Alle openbare locaties in Denemarken zijn gesloten
Net als musea in Nederland moeten ook die in Denemarken sluiten in een poging de snelle verspreiding van de omikronvariant te beteugelen. De Deense premier Mette Frederiksen heeft de sluiting van alle openbare locaties, waaronder pretparken, theaters, bioscopen, musea en expositieruimtes, afgekondigd tot half januari, bericht ArtNet News.
‘Ons doel is nog steeds om een zo groot mogelijk deel van de samenleving open te houden. Maar we moeten activiteiten terugdringen en allemaal onze sociale contacten beperken’, zei Frederiksen. Deense musea reageerden teleurgesteld, zeker omdat na bijna twee jaar van sluitingen en verminderde capaciteit de druk op de museumsector nu nog eerder zal toe- dan afnemen.
Het Natural History Museum in Londen is gesloten vanwege een ‘onvoorzien personeelstekort veroorzaakt door covid-19’
Ondertussen is het Natural History Museum in Londen gesloten tot zeker 27 december vanwege een ‘onvoorzien personeelstekort veroorzaakt door covid-19’. Het is niet het enige Britse museum dat zo door de oplevende pandemie wordt getroffen; ook de Wellcome Collection en het Foundling Museum moeten dicht.
Het Catalaanse Hooggerechtshof heeft donderdag de maatregelen bekrachtigd die de regionale regering wil invoeren om de verspreiding van de omikronvariant tegen te gaan. De groei van het aantal besmettingen met de nieuwe coronavariant wordt als ‘ongecontroleerd’ beschouwd, aldus de Catalaanse krant El Periódico.
In bijna heel Catalonië geldt de komende vijftien dagen een uitgaansverbod van één tot zes uur ’s nachts
In bijna heel Catalonië geldt de komende vijftien dagen een uitgaansverbod van één tot zes uur ’s nachts, en privé-ontmoetingen zijn beperkt tot tien personen. De rechtbank gelastte ook de sluiting van nachtclubs en verlaagde de bezettingslimiet voor overdekte bars en restaurants tot 50 procent. Terrassen daarentegen mogen nog steeds volledig bezet zijn. De Spaanse centrale overheid heeft ook in het hele land opnieuw verplicht gesteld om buitenshuis een mond-neusmasker te dragen.
Booster is beschikbaar voor zestigplussers en zorgpersoneel
De Israëlische premier Naftali Bennett kondigde dinsdag het besluit aan om een vierde dosis van het coronavaccin beschikbaar te stellen voor zestigplussers, zorgpersoneel en mensen die behoren tot risicogroepen, na raadpleging van een panel van deskundigen. Op het moment nemen besmettingen met de omikronvariant van het coronavirus toe in het land.
Meer dan 4,1 miljoen van de 9,3 miljoen inwoners van Israël hebben drie doses van het coronavaccin ontvangen
De injectie van een vierde dosis is ‘een primeur in de wereld’, aldus The Times of Israel, en zal ten minste vier maanden na de eerste boosterdosis kunnen plaatsvinden. Israël was al een van de voorlopers bij de toediening van een boosterdosis aan zestigplussers, die eind juli van start ging. Meer dan 4,1 miljoen van de 9,3 miljoen inwoners van Israël hebben drie doses van het coronavaccin ontvangen.
Ongevaccineerde buitenlanders wordt ook de toegang geweigerd
Ghana heeft aangekondigd dat luchtvaartmaatschappijen een boete van 3500 dollar, ruim 3000 euro, zullen moeten betalen voor elke passagier die niet volledig ingeënt tegen corona aankomt op Kotoka International Airport, de internationale luchthaven van hoofdstad Accra, bericht Al Jazeera. Volgens de maatregelen die aanstaande woensdag van kracht worden, zullen luchtvaartmaatschappijen met hetzelfde bedrag worden beboet voor reizigers die geen gezondheidsverklaring hebben ingevuld voordat ze aan boord zijn gegaan voor hun vlucht naar Accra.
Ghanezen die invliegen zonder aan de vereisten te voldoen, moeten veertien dagen in quarantaine; buitenlanders kan de toegang worden geweigerd. Ghana hanteert enkele van de strengste coronabeperkingen in West-Afrika.
In regio’s van het VK die voor brexit stemden tijdens het referendum van 2016, sterven veel mensen aan corona, zo blijkt uit onderzoek door de Universiteit van Oxford en de Universiteit van Glasgow. Het onderzoek toont een directe correlatie tussen districten die voor brexit hebben gestemd en districten met het hoogste aantal coronadoden, schrijft EuroNews. Zo telden Boston, Great Yarmouth, South Holland en Hartlepool, waar ruim 75 procent voor brexit stemde, het op drie na hoogste aantal dodelijke slachtoffers van het virus in het VK. Daarentegen stemden de twintig districten met de laagste sterftecijfers stuk voor stuk massaal tegen brexit.
Volgens de onderzoekers suggereren de resultaten dat de mensen die werden beïnvloed door de argumenten voor brexit – gekenmerkt door wantrouwen jegens politieke en financiële elites en gevoeligheid voor populistische retoriek die via sociale media werd gedeeld – ook degenen zijn die zich verzetten tegen vaccinatie en vijandig staan tegenover maatregelen als lockdowns en het dragen van mondkapjes.
Ierse coronamaatregelen zijn ‘gobbledygook’, volgens CEO
Ryanair heeft het recente Ierse regeringsbeleid ten aanzien van het testen op corona van degenen die het land binnenkomen, bekritiseerd en bestempeld als ‘gobbledygook’, schrijft de Ierse zender RTE. CEO Michael O’Leary, noemde de maatregelen ondoeltreffend en ongepast nadat de regering aankondigde dat degenen die aankomen in Ierse havens en luchthavens met ingang van vrijdag een negatieve covid-19-test nodig hebben.
Aandelen van Ryanair hebben ongeveer 10 procent van hun waarde verloren sinds de nieuwe covid-19-variant
Reizigers kunnen maximaal 48 uur voor aankomst een professionele antigeentest laten afnemen, of maximaal 72 uur eerder een PCR-test. De eis van een negatieve test geldt voor alle aankomsten, ook die uit Groot-Brittannië. Ryanair bekritiseerde ook het gebrek aan overleg met luchtvaartmaatschappijen over de nieuwe regels. Volgens O’Leary heeft Ierland als land aan de rand van Europa eenvoudige maar effectieve gezondheidsmaatregelen nodig voor internationale reizigers.
Aandelen van Ryanair hebben ongeveer 10 procent van hun waarde verloren sinds enkele dagen geleden het nieuws over de nieuwe covid-19-variant omikron naar buiten kwam.
De Sloveense filosoof Slavoj Zizek is een psychoanalyticus voor ons tijdsgewricht. Zo heeft hij begrip voor het wantrouwen van coronasceptici en antivaxers, maar hij ziet ook een duistere tendens. ‘Zijn coronaontkennende complottheorieën niet vaag verwant aan antisemitische theorieën?’
Wij zijn getuige van een geleidelijk verval van wat Jacques Lacan ‘de grote Ander’ noemde, de gedeelde ruimte van publieke waarden waarin alleen onze verschillen en identiteiten kunnen gedijen. Dit verschijnsel wordt vaak ten onrechte gekenmerkt als het ‘tijdperk van de post-waarheid’. Progressief verzet tegen vaccinatie uit naam van de mensenrechten doet je terugverlangen naar het ‘democratisch socialisme’ van Lenin (vrije democratische discussie, maar als er eenmaal een beslissing is genomen moet iedereen zich daaraan houden). We moeten dit democratisch socialisme vanuit het oogpunt van de Verlichtingsformule van Kant bezien: niet ‘Gehoorzaam niet, denk vrij!’, maar ‘Denk vrij, maak je gedachten openbaar en gehoorzaam!’ Hetzelfde geldt voor vaccintwijfelaars: discussieer, publiceer je twijfels maar gehoorzaam de regels wanneer de overheid die eenmaal oplegt. Zonder zo’n praktische consensus zullen we langzaam afglijden naar een maatschappij die uit tribale facties bestaat.
Vrijheid
Hier zien we duidelijk de link tussen individuele vrijheid en sociale cohesie. De vrijheid om te kiezen tussen je laten vaccineren of niet is natuurlijk een formeel soort vrijheid: maar door vaccinatie daadwerkelijk te verwerpen beperk ik niet alleen mijn eigen feitelijke vrijheid maar ook die van anderen. Me laten vaccineren binnen een gemeenschap betekent dat ik een veel minder grote bedreiging ben voor anderen (zoals anderen dat voor mij zijn), zodat ik veel meer sociale vrijheid geniet om me op de gebruikelijke manier met anderen te mengen. Mijn vrijheid bestaat alleen feitelijk wanneer ze binnen een bepaalde sociale ruimte onderhevig is aan regels en verboden. Ik kan vrijelijk over een drukke straat lopen omdat ik er redelijk zeker van kan zijn dat anderen in de straat zich beschaafd tegenover mij zullen gedragen, zullen worden gestraft als ze me aanvallen, als ze me beledigen et cetera, en voor vaccinatie geldt precies hetzelfde. We kunnen ongetwijfeld proberen de regels van het dagelijks leven te veranderen, zoals er ook situaties zijn waarin deze regels minder streng of juist strenger kunnen worden toegepast (zoals in het geval van een pandemie); maar onze vrijheid staat of valt met een complex van regels.
Daarin schuilt het hegeliaanse verschil tussen abstracte en concrete vrijheid: in een concrete leefwereld verkeert abstracte vrijheid in haar tegendeel, omdat ze de feitelijke uitoefening van onze vrijheid beperkt. Laten we de vrijheid om met anderen te spreken en te communiceren als voorbeeld nemen. Die vrijheid is me alleen maar gegeven als ik gehoorzaam aan de algemeen aanvaarde regels van de taal (met al hun ambiguïteiten, waaronder de ongeschreven regels van verkapte mededelingen). De taal die wij spreken is niet ideologisch neutraal; ze belichaamt veel vooroordelen en maakt het ons onmogelijk bepaalde ongebruikelijke gedachten helder te formuleren.
De disintegratie van de publieke ruimte is het ergst in de VS en kan mooi worden geïllustreerd aan de hand van een alledaags cultuurdetail. In Europa wordt de begane grond van een gebouw aangeduid als 0, zodat de verdieping daarboven de eerste verdieping is, terwijl in de VS de eerste verdieping zich op straatniveau bevindt. Amerikanen beginnen dus te tellen bij 1, terwijl Europeanen weten dat 1 al een vervanger is voor 0. Of, om in meer historische termen te spreken, Europeanen beseffen dat voordat je begint te tellen er een traditionele ‘grond’ moet zijn, een grond die altijd al een gegeven is en als zodanig niet kan worden meegeteld, terwijl de VS, een land zonder echte premoderne historische traditie, zo’n grond ontbeert. Daar begint alles meteen met de vrijheid op grond van zelfwetgeving: het verleden wordt uitgewist of naar Europa getransponeerd. Misschien moeten we toch maar eens beginnen de les van Europa ter harte te nemen en leren tellen vanaf 0…
Het probleem is alleen dat 0 nooit neutraal is; het is de gedeelde ruimte van de ideologische hegemonie die wordt doorkruist door inherente tegenstellingen en inconsistenties. Zelfs de ‘post-waarheidsruimte’ van geruchten is nog steeds een vorm van de grote Ander, die alleen verschilt van de grote Ander van de waardige openbare ruimte. Dus we moeten onze bewering specifieker en preciezer formuleren: het ontkennen van de begane grond versluiert een nog sterkere vorm van de grote Ander.
Marxistische coronascepsis
De meest consequente pleitbezorger van de marxistische coronascepsis is Fabio Vighi, die betoogt dat als we de puntjes aaneenvoegen die naar voren komen uit een nauwkeurige analyse van de financiële achtergrond van de pandemie, we ‘misschien wel een duidelijke verhaallijn zien ontstaan: lockdowns en het wereldwijd opschorten van economische transacties waren bedoeld om 1) de Amerikaanse centrale bank de gelegenheid te geven de kwijnende financiële markten te overspoelen met pas gedrukt geld en daarmee hyperinflatie af te wenden, en 2) massale vaccinatieprogramma’s en gezondheidspaspoorten te lanceren als pijlers van een neofeodaal regime van kapitaalvermeerdering. (…) Het gangbare verhaal zou daarom moeten worden omgedraaid: de aandelenmarkt is niet ingestort (in maart 2020) omdat er lockdowns moesten worden ingevoerd; er moesten juist lockdowns worden ingevoerd omdat de financiële markten instortten. (…) SARS-Cov-2 is de naam van een speciaal wapen voor psychologische oorlogsvoering dat is ingezet op het moment dat dat het hardst nodig was. (…) Het doel van het massaal bijdrukken was het dichten van rampzalige liquiditeitsgaten. Het meeste van dit “toverboomgeld” wordt nog achter de hand gehouden in het schaduwbanksysteem, de effectenbeurzen en diverse virtuele valutasystemen die uitdrukkelijk niet voor besteding of investering zijn bedoeld. Hun enige functie is het verschaffen van goedkope leningen voor financiële speculatie. Dit is wat Marx “fictief kapitaal” noemde, dat zich blijft uitbreiden in een komeetbaan die inmiddels volstrekt onafhankelijk is van economische cycli op de grond. Het komt erop neer dat al dit geld niet in de reële economie terecht mag komen, omdat die anders oververhit zou raken, met hyperinflatie als gevolg.’
Kortom, het komt niet door de pandemie dat het kapitalistische stelsel in een noodtoestand verkeert; het is het wereldwijde kapitalisme zelf dat een noodtoestand nodig had om een veel funestere crisis te bestrijden dan die van 2008, en als welkom excuus voor die noodtoestand werd de pandemie gefabriceerd. In plaats van het kapitalisme alleen maar te confronteren met zijn rampzalige beperkingen, kunnen en zullen ecologische crises ook worden gebruikt als een wetenschappelijk onderbouwde manier om de bevolking in het gareel te houden en te controleren. ‘Groen kapitalisme’ is niet alleen een humanitair masker van de wereldorde, het biedt het grootkapitaal van multinationals ook de mogelijkheid het kleine kapitaal naar zijn pijpen te laten dansen.
Vighi weegt de complexiteit van de situatie mee: de belangen van farmaceutische bedrijven, de manier waarop deskundige ‘wetenschappelijke’ inzichten die antipandemiemaatregelen rechtvaardigen nieuwe vormen van sociale controle en regulering consolideren, die op hun beurt de bevolking in het gareel houden et cetera. Zijn betoog bevat veel heldere inzichten en de vooronderstelling die ten grondslag ligt aan zijn economische analyse slaat de spijker op zijn kop. Zoals Yanis Varoufakis al heeft opgemerkt, was een idiote gebeurtenis in de herfst van 2020 een belangrijke aanwijzing voor de nieuwe fase die het kapitalisme was ingegaan: op dezelfde dag dat in zowel de VS als het VK het bnp spectaculair kelderde, in een mate die vergelijkbaar was met die van de Grote Recessie, gingen de aandelenkoersen door het plafond. Kortom, hoewel de ‘reële’ economie stagneert of zelfs krimpt, laten de effectenbeurzen zien dat fictief kapitaal zich in zijn eigen baan beweegt, losgekoppeld van de ‘reële’ economie. Hier gingen financiële maatregelen die door de pandemie werden gerechtvaardigd een partijtje meeblazen: zij draaiden de traditionele keynesiaanse procedure in zekere zin om, in zoverre dat ze niet tot doel hadden de ‘reële’ economie te helpen, maar om enorme geldbedragen in de financiële wereld te pompen (om een financiële ineenstorting zoals die van 2008 te voorkomen) en er ondertussen op toe te zien dat het meeste van dit geld niet in de reële economie zou vloeien (wat hyperinflatie zou kunnen veroorzaken).
Neoliberale agenda
De momenten van economische groei tijdens de pandemie zijn ook een voorbeeld van wat linkse economen de ‘paradox van Lauderdale’ noemen: individueel privévermogen neemt toe ten koste van het gemeenschappelijk bezit. Het kostbaarste bezit van een samenleving bestaat uit zaken die vrij verkrijgbaar zijn, zoals water of lucht, maar die tellen niet als waarden die je rijk maken. Als water gemakkelijk verkrijgbaar is, wordt niemand er rijk van; als de toevoer in handen is van privébedrijven, worden de eigenaars van die bedrijven rijk. Dus als je rijkdom in de technische zin definieert, als iets wat wordt belichaamd door bezit, is een samenleving waarin je voor water betaalt rijker omdat vrij verkrijgbaar water niet als bezit telt. Dit voorbeeld is des te actueler nu de privatisering van water op de neoliberale agenda staat: de eigenaars van bedrijven die water leveren worden rijker, terwijl de massa die water nodig heeft armer wordt… Hetzelfde geldt voor lucht: als wij, als gevolg van de toenemende luchtvervuiling, zuurstof nodig hebben om normaal te kunnen ademhalen, zal onze samenleving daar in formele zin veel rijker van worden en zal er een nieuwe winstgevende bedrijfstak ontstaan. Geldt datzelfde niet ook voor de pandemie? De farmaceutische industrie heeft haar productie enorm zien toenemen, niet alleen dankzij vaccins maar ook dankzij maskers, medische instrumenten et cetera, die formeel voor economische groei zorgen, ook al maken ze mensen feitelijk armer. En je kunt er zeker van zijn dat de opwarming van de aarde voor nog meer van zulke ‘economische groei’ zal zorgen.
Ja, de maatregelen die ons worden opgelegd zijn beïnvloed, maar ze zijn het enige wat we hebben
Ik heb dus veel waardering voor het werk van Vighi, maar wat ik problematisch vind is zijn omgekeerde causaliteit. Zoals we in de hierboven geciteerde passages kunnen zien, volgt hij niet het ‘officiële’ verhaal, dat inhoudt dat de pandemie tot lockdowns en andere gezondheidsmaatregelen leidt, maar noemt hij de behoeften van het kapitaal de bepalende factor die de pandemie gebruikt (of volgens sommige van zijn formuleringen zelfs regelrecht creëert) om lockdownmaatregelen te rechtvaardigen. Vooral wanneer hij ecologische crises toevoegt aan de elementen die lockdowns rechtvaardigen, denk ik dat hij te hard van stapel loopt. De pandemie is geen verzinsel of een overdrijving van het gevaar dat door een bepaalde griepvariant wordt veroorzaakt; dat gevaar is reëel, en er moeten maatregelen tegen worden genomen. De wetenschap die het onderzoekt is geen wetenschap tussen aanhalingstekens, maar echte wetenschap. Wetenschap en de maatregelen die door zorgautoriteiten worden voorgesteld worden natuurlijk beïnvloed door bedrijfsbelangen en door de belangen van sociale controle en dominantie, maar daar wringt nu precies de schoen: de enige instanties die wij hebben om een echte dreiging te bestrijden zijn gekidnapt en beïnvloed door de gevestigde orde, wat de situatie zo tragisch maakt. Dus in feite worden we gechanteerd: ja, de maatregelen die ons worden opgelegd zijn beïnvloed, maar ze zijn het enige wat we hebben, en we kunnen ze niet negeren. Wat we niet kunnen doen, is nu juist de stap die impliciet door Vighi wordt bepleit, namelijk onze oren sluiten voor het officiële verhaal, dat noodmaatregelen rechtvaardigt, en het leven van alledag weer oppakken.
Wie zo’n rampzalig bijproduct van het kapitalisme als een onderdeel van een allesomvattend plan beschouwt, waagt zich op een paranoïde pad. Hij vooronderstelt dat China, ondanks al zijn geopolitieke en economische conflicten met het Westen, onderdeel is van hetzelfde kapitalistische megacomplot. Hij vooronderstelt dat de wetenschap in veel verschillende landen gemakkelijk kan worden gemanipuleerd door de gevestigde orde. Vighi’s kritiek op de heersende kijk op de pandemie is overigens niet paranoïde: hoewel hij soms gevaarlijk dicht in de buurt van zo’n stellingname komt, blijft zijn redenering volstrekt rationeel.
Pathologisch
Waarin schuilt dan het verschil tussen complottheorieën en kritisch denken? Hoewel beide beginnen met het wantrouwen van de officiële ideologie, gaan complottheorieën een onzalige stap verder, niet (alleen) in de zin van het manipuleren van feiten, maar ook op een zeer formeel niveau. Denk aan Lacans stelling (waarnaar ik dikwijls verwijs) over jaloezie. Ook al is wat een jaloerse man over zijn vrouw beweert (dat ze met andere mannen naar bed gaat) nog zo waar, zijn jaloezie blijft pathologisch: het pathologische eraan is dat de man wel jaloers moet zijn, omdat hij alleen zo zijn waardigheid, en zelfs zijn identiteit, kan behouden. Volgens dezelfde redenering kun je zeggen dat, ook al zouden de meeste nazibeweringen over Joden waar zijn geweest (ze buiten Duitsers uit, ze verleiden Duitse meisjes) – wat natuurlijk niet zo is – hun antisemitisme nog steeds een pathologisch fenomeen zou zijn (en was), omdat het verbloemt waarom de nazi’s het antisemitisme nodig hadden om hun ideologie overeind te houden. In de ogen van de nazi’s was hun samenleving een organisch Geheel van harmonieuze samenwerking, zodat een indringer van buitenaf nodig was om tweedelingen en tegenstellingen te verklaren. Hetzelfde geldt voor de manier waarop vandaag de dag anti-immigratiepopulisten het ‘probleem’ van de vluchtelingen benaderen: ze doen dat in een sfeer van angst, van de toekomstige strijd tegen de islamisering van Europa, en ze raken verstrikt in een reeks voor de hand liggende absurditeiten.
In haar nog ongepubliceerde manuscript ‘A Short Essay on Conspiracy Theories’ past Alenka Zupančič deze formule op een heldere manier toe op complottheorieën: ‘Ook al bestaan sommige complotten echt, complottheorieën blijven iets pathologisch hebben, een surplusinvestering die niet herleidbaar is tot deze of gene feiten.’ Ze onderscheidt in deze pathologie drie onderling verbonden kenmerken. Ten eerste zijn complottheorieën ‘inherent verbonden met plezier’ – verbonden met wat Lacan jouis-sens noemde, een woordspeling op jouissance (plezier) waaronder zoiets als ‘betekenisplezier’ moet worden verstaan. Coronasceptici beweren graag dat ze alleen maar vrijelijk willen kunnen discussiëren, naar alle kanten willen kunnen luisteren om zo hun eigen mening te vormen, in plaats van de dogma’s voor lief te nemen van de deskundigen en de wetenschap die de gevestigde orde ten dienste staan. Ze beginnen met scepsis, trekken alle officiële theorieën in twijfel, maar dan laten ze deze twijfel (op een bijna magische manier) varen door met een gemeenschappelijke totaalverklaring te komen; en dit overwinnen van de twijfel door een totaalverklaring, de betekenis van alles, verschaft een immens surplusplezier.
Een nieuwe ruimte van solidariteit is gegrondvest op wetenschap en emancipatie
Dit brengt ons bij het tweede kenmerk. De algemene opvatting dat complottheorieën onderdeel zijn van ons relativistische post-waarheidstijdperk, waarin iedere groepering haar eigen subjectieve waarheid propageert, is onjuist; complottheorieën geloven fanatiek in de Waarheid, ze nemen de waarheidscategorie heel serieus. Ze geloven dat de Waarheid bestaat; ze zijn er alleen van overtuigd dat deze waarheid een andere is dan de officiële. Het derde kenmerk (waardoor complottheorieën volstrekt onverenigbaar zijn met het marxisme) is dat deze Waarheid niet alleen een objectief sociaal proces is maar een complot, een samenzwering van een actieve almachtige actor wiens belangrijkste doel het is ons te misleiden, een ‘subject dat wordt geacht (ons) te misleiden’ achter de kennelijke chaos (om nog maar eens een variatie toe te voegen op Lacans begrip ‘subject dat geacht wordt te weten’). Volgens Zupančič is hier sprake van een soort theologie van een boosaardige god.
Alleen in zijn extreme stalinistische versie gedroeg het marxisme zich zo: de vooronderstelling van de stalinistische zuiveringen was dat er één groot reactionair complot bestond dat allen verenigde die tegen de stalinistische partijlijn waren. Maar er verschijnen onmiddellijk barsten in dit bouwwerk: de afgeschafte onzekerheid keert terug, aangezien ‘dogmatische’ complottheorieën in de regel inconsequent zijn en de logica volgen van de door Freud geciteerde grap van de geleende ketel: (1) Ik heb nooit een ketel van jou geleend; (2) Ik heb hem ongeschonden aan je teruggegeven; (3) De ketel was al kapot toen ik hem van je kreeg. Zo’n opsomming van inconsequente argumenten bevestigt door middel van ontkenning wat het juist wil ontkennen, namelijk dat ik je je ketel kapot heb teruggegeven. Ook coronasceptici combineren moeiteloos een reeks tegenstrijdige beweringen: er is geen virus dat covid-19 veroorzaakt; dit virus is opzettelijk gecreëerd (om de bevolking te verminderen, om meer controle over mensen te krijgen, om de kapitalistische economie te stimuleren); het is een natuurlijke ziekte die veel milder is dan de media zeggen; vaccins zijn gevaarlijker dan het virus.
Vertrouwen
In deze vreemde paranoïde wereld spreekt Trump de waarheid, terwijl Greta Thunberg een handlanger is van het grootkapitaal. Ik ken persoonlijk mensen die aan covid-19 zijn overleden; ik ken onderzoekers die het virus vanuit verschillende perspectieven analyseren, inclusief het medische, het statistische et cetera; ik ken hun twijfels en beperkingen, die ze eerlijk erkennen en die onderdeel zijn van hun wetenschappelijke benadering. Voor hen is vertrouwen in de wetenschap het absolute tegendeel van dogmatische orthodoxie; het is vertrouwen in een voortdurend vorderend onderzoek.
Om al deze redenen denk ik dat het idee van een megacomplot ten dienste van het grootkapitaal oneindig veel ongeloofwaardiger is dan het idee van een pandemie als een incidentele gebeurtenis die handig wordt uitgebuit door de gevestigde orde, maar op een manier die op zichzelf tegenstrijdig is. De pandemie, die onmiskenbaar meer samenwerking en sociale coördinatie vereist, lokt tegelijkertijd een defensieve reactie uit van het kapitaal, een reactie die in tweede instantie komt en een poging is om de schade beperken. Vooral problematisch vind ik het idee dat ook een ecologische dreiging verzonnen zou zijn, of in elk geval overdreven wordt, om het opkomende neofeodale kapitalisme te versterken. De opwarming van de aarde is een traumatische realiteit, die tot socialisering van de economie noopt; de kapitalistische gevestigde orde is voornamelijk geneigd de dreiging te bagatelliseren, en het feit dat daar (op een zeer beperkte manier) handig gebruik van wordt gemaakt door de wereldorde speelt een beperktere, secundaire rol.
Iets anders wat onze aandacht zou moeten trekken is hoe covid-19 begin 2020 opeens tot het belangrijkste thema in onze media explodeerde en alle andere ziekten en zelfs het politieke nieuws naar de achtergrond verdrong, ondanks het feit dat andere ziekten en tegenslagen veel meer leed en dood veroorzaakten. Momenteel zijn de besmettingscijfers nog steeds zeer hoog, maar zijn er minder lockdowns en andere defensieve maatregelen. Een voorbeeld hiervan is het Verenigd Koninkrijk, dat alle beperkingen van het openbare leven heeft afgeschaft en de verantwoordelijkheid naar het individu zelf heeft verlegd. (Zodoende hangt er een prijskaartje aan de vrijheid die de regering haar burgers heeft teruggegeven: ze zijn zelf verantwoordelijk voor besmettingen.) De media noemen dit ‘leren leven met corona’. Volstaat voor deze verandering, die duidelijk geen gelijke tred houdt met de ernst van de pandemie, de verklaring dat de gevestigde orde heeft besloten dat we het normale leven weer tot op zekere hoogte kunnen oppakken omdat de lockdown zijn economische en sociale rol al heeft vervuld, terwijl de sociale controle goed op peil blijft? De vreemde normaliteit die we nu gaan ervaren laat zich veel beter verklaren door middel van massapsychologie: in traumatische situaties strookt de tijdelijkheid van de reactie niet met de realiteit, mensen raken uitgeput door de permanente noodtoestand en vermoeide onverschilligheid begint de overhand te krijgen.
Nieuwe grote Ander
Maar we moeten hier nog een stap verder zetten. Paniek is, net als haar tegendelen vermoeidheid en onverschilligheid, geen categorie van het psychische leven; alle drie kunnen ze zich alleen voordoen (in de vorm die ze momenteel aannemen) als momenten in het sociale veranderingsproces van de status van de grote Ander. Anderhalf jaar geleden waren we in paniek vanwege de disintegratie van de grote Ander die we konden delen en vertrouwen: geen autoriteit was in staat de situatie op een globale cognitieve manier in kaart te brengen. Het belang van deze dimensionale verschuiving in de symbolische representatie werd al veronachtzaamd door Marx: om de pandemie en de opwarming te bestrijden is er een nieuwe grote Ander nodig, een nieuwe ruimte van solidariteit die is gegrondvest op wetenschap en emancipatie.
Bij aanhoudende tegenstellingen en conflicten is het cruciaal om de juiste keus te maken. Om een tijdperk te karakteriseren moet je niet vragen waardoor het verenigd wordt, maar door welke verdeeldheid het wordt gekenmerkt, ‘het verschil dat verschil veroorzaakt’. In het geval van het antisemitisme is dit verband duidelijk: antisemitisme is een verwrongen vorm van antikapitalisme, het ‘naturaliseert’ de kapitalistische woekering en uitbuiting in de figuur van ‘de Jood’, een indringer van buiten die tegenstellingen creëert in het sociale geheel. Maar stel dat hetzelfde geldt voor coronaontkenners en -sceptici? Zijn coronaontkennende complottheorieën niet vaag verwant aan antisemitische theorieën, althans in hun rechtspopulistische versie, terwijl het antikapitalisme verschuift naar het wantrouwen van de wetenschap als dienaar van de gevestigde orde, zowel op financieel, als op bedrijfsmatig als op medisch gebied?
Nee: ik ben zo naïef te accepteren dat het miljoenen mensen zal helpen
Het conflict tussen coronasceptici en voorstanders van maatregelen tegen de pandemie kan daarom niet rechtstreeks worden vertaald in onze fundamentele politieke strijd, zodat zelfs iemand die radicaal links is een keus zal moeten maken. Op 9 september 2021 kondigde president Biden het voornemen aan om van de meeste federale ambtenaren covid-19-vaccinaties te eisen en er bij grote werkgevers op aan te dringen hun werknemers te laten inenten of wekelijks te testen. Deze nieuwe maatregelen gelden voor ongeveer twee derde van alle Amerikaanse werknemers. ‘We hebben geduld gehad,’ zei Biden tegen de tientallen miljoenen Amerikanen die zich niet tegen corona willen laten inenten. ‘Maar ons geduld raakt op, en jullie weigering heeft gevolgen voor ons allemaal.’ Is dit een maatregel die bedoeld is om individuen aan staatscontrole te onderwerpen en de belangen van het grootkapitaal te dienen? Nee: ik ben zo naïef te accepteren dat het miljoenen mensen zal helpen.
We kunnen zien hoe de pandemie en de opwarming van de aarde als materiële uitvloeiselen worden voorgesteld van de mondiale kapitalistische economie. Ja, het kapitalisme heeft de pandemie en de ecologische dreiging veroorzaakt, zij het niet als onderdeel van een schaamteloze tactiek om zijn eigen crisis te overleven, maar als gevolg van zijn inherente tegenstellingen. De beste formulering om coronasceptici te karakteriseren is daarom Lacans les non-dupes errent, ‘de niet-gedupeerden vergissen zich’. Sceptici die het gangbare verhaal van een catastrofe (pandemie, opwarming van de aarde) wantrouwen en er een dieper complot in zien, vergissen zich het meest, omdat ze geen oog hebben voor het feitelijke proces dat eraan vooraf is gegaan. Vighi is dus al te optimistisch: het is niet nodig om pandemieën en catastrofale weersomstandigheden te verzinnen, want die produceert het systeem zelf al.
Chinese grenzen nog steeds dicht voor buitenlanders
De Chinese regering lijkt voorlopig niet van plan om de ‘zero covid’-strategie op te geven die sinds het begin van de pandemie is ingesteld. Onder de huidige omstandigheden is het onmogelijk om vanuit het buitenland China binnen te komen, schrijft The Economist.
Zelfs president Xi Jinping heeft sinds januari 2020 zijn land niet verlaten
Veel landen die lang terughoudend zijn geweest om hun grenzen te openen tijdens de pandemie, zijn gaandeweg de regels aan het versoepelen, en de verwachting was dat China hetzelfde zou doen zodra de bevolking volledig was gevaccineerd. Maar daar is voorlopig geen sprake van. Volgens de laatste cijfers is het aantal buitenlanders in Beijing en Shanghai in tien jaar tijd gedaald van 316.000 naar 226.000. Dat cijfer zal de komende maanden ongetwijfeld verder dalen vanwege de onmogelijkheid om Chinees grondgebied te betreden. Zelfs president Xi Jinping heeft sinds januari 2020 zijn land niet verlaten, en evenmin een van zijn buitenlandse ambtgenoten ontvangen.
Wereldwijd meer dan 5 miljoen mensen overleden aan covid-19
Het coronavirus is verantwoordelijk voor meer dan vijf miljoen bevestigde sterfgevallen over de hele wereld vanaf gisteren (maandag 1 november), volgens gegevens van de Johns Hopkins University, bericht The New York Times. Een dergelijk dodental zou bijna de volledige bevolking van de metropool Barcelona of het grootste deel van Nieuw-Zeeland wegvagen.
In de VS zijn in totaal 745.000 mensen overleden aan corona
Het werkelijke aantal mensen dat is overleden aan covid-19 zou wel eens twee keer zo hoog kunnen zijn als het gerapporteerde cijfer, zeggen deskundigen. Landen als India zijn niet in staat om het aantal sterfgevallen als gevolg van het virus nauwkeurig te registreren, terwijl onderzoekers vraagtekens hebben gezet bij de juistheid van gegevens uit andere landen, zoals Rusland.
De VS hebben het hoogste aantal sterfgevallen gemeld, met in totaal meer dan 745.000 bevestigde gevallen, gevolgd door Brazilië, India, Mexico en Rusland. Wereldwijd worden ongeveer zevenduizend nieuwe sterfgevallen per dag gemeld, een daling ten opzichte van een piek van ongeveer tienduizend in augustus.
Laura Granato, een Italiaanse senator, is onlangs voor tien dagen geschorst nadat ze het Senaatsgebouw in Rome was binnengegaan zonder haar ‘green pass’, zoals in Italië het vaccinatiebewijs wordt genoemd, te tonen, bericht de Italiaanse nieuwssite The Local. Sinds 15 oktober is het toegangsbewijs verplicht voor alle werknemers in de publieke en private sector. Daarmee vallen de Italiaanse gezondheidsmaatregelen onder de strengste ter wereld.
Granato noemde het toegangsbewijs een ‘certificaat van gehoorzaamheid’
De 51-jarige Granato werd weliswaar toegelaten tot de Senaat, maar werd later geschorst omdat ze had geweigerd haar toegangsbewijs te tonen. Ze had een parlementaire vergadering over de coronapas moeten bijwonen. Tegen verslaggevers noemde ze het toegangsbewijs een ‘certificaat van gehoorzaamheid’.
Nederlanders hoeven bij aankomst in Singapore niet in quarantaine
Singapore verwelkomde op woensdag 20 oktober de eerste reizigers van Singapore Airlines-vluchten uit Amsterdam en Londen in het kader van wat een ‘quarantaine-vrij’-programma wordt genoemd. Luchtvaartknooppunt Changi beschouwt het als een grote stap in de richting van normalisering van het internationale luchtverkeer, schrijft AsiaOne.
‘Vaccinated Travel Lines’, aparte stroken voor gevaccineerde reizigers, zijn nu open voor reizigers uit Canada, Denemarken, Frankrijk, Italië, Nederland, Spanje, Groot-Brittannië en de VS, die Singapore zonder quarantaine binnen mogen. Aankomsten uit Duitsland en Brunei waren al toegestaan.
Overigens gaven de Verenigde Staten de stadstaat deze week het hoogste risiconiveau vanwege de sterke stijging van het aantal besmettingen.
Australische luchtvaartmaatschappij beschuldigd van discriminerend gedrag.
De Australische luchtvaartmaatschappij Qantas wordt vervolgd wegens een conflict uit begin 2020 met een schoonmaker, meldt BBC. Arbeidswaakhond SafeWork NSW beschuldigt Qantas van discriminerend gedrag door het salaris stop te zetten van een werknemer die bezorgdheid uitte over blootstelling van werknemers aan covid-19. Schoonmaker Theo Seremetidis, verantwoordelijk voor gezondheid en veiligheid bij Qantas, had bij de vakbond aan de bel getrokken over het schoonmaakprocédé voor vliegtuigen die uit China kwamen.
‘We werden opgedragen om vliegtuigen schoon te maken met alleen water. Er was geen ontsmettingsmiddel voor de dienbladen, geen ontsmettingsmiddel voor wat dan ook’, aldus Seremetidis tegen de Australische Senaat die de zaak onderzoekt, geciteerd door The Australian. ‘Daardoor werden werknemers blootgesteld aan een serieuze risico om corona op te lopen en te verspreiden.’
Qantas vindt dat Seremetidis niet het juiste protocol heeft gevolgd voor de vakbondsactie die hij heeft ondernomen. De maatschappij wijst erop dat er bovendien ‘geen enkel positief coronageval is vervoerd op onze vluchten uit China’.
De politieke gevolgen voor de Braziliaanse president
Na zes maanden werk en soms stormachtige hoorzittingen heeft de parlementaire onderzoekscommissie (ICC) van de Braziliaanse Senaat over de rol van regering tijdens de pandemie een rapport van twaalfhonderd pagina’s afgeleverd. Dit werd dinsdag 26 oktober goedgekeurd door zeven van de elf senatoren die lid waren van de commissie, waarna ze een minuut stilte in acht namen als eerbetoon aan de 606.000 slachtoffers van covid-19 die in Brazilië zijn geregistreerd.
Het document beveelt de aanklacht van ‘coronascepticus’ aan tegen president Jair Bolsonaro en beschuldigt hem van negen misdaden, waaronder ‘misdaad tegen de menselijkheid’, ‘aanzetten tot misdaad’ en ‘charlatanisme’. Bolsonaro zou de verspreiding van covid-19 hebben aangemoedigd om ‘een vermeende collectieve immuniteit’ te bereiken, legt El País Brasil uit. ‘Het plan was om koste wat kost de economie weer op te starten, door het virus zich te laten verspreiden’, aldus de krant.
Vanaf nu ligt ‘het lot van het rapport in handen van de procureur-generaal van de republiek’
Het ICC roept ook op tot de aanklacht van tachtig andere mensen, waaronder de drie oudste zonen van de extreemrechtse leider, ook politici, evenals ministers en voormalige ministers, hoge ambtenaren, artsen en bedrijfsleiders en het ziekenhuis.
Vanaf nu ligt ‘het lot van het rapport in handen van de procureur-generaal van de republiek’, een bondgenoot van het Braziliaanse staatshoofd, die de misdaden waarvan Jair Bolsonaro wordt beschuldigd zal moeten analyseren, en ‘die van de voorzitter van de Kamer van Afgevaardigden’, die zal moeten bepalen of de leider ‘het misdrijf heeft begaan waarvan hij wordt beschuldigd’, in welk geval de president kan worden onderworpen aan een verwijderingsprocedure.
Desalniettemin zal het hoofd van het lagerhuis ‘minder dan een jaar voor de presidentsverkiezingen nauwelijks gevolg geven aan een afzettingsproces’.
Politiek effect
‘Het verzoek om aanklacht’ van de ultrarechtse president zal boven alles hebben ‘een politiek effect’ hebben, meent Folha de São Paulo, volgens wie ‘de verklaringen en de feiten die door het ICC’ sterke punten zullen vormen in het politieke debat, ook nog in het verkiezingsjaar.
‘Het is mogelijk dat de grote straf voor het gezondheidsbeleid dat Jair Bolsonaro de afgelopen maanden heeft gevoerd, volgend jaar uit de peilingen komt, wanneer de president zich herkiesbaar probeert te stellen.’
Zelf werd de president woensdagochtend geïnterviewd door de proregeringszender Jovem Pan News. Hij beschreef hij het ICC als een ‘maskerade’ en spreekt hij van ‘een ravage’; ‘niet tegen mij, maar tegen het beeld van Brazilië’.
‘Dit beïnvloedt wie wel en niet wil investeren in Brazilië, wie hier wel en niet heen komen, het stelt ons allemaal in slecht daglicht, het beïnvloedt de aandelenmarkt, de prijs van de dollar (…) en zorgt voor inflatie.’
Senaatscommissie velt vernietigend oordeel over president
In een tekst die op dinsdag 19 oktober door de Braziliaanse media, waaronder Folha de São Paulo, is verspreid, beveelt de rapporteur van de senaatscommissie die de aanpak van de coronacrisis in het land onderzoekt, Renan Calheiros, aan om de extreemrechtse president Jair Bolsonaro aan te klagen wegens ‘moord’.
De senator heeft elf aanklachten tegen het staatshoofd opgesteld, waaronder ‘doodslag door nalatigheid’, ‘kwakzalverij’ en ‘misdrijven tegen de menselijkheid’, aldus het dagblad. Het rapport riep ook op tot strafrechtelijke vervolging van eenenzeventig andere mensen, waaronder drie van Bolsonaro’s zonen en huidige en voormalige ministers.
Jair Bolsonaro’s beleid heeft duizenden Brazilianen nodeloos tot een vroege dood veroordeeld
Het 1078 pagina’s tellende document, dat nog kan worden geamendeerd door senatoren, ‘schetst een vernietigend beeld van de nalatigheid, incompetentie en wetenschapsontkenning die volgens velen kenmerkend zijn voor de reactie van de regering Bolsonaro op de gezondheidscrisis die meer dan zeshonderduizend Brazilianen het leven heeft gekost‘, schrijft The Guardian. Jair Bolsonaro’s ‘bewuste en weloverwogen’ beslissing om de aankoop van vaccins uit te stellen, heeft voor duizenden Brazilianen nodeloos tot een vroege dood geleid, aldus het rapport.
Zijn regering negeerde ‘meer dan honderd e-mails van Pfizer’, schrijft The New York Times. In plaats daarvan koos hij ervoor te veel te betalen voor een niet-goedgekeurd vaccin uit India, ‘een contract dat later werd geannuleerd wegens verdenking van corruptie’.
Vanaf het begin van de pandemie heeft Bolsonaro ‘alles gedaan wat hij kon om de dreiging van het coronavirus te bagitaliseren’, aldus de Amerikaanse krant.
‘Als vaccinscepticus viel hij iedereen aan die hem durfde te bekritiseren’
‘Toen landen over de hele wereld maatregelen invoerden en de Braziliaanse ziekenhuizen volstroomden, moedigde hij massabijeenkomsten aan en ontmoedigde hij het dragen van maskers. Als vaccinscepticus viel hij iedereen aan die hem durfde te bekritiseren.’
The New York Times schrijft echter dat het onwaarschijnlijk is dat de president zal worden berecht voor dergelijke aanklachten, die naar verwachting zullen worden ingediend door de procureur-generaal van Brazilië, die is aangesteld door Jair Bolsonaro.
Het heeft zes jaar geduurd, maar Ankara heeft eindelijk het klimaatakkoord van Parijs geratificeerd. Met één beperking, schrijft Climate Change News: ondanks zijn status als ontwikkeld land heeft Turkije eenzijdig besloten de overeenkomst uit te voeren als ontwikkelingsland, waardoor het in theorie toegang zou krijgen tot financiële steun.
Climate Change News meldt ook dat de regering tegelijkertijd de doelstelling om de CO2-uitstoot te beperken tot nul in 2053 heeft goedgekeurd. Nu moeten alleen Iran, Irak, Eritrea, Libië en Jemen het verdrag nog ratificeren.
Tijdens de Olympische Spelen van Tokio werden in totaal vijfentwintig mensen in het ziekenhuis opgenomen vanwege covid-19, in plaats van de aanvankelijk gemelde vijf, aldus de organisatoren vorige week, bericht AsiaOne. ‘De eerste vijf die we rapporteerden, betrof uitsluitend het aantal overzeese gasten dat in het ziekenhuis werd opgenomen’, verklaarde Toshiro Muto, directeur van de Spelen.
Tijdens de Spelen zag Tokio het aantal gevallen stijgen tot 25.000 dagelijkse besmettingen
Het evenement werd grotendeels zonder toeschouwers gehouden. Tijdens de Spelen zag gaststad Tokio het aantal gevallen stijgen tot een recordhoogte van 25.000 dagelijkse besmettingen, maar binnen de hermetisch gesloten bubbel van ruim 50.000 Olympische bezoekers en deelnemers bleef het aantal besmettingen laag met 863 bevestigde positieve gevallen.
Italiaanse pastoor in ongenade na seks- en drugsfeesten
De veertigjarige Italiaanse geestelijke Don Francesco Spagnesi, die halverwege september zijn post als pastoor van de Annunciatie-parochie in Prato in handboeien moest verlaten omdat hij ervan wordt beschuldigd cocaïne en de ‘verkrachtingsdrug’ GBL (de grondstof voor GHB) te hebben ingevoerd en verhandeld, wordt inmiddels verdacht van nog meer kwalijke zaken. Hij zou niet alleen zeker 200.000 euro hebben verduisterd door een greep te doen in de offergaven van zijn gelovigen en in de kas van de Curie, dit alles om zijn drugshandel te financieren, maar het Openbaar Ministerie van Prato onderzoekt nu ook of de priester het toebrengen van zwaar fysiek leed dan wel verwijtbaar onzorgvuldig handelen ten laste kan worden gelegd, bericht Corriere della Sera.
Don Francesco is namelijk hiv-positief en hij zou seks- en drugsfeesten hebben georganiseerd waaraan hij zelf ook deelnam, zonder dat de andere feestvierders van zijn besmetting op de hoogte waren. Zijn ‘verloofde’ Alessio Regina, die eveneens is gearresteerd voor drugshandel, heeft dit het OM laten weten.
De van cocaïne en GLB vergeven feesten van Don Francesco en Alessio werden bezocht door artsen, managers, ondernemers en bankiers die online werden geronseld, ook al beweert het tweetal dat het slechts om ‘intimi’ ging. De feesten vonden frequent plaats en telden soms meer dan tweehonderd deelnemers.
Don Francesco zou, ondanks dat hij hiv-positief is, aan onbeschermde seks hebben gedaan
Op de vraag aan Don Francesco of hij, ondanks dat hij hiv-positief is, aan onbeschermde seks had gedaan, zou hij ja hebben gezegd tegen het OM. Het is nog niet bekend of Spagnesi daadwerkelijk iemand heeft besmet, maar het lijkt erop dat enkele van de deelnemers aan de feesten positief hebben getest op hiv. Onderzocht wordt nu of die besmettingen te traceren zijn naar Spagnesi.
Federico Fabbo, de advocaat van de in ongenade gevallen pastoor, ziet vooralsnog alleen maar ‘hypothesen’ over de handel en wandel van zijn cliënt en wijst erop dat de hiv-status van Don Francesco een bekend feit was.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
