppervlak en/of in de baan van de maan’, bericht The Verge.
Het Chinese ruimteagentschap benadrukte ook dat het station tot doel zal hebben ‘de vreedzame verkenning en het vreedzame gebruik van de ruimte door de gehele mensheid te bevorderen’, tekende de South China Morning Post op.
Rusland en China hebben in het verleden de Verenigde Staten beschuldigd van het militariseren van de ruimtevaart, vooral nadat Donald Trump in 2018 besloot een ruimtedivisie van het leger, de eerste ter wereld, op te richten, aldus de krant uit Hongkong.
Regeringspartij wint verkiezingen Ivoorkust
In de parlementsverkiezingen van Ivoorkust heeft de formatie van president Alassane Ouattara, de Rassemblement des houphouëtistes pour la démocratie et la paix (RHDP) een absolute meerderheid behaald, met 137 van de 254 zetels, meldde de nieuwssite Koaci dinsdag.
De oppositiepartijen wonnen 91 zetels. De regeringspartij van Ouattara verloor echter haar meerderheid in het parlement, die zij samen met haar vroegere bondgenoten in handen had na een stembusgang die zonder geweld verliep, in tegenstelling tot de presidentsverkiezingen van oktober.
De overwinning van de RHDP moet haar in staat stellen steun te blijven verlenen aan het ‘hervormingsbeleid’ van het staatshoofd, dat in oktober 2020 werd herkozen voor een omstreden derde termijn.
Over het rustige verloop van de verkiezingen publiceerde 360 Magazine gisteren al:
In Sri Lanka kunnen covid-19-doden nu worden begraven
Na de uitbraak van de pandemie heeft de regering in Sri Lanka het verplicht gesteld om mensen die getroffen zijn door het coronavirus te cremeren, zoals de gewoonte is binnen de boeddhistische gemeenschap, die de meerderheid vormt in Sri Lanka, evenals bij de hindoeïstische Tamils. De bedoeling was om hiermee ‘elke mogelijke dreiging te voorkomen’. Maar de maatregel leidde zowel nationaal als internationaal tot veel ophef, meldt de nieuwssite Adaderana, vooral onder moslims.
Op 3 maart gaf de regering van Rajapaksa toe aan de druk en zag af van de verplichte crematie. Begrafenissen zijn echter alleen toegestaan op een afgelegen eilandje in de buurt van Jaffna, in het noordwesten van Sri Lanka. Lichamen moeten nu in een koelkamer worden bewaard totdat de juiste administratieve procedure is afgerond, waarna ze voor de begrafenis naar het eiland Iranaitivu worden vervoerd.
De bewoners van het eiland zijn het er niet mee eens. Woensdag vond er een demonstratie plaats tegen de aanstaande komst van de lichamen van covid-19-slachtoffers, vermeldt de site in een ander artikel.
‘Een wrede praktijk waarvan niet wetenschappelijk is bewezen dat deze de verspreiding van het virus voorkomt’
De wijziging van de regering ‘getuigt van de onvermoeibare strijd van de families van de slachtoffers en mensenrechtenactivisten, evenals de druk van de internationale gemeenschap’, schrijft Colombo Telegraph. De Sri Lankaanse website noemt de verplichte crematie ‘een wrede praktijk waarvan niet wetenschappelijk is bewezen dat deze de verspreiding van het virus voorkomt’.
De ‘Rajapaksa-clan’ – Gotabaya, het staatshoofd, en Mahinda, de voormalige president, momenteel premier – zou zich hebben laten leiden door ‘de anti-moslimwaanzin’ die in 2019 ontstond onder boeddhistische geestelijken, die de regerende partij ondersteunen, na de aanslagen op Paaszondag in april dat jaar. De regering zou van deze sentimenten gebruikmaken ‘om het publiek af te leiden van de treurige mislukking van hun beleid op alle fronten’.
Misschien, oppert het artikel, moeten we in de draai ook een verband zien met het lopende onderzoek door het Mensenrechtencomité van de Verenigde Naties naar de schendingen van de Singalezen (de grootste etnische groep van Sri Lanka) tegen de Tamils tijdens de burgeroorlog (1981-2009). Het politieke belang om de internationale gemeenschap over te halen en veroordeling te vermijden, zou heel goed een rol kunnen hebben gespeeld.
Duitse AfD ‘onder toezicht’
De Duitse binnenlandse inlichtingendienst heeft het extreemrechtse AfD onder observatie geplaatst als een mogelijke bedreiging voor de Duitse democratie. Het is de eerste keer dat een dergelijke actie wordt ondernomen tegen de belangrijkste oppositiepartij in de naoorlogse geschiedenis van het land, meldt Der Spiegel.
De leiders van de AfD maken moslimimmigranten uit voor criminelen, vallen de pers aan en trekken democratische principes in twijfel, zo luidt de beschuldiging. Tijdens de pandemie hebben AfD-functionarissen deelgenomen aan protesten die soms uitliepen in geweld.
De partij won in 2017 13 procent van de stemmen, sindsdien is de steun geslonken tot ongeveer 10 procent. In het voormalige communistische oosten van Duitsland is de aanhang nog altijd twee keer zo hoog.
Twijfelachtig
De beslissing over het toezicht werd vorige week genomen, maar nog niet aangekondigd, in afwachting van een rechtszaak die de AfD heeft aangespannen om de maatregel te stoppen. Leden van de partij beschuldigden de federale regering van een politieke zet in de aanloop van een nationale verkiezing, meldt de Süddeutsche Zeitung in een video.
Ook onder ander de Neue Zürcher Zeitung hebben hun vraagtekens bij de ontwikkelingen. ‘Dat AfD een extreemrechtse partij is staat buiten kijf. Toch is het feit dat de Duitse binnenlandse geheime dienst kort voor de verkiezingen semiopenbare actie tegen hen onderneemt, twijfelachtig. Het agentschap wordt verondersteld de grondwet te beschermen – niet de gevestigde partijen.’
Het bericht valt samen met het Franse verbod op Génération Identitaire, een militante jongerenbeweging die als gevaarlijk wordt beschouwd vanwege de gelikte rebranding van neonazistische concepten, en Orbáns gedwongen breuk met de christen-democratische fractie in het Europees Parlement in Brussel, schrijft The New York Times.
Fragmenten van meteoor op het Britse platteland
Van de meteoor die zondagavond boven Engeland was te zien, zijn waarschijnlijk fragmenten op het aardoppervlak gevallen, melden experts in The Independent. De meteoor, die in botsing kwam met de atmosfeer van de aarde, creëerde een vuurbal en een luide dreun ‘die zelfs in Ierland en Nederland te horen was’.
Door de vele video’s van de vuurbal hebben onderzoekers de aard van de asteroïde vast kunnen stellen en haar baan kunnen bepalen.
‘De opnames vertellen ons dat de snelheid ongeveer 50.000 kilometer per uur was; te snel is om door mensen gecreëerd “ruimteafval” te zijn, dus het is geen oude raket of satelliet,’ citeert The Guardian Ashley King van het Natural History Museum. ‘Dit specifieke stuk asteroïde bracht het grootste deel van zijn baan tussen Mars en Jupiter door, hoewel ze soms dichter bij de zon kwam dan de aarde.’
‘Deze meteoor is erg gefragmenteerd, zoals je in de video’s kunt zien. Het grootste deel van de meteoroïde is verdampt tijdens de zes seconden zichtbare vlucht’, vertelt Luke Daly van de Universiteit van Glasgow aan The Independent. ‘We vermoeden echter dat nogal wat fragmenten de grond hebben bereikt. Als er stukken zijn geland, bevinden die zich waarschijnlijk net ten noorden van Cheltenham.’
Katherine Vreugde van de Universiteit van Manchester geeft tips voor wie zo’n fragment vindt: ‘Fotografeer het op zijn plaats, noteer de locatie met de gps van je telefoon, raak het niet aan met een magneet en, als dat kan, ook niet met je handen. Pak het indien mogelijk op met een schone zak of een schoon stuk aluminiumfolie.’
Jemenieten en hulporganisaties noemen het tekort aan internationale financiering voor Jemen een ‘doodvonnis’ voor mensen die lijden onder de burgeroorlog in het land. Het VK, meldt The Guardian, besloot ongeveer 50 procent van de steun voor humanitaire inspanningen aan het land te verminderen.
De VN hoopte maandag 3,85 miljard dollar (3,2 miljard euro) in te zamelen bij meer dan honderd regeringen en donoren op een virtuele conferentie om de wijdverbreide hongersnood in de ergste humanitaire crisis ter wereld te voorkomen, maar ontving slechts 1,7 miljard dollar – minder dan de helft. ‘Een teleurstellende uitkomst’, aldus secretaris-generaal van de VN António Guterres, geciteerd door de Britse krant. Het totaal dat op de conferentie van vorig jaar werd opgehaald, was 1,5 dollar miljard lager dan gehoopt.
‘Miljoenen Jemenitische kinderen, vrouwen en mannen hebben dringend hulp nodig om in leven te bijven. Een mindering van de hulp betekent een doodvonnis’, aldus Guterres in een verklaring. ‘Oorlog en hongersnood’, waarschuwt The Guardian, ‘kunnen de volgende generatie Jemenieten wegvagen.’
Armeense premier staat open voor vervroegde verkiezingen
De Armeense premier Nikol Pasjinian heeft gezegd bereid te zijn vervroegde verkiezingen te houden als de parlementariërs daarmee instemmen, meldt Armenpress. ‘Laten we weer een verkiezing houden en we zullen zien wie de mensen vragen ontslag te nemen’, zei Pasjinian in een officieel bericht.
In het Kaukasische land is er onrust sinds de premier een vredesakkoord sloot met Azerbeidzjan over het betwiste gebied Nagorno-Karabach. Na een oorlog van zes weken werden delen van het gebied afgestaan aan de vijand. De Armeense oppositie, grote groepen betogers en het leger waren het daar niet mee eens.
Vorige week zegde het hoofd van de strijdkrachten zijn vertrouwen op in de regering, wat door Pasjinian als een militaire staatsgreep werd gezien. Hij besloot daarop de legerchef te ontslaan, maar de onafhankelijke president Saskissian verklaarde die beslissing ongrondwettelijk. Sindsdien gaan voor- en tegenstanders van Pasjinian dagelijks massaal de straat op.
‘Niet alles mag afhangen van de grillen van het staatshoofd’
In een redactioneel commentaar van de Armeense site Aravot, schrijft Aram Abrahamyan dat de regering onder geen beding demonstraties mag organiseren. ‘Ze moeten werken en het dagelijks leven in de staat regelen, de veiligheid en welvaart van burgers garanderen. Ze mogen niet stoppen met werken, zelfs niet tijdens campagnes. Als ze twee dagen aan een betoging werken en marcheren om de leider van de staat te “steunen”, dan heeft dat niets te maken met “het regeren van het volk”. Dat is geen regering van het volk, maar van ambtenaren en oligarchen die de regering steunen, die de afgelopen dertig jaar hebben bestaan en nog altijd bestaan.’
De oppositie moet volgens Abrahamyan instemmen met het houden van snelle verkiezingen terwijl Pasjinian premier blijft, en de regering moet ermee instemmen om die verkiezingen binnen twee à drie maanden te houden en garanderen dat ze zo eerlijk mogelijk zullen verlopen. De generaals moeten hun eisen aan de regering om af te treden stoppen, en de premier moet van zijn voornemen afzien om de legerchef uit zijn functie te verheffen.
‘Gezien Pasjinians tegenstrijdige, verdeeldheid zaaiende aard zal dit moeilijk worden. Maar we moeten niet vergeten dat Armenië een parlementaire republiek is, en dat niet alles mag afhangen van de grillen van het staatshoofd.’
3000 jaar oude speerpunt gevonden op het strand van Jersey
In augustus 2020 vond Jay Cornick, een elektrotechnisch ingenieur, met zijn metaaldetector een 35 cm lange speerpunt die was begraven in het zand op een strand in het oosten van het eiland Jersey, schrijft The Daily Telegraph.
Deze speerpunt, gemaakt van een koperlegering, was in zo’n goede staat, dat Jay Cornick dacht dat het een moderne visspeer was. ‘Hij stopte hem in zijn tas en dacht er niet meer echt aan tot hij hem aan de archeologen van Jersey Heritage liet zien’, aldus het dagblad.
Neil Mahrer, specialist in erfgoedbehoud in Jersey, noemt de vondst ‘ongelooflijk’. De York Archaeological Trust heeft bevestigd dat de overblijfselen van het houten handvat van de speer die op de punt werden aangetroffen, dateren van tussen 1207 en 1004 voor Christus. Daarmee is dit een van de meest spectaculaire wapens uit de Bronstijd die in Noord-Europa zijn gevonden.
De stijl van dit type speerpunt staat bekend als Tréboul, maar het gevonden object in Jersey is ‘zo groot en verfijnd’ dat het mogelijk was bedoeld was voor ceremonieel gebruik.
De punt zou in zo’n goede staat zijn gebleven doordat hij tegen de lucht werd beschermd door het zwarte zand waarin hij begraven lag. ‘Hij overleefde niet alleen de bouw van de haven van Gorey en het middeleeuwse kasteel dat erboven uittorent, maar ook drie millennia van wintertij en stormen’, jubelt The Daily Telegraph.
Amerikaanse paspoorten bieden binnenkort mogelijk een derde optie voor gender: de niet-binaire aanduiding ‘X’. Dit was een campagnebelofte van Biden en activisten van de American Civil Liberties Union (ACLU) voeren druk uit op de president om de optie in te voeren, meldt The New York Times.
Sinds 2010 kan iemands geslachtsaanduiding op een paspoort worden gewijzigd, maar daarvoor is medische certificering vereist en de optie is alleen beschikbaar voor degenen die van het ene naar het andere geslacht zijn overgegaan; het ministerie van Buitenlandse Zaken, dat paspoorten uitgeeft, vraagt de aanvragers om ‘man’ of ‘vrouw’ te selecteren.
De ACLU is vorige maand een petitie gestart die oproept tot actie en verzamelde meer dan 34.000 handtekeningen. De organisatie is van plan om de petitie op 31 maart, de International Transgender Day of Visibility, aan het Witte Huis te overhandigen.
‘Sommige mensen zijn van mening dat er helemaal geen geslachtsaanduiding op documenten nodig is’
Het is moeilijk om precies na te gaan hoeveel mensen een derde geslachtsaanduiding zouden kiezen op officiële documenten. De categorie zou onder andere een uitweg bieden voor personen die een geslachtsverandering hebben ondergaan maar zich niet identificeren met ‘mannelijk’ of ‘vrouwelijk’, personen die niet-binair zijn en intersekse personen.
‘Sommige mensen zijn van mening dat er helemaal geen geslachtsaanduiding op documenten nodig is’, aldus NYT. En datzelfde, voegt de krant eraan toe, geldt voor sommige landen, waarbij wordt gelinkt naar een artikel op de site van Human Rights Watch over Nederland.
Man moet vrouw in China betalen voor huishoudelijk werk
Deze week besloot een rechtbank in Beijing in een echtscheidingszaak dat de man verplicht was zijn vrouw te compenseren omdat huishoudelijk werk ‘immateriële eigendomswaarde’ met zich meebrengt en volgens Chinese nieuwsberichten als bezit moet worden beschouwd, schrijft BBC. De man werd aanbevolen zijn vrouw 50,000 yuan (ruim € 7000) te betalen als compensatie voor het huishoudelijk werk dat ze gedurende vijf jaar huwelijk heeft verricht.
Hoewel sommige commentatoren in China de zaak als een doorbraak zien, zijn velen van mening dat de compensatie ontoereikend is, waarbij ze bijvoorbeeld opmerkten dat fulltime nanny’s in China veel meer verdienen.
‘Dit is zo oneerlijk tegenover vrouwen’, schreef een gebruiker op Weibo, de Chinese equivalent van Twitter. Een hashtag over de zaak werd eind woensdag meer dan 570 miljoen keer bekeken. ‘Laten we eens kijken wie het aandurft huisvrouw te zijn’, schreef een ander.
Activisten hopen dat het besluit zal leiden tot meer bescherming voor vrouwen in China.
Volgens het National Bureau voor Statistieken verrichten vrouwen in China gemiddeld twee uur en zes minuten huishoudelijk werk, tegenover 45 minuten voor mannen. Wereldwijd speelt de vraag of samenlevingen meer moeten doen om vrouwen (en mannen) te erkennen en te compenseren voor werk dat ze thuis verrichten. Studies tonen aan dat vrouwen in veel landen een onevenredig deel van de huishoudelijke arbeid op zich nemen, waardoor ze in hun ambities en carrièremogelijkheden worden belemmerd.
In Japan explodeert het publiek van piratenmangasites
Japanse uitgevers maken zich steeds meer zorgen over concurrentie van piratenplatforms. Aangezien het moeilijk is om het gevecht aan te gaan met deze sites, die in het buitenland worden gehost, heeft de regering besloten zich op de gebruiker te richten: die kan nu worden veroordeeld voor het illegaal downloaden van manga.
Het afgelopen jaar hebben steeds meer Japanse lezers manga verslonden op illegale sites, waardoor uitgevers aanzienlijke schade hebben geleden, meldt de Japanse zakenkrant Nihon Keizai Shimbun.
Kat-en-muisspel
De ABJ, een vereniging die de belangrijkste Japanse uitgeverijen samenbrengt, schat het verliesbedrag in 2020 op 200 miljard yen (1,56 miljard euro) als gevolg van sites die werken op een illegale manier aanbieden – wat neerkomt op een derde van de totale mangamarkt in het land. Dat coronacrisis het fenomeen heeft verergerd blijkt uit een geschat tekort van 41,4 miljard yen (320 miljoen euro), alleen al in de maand december 2020, tien keer meer dan in januari van hetzelfde jaar.
Doordat de meeste van deze sites in het buitenland worden gehost, eindigt de strijd tegen piratenmanga onvermijdelijk in een kat-en-muisspel. ‘Zodra de uitgeverij een klacht indient tegen een illegale site, wordt deze geschrapt en verdwijnt hij in het wild waarna een andere wordt gelanceerd’, aldus de Japanse krant.
Daarom hebben de Japanse uitgeverijen besloten tot het uiterste te gaan. De Vereniging voor de Promotie en Distributie van Culturele Goederen, die 32 bedrijven verenigt, zoals uitgeverij Kodansha en animatiestudio Toei Animation, heeft aangekondigd samen te werken met hackers om de beheerders van piratensites te identificeren. De vereniging ABJ heeft op haar beurt een lijst van illegale platforms opgesteld, waarvan zij het dossier deelt met de staat en met IT- en telecommunicatiebedrijven.
De regering heeft op haar beurt een aanscherping van de auteursrechtwet aangenomen, waarvan in januari een nieuwe versie in werking is getreden. Manga wordt nu beschermd door een specifiek rechtssysteem, waardoor mensen die illegaal downloaden kunnen worden gestraft.
De Japanse autoriteiten zetten daarmee in op het afschrikkende effect, maar de wet is niet van toepassing op streamingsites, die ‘een juridische maas in de wet’ zouden kunnen vormen, aldus Nihon Keizai Shimbun.
Mahamane Ousmane claimt overwinning in Nigeria
Gisteren berichtten wij over de verkiezingen in Nigeria, waar Mohamed Bazoum als winnaar van de verkiezingen uit de bus kwam met 55,75 procent van de stemmen. Inmiddels heeft zijn tegenstander, voormalig president van de Republiek Mahamane Ousmane, de overwinning geclaimd.
Vanuit zijn hoofdkantoor in Zinder beweerde hij de presidentsverkiezingen van zondag met 50,3 procent van de stemmen te hebben gewonnen. Het was zijn eerste publieke verklaring sinds de bekendmaking van de resultaten, schrijft Mondafrique. ‘Het regime wil zonder scrupules beslag leggen op de wil van het volk, dat heeft gesproken’, aldus RDR-Tchandji, de partij van Ousmane.
Tiger Woods pleegde geen misdrijf
Ook berichtten we gisteren over het zware ongeluk van Tiger Woods, van wie inmiddels bekend is dat hij niet zal worden vervolgd. ‘Een ongeluk is geen misdaad’, aldus sheriff Alex Villanueva tijdens een videoconferentie vanuit Los Angeles. Woods onderging een langdurige operatie aan zijn rechterbeen en verblijft nog steeds in het ziekenhuis. Volgens de autoriteiten zijn er geen aanwijzingen dat hij onder invloed was van welk middel dan ook.
Het was duidelijk een ongeval op een bochtige en hellende weg waarop de 45-jarige sportman misschien te hard reed. ‘Woods zou nog kunnen worden beschuldigd van het plegen van een misdrijf als de onderzoekers vaststellen dat hij zijn mobiele telefoon gebruikte toen hij de controle over het voertuig verloor, maar dat is nog steeds heel iets anders dan een aanklacht wegens misdrijf’, aldus de Amerikaanse roddelsite TMZ.
Twee dagen voor zijn vertrek uit het Witte Huis ondertekende de president op maandag 18 januari een decreet dat voorziet in de heropening van de Amerikaanse grenzen voor Europese staatsburgers en Brazilianen per 26 januari, meldt CNN.
De verkozen president Joe Biden temperde onmiddelijk de hoop van Europeanen en Brazilianen die graag voet op Amerikaanse bodem willen zetten: de woordvoerster van het toekomstige staatshoofd, Jen Psaki, reageerde op de opmerkingen van Trump door uit te leggen dat ‘het uitgesloten is dat de grenzen voor toeristen weer opengaan, aangezien de pandemie in de Verenigde Staten verergert’, zegt Politico.
De poging van de president om twee dagen voor zijn vertrek terug te komen op het reisverbod voor Europa is ‘in overeenstemming met de onorthodoxe manier waarop hij de overgang naar een nieuwe regering liet verlopen’, merkt The New York Times op. Normaal gesproken onthouden vertrekkende presidenten zich van het uitvaardigen van nieuwe decreten zonder de aanstaande president te raadplegen. Trump weigerde aan deze norm te voldoen.’
Luchtvaartdruk
Donald Trump rechtvaardigde de opheffing van het reisverbod met de invoering, op dezelfde datum, van de verplichting om bij binnenkomst in de Verenigde Staten een negatieve screeningstest voor het coronavirus te overleggen. Volgens CNN komen de opheffing van reisbeperkingen en de lancering van deze tests ‘tegemoet aan de belangen van verschillende luchtvaartmaatschappijen die in onderhandeling zijn met de Amerikaanse gezondheidsdienst en het Witte Huis’.
Eerder deze maand ‘riepen een aantal van hen de regering-Trump op om een programma voor het testen van passagiers naar de Verenigde Staten op grote schaal uit te breiden en tegelijkertijd de reisbeperkingen op te heffen’, aldus het netwerk. Volgens TheWall Street Journal hadden ook Europese en Britse functionarissen er bij de Trump-regering op aangedrongen stappen te ondernemen om reizen in een of andere vorm te hervatten.
Om zijn beslissing om de beperkingen op internationale reizen te verlengen te rechtvaardigen, heeft het team van Joe Biden maandag – naast de verergering van de pandemie in de Verenigde Staten – de opkomst van nieuwe varianten naar voren gebracht, waarvan sommige besmettelijker zijn. Een ervan, voor het eerst geïdentificeerd in Denemarken, verspreidt zich snel in Noord-Californië in bejaardentehuizen, gevangenissen en een ziekenhuis in de omgeving van San José, meldt TheWashington Post. De autoriteiten weten op dit moment niet of deze variant besmettelijker is en of hij al dan niet bestand is tegen de vaccins.
China en de WHO ondervraagd door een groep onafhankelijke experts
In een maandag vrijgegeven rapport bekritiseerde een panel onder leiding van voormalig premier van Nieuw-Zeeland Helen Clark en de voormalige Liberiaanse president Ellen Johnson Sirleaf de Wereldgezondheidsorganisatie omdat ze tot 30 januari had gewacht om de epidemie aan te kondigen als een internationale noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid.
Deskundigen zijn ook van mening dat de Chinese autoriteiten in januari de gezondheidsmaatregelen die nodig waren om de verspreiding van het coronavirus een halt toe te roepen, strenger hadden kunnen handhaven. De analyse wordt onderbouwd met beeldmateriaal van twee Chinese journalisten dat maandag werd vrijgegeven door Al-Jazeera. De video’s laten met name zien hoe Beijing probeerde te voorkomen dat de pers informatie verspreidde over de situatie in het land.
Karavaan van Hondurese migranten met geweld gestopt
De karavaan van Hondurese migranten op weg naar de VS, waar wij vrijdag al over berichtten, werd na 50 kilometer, op Guatemalteeks grondgebied, met geweld tegengehouden. Voor duizenden mensen betekende dit het einde van hun migratiedroom: nadat de weg werd geblokkeerd door politie en oproertroepen keerden de meesten terug naar huis.
Met traangas pasten de veiligheidstroepen het decreet van president Alejandro Giammattei toe, dat het gebruik van geweld toestond vanwege het risico op epidemische besmetting.
‘Uitgerust met laarzen, helmen, vesten, stokken en schilden verpletterden de soldaten alles op hun pad, waarbij (…) veel persoonlijke bezittingen die de migranten met zich mee droegen kwijtraakten’, volgens een verslag in de Colombiaanse krant El Heraldo. Deze ‘trokken zich snel terug door weg te rennen terwijl ze stenen naar het grote contingent soldaten en politie te gooien’.
Touadéra wordt ondanks de verstoringen herkozen
Het Constitutionele Hof van de Centraal-Afrikaanse Republiek bevestigde maandag de overwinning van het vertrekkende staatshoofd, president Touadéra. Er doemen nu enorme uitdagingen op, waaronder die van legitimiteit, voor een president die werd gekozen met 53,16 procent van de stemmen bij een deelname van 35,25 procent in een gebied dat bijna helemaal beperkt is tot de hoofdstad en zijn omgeving.
Het land wordt momenteel bedreigd door een rebellenoffensief, bestaande uit zes van de machtigste gewapende groepen, die twee derde van de Centraal-Afrikaanse Republiek bezetten. Het offensief werd acht dagen voor de presidentsverkiezingen gelanceerd om de stemming te verstoren, schrijft het Burkinese dagblad Le Pays.
Voor zijn eerste toespraak sinds zijn officiële herverkiezing riep Faustin-Archange Touadéra op tot nationale verzoening en verklaarde hij contact te zoeken met de democratische oppositie, terwijl hij het rebellenoffensief krachtig veroordeelde.
‘Aan het hoofd van deze criminele bende staat de voormalige president Francois Bozize’
‘Aan het hoofd van deze criminele bende staat de voormalige president Francois Bozize, gesteund door zijn politieke bondgenoten. De aanvallen waren bedoeld om de instellingen van de Republiek omver te werpen en een einde te maken aan het democratische proces’, zei Touadera, geciteerd door nieuwssite DW. Sinds de verdrijving van Bozize in 2013 hebben in de Centraal-Afrikaanse Republiek golven van geweld plaatsgevonden, waarbij duizenden mensen om het leven zijn gekomen en meer dan een miljoen werden gedwongen hun huizen te ontvluchten.
Er is een onderzoek ingesteld naar Bozize en zijn handlangers vanwege hun vermeende rol bij verstoringen van het verkiezingsproces. De missie van de Verenigde Naties in het land heeft zich uitgesproken tegen het geweld. ‘Het lijdt geen twijfel dat er sprake is van een verstoring van de verkiezingen – voor, tijdens en na de peilingen’, aldus Mankeur Ndiaye, hoofd van de VN-missie.
Aanhangers van Trump stalen computer van Pelosi
Riley June Williams, een van de relschoppers die op 6 januari het Capitool bestormden, zou een computer hebben gestolen uit het kantoor Nancy Pelosi, de democratische leider in het Huis van Afgevaardigden. Volgens haar ex-partner was de 22-jarige van plan om het materiaal naar een contactpersoon in Rusland te sturen om hem te verkopen aan Russische buitenlandse inlichtingendiensten, meldt CNN. De operatie zou uiteindelijk om niet nader gespecificeerde redenen zijn mislukt. Riley June Williams zou nog steeds in het bezit zijn van de computer of deze hebben vernietigd. Er is een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de jonge vrouw.
Groot-Brittannië verwacht veel records
Stormachtig winterweer hielp de windmolenparken van Groot-Brittannië een record te vestigen op het gebied van schone stroomopwekking. Windturbines produceerden in december 17,3GW, waarmee ze het vorige record overtroffen. Hoge windsnelheden in het hele land hielpen het aandeel van windenergie in de elektriciteitsmix boven de 40 procent te blijven. Kolen- en gascentrales waren goed voor minder dan een vijfde van de opgewekte elektriciteit. Dat meldt The Guardian.
Het record volgt op het ‘groenste’ jaar ooit voor het elektriciteitssysteem dankzij een toename van hernieuwbare energie en een scherpe daling van de energievraag als gevolg van de sluiting van kantoorgebouwen, restaurants en scholen tijdens coronavirusbeperkingen.
Naar verwachting zullen jaarcijfers bevestigen dat 2020 het groenste jaar was
Zonne-energie bereikte in april een record van 9,6 GW, wat bijdroeg aan de langste kolenvrije periode ooit, van 1.629 opeenvolgende uren, die eindigde in juni. De opwekking van windenergie bereikte in augustus een recordaandeel van bijna 60% procent van het elektriciteitsverbruik, aangezien de vraag naar stroom met meer dan een vijfde daalde in vergelijking met het jaar ervoor.
De overvloed aan schone elektriciteit zorgde ervoor dat de koolstofintensiteit van het elektriciteitsnet in maart daalde tot een historisch dieptepunt van 143 g kooldioxide per kilowattuur per maand, en naar verwachting zullen jaarcijfers bevestigen dat 2020 het groenste jaar was.
‘We verwachten de komende jaren nog veel meer records te zien, aangezien de overheid windenergie tot een van de belangrijkste pijlers van haar energiestrategie heeft gemaakt om zo snel en zo goedkoop mogelijk netto nulemissies te bereiken’, aldus Melanie Onn, plaatsvervangend algemeen directeur van Renewable UK.
Nu de overwinning van Joe Biden op Donald Trump is bevestigd door het Amerikaanse Kiescollege, lijkt niets de inauguratie van Biden op 20 januari meer in de weg te staan. Al Jazeera laat zien hoe het verkiezingsresultaat leidt tot een wraaktocht van Trump, waarin voormalige vrienden in een maand tijd plots veranderen in grote vijanden.
‘Na het verlies van de verkiezingen wordt de lijst met vijanden van Trump steeds groter’, is de kop boven het artikel van Emily Sumlin. Let wel, het gaat hier om voormalige meelopers, steunbetuigers en ja-knikkende mogelijkmakers, die Trump nu als zijn vijanden beschouwd. Trump, zo schrijft Sumlin, ‘heeft een lange geschiedenis in het tot vijand maken van mensen die hij eerder de hemel in prees’. Die lange lijst loopt uiteen van zijn oude advocaat en ‘fixer’ Michael Cohen tot allerlei regeringslieden die hij bij voorkeur per tweet ontsloeg. Tot zover niets nieuws, want Trump pakte altijd al mensen aan die hem onrecht zouden hebben aangedaan.
Maar nu hij halsstarrig blijft weigeren om de overwinning van Joe Biden te erkennen, ontstaat er een nieuwe lijst van ooit-vrienden-nu-vijanden, volgens Sumlin. Het gaat inmiddels om uiterst loyale Republikeinen, die niet langer meegaan in zijn mythe van ‘gestolen’ verkiezingen. Trump voelt zich door hen verraden en maakt daar geen geheim van. Sumlin presenteert een handig overzicht dat zeker niet uitputtend is, maar goed laat zien hoe hard het spel wordt gespeeld.
Minister van Justitie Bill Barr
Enkele minuten nadat de overwinning van Biden was bevestigd, liet Trump weten dat Barr zijn ontslag had ingediend als justitieminister, met ingang van aanstaande woensdag 23 december. Alles in goede harmonie, aldus Trump. Maar het hing volgens waarnemers al langer in de lucht, zeker nadat Barr begin december aan Associated Press liet weten dat hij, na grondig onderzoek door het OM en de FBI, geen fraude heeft kunnen waarnemen ‘op een schaal die tot een andere uitkomst van de verkiezingen had kunnen leiden’. Kort na dat interview werd Trump gevraagd of hij ‘vertrouwen’ in Barr had. Hij weigerde te antwoorden. Daar lag ook nog een andere irritatie onder volgens Sumlin: ‘Vlak voordat Barr zijn ontslagbrief indiende, bekritiseerde Trump hem op Twitter omdat hij niet genoeg had gedaan inzake een onderzoek naar de buitenlandse zakelijke activiteiten van Bidens zoon, Hunter.’
Why didn’t Bill Barr reveal the truth to the public, before the Election, about Hunter Biden. Joe was lying on the debate stage that nothing was wrong, or going on – Press confirmed. Big disadvantage for Republicans at the polls!
Om te zeggen dat Trump een warme band had met Fox News is een understatement, schrijft Sumlin. Maar ondanks dat hij onophoudelijk werd gesteund door veel van de presentatoren en jarenlang exclusieve interviews gaf aan het rechtse netwerk, heeft Trump nu besloten om Fox News in diskrediet te brengen ten faveure van nog veel conservatievere kanalen.
Trumps woede begon nadat het netwerk op de verkiezingsavond als eerste meldde dat Joe Biden Arizona zou winnen. Sindsdien richt hij zijn pijlen vooral op de meer op nieuws gerichte dagprogramma’s van Fox News, dan op de late night-opinieprogramma’s van zijn nog immer trouwe aanhangers Sean Hannity en Tucker Carlson. Hoe dan ook, de president raadt zijn fans aan om hun nieuws te halen bij Newsmax en OANN, twee netwerken die hem nog steeds helpen met het promoten van de mythe dat de verkiezingen door de Democraten zijn ‘gemanipuleerd’ en ‘gestolen’.
.@FoxNews daytime is virtually unwatchable, especially during the weekends. Watch @OANN, @newsmax, or almost anything else. You won’t have to suffer through endless interviews with Democrats, and even worse!
Republikein Brian Kemp, de gouverneur van Georgia, werd in 2018 gesteund door Trump en voerde op zijn beurt campagne voor Trump in 2020. ‘Veel goede dingen. Goed gevoel tussen mij en Brian Kemp. Ik mag hem graag’, liet Trump in april weten. Maar bij de verkiezingen op 3 november stemde Georgia voor het eerst sinds 1992 op een democratische presidentskandidaat. Als gouverneur certificeerde Kemp die uitslag en dat was tegen het zere been:
How does Governor @BrianKempGA allow certification of votes without verifying signatures and despite the recently released tape of ballots being stuffed? His poll numbers have dropped like a rock. He is finished as governor! @RepDougCollins
Het blijft echter niet bij dergelijke tweets. Trump is inmiddels begonnen een van zijn onwankelbare donateurs, de Republikeinse afgevaardigde Doug Collins, te paaien. Hij dringt erop aan dat Collins zich als tegenstander van Kemp verkiesbaar stelt voor de gouverneursverkiezingen in 2022. Tijdens een bijeenkomst in Valdosta, Georgia, zei Trump eerder deze maand: ‘Doug, stel jij je over twee jaar kandidaat als gouverneur?’, eraan toevoegend dat Collins ‘een good-looking gouverneur zou zijn’.
De toorn van Trump is in Georgia ook gericht tegen andere vooraanstaande Republikeinen, zoals plaatsvervangend gouverneur Geoff Duncan en staatssecretaris Brad Raffensperger, die allebei ‘onvoldoende loyaal’ waren. Dit omdat zij, samen met Kemp, keurig alle procedures hebben gevolgd bij het tellen en certificeren van de stemmen.
Gouverneur Doug Ducey
Voor hetzelfde ‘vergrijp’ krijgt gouverneur Doug Ducey van Arizona net zo’n behandeling als Brian Kemp. Ducey bekrachtigde de resultaten van het doorgaans Republikeinse Arizona, waar Biden er met de winst vandoor ging. November 2018 tweette Trump nog enthousiast:
Governor @DougDucey of Arizona is doing a great job. Doug is strong on Crime, the Border, and our Second Amendment. Loves our Military & our Vets. Vote for Doug, he has my full and Complete Endorsement!
Ducey was toen nog ‘een van de beste gouverneurs van het land’, en: ‘er is waarschijnlijk geen ander mens op aarde dan wellicht Doug Ducey, die de zooi aankan die ik te verwerken kreeg’. Twee jaar later later veranderde dat in:
Why is he rushing to put a Democrat in office, especially when so many horrible things concerning voter fraud are being revealed at the hearing going on right now. @OANN What is going on with @dougducey? Republicans will long remember! https://t.co/XILGaHcyw7
Ducey verweerde zich overigens tegen Trumps aantijgingen met: ‘Wil je de resultaten betwisten, dan is dit het juiste moment. Toon bezwaren. Dat is de wet. Ik heb een eed gezworen om die na te leven en ik neem mijn verantwoordelijkheid serieus.’
Voormalig minister van Defensie Mark Esper
Mark Esper werd in juni 2019 aangesteld als minister van Defensie. ‘Ongetwijfeld zal hij fantastisch werk leveren!’, bazuinde Trump. Een jaar later braken protesten en plunderingen uit in verschillende Amerikaanse steden na de moord op George Floyd door de politie. Trump twitterde dat de federale regering moest ingrijpen en bepleitte ‘het gebruik van de onbeperkte macht van ons leger’. Esper was het daarmee publiekelijk oneens. Het leger ‘mag alleen als laatste redmiddel worden gebruikt en alleen in de meest urgente en nijpende situaties’, zo zei hij tegen journalisten. Niemand twijfelde er meer aan dat hij daarmee zijn lot had bezegeld. En inderdaad, zes dagen na de verkiezingen, op 9 november, werd ook hij per tweet ontslagen:
…Chris will do a GREAT job! Mark Esper has been terminated. I would like to thank him for his service.
De Republikeinse Senaatsleider Mitch McConnell erkent eindelijk de overwinning van Joe Biden, nadat de uitslag dinsdag is bevestigd door het kiescollege. McConnell haalt hiermee de woede van Trump en zijn aanhangers op z’n hals. Wat zit er achter deze opmerkelijke koerswijziging?
‘Het kiescollege heeft gesproken, dus vandaag wil ik president-elect Joe Biden feliciteren.’ Mitch McConnell heeft 42 dagen nodig gehad om deze woorden uit te kunnen spreken, schrijft Slate. De invloedrijke Republikein uit Kentucky erkende dinsdag eindelijk dat zijn voormalige collega in de Senaat de verkiezingen had gewonnen. Ook al strijkt hij hiermee in tegen de haren van president Donald Trump, die blijft volhouden dat er is sprake is van fraude.
Na zijn statement riep de man die The New York Times‘de machtigste Republikein in het Congres’ noemt, zijn medesenatoren op de uitslag van de presidentsverkiezingen volgende maand te ratificeren. ‘Een duidelijke poging,’ aldus het dagblad, om ‘een einde te maken aan de inspanningen van zijn partij om de verkiezingen in twijfel te trekken’.
Sluiproute naar het presidentschap
Zoals de Amerikaanse grondwet voorschrijft, moeten het Huis van Afgevaardigden en de Senaat de stemmen van het kiescollege op 6 januari goedkeuren. Dit is ‘een routinematige traditie die normaal gesproken geen controverse veroorzaakt’, schrijft The Huffington Post. Maar als ten minste één lid van zowel het Huis als de Senaat de uitslag betwist, volgt er in beide kamers een debat en een stemming. De enige sluiproute naar het presidentschap voor Donald Trump is als beide kamers de uitslag verwerpen.
‘Waarom wil McConnell dit scenario vermijden?’ vraagt The Washington Post-columnist Greg Sargent zich af. Omdat het duidelijk is – na de vele rechtszaken van Trumps entourage de afgelopen zes weken – dat de meerderheid van McConnells collega’s het resultaat zal ratificeren, met het risico de woede van de president op hun hals te halen, legt Sargent uit. ‘Het scenario dat McConnell verkiest, waarin geen enkele Republikeinse senator bezwaar maakt tegen de kiesmannen van Biden, is niet ideaal, zoveel is zeker, aangezien Trump en zijn loyale aanhangers ongetwijfeld woedend zullen zijn omdat ze zich niet aan hun list hebben gehouden. Maar het is beter dan actief tegen [de president] te moeten stemmen’, schrijft de WP-columnist
‘McConnell smeekt zijn mede-Republikeinen om het monster dat hij zelf heeft gecreëerd niet te voeden’
Sargent verwijt McConnell te hebben meegespeeld met Trumps verhaal van verkiezingsfraude om Republikeinse kiezers aan het lijntje te houden. Die kiezers heeft hij nog nodig om de verkiezingen voor twee Senaatszetels in Georgia te winnen, die bepalen namelijk of een Republikeinse meerderheid behouden blijft. ‘En nu de overwinning van Biden zo officieel is dat zij niet langer kan worden ontkend, is hier McConnell die zijn mede-Republikeinen smeekt om het monster dat hij zelf heeft gecreëerd niet te voeden’, aldus Sargent.
Newsmax, een mediakanaal dat overwegend pro-Trump is, schrijft dat de senator op Twitter wordt aangevallen door fanatieke Trump-aanhangers die overtuigd zijn van massale stembusfraude. Eén tweet riep hem zelfs uit tot ‘vijand’ van MAGA (‘Make America Great Again’, de slogan van de president).
‘Mitch McConnell heeft het leven van zijn Republikeinse collega’s veel ingewikkelder gemaakt’, aldus CNN. Volgens CNN kon iedereen zich achter McConnell verschuilen zolang hij de president steunde in zijn pogingen om de verkiezingsuitslag aan te vechten. Zijn statement dwingt hen om zich uit te spreken. ‘Of je maakt deel uit van de Mitch McConnell-kant van de Republikeinse Partij, of je maakt deel uit van Donald Trumps kant van de Republikeinse Partij. (…) Er moet nu worden gekozen.’
Vox wijst erop dat de hoogstgeplaatste Republikein in de Senaat ‘erin geslaagd is Biden te feliciteren na de autoritaire president van Rusland’, Vladimir Poetin. Jair Bolsonaro, de rechtse president van Brazilië, die ook wel Trump van de Tropen wordt genoemd, heeft de president-elect gisteren (15 december) zijn gelukwensen gegeven.
McConnell heeft op meer vlakken een koersverandering ingezet. Ook lijkt hij eindelijk bereid te onderhandelen met de Democraten over een nieuw economisch hulpplan dat moet voorkomen dat 12 miljoen Amerikanen hun werkloosheidsuitkering na Kerst kunnen verliezen, meldt CNBC.
De VS bestaan uit twee landen. En geen van beide zal op korte termijn verdwijnen. George Packer ziet geen hoopvolle toekomst voor het tot op het bot verdeelde Amerika. ‘De vernietiging van wat we met elkaar gemeen hebben is mogelijk fataal voor de democratie.’
Hoewel de verkiezingsuitslag inmiddels bekend is, is wel duidelijk dat de VS uit twee landen bestaan en dat geen van beide op korte termijn zal zijn verdwenen of veroverd. De verkiezingsuitslag van 2016 was geen historische toevalstreffer of het resultaat van manipulatie vanuit het buitenland, maar een vrij nauwkeurige afspiegeling van het Amerikaanse electoraat. De veelbesproken Democratische meerderheid die zich sinds het begin van het millennium aftekent, tekent zich nog steeds af, en dat zal waarschijnlijk nog jaren duren. De wil van de meerderheid wordt weliswaar gedwarsboomd door ondemocratische regels en gewetenloze politici, maar het is een krappe meerderheid, die niet groot genoeg is om te regeren. Wanneer Amerika uiteindelijk het beloofde, door tech-savvy millennials gedomineerde land zal zijn, zullen de politieke waarden nog allerminst vastliggen.
Tientallen miljoenen Amerikanen hebben liever MAGA [Make America Great Again] dan democratie. Laten we ons, nadat hij vier jaar lang wetten heeft overtreden en normen aan zijn laars heeft gelapt, geen illusies maken over president Donald Trump. Zijn termijn culmineerde in een openlijke poging de legitimiteit van de verkiezingen te saboteren en te voorkomen dat Amerikanen konden stemmen. De bijeenkomsten in de laatste week van zijn campagne waren rood gekleurde festivals vol massahaat, autocratische zelfgenoegzaamheid en landerigheid, zonder een sprankje hoop op een betere toekomst. Misschien hebben ze Trump in Florida en elders het benodigde zetje gegeven. Ook al kwamen de ‘vrijheidsgezinde kiezers’ in ongekende aantallen hun stem uitbrengen, dat ze bereid bleken tegelijk met hun waardigheid en hun realiteitszin de instituties van de republiek bij het grofvuil te zetten, doet vermoeden dat veel Amerikanen niet langer beschikken over de basale vereisten die de Founding Fathers onmisbaar achtten voor zelfbestuur.
Er is geen voor de hand liggende manier om die achteruitgang te keren, en het ziet ernaar uit dat elementen in het andere kamp er ook door zijn aangetast.
Maar het kiezersvolk dat op Trump heeft gestemd, waaronder een grote minderheid van latino’s en een niet onbelangrijk aantal zwarte kiezers, laat zien dat hun motieven gevarieerder en complexer zijn dan die ene, ergens toch geruststellende motief waarover iedereen die zich progressief noemt het na 2016 eens was: racisme. Er blijken uiteenlopende redenen waarom verschillende mensen zich graag aan de voeten van deze oplichter werpen. De verkiezingsuitslag toont aan dat de neiging van het progressieve volksdeel om Amerikanen te beschouwen als moleculen in grote, uniforme etnische en raciale substanties, zonder een eigen wil, in analytisch opzicht misleidend is en in politiek opzicht contraproductief. Die schaadt zelfs het gelijkheidsbeginsel.
‘We kunnen niet ontkomen aan de Amerikanen die we zijn geworden’
Veel invloedrijke journalisten en peilers lijken maar niet te willen begrijpen hoe de meesten van hun landgenoten denken, ook al praat dat soort experts er op Twitter en op tv nog zo lang met elkaar over door. Plaatselijke en regionale kranten die in het hele land een veel preciezer, menselijker portret van de gemiddelde Amerikaan schetsten, zijn steeds dunner gezaaid. Wij allemaal, beroepsduiders of niet, zitten tot op zekere hoogte gevangen in ondoordringbare echokamers, waarin elke poging om een ander geluid te horen bij voorbaat moreel verdacht is.
Die vernietiging van wat we met elkaar gemeen hebben is mogelijk fataal voor de democratie. Anders dan de inwoners van aloude autocratieën ontbreekt het ons aan de cynische gewoonte om te leren leven met leugens waartegen we ons niet meer verzetten. Als nieuwkomers zijn we dol op grootschalige desinformatie, geloven we hartstochtelijk in de idiootste verhalen, grijpen we van het ene op het andere moment volleerd elk brokje informatie aan als bewijs van de door ons verkozen waarheid. Een van de winnaars van de verkiezingen is Marjorie Taylor Greene uit Georgia, een aanhanger van de krankzinnige samenzweringstheorie QAnon. Ze komt in het Congres te zitten naast Democratische collega’s die zich volgens haar wereldbeeld bezighouden met pedofilie en kinderhandel.
Zelfbedrog
QAnon is in niets te vergelijken met de Democratische Partij. Toch zou het een vergissing zijn als Democraten, trotse aanhangers van de klimaatwetenschap en het idee dat elke stem telt, zouden denken dat ze immuun zijn voor de vertekenende effecten van de informatietechnologie en de hyperpolarisatie. Een verstandige kijk op de wereld maakt het des te lastiger om in te zien dat zelfbedrog sluipenderwijs steeds meer invloed krijgt. Hoeveel mensen ken jij die weigerden te geloven dat Trump eerlijke verkiezingen kon winnen? De antisociale media hebben ons allemaal in hun greep.
We kunnen niet ontkomen aan de Amerikanen die we zijn geworden: dat is de betekenis van deze verkiezingen. We zitten met elkaar opgescheept, zien geen uitweg of wenkend perspectief, zinken steeds dieper weg in een toestand van wederzijds onbegrip en minachting over en weer. De mogelijke oplossingen – geleidelijke de-escalatie, een afgetekende meerderheid, afscheiding, burgeroorlog – zijn ondenkbaar of onhaalbaar. We zullen met elkaar moeten leven en onszelf moeten besturen, maar weten nog altijd niet hoe. Zo bezien is winnen een illusie. Ook al is duidelijk wie de nieuwe president is, alle Amerikanen hebben verloren.
‘Niet zo zorgwekkend als verwacht’
De Amerikaanse conservatieve pers is opgelucht dat de Democraten een bescheidener overwinning hebben behaald dan de peilingen voorspelden. De Republikeinen zullen waarschijnlijk de controle over de Senaat behouden en zo Biden aanmoedigen om vanuit het centrum te regeren.
Op het eerste gezicht lijken de AmerikRaanse presidentsverkiezingen een absoluut fiasco, schrijft The Wall Street Journal in een commentaar. De Verenigde Staten zijn een diep verdeeld land met een sterk gepolariseerde politiek, maar ‘met een flinke dosis optimisme’ kan de overwinning van Joe Biden hierin verandering brengen.
Een Democraat in het Witte Huis en een Republikeinse meerderheid in het Senaat zou, volgens het conservatieve dagblad, ‘een combinatie kunnen zijn die iedereen naar het centrum drijft en de gematigde krachten in beide partijen versterkt’.
‘Wie bang was dat 2021 het begin zou inluiden van een socialistische revolutie in de VS, kan nu iets rustiger slapen,’ schrijft The Washington Examiner in een redactioneel. Het weekblad stelt dat de overwinning van Biden ‘niet zo zorgwekkend is als verwacht’.
‘Of hij een wijze president is valt nog te bezien, al hebben we zo onze twijfels,’ schrijft de redactie van de National Review. Maar Biden ‘zal de legitieme president zijn’.
Als de blauwe golf [naar de kleur van de Democratische Partij] had plaatsgevonden, zouden de progressieven hebben geprobeerd ‘grote structurele hervormingen’ door te voeren, vervolgt The Washington Examiner. ‘Ze hadden het niet over het aanpassen van marginale belastingtarieven of het verhogen van het minimumloon met een paar dollar. Nee, er was sprake van het bombarderen van de filibuster en het uitbreiden van het aantal rechters in het Hooggerechtshof, zodat ze vervolgens de belemmeringen voor een alomvattende wetgevende agenda die de economie en de Amerikaanse way of life voorgoed zouden veranderen, konden wegnemen.’
Samenwerken
Gelukkig is dit nu ‘allemaal van tafel’, aldus The Washington Examiner. Als de Republikeinen hun meerderheid in de Senaat behouden, na een tweede stemronde in januari om twee zetels in Georgia, zal ‘Biden met de meerderheidsleider van de Senaat, [de Republikein] Mitch McConnell, moeten samenwerken om welke wet dan ook aangenomen te krijgen’.
De krant is zelfs blij dat de Democraten in het Huis van Afgevaardigden onderling ruzie maken: leden van het Huis uit swingdistricten zijn ‘woedend dat linkse fantasieën zoals het snijden in de politiebudgetten het vlaggeschip van de partij zijn geworden. Ze zijn niet van plan om het verlanglijstje van Alexandria Ocasio-Cortez klakkeloos door te voeren.’
Volgens de analyse van The Wall Street Journal kan Biden het feit dat hij een beter resultaat heeft behaald dan de Democraten op Congresniveau gebruiken om een duidelijker mandaat af te dwingen voor een minder progressieve agenda. Hij kan de Republikeinse meerderheid in de Senaat en hun groei in het Huis van Afgevaardigden aanvoeren als reden dat hij ‘niet zo ver kan gaan als de liberale flank van zijn partij zou willen op het gebied van belasting, klimaatverandering en gezondheidszorg’.
Ten slotte wijst de National Review erop dat gekozen Republikeinen nu rekening moeten houden met ‘een meer arbeidersgerichte oriëntatie binnen hun partij, met behoud van de meerderheid van hun traditionele aanhang’. Het feit dat dit mogelijk is, ‘moet de les zijn die we trekken uit deze presidentsverkiezing, die geen overwinning bleek te zijn, maar ook geen ramp’.
In onze verschillende informatiebubbels hebben we niet alleen andere meningen, zelfs onze perceptie van wat waar is loopt uiteen. Anne Applebaum buigt zich over de vraag of we überhaupt nog tot elkaar kunnen komen. Alleen zogenaamd lachtivisme, patriotisme en een andere kijk op de geschiedenis lijken ons (en de campagne van Biden) nog te kunnen redden.
Onlangs bezocht ik een politieke bijeenkomst op een boerenerf. De Poolse presidentskandidaat Rafał Trzaskowski was aan het woord; op de achtergrond glinsterde een gouden tarweveld in de namiddagzon. Het publiek was enthousiast – de gastheer, een plaatselijke boer, had het bezoek van de kandidaat pas de dag ervoor aangekondigd – maar de combinatie van Trzaskowski en het tarweveld was vreemd. Hij is de burgemeester van Warschau, spreekt meerdere talen, heeft een diploma in de economie en behoort tot de helft van Polen die zich identificeert als geschoold, stedelijk en Europees. Wat weet hij van tarwe?
Maar Trzaskowski had zich kandidaat gesteld voor het presidentschap in een land waarvan de andere helft in een informatiebubbel leeft waarin ze leren wantrouwend te zijn tegenover iedereen uit Warschau die geschoold, stedelijk en Europees is. De Poolse staatstelevisie, die volledig wordt gecontroleerd door de regerende partij Recht en Rechtvaardigheid, stuurde agressieve berichten die luchtbel in, die de inzittenden waarschuwden dat Trzaskowski onbetrouwbaar was, buitenlands, in de ban van de ‘LGBT-ideologie’ – die de huidige president, Andrzej Duda, ‘erger dan het communisme’ noemde – en samenspande met Duitsers en Joden. Deze berichten, die voortdurend werden herhaald op een breed scala aan radiostations en televisiekanalen, waren bedoeld om de loyaliteit van de groep te versterken en de kiezers van Recht en Rechtvaardigheid te overtuigen dat zij ‘echte’ Polen zijn, en hun politieke tegenstander bedriegers en verraders.
Tijdens zijn korte campagne deed Trzaskowski zijn best om ook in die bubbel te reiken. Hij stond daar bij de tarwevelden, bracht veel tijd door in kleine steden en riep in advertenties op tot een einde aan de verdeeldheid. ‘We zijn verenigd door een droom,’ zei hij in een toespraak: ‘een droom van een ander Polen’, een Polen waarin geen ‘betere’ en ‘slechtere’ burgers bestaan. Dit was een bewuste keuze: in plaats van de kiezers in zijn eigen bubbel te mobiliseren door de regerende partij aan te vallen, probeerde hij de diepe polarisatie van Polen te overbruggen door een beroep te doen op nationale eenheid.
Met 49 procent van de stemmen kwam hij dichtbij, maar niet dichtbij genoeg. Trzaskowski’s helft van Polen was onvoldoende enthousiast, terwijl de andere helft fanatiek, boos en erg bang was voor Joden, buitenlanders en de ‘LGBT-ideologie’. De kiezers van Duda waren blij met de overheidssubsidies en de verlaagde pensioenleeftijd die zijn partij had goedgekeurd in plaats van op afstand geïnspireerd door Trzaskowski’s verhalen over solidariteit en eenheid – als ze die al te horen kregen.
Akelig bekend
Als ze die al te horen kregen. Klinkt dat niet akelig bekend? Want hetzelfde kan dit najaar in de Verenigde Staten gebeuren – of tijdens de volgende verkiezingen in Frankrijk, Italië of Oekraïne. De Amerikaanse politiek, de Poolse politiek, de Franse, Italiaanse, Oekraïense politiek, die allemaal zijn voortgekomen uit hun eigen geschiedenis, economie en cultuur, hebben tegenwoordig één ding gemeen: in elk van deze landen zorgt een compleet verschillende informatievoorziening voor een scherpe tweedeling van het electoraat. Sommige kiezers leven in een zogenaamde populistische bubbel, waar ze nationalistische en xenofobe boodschappen te horen krijgen, op feiten gebaseerde media en op feiten gebaseerde wetenschap leren wantrouwen, ontvankelijk worden voor complottheorieën en wantrouwend tegenover democratische instellingen. Anderen lezen en horen totaal andere media, respecteren verschillende autoriteiten en zoeken naar een ander soort nieuws. Welke voordelen deze verschillende bubbels ook mogen hebben, de heersende regels maken dat de mensen erbinnen niet in staat zijn de mensen erbuiten te begrijpen, of zelfs maar met hen te praten.
Op sommige plaatsen, waaronder Polen en de Verenigde Staten, is het land in tweeën gedeeld. Op andere plaatsen, zoals Duitsland, liggen de verhoudingen anders, maar is de kloof tussen beide kampen net zo diep. Een paar jaar geleden nam ik deel aan een project waarin werd gekeken naar buitenlandse invloed tijdens de Duitse parlementsverkiezingen van 2017. We ontdekten onder meer dat de overgrote meerderheid van de Duitsers – links, rechts en gematigd – een mix van grote kranten, tijdschriften en televisiekanalen volgt, waaronder publieke televisie. Maar veel van de Duitsers die stemmen voor het extreemrechtse Alternatief voor Duitsland – het aantal schommelt tussen de 10 en 14 procent – halen hun nieuws uit een heel andere reeks bronnen, waaronder een flinke dosis Russisch gefinancierde Duitstalige media, zoals als Sputnik en RT. De kiezers in de extreemrechtse bubbel hebben niet alleen een andere mening dan andere Duitsers; ze hebben andere feiten, waaronder zelfs ‘feiten’ die door een heel ander land zijn verstrekt.
Het gaat hier niet zozeer over Rusland, maar om de diepe kloof in perceptie die een tiende van de Duitse kiezers nu scheidt van de overige 90 procent. Is die kloof permanent? Moeten andere Duitse politieke partijen proberen de mensen in de populistische bubbel te bereiken? Maar hoe bereik je mensen die je niet kunnen horen? Dat is niet alleen een kwestie van iemand overtuigen, betere argumenten gebruiken of iemand van gedachten doen veranderen. Dit gaat over de vraag hoe je mensen überhaupt kunt laten luisteren. Gewoon schreeuwen over ‘feiten’ levert niets op als degenen de bronnen waarin deze staan niet vertrouwen.
Helsinki, pornosterren, ‘Grab them by the pussy’, seksschandalen, ethische schandalen, juridische schandalen – ze zijn de afgelopen vier jaar tot één grote brei verworden
Dit is hoe het probleem in de Verenigde Staten eruitziet: op de dag nadat Donald Trump Vladimir Poetin in 2018 in Helsinki ontmoette, bevond Sarah Longwell zich in Columbus, Ohio, waar ze sprak met een focusgroep die ze bijeen had geroepen – een kamer vol met mensen die ze omschrijft als ‘onwillige’ Trump-kiezers, mensen die op de president hadden gestemd maar zijn gaan twijfelen. Het bizarre gedrag van Trump in Helsinki zat haar dwars. De president had er bedeesd en bang uitgezien; doordat hij meeging in Poetins hardnekkige bewering dat hij zich niet met de Amerikaanse verkiezingen van 2016 had bemoeid, leek Trump partij te kiezen voor Poetin en tegen de Amerikaanse FBI. ‘DC staat erdoor in brand, ik sta erdoor in brand, ik denk dat dit een groot moment is,’ vertelde Longwell me. ‘Als ik mensen in Columbus vraag: “Wat is er gisteren in Helsinki gebeurd?”, kijken ze me uitdrukkingloos aan.’
Longwell is een Republikeinse activist, of liever een Republikeinse activist van Never Trump – ooit een grote groep waarvan nog maar weinig leden over zijn. Ze bracht 2016 door met het zoeken naar een alternatief voor Trump. In 2017 begon ze vrienden te verliezen. Dat was het jaar van de ‘body snatchers’, zegt ze, toen ‘mensen van wie je dacht dat ze op één lijn zaten, plotseling hun standpunt begonnen te veranderen.’ In 2018 probeerde ze te bepalen wat te doen. In plaats van op te geven, zamelden zij en een andere Never Trump-Republikein, de oude journalist en activist Bill Kristol, geld in en gingen op zoek naar gelijksgezinden, niet in Washington maar in heel Amerika, en vooral in voorsteden met een Republikeinse stem.
Hun initiatief, nu Republican Voters Against Trump (RVAT) genoemd, liep meteen tegen de informatiemuur aan. Onder de focusgroep van Longwell in Ohio werd het bizarre gedrag van Trump in Helsinki niet geregistreerd. ‘Mensen hebben er simpelweg niet over gehoord,’ herinnert Longwell zich. ‘Het kwam niet door.’ Dit kwam niet omdat de mensen in de groep niet geïnteresseerd waren in politiek. Het was ook niet omdat ze alleen Fox News keken. Integendeel, ze kregen nieuws van sociale media, via meldingen op hun telefoon, op allerlei devices. Ze kregen eerder te veel nieuws. Met als gevolg dat alle berichtgeving over Trump – de vele schandalen en de corruptiepratijken –, zo zei Longwell, ‘zo alomtegenwoordig werd, zo van alle dag, dat het veranderde in witte ruis’.
Helsinki, pornosterren, ‘Grab them by the pussy’, Ivanka Trumps Chinese handelsmerken, belastinggeld dat naar golfclubs van Trump gaat, seksschandalen, ethische schandalen, juridische schandalen, zelfs het machtsmisbruikschandaal dat leidde tot de impeachment van Trump – ze zijn de afgelopen vier jaar tot één grote brei verworden. Een reeks onaangename nieuwsverhalen die volgen op tv-advertenties voor haarlak of mondwater, die voorafgaan aan een Facebook-bericht over de zoveelste trouwdag van een neef. Voor Longwells afvallige Trump-kiezers veranderde de afkeer van de schandalen in de afkeer van de media die over de schandalen berichtten – een enorm horzelsnest waarmee niemand in aanraking wilde komen of zelfs maar over nadenken. Tegelijkertijd werden diezelfde kiezers gebombardeerd met andere boodschappen – boodschappen die hen herinnerden aan hun groepsloyaliteit. Ze ‘zwemmen in een culturele soep van trumpisme’, zegt Longwell. Republikeins zijn maakte deel uit van hun identiteit. Ze werden omringd door afbeeldingen die verwezen naar God, patriottisme en de Republikeinse Partij. En al die beeld tezamen waren veel krachtiger dan hun afkeer van Trump.
Ben Scott, een technologie-expert die voor het ministerie van Buitenlandse Zaken van Barack Obama meedacht over desinformatiebeleid en adviseur was van de campagne van Hillary Clinton in 2016, heeft dit fenomeen bestudeerd. Digitale media, zo vertelt hij me, hebben ‘mensen in staat gesteld om een veel hogere mate van zeer suggestieve representaties te ondergaan’ – waarmee hij het constante spervuur van foto’s, video’s, commentaren en memes bedoelt van Amerika, christenen of gezinnen die worden bespot; die Trump op één lijn stellen met de kerk en het leger; die bedreigingen zien in buitenlanders, immigranten, allerlei buitenstaanders. Mensen die in deze ‘alternatieve’ nieuwsbubbel leven, zien of horen ook ‘reguliere’, op feiten gebaseerde media. Maar die verwerpen ze. Ze bestempelen ze als de vijand en leren ze te negeren. De fout van de Clinton-campagne, denkt Scott, was de aanname dat mensen binnen die bubbel konden worden overtuigd door ze te wijzen op de feiten. Dat bleek niet het geval.
Aanvankelijk dacht ook Longwell dat een beroep op feiten de twijfelende Trump-kiezers van gedachten zou doen veranderen. Maar toen ze video’s afspeelde waarop duidelijk te zien was dat Trump loog, haalden ze hun schouders op. Dat kwam deels doordat ze hem niet aan dezelfde normen hielden als andere politici. In plaats daarvan, denkt ze, zagen ze hem als een zakenman en een beroemdheid, iemand die was vrijgesteld van de gewone moraal. ‘Ze zeggen: “Ja, hij liegt. Maar hij is eerlijk, hij is authentiek, hij is echt,”’ zegt Longwell.
‘Ja, hij liegt. Maar hij is eerlijk, hij is authentiek, hij is echt’
Maar wat ook meespeelt, en in meerdere mate, is de aantrekkingskracht van de groep. Republikeinse kiezers weten dat Trump liegt. Als ze hem vergeven, is dat omdat hun vrienden en hun families, de andere leden van hun partij, hem ook vergeven. ‘Ik ben een Republikein, mijn ouders zijn Republikeinen, al mijn vrienden zijn Republikeinen,’ zeiden de leden van de focusgroep tegen Longwell. Anders stemmen zou voor deze kiezers niet alleen een intellectuele beslissing zijn. Het zou hen losmaken van hun groep.
Maar wat gebeurt er als die groep zelf op een andere manier over Trump begint te praten?
Kiezers vertrouwen mensen die ze kennen, of mensen die lijken op mensen die ze kennen
Binnen de lawaaiige, chaotische moderne informatievoorziening doet de boodschap er lang niet zo veel toe als de boodschapper. Veel mensen vertrouwen er niet langer op dat de grote mediakanalen waardevolle informatie bieden – en dat vertrouwen komt misschien wel nooit meer terug. Ze hebben ook niet langer vertrouwen in politici of groepen waarvan ze denken dat ze buiten hun eigen groep vallen, en de dagen dat een president werd gerespecteerd alleen omdat hij de president was, zullen misschien evenmin ooit terugkeren. Kiezers vertrouwen mensen die ze kennen, of mensen die lijken op mensen die ze kennen.
Vanuit dit inzicht begonnen Longwell en Kristol te experimenteren. In plaats van alleen professionele campagnevideo’s te maken (waarvan ze er een of twee produceerden), begonnen ze amateurfilmpjes te zoeken en te verspreiden. Op de site van de ‘Republikeinse kiezers tegen Trump’ staat een van hun citaten te lezen: ‘Ik zou eerder voor een broodje tonijn stemmen dan dat ik opnieuw voor Donald Trump stem’. Ook is hier te lezen hoe je je eigen video maakt.
Honderden mensen hebben video’s ingestuurd, en vele daarvan zijn al gepost. Er zijn filmpjes van mensen die zichzelf omschrijven als levenslange Republikeinen, als evangelische christenen of als Irak- en Afghanistan-veteranen. De video’s hebben geen script: mensen vertellen hun eigen redenen om zich gedesillusioneerd of boos te voelen, vanwege de regering die in hun ogen henzelf en hun conservatieve idealen heeft verraden. Ze zetten hun mening in hun eigen woorden uiteen. ‘Mensen weten dat in een advertentie iets wordt verkocht,’ zegt Longwell. ‘Maar als ze naar de RVAT-video’s kijken, zien ze iemand van binnen hun eigen gemeenschap en denken ze: “Ik mag deze persoon.”’
Geruststelling
Bij tests op focusgroepen blijken deze video’s inderdaad impact te hebben: mensen vinden ze overtuigend. Misschien komt dit doordat ze conservatieve zorgen over Trump weerspiegelen zonder de conservatieve groep te bekritiseren. De mensen in de video’s sympathiseren met het dilemma van de Republikeinse kiezers, net als Longwell zelf. ‘Tribalisme is niet alleen maar negatief,’ zegt ze. ‘Het omvat ook elementen van loyaliteit, vertrouwen en gemeenschap.’ En het is juist Trumps misbruik van die loyaliteit, dat vertrouwen en de gemeenschap dat zowel haar als de mensen in de video’s zo boos maakt. En dat gevoel van verraad dragen ze uit.
Het inzetten van insiders om gesloten gemeenschappen te bereiken is een bekende techniek, die vaak wordt toegepast in gevoelige en complexe situaties. Sasha Havlicek, die in Londen een anti-extremistische organisatie runt, genaamd Institute for Strategic Dialogue (de groep werkte ook mee aan de Duitse verkiezingsstudie van 2017), heeft vele malen geprobeerd om geloofwaardige stemmen van binnenuit te vinden om door te dringen tot mensen die dreigen online te worden gerekruteerd, door ISIS dan wel door blanke-suprematieorganisaties. Soms vinden Havlicek en haar collega’s gedesillusioneerde voormalige leden om deze aspirant-rekruten te begeleiden, maar ze kijkt ook uit naar ‘kerkgroepen, plaatselijke werkgevers, veteranen of mensen die een alternatief gemeenschapsgevoel kan bieden’. Het belangrijkste, zegt ze, is het om mensen te vinden die geruststellen: ‘Met als boodschap: Als je bereid bent je stem of je politieke kleur te veranderen, als je breekt met wat iedereen om je heen doet, zul je niet alleen zijn.’
Lachtivisme
Als van het contra-extremisme iets te leren valt, geldt dat ook voor het anticommunisme. In de jaren tachtig was Polen een door de Sovjet-Unie bezet communistisch land met een volledig gesloten mediaomgeving. De Communistische Partij beheerde alle kranten evenals het enige televisienetwerk. Protest was illegaal en demonstranten werden gearresteerd. Maar een ongewone dissidente groep, het Oranje Alternatief, brak door de muur van de media van het regime heen. En dat deden ze door mensen aan het lachen te maken. De groep organiseerde ‘happenings’ die niet zozeer demonstraties waren als wel komische optredens. In 1987 hield het Oranje Alternatief een parade op de verjaardag van de bolsjewistische revolutie, met pro-communistische spandoeken en lachende menigten; een andere keer verkleedden tientallen mensen zich als kerstman en deelden snoep uit. De autoriteiten waren perplex: de optochten waren duidelijk protesten, maar de politie sloeg een vreemd figuur toen ze deelnemers begonnen te arresteren vanwege hun ‘communistische’ rode outfits of kerstmanpakken.
Srdja Popovic, een ervaren Servische activist – die mede leiding gaf aan een jeugdbeweging die de Servische dictator Slobodan Milošević omver wierp – heeft lezingen gehouden over wat hij de ‘kracht van het lachtivisme’ noemt. ‘Humor doelt angst smelten’, zegt hij. Door een autoritaire partij of leider belachelijk te maken verander je diens aura van onaantastbaarheid, waardoor volgers bereid worden om naar alternatieven te luisteren.
RINO’s
In de VS is dit een van de tactieken die momenteel wordt gebruikt door het Lincoln Project. Deze groep is opgericht door een stel andere anti-Trump Republikeinen en behoeft sinds kort geen uitgebreide introductie meer, niet in de laatste plaats omdat het Project de president zo succesvol heeft getrolld. In mei maakte de groep een korte video die begon met de woorden: ‘Amerika is in rouw. Vandaag de dag zijn meer dan 60.000 Amerikanen gestorven aan een dodelijk virus dat Donald Trump negeerde.’ Er volgde sombere muziek, samen met sombere beelden: vervallen gebouwen, verlaten huizen, armoedig geklede mensen. Dan, aan het einde, een foto van het Lincoln Memorial en de Amerikaanse vlag: ‘Als er nog vier van zulke jaren volgen, zal Amerika dan überhaupt nog bestaan?’
De video, een ruwe variant op Ronald Reagans beroemde ‘Morning in America’-commercial, was meteen een hit: binnen twee dagen na de verschijning op Twitter werd hij door meer dan 1,5 miljoen mensen bekeken. Nog meer mensen zagen hem nadat hij op Fox News in Washington verscheen. Een van de kijkers was de president, die een reeks middernachtelijke tweets afvuurde met alle bekende beledigingen: RINO’s [Republican In Name Only], loosers. Het was een ‘schande’. Het resultaat: het geld stroomde de schatkist van het Lincoln Project binnen. John Weaver, een van de oprichters van de groep, vertelt dat de video in de daaropvolgende dagen miljoenen keren op Twitter, YouTube en Facebook werd bekeken.
Sindsdien heeft het Lincoln Project advertenties gelanceerd waarin Trump in het Russisch wordt bespot, de kennelijke moeite die het de president kost om een glas water te drinken beschimpen; die zijn campagneleider belachelijk maken – die later, mogelijk om die reden, werd ontslagen –, die verschijnen binnen enkele minuten na de gebeurtenis die ze parodiëren. Een video waarin de president wordt geplaagd met zijn gewicht en schijnbare mentale achteruitgang, veroorzaakte de kortstondig trend #ImpotusAmericanus op Twitter. De soms vervelende, soms kinderlijke vrolijkheid van het Twitter-account van de groep (1,8 miljoen volgers), heeft een harde tegenaanval uitgelokt. Het Lincoln Project en zijn oprichters worden door sommige rechtsen weggezet als verkapte Democraten, die onder een valse vlag handelen; sommigen linken vallen ze af vanwege vermeende verborgen agenda’s; door anderen worden ze ervan beschuldigd zich te verlagen tot dezelfde destructieve tactieken als de president. Mijn Atlantic-collega Andrew Ferguson noemde de campagne van het Lincoln Project ‘persoonlijk beledigend, hysterisch, nodeloos schunnig’.
Woeste stem
De oprichters van het Lincoln Project beschouwen de aanvallen van de Republikeinse Partij als een succes, niet in de laatste plaats omdat ze de Grand Old Party afleiden van hun campagne tegen Joe Biden. Maar dringen de video’s van het Lincoln Project door tot de Republikeinse kiezers, laat staan dat ze ze van gedachten doen veranderen?
Steve Schmidt, een van de medeoprichters, stelt dat de informatieballon rond de president dienstdoet als een autocratische persoonlijkheidscultus: voordat er positieve berichten doorheen kunnen, moet de betovering worden verbroken. Om die reden is het noodzakelijk om de Republikeinse partijleiders aan te vallen. ‘Kleineer ze, bespot ze, lach ze uit,’ zegt Schmidt. ‘Sla hard terug zolang het kan.’ Ook denkt hij dat agressieve, zelfs vulgaire humor zal helpen de muur van onverschilligheid te doorbreken en afgedwaalde kiezers te overtuigen dat er iets belangrijks op het spel staat. ‘De stem die vanuit Democratische waarden argumenteert, mag niet de milde stem zijn binnen het debat,’ zegt Schmidt. ‘Het moet een woeste stem zijn’
In het grote geheel gezien zijn beide Republikeinse Never Trump-projecten onbeduidend – als kleine speedbootjes die naast het vliegdekschip racen dat de Democratische presidentiële campagne dit najaar vormt. Weaver beschreef hun rol als de geniesoldaten die ‘bevoorradingslijnen opblazen’ terwijl de generaals hun aanval voorbereiden. Toch lopen sommige van hun inspanningen parallel met de campagnestrategie van Biden. Ook hij is op zoek naar manieren om de conservatieve bubbel binnen te treden, of deze groep op z’n minst niet te beledigen. Biden heeft er bijvoorbeeld voor gezorgd dat hij geen uitspraken deed die Republikeinse kiezers beangstigen. Hij roept niet op tot opheffing van de politie, het openstellen van de grens of het afschaffen van alle particuliere ziektekostenverzekeringen. Hij houdt zijn retoriek gematigd, ook al blaft zijn basis naar roder vlees. Zoals Ezra Klein van Vox schreef, is het campagneteam van de Democratische kandidaat zich er terdege van bewust dat ‘mobilisatie vaak de keerzijde van polarisatie is’. De taal die zijn basis prikkelt, zal zijn tegenstanders woedend maken. En dat wil Biden voorkomen.
De taal die zijn basis prikkelt, zal zijn tegenstanders woedend maken. En dat wil Biden voorkomen
Het risico is natuurlijk dat Biden eindigt als Trzaskowski en oproept tot een eenheid die niemand prikkelt, zelfs zijn eigen partij niet. Maar niet iedereen in het liberale centrum stelt zich zo op. Een paar jaar geleden kwam een groep universiteitsstudenten in Zürich tot dezelfde conclusie als Schmidt – dat de ‘kant van democratische waarden’ niet saai moet zijn. Zij waren de oprichters van een initiatief genaamd Operatie Libero. Toen ze begonnen, domineerde de Zwitserse Volkspartij, een populistisch-nationalistische partij, de politiek van het land. Het had met succes een visie van Zwitserland als een gesloten enclave neergezet en een reeks referenda voorgesteld om vreemdelingenhaat aan te wakkeren, immigratie een halt toe te roepen en het vermogen van het land om buitenlandse verdragen te ondertekenen te beperken.
De oprichters van Operatie Libero pleitten daarentegen voor een meer verwelkomende visie op de natie. Ze wezen erop dat het moment van de oprichting van Zwitserland de liberale revolutie van 1848 was, dat het land een lange geschiedenis van religieuze tolerantie en openheid kent. Operatie Libero, ook wel de ‘kinderen van 1848’ genoemd, begon grappige filmpjes te maken – een tekening van Helvetia, het nationale symbool, dat huilend omver wordt geworpen door een populistische sloopkogel – en memes. De groep creëerde teams van vrijwilligers die zouden protesteren tegen de Zwitserse variant van online alt-right, en nodigde populisten uit om in debat te gaan. Het werkte: Operatie Libero zorgde niet alleen dat haar eigen standpunt in verschillende referendumcampagnes de overhand kreeg, de leden zagen er bovendien uit alsof ze het naar hun zin hadden. Op een wijdverspreide foto waren leden van de groep te zien – waaronder een van de oprichters, Flavia Kleiner, in felroze jasje – die uitbundig juichten vanwege een verkiezingsoverwinning.
Operatie Libero bood niet alleen vermaak; het bood ook patriottisme – een andere versie van patriottisme. ‘We bieden een positievere kijk op Zwitserland,’ zei Kleiner me een paar jaar geleden. ‘We willen niet dat het een openluchtmuseum wordt met een geïdealiseerd verleden.’ In de Verenigde Staten is er volop moeilijkheid voor Biden, en ieder die hem steunt, om sentimentele Amerikaanse symbolen en tradities te gebruiken om kiezers van alle niveaus te mobiliseren. Een campagneadvertentie van Biden van vorig jaar deed precies dat en wees op het contrast tussen de taal van de Onafhankelijkheidsverklaring (‘Alle mannen zijn gelijk geschapen’) en die van de alt-right-mars van 2017 in Charlottesville, Virginia (‘Joden zullen ons niet vervangen’). Hergebruik van Amerikaanse oprichtingsdocumenten die worden aangepast aan deze tijd is natuurlijk niets nieuws. Martin Luther King Jr. citeerde de ‘prachtige woorden van de grondwet en de onafhankelijkheidsverklaring’ en verwees naar de ‘onvervreemdbare rechten’ van ‘leven, vrijheid en het nastreven van geluk’.
Gedateerd
Maar ook hier zit een mogelijke valstrik. In dit tijdperk van informatie-overload kan de oproep tot ‘leven, vrijheid en het nastreven van geluk’, die in het verleden zo goed werkte, ineens afgezaagd klinken; erger nog, de taal van de democratie en van de oprichting van Amerika kan ineens klinken als een zoveelste reeks slogans in de informatieoorlog. De campagne van Trump lijkt hierop in te spelen. Het is precies de reden dat de president spot met de ideeën en idealen van de democratie zelf. Op sociale media heeft de president ‘Trump 2024, 2028, 2032’-memes gepost en plagende tweets over het uitstellen van de verkiezingen. Hoewel ze bij sommige van zijn aanhangers enige verontrusting veroorzaakten – het bewijs dat de regels rondom verkiezingen aan beide kanten nog altijd serieus worden genomen – hebben zijn tweets hun doel bereikt: ze lieten de bekende retoriek van democratie en een gemeenschappelijk doel ouderwets klinken, hol, gedateerd.
Uit een ander project waar ik aan meewerkte kunnen eveneens lessen worden getrokken, hoe excentriek ze ook mogen klinken. Ook hierin werd gebruikgemaakt van focusgroepen, met als doel te begrijpen hoe Oekraïners in regio’s met onderling zeer verschillende geschiedenissen zich het verleden herinneren. West-Oekraïne maakte tot 1939 deel uit van Polen, het oosten heeft een lange geschiedenis van Russische overheersing en de twee regio’s hebben radicaal verschillende herinneringen, vooral aan de Tweede Wereldoorlog. Russische desinformatie die zich tegen Oekraïne richtte zorgde er lange tijd voor dat deze verschillen werden uitvergroot: westerse Oekraïners werden getypeerd als ‘nazi’s’ en oosterlingen werden herinnerd aan hun rol bij de overwinning van het Rode Leger. Als gevolg hiervan kon er geen enkel gesprek over de oorlog worden gevoerd zonder dat iemand (of iedereen) boos werd.
Voor zover ik weet, heeft nog niemand een soortgelijke studie in de VS uitgevoerd. Maar ik durf wel te zeggen dat Amerikanen, net als Oekraïners, verdeeld zijn door hun verschillende historische herinneringen. Op dit moment liggen verschillende interpretaties van de burgerrechtenbeweging en zelfs van de burgeroorlog en wederopbouw aan de basis van ruzies over standbeelden, namen van militaire bases en de zuidelijke vlag. Die herinneringen zullen niet tussen nu en november verenigd worden. Maar er zijn misschien wel andere dingen waarover we kunnen praten, andere episodes in de Amerikaanse geschiedenis die sterke, verenigende gevoelens oproepen in zowel het rode als het blauwe Amerika. Het moment van nationale rouw dat volgde op 9/11? De financiële crisis van 2008? De Biden-campagne is al begonnen met het verkennen van de nationale ervaring van isolatie en lockdown. Het is niet verwonderlijk dat kamp-Trump reageerde met een desinformatiecampagne die tot doel heeft twijfel te zaaien over de vraag of die isolatie en lockdown überhaupt nodig waren. De achterliggende gedachte: alles wat banden creëert tussen rode en blauwe Amerikanen, is uit den boze.
Op de een of andere manier moeten alle succesvolle campagnes – politieke, activistische, zelfs commerciële reclamecampagnes – rekening houden met het feit dat het publiek in verschillende informatiesferen leeft. Het tijdperk van massamedia en eenduidige campagneslogans loopt ten einde. Dit is geen nieuws: de Russische agenten die een rol speelden bij de verkiezingen van 2016 vertelden de leden van Black Lives Matter op Facebook andere dingen dan ze de anti-immigratie-activisten in Idaho voorhielden.
Het is niet moeilijk om misverstanden te creëren tussen groepen die niet meer met elkaar praten
Toch hebben we de betekenis hiervan nog onvoldoende tot ons door laten dringen. In dit post-massamedia-tijdperk is verdeeldheid zaaien veel gemakkelijker dan eenheid creëren, wat in het voordeel werkt van politici die proberen te winnen door zondebokken en vijanden te creëren. Gerichte reclame maakt het veel gemakkelijker om het electoraat te verdelen en het is niet moeilijk om misverstanden te creëren tussen groepen die niet meer met elkaar praten. Om al die redenen is de kans groot dat wie de uiteindelijke winnaar ook is, de campagne van 2020 Amerika nog verdeelder zal achterlaten dan het nu al is. En dat zal in de toekomst zo doorgaan.
Zelfs als de Democratische kandidaat wint, speelt de vraag ‘Kan Biden toetreden tot de tegenovergestelde bubbel?’ niet alleen in de herfst van 2020, maar ook in de lente van 2021, de winter van 2022 en nog vele jaren in de toekomst. De noodzaak om informatieve en culturele scheidslijnen te overbruggen, zal een extra complicerende laag vormen bij de aanpak van de vele economische, medische en buitenlandse crises waar een nieuwe Biden-regering onmiddellijk mee geconfronteerd zou worden, wat het moeilijk zal maken de diepgaande hervormingen door te voeren die onze bureaucratie, democratie en ons zorgstelsel zo hard nodig hebben. Maar als Biden geen moeite doet om met zijn tegenstanders te praten, zou hij net als de kandidaat voor het Poolse tarweveld kunnen eindigen, met enkel de feiten en 49 procent van het publiek aan zijn zijde. Bidens campagne is misschien wel de laatste kans om de historische kloof tussen ons te overbruggen. Als Trump nog een termijn wint, weten we zeker dat niemand het zelfs nog maar zal proberen.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
