Hij meent zich de onafhankelijkheidsdag uit 1919 te herinneren
De Afghaanse man Aqel Nazir kan zich niet veel meer herinneren. Wel denkt hij dat hij 140 jaar oud is. Dat vertelde hij aan TOLOnews. Nazirs familie wil graag dat zijn leeftijd geverifieerd wordt.
Nazir herinnert zich de onafhankelijkheidsdag in 1919. Destijds was koning Amanullah Khan aan de macht. ‘Ik was in het paleis met koning Amanullah Khan. Ik was toen ouder dan 30. Ik zei dat de Britten waren gevlucht en op hun knieën lagen. Iedereen was blij en bedankte Koning Amanullah Khan voor het verjagen van de Britten.’
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De oude man komt uit een grote familie van meer dan honderd mensen. Abdul Hakim Sabari, zijn kleinzoon, benadrukt een verificatie van zijn grootvaders leeftijd te willen: ‘We willen de regering vragen om de leeftijd van onze grootvader te confirmeren met een identiteitsbewijs, om te bevestigen dat hij 140 jaar oud is.’
‘We zijn van plan om een groep mensen van de burgerlijke zaken te sturen om de leeftijd van deze bejaarde man vast te stellen, die mogelijk 140 jaar is. Als dit wordt bevestigd door documenten of beoordelingen, zullen we eraan werken om hem te registreren als de oudste persoon ter wereld,’ zei de woordvoerder van de gouverneur van Khost, de woonplaats van Nazir.
Landen zetten babybonussen, gesubsidieerde kinderopvang en ouderschapsverlof in om het snel dalende vruchtbaarheidscijfer weer omhoog te krijgen – grotendeels zonder resultaat. Hoe overtuig je mensen om meer kinderen te krijgen?
Sophia en haar partner aarzelen al vijf jaar over het krijgen van kinderen. Ze maken zich zorgen over de impact van de mensheid op de biodiversiteit en de klimaatverandering en over wat de toekomst voor ons in petto heeft.
‘Het gaat ons om twee dingen,’ zegt Sophia, een communicatiespecialist die liever niet haar volledige naam geeft. ‘Aan de ene kant: in hoeverre draagt een kind bij aan de mondiale [klimaat]crisis? Daarnaast gaat het erom hoe haar of zijn leven eruit zou komen te zien. Het verlies van de biodiversiteit raakt me diep. Ik denk veel na over de toekomst en dus ook over de toekomst van mijn kind.’
De angst voor klimaatverandering maakt dat stellen minder kinderen krijgen. Ongeveer een op de vijf vrouwelijke klimaatwetenschappers geeft aan door de klimaatcrisis geen of minder kinderen te willen.
Simpelweg onvoldoende
Het klimaat is niet de enige reden voor wat door regeringen en kranten een baby-, bevolkings-, vruchtbaarheids-, vergrijzings-, demografische of economische crisis wordt genoemd. Ook de kosten van levensonderhoud, huisvestingsproblemen en een gebrek aan kansen spelen een rol. Het resultaat is dat overheden over de hele wereld bezorgd zijn dat vrouwen simpelweg onvoldoende baby’s krijgen.
Volgens Elon Musk vormen dalende geboortecijfers een groter risico voor de beschaving dan de opwarming van de aarde. Er bestaat dan ook een groeiende beweging van zogeheten pronatalisten, die ‘veel kinderen’ willen krijgen om de wereld te redden.
Het is vrij duidelijk dat vrouwen die beter opgeleid en geëmancipeerder zijn en een betere toegang hebben tot anticonceptie, minder kinderen krijgen. Wat nog onbekend is, is hoe je ze kunt overtuigen om er meer te krijgen. Goedkopere kinderopvang? Flexibelere werkplekken? Meer hulp van de mannen? Betaalbare woningen? Meer optimisme over de toekomst?
Het rapport stelt dat ‘vrouwen tegenwoordig gemiddeld één kind minder krijgen dan rond 1990’
Statistieken tonen aan dat de meeste landen inmiddels onder het vervangingspercentage zitten. Dat bedraagt 2,1 kind per vrouw; genoeg om de bestaande bevolking te vervangen, met een kleine buffer.
Vijf decennia geleden leidde het boek The Population Bomb van Paul Ehrlich en Anne H. Ehrlich tot mondiale angst voor ‘massale hongersnood’ op een ‘stervende planeet’ als gevolg van overbevolking. Nu waarschuwen experts dat de vruchtbaarheidscrisis zorgt voor een afname van het aantal jongeren dat een toenemende vergrijzende bevolking moet ondersteunen, en gooien paniekerige regeringen over de hele wereld hier geld tegenaan.
In maart veroorzaakte een artikel in TheLancet een nieuwe golf van krantenkoppen die waarschuwden voor catastrofes. Een grootschalig onderzoek naar vruchtbaarheid, uitgevoerd in 205 landen in de periode 1950-2021, van het Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) van de Universiteit van Washington, stelde vast dat de wereld een ‘toekomst met lage vruchtbaarheid’ te wachten staat.
Volgens het IHME-onderzoek zal in 2050 meer dan driekwart van de landen onder het vervangingspercentage zitten. In 2100 zal dit 97 procent zijn. De enige landen die tegen die tijd naar verwachting een percentage van meer dan 2,1 zullen hebben zijn Samoa, Somalië, Tonga, Niger, Tsjaad en Tadzjikistan.
Pronatalistisch beleid
Plaatsen met lage inkomens en hogere vruchtbaarheidscijfers – zoals Afrika ten zuiden van de Sahara, waar tegen 2100 naar verwachting ruim de helft van de geboorten zullen plaatsvinden – hebben behoefte aan betere toegang tot voorbehoedsmiddelen en onderwijs voor vrouwen, aldus de onderzoekers. Landen met lage vruchtbaarheid en hogere inkomens, zoals Zuid-Korea en Japan, hebben behoefte aan vrije immigratie en beleid om ouders te ondersteunen.
In het onderzoek werd ook gekeken naar het bestaande beleid om het krijgen van kinderen te bevorderen, zoals gratis kinderopvang, beter ouderschapsverlof, financiële prikkels en arbeidsrechten. Maar de bevindingen suggereren dat zelfs dit soort beleid de vruchtbaarheidscijfers niet omhoog krijgt tot het vervangingsniveau. Wel ‘kunnen [deze maatregelen] voorkomen dat sommige landen naar een extreem laag vruchtbaarheidsniveau zakken’.
Historische vergrijzing Japan
Behalve de dalende kinderwens speelt er ondertussen ook nog een ander probleem. Uit een grootschalige meta-analyse blijkt dat de spermaconcentratie bij mannen wereldwijd in rap tempo afneemt. De gemiddelde waarde daalde tussen 1973 en 2018 van 101 naar 49 miljoen per milliliter, wat volgens onderzoeker Shanna Swan wijst op ‘subfertiliteit’. De afname versnelt bovendien: van 1,16 % per jaar vóór 2000 naar 2,64 % sinds 2000, schrijft Le Monde.
De oorzaak ligt volgens onderzoekers in een combinatie van leefstijlfactoren (zoals roken, obesitas en stress) en chemische vervuiling, zoals weekmakers en pesticiden. ‘Onze resultaten zijn de kanarie in de kolenmijn,’ waarschuwt epidemioloog Hagai Levine. Nieuw is dat de achteruitgang nu ook wordt vastgesteld in Afrika, Zuid-Amerika en Azië – een wereldwijd fenomeen dus. Onderzoekers pleiten voor actie, maar beleidsmaatregelen blijven uit. Volgens Swan gaat ook de vrouwelijke vruchtbaarheid achteruit, maar daar is minder aandacht voor omdat eicellen moeilijker te tellen zijn. De afname van spermakwaliteit hangt bovendien samen met andere problemen, zoals zaadbalkanker en aangeboren afwijkingen.
(Zie ook 360-editie 215)
Volgens Natalia V. Bhattacharjee, medeauteur van het onderzoek, zullen de trends ‘de wereldeconomie en het internationale machtsevenwicht volledig (…) hervormen en een reorganisatie van samenlevingen noodzakelijk maken’. Bhattacharjee waarschuwt ook dat sommige landen zouden kunnen proberen ‘drastischere maatregelen te rechtvaardigen’ om het recht op abortus te beperken.
Ondertussen worden in Taiwan, waar het vruchtbaarheidscijfer inmiddels is gedaald tot 0,86, scholen gesloten. In Japan, waar het vruchtbaarheidscijfer 1,21 bedraagt, overtreft de verkoop van incontinentieproducten voor volwassenen inmiddels de verkoop van luiers. In Griekenland, waar het vruchtbaarheidscijfer 1,26 bedraagt, is in sommige dorpen al jaren geen kind meer geboren en worden mensen aangespoord om zes dagen per week te werken. En in Zuid-Korea, met vruchtbaarheidscijfer 0,72, zal de bevolking naar verwachting tegen 2100 zijn gehalveerd. Het vruchtbaarheidscijfer in Australië bereikte in 1961 een piek van 3,5. In 1975 – niet lang nadat de belasting op de anticonceptiepil was afgeschaft – was het gedaald tot het vervangingsniveau (2,1), en nu staat het op 1,6.
Zelfs Scandinavische landen, met hun focus op gendergelijkheid en ouderschapsverlof, ervaren een afnemende vruchtbaarheid
Die dip in de jaren zeventig was te danken aan de pil, zegt Liz Allen, demograaf en docent aan het Centre for Social Research and Methods van de Australian National University, maar ook aan andere grote maatschappelijke veranderingen rond gendergelijkheid, waarbij vrouwen steeds beter opgeleid werden, steeds meer gingen werken en het makkelijker werd om te scheiden.
Er zijn mensen die besluiten dat ze geen kinderen willen. Er zijn vrouwen die het krijgen van kinderen uitstellen en uiteindelijk, omdat hun vruchtbaarheid afneemt, minder kinderen krijgen. En in Australië en andere ontwikkelde landen is er veel minder sprake van tienerzwangerschappen, wat over het algemeen als een goede zaak wordt beschouwd, maar eveneens bijdraagt aan een lager vruchtbaarheidscijfer.
Regeringen in de hele OESO – en in toenemende mate ook in de ontwikkelingslanden – proberen op allerlei manieren de vruchtbaarheid te bevorderen.
De meeste landen met een lage vruchtbaarheid kennen een vorm van zwangerschapsverlof. Vele hebben gesubsidieerde kinderopvang en een of andere vorm van kinderbijslag, en iets meer dan de helft van de landen heeft flexibele werkuren of belastingvoordelen voor gezinnen met kinderen, aldus de Verenigde Naties. Maar zelfs de Scandinavische landen, met hun focus op gendergelijkheid, ouderschapsverlof en sociale diensten, ervaren een afnemende vruchtbaarheid.
In China is de ‘eenkindpolitiek’ veranderd in een ‘driekindbeleid’, in combinatie met betere gezondheidszorg voor moeders en verminderde toegang tot abortus. Japanse politici proberen elkaar te overtreffen in hun pronatalistische beleid, met onder andere subsidies, gratis kinderopvang, betere werkzekerheid en steun voor vruchtbaarheidsbehandelingen. En de Zuid-Koreaanse regering heeft meer dan 200 miljard dollar uitgetrokken om gezinnen te ondersteunen bij het krijgen van kinderen.
Maar het werkt allemaal niet. De beste bedoelingen hebben niet zozeer geleid tot een babyboom als wel tot sporadische ‘babybumps’.
Succesvolgorde
Neem bijvoorbeeld de Australische babybonus, geïntroduceerd door de toenmalige minister van Financiën Peter Costello met de aansporing: ‘Eén voor mama, één voor papa, en één voor het land.’
De maatregel had enig effect, maar deskundigen beschrijven de stijging van de vruchtbaarheid meer als een kortstondige opleving. Dat heeft landen als Rusland, Griekenland en Italië er niet van weerhouden ook babybonussen in te voeren.
Jennifer Sciubba, een Amerikaanse demograaf, politicoloog en auteur van 8 Billion and Counting: How Sex, Death and Migration Shape Our World, sprak in de Ezra Klein-podcast over het complexe samenspel van factoren die van invloed zijn op onze kinderwens. Wie de ‘succesvolgorde’ wil aanhouden – eerst een opleiding, dan een goede baan, een huis en wat spaargeld – stelt het krijgen van kinderen uit. En hebben mensen eenmaal meer geld, dan verlangen ze ook naar andere dingen in hun leven, waar kinderen afbreuk aan kunnen doen: uit eten, op vakantie, een goede nachtrust.
Het hebben van meer dan twee kinderen kan onvoorstelbaar intensief, zwaar en duur lijken, zegt ze, maar het gaat nooit alleen om het geld. Hoe zit het met steun van de familie en de mensen in je omgeving? Religie? En logistieke zaken, zoals een nieuwe auto waar voldoende autostoeltjes in passen?
In Oost-Azië, aldus Sciubba, verspreidt zich [onder vrouwen] het idee dat ‘je niet langer hoeft te trouwen om een goed leven te leiden’. ‘Het huwelijk zou je zelfs kunnen verstikken vanwege de genderverhoudingen binnen de relatie,’ aldus Sciubba.
Ze vraagt zich af hoeveel de staat hier daadwerkelijk tegen kan doen. Zo is er ook nog de heersende cultuur; in Zuid-Korea bestaat bijvoorbeeld betaald vaderschapsverlof, maar daar wordt geen gebruik van gemaakt.
Hongarije heeft onder Viktor Orbán gratis ivf, belastingvoordelen en leningen tegen lage rente aangeboden aan gezinnen met kinderen, en hoewel het vruchtbaarheidscijfer wel omhoog is gegaan, zijn deze maatregelen ook een dekmantel voor nationalistische identiteitspolitiek en gaan ze gepaard met beperkingen op anticonceptie en abortus.
‘Je kunt individuele rechten wegnemen’ om de vruchtbaarheidscijfers te verhogen, zegt Sciubba. ‘Daar ben ik niet voor.’ Ze wijst op het voorbeeld van de Roemeense Nicolae Ceaușescu, de dictatoriale communistische leider die eind jaren zestig aan de macht kwam. Hij probeerde het vruchtbaarheidscijfer te verhogen door anticonceptie te verbieden, evenals abortus voor vrouwen onder de veertig met minder dan vier kinderen. Dit leidde ertoe dat vrouwen doodgingen aan een bevalling of abortus ‘in de achtertuin’ en de weeshuizen vol raakten met achtergelaten baby’s.
‘Je zag het aantal geboorten toenemen… zolang hij de druk erop hield. Daarna ging het weer omlaag,’ zegt Sciubba.
De drie belangrijkste factoren zijn de kosten, werkzekerheid en ‘iemand om van te houden’
Uit een onderzoek uit 2022, uitgevoerd door de Australian National University voor het bevolkingscentrum van de federale overheid, bleek dat financiële prikkels zoals de babybonus en het gezinsbelastingvoordeel een positief effect kunnen hebben op de vruchtbaarheid. ‘Maar dat effect is meestal klein, omdat deze subsidies slechts een klein deel van de totale directe kosten van kinderen dekken,’ aldus het rapport.
De babybonus lijkt het aantal geboorten tijdelijk met ongeveer twee procent te hebben verhoogd. Andere maatregelen, waaronder betere kinderopvang en beter ouderschapsverlof, kunnen allemaal wel iets uitrichten, maar lossen het probleem niet op. De drie belangrijkste factoren die verband houden met de beslissing om al dan niet kinderen te krijgen, zo bleek uit het ANU-onderzoek, zijn de kosten, werkzekerheid en ‘iemand om van te houden’.
Allen zegt dat er rond 2054 waarschijnlijk sprake zal zijn van een natuurlijke bevolkingsafname – meer sterfgevallen dan geboorten. Immigratie zal dus belangrijker worden dan ooit om tekorten op de arbeidsmarkt op te vullen en economische groei te stimuleren. Om huizen en wegen te bouwen. In Australië wordt immigratie gebruikt om het lage vruchtbaarheidscijfer te compenseren, maar erg soepel gaat beleid op dat gebied niet.
Poortwachters
Zonder oplossingen voorhanden, zegt Allen, vormt zich ook een ethisch probleem. Vrouwen wordt gevraagd om de kinderen te krijgen, voor de ouderen te zorgen, deel te nemen aan de arbeidsmarkt en het onbetaalde werk thuis te doen. En jongeren pikken dat niet langer, zegt ze.
Allen vertelt dat vrouwen in Australië al ten tijde van de kolonisatie onder druk werden gezet om de last van de demografische ‘crisis’ te dragen. Deze strategie maakte deel uit van het verdrijven van de oorspronkelijke bevolking en het creëren van een Europese buitenpost, zegt ze: ervoor zorgen dat de ‘juiste vrouwen’ zich voortplantten.
De oplossing van de elite
Nu de geboortecijfers wereldwijd in vrije val zijn, willen ‘pronatalisten’ in Silicon Valley die daling een halt toeroepen door zo veel mogelijk baby’s te krijgen.
In reactie op dalende geboortecijfers omarmen sommige rijke en hoogopgeleide mensen het pronatalisme – de overtuiging dat het krijgen van kinderen cruciaal is voor het voortbestaan van de mensheid. In Silicon Valley groeit deze beweging, schrijft The Telegraph, met steun van techondernemers, denkers en wetenschappers. Ze maken zich zorgen dat moderne samenlevingen kinderen ontmoedigen, terwijl juist verantwoordelijke, intelligente mensen zich zouden moeten voortplanten.
Het Amerikaanse echtpaar Simone en Malcolm Collins is het gezicht van deze trend. Ze stichtten Pronatalist.org om gezinnen te steunen die veel kinderen willen. Hun missie: een diverse, ethische gezinscultuur stimuleren als alternatief voor autoritaire of patriarchale oplossingen.
Tegenstanders uiten zorgen over verborgen racisme en nieuwe vormen van eugenetica, waarbij genetische selectie mogelijk leidt tot sociaal wenselijke baby’s. Voorstanders benadrukken dat het vrijwillig is en gericht op kansen maximaliseren, niet op perfectie. Elon Musk, een van de rijkste mensen in het heelal, die tien kinderen heeft bij drie verschillende vrouwen, is ongetwijfeld de beroemdste persoon met pronatalistische ideeën.
Tegenover ‘pronatalisme’, de algemene term voor overheidsbeleid dat erop is gericht het geboortecijfer op te krikken, staat ‘antinatalisme’: het idee dat het verkeerd is om een nieuwe mens op de wereld te zetten als het onwaarschijnlijk is dat die een goed leven zal hebben. De Voluntary Human Extinction Movement (VHEMT) gaat nog een stap verder: aanhangers pleiten ervoor dat mensen vrijwillig stoppen met voortplanten, zodat de mensheid uiteindelijk uitsterft – als een manier om de planeet en andere levensvormen te beschermen.
‘In de loop der tijd hebben we varianten van dezelfde aansporing gezien. Denk aan leuzen als “voortplanten of vergaan” (“populate or perish”), “Ga liggen en denk aan Engeland”, “Eén voor mama, één voor papa en één voor het land”, “De juiste vrouwen krijgen niet genoeg baby’s, de verkeerde vrouwen krijgen er te veel”,’ zegt Allen.
‘De schuld wordt bij vrouwen gelegd; ze worden gezien als hedonistisch en egoïstisch als ze geen kinderen krijgen.’
Ze wijst op een onderzoek uit 1944 naar de Australische geboortecijfers, waarin vrouwen voor het eerst hun zegje mochten doen. Als reactie op (de zoveelste) oproep aan vrouwen om zich voort te planten of te vergaan, uitte een vrouw haar frustratie over de last die op haar schouders werd gelegd. ‘Jullie mannen kunnen vanuit je luie stoel dit soort uitspraken doen,’ zei ze. ‘Nou, ik heb me voortgeplant én ben vergaan, in de kou.’
Sophia is nu zwanger, in de beginfase. Dat is de reden dat ze niet haar volledige naam wil gebruiken. ‘Ik was er vrij zeker van dat ik geen kinderen wilde. Daarbij speelde levensstijl een grote rol. Het verandert je leven als je verantwoordelijk bent voor een ander mens. Uiteindelijk was het een zeer egoïstische beslissing… daar kom ik voor uit. Ik wilde die extra diepgang in mijn leven. Maar het was geen makkelijke beslissing voor mijn partner en mij… het was nogal een bevalling, pun intended. Uiteindelijk besloten we dat dit was wat we wilden in ons leven.’
Een bedrijf in Zuid-Duitsland organiseert lsd-trips voor mensen die in de knoop zitten. Voor 1600 euro slikken ze een geel pilletje dat hun bewustzijn zal verruimen en belooft antwoorden te geven op grote levensvragen.
De reis naar het universum begint op de bovenste verdieping van een industriegebouw. Tussen kantoren en een zes verdieping-hoge parkeerplaats ligt hier in Stuttgart-Vaihingen een yogastudio. We zitten in een lichte kamer op matrassen, in het midden van de kamer staan kaarsen en een vaas met Gerbera’s. de lucht ruikt naar geurstokjes en op de achtergrond klinkt meditatieve muziek. Met zachte stem zegt een begeleider: ‘U mag nu aan uw reis beginnen.’ Er worden een paar nerveuze blikken uitgewisseld en dan slikken we allemaal een geel pilletje met de grootte van een speldenknop.
De naam van de begeleider van deze sessie is Jeanna, en haar zin over deze trip is zeer bewust geformuleerd. Niemand moet hier officieel aangemoedigd worden om drugs te nemen. Maar dat is wel wat we zojuist hebben gedaan.
De tabletten die nu in onze magen aan het oplossen zijn bevatten elk 225 microgram aan lsd, of om preciezer te zijn: een chemische modificatie daarvan. Deze heeft de komende acht uur hetzelfde effect op het lichaam, maar in tegenstelling tot het origineel valt deze versie niet onder de Opiumwet. De pil is officieel erkend als ‘onderzoeksmiddel’. De aanbieder van deze tweedaagse kuur is een bedrijf dat Modernmind heet en dat ons de pillen van tevoren met de post toestuurde ‘voor onderzoek’. We hebben ze zelf meegebracht en slikken ze op eigen risico, zoals vermeld in het contract.Dit weekend wordt mogelijk gemaakt door een gigantische juridische loophole, waar de organisatoren de SZ-auteur inzicht in geven.
Zeventig jaar geleden
Na tientallen jaren in de vergetelheid te hebben geleefd, beleven psychedelica sinds enkele jaren een renaissance. Het zijn niet langer alleen hippies of visionairs zoals Steve Jobs die zweren bij paddo’s en lsd. Het zijn nu vooral psychiaters die de voordelen van geestverruimende middelen propageren: lsd of psilocybine, mdma of ketamine zijn veelbelovende middelen tegen angstaanvallen, zware depressie of posttraumatische stressstoornis. Sommige psychiaters hopen zelfs op een revolutie – maar daarvoor zijn de gegevens nog niet toereikend.
De stoffen zijn lichtelijk chemisch gemodificeerd en daarom legaal. De wetenschap pakt hiermee een draad op van zeventig jaar geleden. In de jaren 1950 bracht het Zwitserse farmaceutische bedrijf Sandoz het door Albert Hofmann ontdekte lsd op de markt als het geneesmiddel Delysid. Volgens de bijsluiter diende het ‘voor mentale ontspanning tijdens analytische psychotherapie’. Nadat echter Harvard-professor Timothy Leary en vervolgens de Amerikaanse hippiebeweging de stof ontdekten en er een beweging omheen creëerden, verklaarde de regering van Nixon de stof illegaal. Veel andere landen over de hele wereld volgden dit voorbeeld.
Aangezien dit nog steeds bijna overal het geval is – uitzonderingen worden alleen gemaakt voor strikt gecontroleerde klinische proeven, vooral in Zwitserland – heeft zich in de schaduw van de hype een business ontwikkeld. Vindingrijke start-ups brengen nieuwsgierige mensen in contact met de licht chemisch gemodificeerde en dus legale stoffen of bieden reizen onder begeleiding aan. In de meeste gevallen vinden die in Nederland plaats, waar bepaalde soorten paddo’s zijn toegestaan.
Modernmind is het enige bedrijf in Zuid-Duitsland dat zijn klanten elk weekend meeneemt op lsd-trips onder begeleiding. Het huurt een studio, hangt er spiegels en doeken op, boekt kamers voor iedereen in een hotel ernaast, zorgt voor hapjes en drankjes en laat de deelnemers de klok rond verzorgen door getrainde begeleiders.
Ondertussen zetten we onze slaapmaskers op en kruipen we gezellig op de matrassen. Volgens de belofte van het bedrijf staan ons ‘diepgaande inzichten in het leven’ en in onszelf te wachten.
Op deze zaterdagochtend zijn we met zestien mensen, voornamelijk vrouwen. De zeven ‘verzorgers’ zijn ook vrouwen, waarvan sommige psychologen. Een van hen heeft alle deelnemers van tevoren telefonisch ‘gescreend’: mensen met eerdere psychische aandoeningen of een familiegeschiedenis van schizofrenie mogen geen lsd nemen. Volgens Modernmind nemen slechts drie van de vier geïnteresseerden daadwerkelijk deel aan de retraite.
Maar wie zijn het precies die 1600 euro inclusief hotel en maaltijden voor dit weekend hebben betaald? Ze komen uit Noord-Duitsland en Berlijn, Beieren, Oostenrijk en Zwitserland. Ze zijn tussen de 39 en 56 jaar oud, wonen in kleine steden en metropolen. Bijna niemand gebruikt hier drugs. Bijna iedereen heeft gestudeerd, sommigen zijn gepromoveerd, een enkeling volgt momenteel een opleiding tot sjamaan. Tijdens de ochtendbijeenkomst spraken de meesten over hun zoektocht naar zichzelf en klaagden ze over een zware werklast. Sommigen hebben volwassen kinderen, anderen bewegen zich in een lappendekengezin.
Niemand is hier voor zijn plezier. Iedereen is op zoek naar verandering
Grofweg zitten hier mensen uit de middenklasse van middelbare leeftijd die uiteraard gehavend zijn door het leven in de eenentwintigste eeuw en met prangende vragen over het leven zitten. Want niemand is hier voor zijn plezier. Iedereen is op zoek naar verandering.
Jeanna, de retraiteleider, heeft onze geheime verlangens, onze diepgewortelde zorgen en angsten beschreven als een strandbal die voortdurend door ons bewustzijn onder het wateroppervlak wordt geduwd. ‘Vandaag kun je ze loslaten en voelen wat daar eigenlijk sluimert,’ zegt ze. ‘Laat je beoordelingsnormen hier achter,’ is Jeanna’s belangrijkste advies: ‘Dat heb je niet nodig tijdens de reis.’
Het belangrijkst is de ‘intentie’ van de reis. Dus voordat we de pil namen, zaten we in een kring en lazen we voor wat ieders voornemen was: een van ons wilde ‘eindelijk van zichzelf houden met elke cel [van het lichaam]’. Een ander wil zichzelf vergeven voor het mislukken van haar huwelijk. Weer een ander wil haar innerlijke woede tot op de bodem uitzoeken. Iemand wil opener en zelfverzekerder zijn, iemand anders wil na twintig jaar werken ontdekken wat het leven nog meer te bieden heeft. Het woord ‘vicieuze cirkel’ valt meerdere keren. En de eersten zijn al aan het snikken. Aan het eind van het weekend heeft iedereen in de groep meerdere keren gehuild, inclusief Jeanna en ik.
Je loopt hier als deelnemend verslaggever tegen grenzen aan. Sommige dingen kun je immers door de ogen van een professionele scepticus bekijken: spiritueel ontkoppelde high performers zijn dit weekend, voor een hoog bedrag, op zoek naar diepere antwoorden die het recente kapitalisme niet meer kan bieden. En ja, terwijl we ons bewustzijn verruimen, wordt er inheemse panfluitmuziek gedraaid – afgespeeld via het uitbuitende platform Spotify. En ja, één deelnemer arriveert daadwerkelijk met een zakelijke trolleykoffer voor de innerlijke ontdekkingsreis. En ja, als we ’s avonds beneden komen en nog steeds helemaal ontroerd zijn, brengt de voedselbezorgdienst veganistische wok-groenten in wegwerpverpakking. De cynische krantentekst zou zichzelf schrijven.
Dat zou echter geen recht doen aan de diepte van de ervaring die ik dit weekend zelf heb. Zelfs nu het al even geleden is, moet ik wat hier gebeurt omschrijven als existentieel. Hoe afgezaagd het ook klinkt, achteraf ben ik niet meer dezelfde als ervoor. En hetzelfde geldt voor de meeste van mijn medereizigers, die elkaar van tevoren niet kenden en weken later nog steeds elke dag in een WhatsApp-groep met elkaar praten over hun gedachten en gevoelens, alsof ze al tientallen jaren bevriend zijn.
De oprichter van Modernmind had een soortgelijke ervaring toen hij voor het eerst psychedelica nam. Zijn naam is Konstantin Neumann, hij is zevenentwintig en was niet bij de retraite zelf. Voorheen was hij een competitieve gewichtheffer en hij heeft een keurig kort kapsel in het videogesprek met de SZ. Tijdens zijn bachelor biotechnologie richtte hij een succesvol bedrijf op voor eetbare drinkrietjes – hij was toen negentien. Toen een zakenpartner hem een psychedelicaretraite in Nederland aanbood, realiseerde Neumann zich dat de prestatiementaliteit waarmee hij was opgegroeid hem in een impasse had gemanoeuvreerd: ‘Ik had dit perspectief op mijn leven nog niet eerder gehad,’ zegt Neumann. De reis was ‘absoluut wereldschokkend’ voor hem. Hij verkocht het rietjesbedrijf en begon de wereld rond te reizen.
Verbazingwekkende successen
Hij ziet zijn nieuwe bedrijf als een pionier op het gebied van psychedelische therapie. Voor hem is het slechts een kwestie van tijd voordat stoffen als lsd, psilocybine of mdma ook officieel zijn toegestaan voor therapeutische doeleinden. Tot die tijd wil hij de vraag van mensen naar psychedelische ervaringen tijdelijk bevredigen met stoffen uit het legale grijze gebied.
De Duitse psychiater Felix Müller organiseert al jaren lsd-trips voor therapeutische doeleinden – hij is hoofd van de afdeling Substance-Assisted Therapy van het University Hospital Basel, dat wereldwijd als pionier op dit gebied wordt beschouwd. Per e-mail benadrukt hij hoe belangrijk deskundige begeleiding is tijdens zo’n trip: ‘De meeste mensen hebben baat bij een veilige en competente omgeving tijdens deze ervaringen.’ Het confronteren van innerlijke angsten is immers niet altijd gemakkelijk. ‘Tot op zekere hoogte maakt deze confrontatie echter ook deel uit van deze behandelingen.’
Hoewel Müller vanuit zijn dagelijkse werk bekend is met de verbazingwekkende successen die worden behaald door het gebruik van psychedelica, kan hij als arts dergelijke reizen met particuliere aanbieders en chemisch gemodificeerde stoffen niet aanbevelen: ‘Er is geen enkele kwaliteitscontrole en deze aanbiedingen bevinden zich in een juridisch grijs gebied.’ Andreas Meyer-Lindenberg, voorzitter van de Duitse Vereniging voor Psychiatrie en Psychotherapie, Psychosomatiek en Neurologie, raadt ze ook af toen hij er door de SZ naar werd gevraagd: ‘Zelfs bij mensen zonder reeds bestaande aandoeningen kan het innemen van psychedelica leiden tot langdurige psychotische symptomen die vervolgens psychiatrische behandeling vereisen. Dit kan niet worden gegarandeerd tijdens een retraite.’
Ik ervaar waarschijnlijk wat lsd-pionier Timothy Leary ‘ego-dood’ noemde
Mijn ervaring begint met een zacht tintelend gevoel in mijn armen. Geometrische patronen beginnen zich voor mijn gesloten ogen af te tekenen en veranderen uiteindelijk in inktvisarmen. Al snel zie ik de andere deelnemers slechts als schimmige reisgenoten. Na ongeveer een uur zie ik tot mijn verbazing, maar niet tot mijn schrik, dat mijn lichaam in stof uiteenvalt en door de wind wordt meegevoerd. Ik word, en ik vind het moeilijk om dit in de krant te schrijven, een met het universum.
Ik ervaar waarschijnlijk wat lsd-pionier Timothy Leary ‘egodood’ noemde: de afbrokkeling van het ego, het verlies van een gevoel van tijd en ruimte. Deze ervaring is slechts even beangstigend voor me; daarna is het ongelooflijk troostend. In volmaakte mentale helderheid ervaar ik de eindigheid van het leven, de terugkeer naar een staat van oneindigheid. Op een gegeven moment speelt er een lied op de achtergrond waarin een zangeres vurig zingt over de ‘Pachamama’, Moeder Aarde, in wie veel inheemse volken van Zuid-Amerika geloven. Op een gegeven moment begint een deelneemster naast me hevig te huilen. Ze wordt omhelsd door Jeanna en een collega. Ik voel haar pijn, alsof we samen een groot lichaam delen.
Af en toe gluur ik onder mijn slaapmasker vandaan. De verzorgers lopen langzaam op en neer in het midden van de kamer, zingen en trommelen zachtjes en spelen met een bamboe rammelaar – en op dit moment is dat zonder twijfel het enige zinnige dat iemand ooit heeft gedaan.
Wat volgt is een soort innerlijke parabolische vlucht door kleuren en vormen, ik zie beschavingen in snel tempo opkomen en neergaan, ontmoet lang overleden familieleden en vergeten kennissen. Als ik naar mijn handen kijk, zijn het de knokige poten van een honderdjarige, en even later de handen van een kind.
Tussendoor noteer ik een paar zinnen in mijn notitieblok: ‘Alle gevoelens zijn al eens eerder gevoeld.’
‘Met welk deel van mijn lichaam hoor, voel en proef ik eigenlijk ECHT?’
‘Er is alleen liefde. De rest hebben we verzonnen.’
De lege kantoorgebouwen en de parkeergarage ernaast lijken nog zinlozer dan gisteren.
Vele uren later, als de meesten van ons weer geland zijn, drinken we thee. Een bord met druiven en appelstukjes doet me bijna weer huilen: ze smaken als het eerste fruit van mijn leven.
De volgende dag ontmoeten we elkaar weer in de yogaruimte. De ervaring moet worden besproken en gecategoriseerd. Psychologen vergelijken lsd-trips vaak met een sneeuwstorm in de hersenen. Net als in een skigebied worden oude, ingesleten sporen en patronen bedekt door verse sneeuw. Je kunt plotseling weer nieuwe sporen graven.
De zogenaamde integratie achteraf is een van de belangrijkste onderdelen van een begeleide trip: hier wordt de basis gelegd voor de verse sneeuw in de hersenen om op de lange termijn tot nieuwe inzichten te leiden. In kleine groepjes praten we over de gevoelens en angsten van de vorige dag. Aan het eind wordt ons gevraagd onszelf zo lang mogelijk in de ogen te kijken met een handspiegeltje. Een oefening in zelfliefde.
Dan, in de vroege uren van zondagmiddag, scheiden onze wegen. De lege kantoorgebouwen en de parkeergarage ernaast lijken nog betekenislozer dan gisteren. Maar met het vers besneeuwde bewustzijn is het ook op de een of andere manier ontroerend: kan het contrast tussen de menselijke nietigheid en de troostende oneindigheid die we net hebben ervaren duidelijker zijn dan hier in het industriegebied van Vaihingen, waar we morgenochtend weer zullen zwoegen voor het bruto nationaal product? Die gedachte zal me nog wel even bijblijven: kantoren, bazen, overuren, parkeerplaatsen. Dat hebben we allemaal bedacht.
Ondanks hardnekkige scepsis groeit de medische interesse in hypnotherapie langzaam. Hersenonderzoek en klinische studies tonen steeds overtuigender aan dat hypnose mogelijk een effectief middel is tegen pijn en psychische klachten.
Het zijn goede tijden voor de hypnosebusiness. Op YouTube bieden kanalen zoals UltraHypnosis video’s met kaarsen, wervelende patronen en langzame voice-overs, met titels als ‘Hypnosis to Declutter your Mind Before Deep Sleep’ [Hypnose om je hoofd leeg te maken voor een diepe slaap]. Sommige hebben tientallen miljoenen views. Op een recente conferentie van hypnose-experts in Californië wees David Spiegel, een van de sprekers, op het succes van zijn hypnose-app Reveri, die er het afgelopen jaar meer dan 214.000 gebruikers bij heeft gekregen, en in totaal 650.000 gebruikers telde sinds de lancering in 2020.
Het internet staat vol met dubieuze ‘wellness’-rages, van een koud dompelbad tot detoxvoetbaden. Maar Spiegel, psychiater aan de Stanford University, is niet zomaar een influencer. Hij maakt deel uit van een kleine, maar groeiende groep artsen en onderzoekers die vinden dat hypnotherapie, door veel artsen als pseudowetenschap beschouwd, onterecht wordt verguisd.
Hoewel de werkzaamheid van hypnose voor de meeste medische behandelingen niet bewezen is, heeft de techniek bij de behandeling van pijn en bepaalde psychische klachten intrigerende resultaten laten zien. Spiegel en zijn collega’s verzamelen bewijs uit een groeiende stapel klinische studies die het effect van hypnose op de hersenen onderzoeken en die de werking ervan getest hebben op allerlei vlakken: van het verzachten van pijn bij operaties en het verlichten van bijwerkingen van kankerbehandelingen tot het behandelen van angst, het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) en depressie. In een artikel met de titel ‘Hypnosis: the most effective treatment you have yet to prescribe’ [Hypnose. De effectiefste behandeling die je nog moet voorschrijven], beweren Spiegel en Jessie (Kittle) Markovits, een arts van het Stanford Medical Centre, dat ‘hypnose, als het een medicijn was, allang de standaardbehandeling zou zijn’.
Sceptisch
De meeste voorstanders van hypnose splitsen de procedure op in twee delen. Tijdens de ‘inductie’ worden patiënten gevraagd om zich te concentreren op de stem van de hypnotiseur en een prettige herinnering (zoals relaxen op een strand). Als alles goed gaat, is het resultaat een toestand die je zou kunnen vergelijken met volledig opgaan in een film, waarbij je perceptie van tijd verandert.
Vervolgens komt de ‘suggestie’, wanneer de hypnotherapeut de patiënt vertelt dat een scherpe pijn eigenlijk aanvoelt als warmte, of dat broccoli naar chocolade smaakt. Peter Whorwell, een Britse maag-darmarts die meer dan twintig door collega’s getoetste onderzoeksrapporten heeft geschreven over PDS en hypnose, beschrijft hoe je patiënten met colitis, een ontsteking van de dikke darm, kunt vragen zich voor te stellen dat een hand in hun darmen knijpt en dat die hand zich vervolgens langzaam ontspant.
Reguliere wetenschappers die sceptisch zijn over hypnose vragen zich vaak af hoe het nou precies werkt: hoe zorgen de suggesties die aan een patiënt gedaan worden ervoor dat deze nuttige effecten ervaart? Voorstanders van hypnose maken daarom gebruik van neuroimagingtechnieken om uit te zoeken wat er in het hoofd van mensen gebeurt terwijl ze gehypnotiseerd worden.
Veranderingen in hersenactiviteit beginnen bij inductie, zegt Mathieu Landry, een neurowetenschapper aan de Universiteit van Quebec in Trois-Rivieres en de auteur van een veelgeciteerd overzicht van hersenbeeldvormend onderzoek met betrekking tot hypnose. Hij wijst in het bijzonder op verhoogde activiteit bij gehypnotiseerde mensen in het centraal-executief netwerk (CEN), een verzameling hersencircuits waarvan bekend is dat ze betrokken zijn bij het reguleren van aandacht en focus. Er lijkt ook meer communicatie te zijn tussen delen van het CEN en de insula, die helpt bij het controleren en interpreteren van lichaamssignalen.
Tijdens hypnose is het misschien mogelijk om pijnsignalen op een andere manier te verwerken en daardoor minder pijn te ‘voelen’
De insula maakt deel uit van het salience network [waarbij salience ‘dat wat opvalt of in het oog springt’ betekent], zo genoemd omdat het de aandacht vestigt op belangrijke veranderingen in de omgeving. Het is betrokken bij het verwerken van bedreigingen en zorgt ervoor dat mensen zich bang of ongemakkelijk voelen als dat nodig is – gewaarwordingen die vaak voorkomen bij pijn en fobieën. Spiegel denkt dat de verhoogde communicatie tussen de CEN en de insula zou kunnen betekenen dat hypnotherapie de CEN in staat stelt om meer controle uit te oefenen over onaangename emoties.
Elders in het saliencenetwerk beïnvloedt hypnose de activiteit in de cortex cingularis anterior, een kraagvormige structuur onder de prefrontale cortex, die onder andere helpt om iemands aandacht te sturen en die cruciaal is voor het verwerken van pijn en anticipatie. Er is enig bewijs dat hypnose ook de verbindingen verandert van de prefrontale cortex naar een derde hersengebied, de amygdala, die emotionele reacties helpt sturen. Al deze veranderingen kunnen te maken hebben met het vermogen van hypnose om angst en schrik te verminderen voor dingen die pijn veroorzaken, zoals PDS.
Markovits zegt dat deze bewijzen suggereren dat hypnose gebruikmaakt van het vermogen van de hersenen om te interpreteren wat het lichaam ervaart. Tijdens hypnose, zegt ze, is het misschien mogelijk om pijnsignalen op een andere manier te verwerken en daardoor, letterlijk, minder pijn te ‘voelen’.
Dit alles stemt tot nadenken, maar lijkt nog geen afdoende bewijs. Ook door middel van klinisch onderzoek, dat nuttig kan zijn om uit te zoeken of een interventie werkt, zelfs als de precieze werking onduidelijk is, hebben wetenschappers intrigerend bewijsmateriaal over hypnose verzameld.
Gehypnotiseerde patiënten hadden minder morfine nodig
Neem PDS, dat problemen met de stoelgang en pijn kan veroorzaken. In 2015 stelde Whorwell vast dat van 1000 patiënten met een moeilijk te behandelen vorm van PDS 67 procent aangaf minstens 30 procent minder buikpijn te ervaren als gevolg van hypnotherapie. Van ongeveer 30 klinische onderzoeken, waaronder ten minste 11 gerandomiseerde onderzoeken met controlegroep – de gouden standaard voor medisch bewijs – kwamen de meeste tot de conclusie dat hypnose de symptomen van PDS significant verbeterde.
De Hoge Gezondheidsraad, een wetenschappelijk adviesorgaan van de Belgische overheid, concludeerde in 2020 dat hypnose bij de behandeling van depressie en angst standaardmethoden zoals cognitieve gedragstherapie (CGT) – een praattherapie – effectiever kan maken. Uit een meta-analyse (waarbij de resultaten van veel vergelijkbare onderzoeken worden gecombineerd) die werd gepubliceerd in 2021, kwam naar voren dat het toevoegen van hypnose aan CGT de resultaten verbeterde voor 66 procent van de patiënten die leden aan depressie, pijn of obesitas.
Hypnose is ook getest naast anesthesie bij grote operaties. In een klinisch onderzoek uit 2020 onder 113 patiënten die een hartoperatie ondergingen in een Frans ziekenhuis werden verschillende hypnosetechnieken uitgeprobeerd naast de gangbare chemische anesthesie. Patiënten werd gevraagd ‘zich te concentreren op een rood voorwerp’ en vervolgens ‘mentaal naar een aangename plek te reizen’, waarna ze dieper in ontspanning en ‘een tranceachtige toestand’ werden gebracht, zoals staat beschreven in een artikel dat werd gepubliceerd in een Amerikaans tijdschrift over cardiologie. Als dat niet werkte, werden de patiënten bestookt met vragen die gericht waren op het ‘verzadigen van de geest’, een andere inductietechniek. Beide methoden resulteerden in minder pijn en meer sedatie dan bij de placebogroep het geval was, wat betekende dat gehypnotiseerde patiënten minder morfine nodig hadden.
Veelbelovende resultaten
Deze reeks veelbelovende resultaten laat zien dat de medische interesse in hypnotherapie groeit, zij het langzaam. Sinds 2015 gebruiken alle dertig Franse universitaire ziekenhuizen hypnose om pijn te beheersen; twintig daarvan bieden hypnose aan in combinatie met plaatselijke verdoving, als alternatief voor algehele anesthesie bij sommige ingrepen waarvan het pijn- en risiconiveau minder hoog zou zijn. In Nederland is hypnose gebruikt om vrouwen gerust te stellen tijdens de screening op borstkanker. Hypnose wordt aangeboden bij pijnbestrijding in het Bethesda Kinderziekenhuis in Boedapest, dat kinderen met brandwonden uit heel Hongarije behandelt.
Terwijl de onderzoeken die het gebruik van hypnose bij pijnbestrijding ondersteunen over het algemeen van goede kwaliteit zijn, is het onderzoek naar het gebruik van hypnose bij stoppen met roken of slapeloosheid minder degelijk. Wie op dit vlak bewijs wil verzamelen, loopt aan tegen de slechte reputatie van hypnose in het algemeen. Eén probleem, zeggen voorstanders, is dat hypnose vaak niet gereguleerd is. Het is illegaal om je voor te doen als arts als je geen professioneel medisch examen hebt afgelegd, maar in de meeste landen mag iedereen zich hypnotiseur noemen. Het vakgebied ligt daarom open voor charlatans en oplichters.
Er zijn ook andere obstakels. Als hypnose een medicijn was, dan zouden de positieve onderzoeksresultaten tot nu toe, in combinatie met het feit dat hypnotherapie relatief goedkoop is en makkelijk toe te passen met behulp van technologie, ervoor zorgen dat hypnose op grote schaal gebruikt zou worden, zegt Markovits. Maar omdat hypnose geen medicijn is, valt er moeilijk geld aan te verdienen.
Guy Montgomery, een klinisch psycholoog in het Mount Sinai-ziekenhuis in New York, publiceerde in 2007 een onderzoek naar borstbiopsies en lumpectomieën, waarbij kankerweefsel wordt verwijderd. Hij toonde aan dat hypnose vóór de operatie de duur van de operatie verkortte, de bijwerkingen nadien verminderde en de noodzaak om kalmerende middelen en pijnstillers voor te schrijven verkleinde.
Destijds berekende hij dat het ziekenhuis hiermee 772,71 dollar per patiënt kon besparen en hij was er zeker van dat andere oncologen zijn voorbeeld zouden volgen en ook hypnose zouden gebruiken bij hun patiënten. Bijna twintig jaar later is dat nog steeds niet het geval. ‘In tegenstelling tot bij farmaceutica,’ zegt hij, ‘komen de dollars in dit geval niet in iemands zak terecht.’
IVF betaalbaar maken was een van zijn verkiezingsbeloften
De Amerikaanse president Donald Trump ondertekende dinsdag een decreet dat zijn regering verplicht om binnen drie maanden ‘manieren te vinden om de hoge kosten van in-vitrofertilisatie (IVF) te verlagen’, schrijft CBS News. ‘Ziektekostenverzekeraars zijn momenteel niet verplicht om IVF-behandelingen te dekken, die tienduizenden dollars kunnen kosten,’ aldus het nieuwsnetwerk.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In het decreet staat dat de regering-Trump ‘moet zorgen voor betrouwbare toegang tot IVF-behandelingen, onder andere door onnodige regeldruk te verminderen, om IVF-behandelingen aanzienlijk betaalbaarder te maken’. Tijdens de campagne in 2024 had Donald Trump zichzelf gepresenteerd als een voorvechter van IVF en had hij beloofd dat de behandeling ‘gedekt zou worden door de overheid of door verzekeringsmaatschappijen als hij herkozen zou worden’.
‘In lijn met de beslissing die Donald Trump een paar dagen geleden nam,’ merkt Clarín op, maakte de regering van Javier Milei woensdag bekend dat Argentinië uit de WHO stapt. Het besluit komt niet bepaald als een verrassing. Het dagblad wijst erop dat ‘Milei een fel criticus van de WHO was, zelfs voordat hij president werd’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Verder was de leider geen voorstander van de maatregelen tegen covid-19. Tijdens de pandemie stierven 130.000 mensen in een land waar in 2020 vijf maanden lang een bijzonder strenge lockdown van kracht was. Volgens Clarín overweegt de Argentijnse president ook om zijn land terug te trekken uit de klimaatakkoorden van Parijs, opnieuw in navolging van zijn Amerikaanse tegenhanger.
In 2022 ging de regering van de Mexicaanse deelstaat Yucatán een samenwerking aan met een smartphone-app genaamd MeMind, een therapie-app die een AI gebruikt om het suiciderisico van zijn gebruikers in te schatten. In september zei de regering dat de app had bijgedragen aan een daling van 9 procent van het aantal zelfdodingen in de hele staat. De app heeft nu 80.000 gebruikers, vertelde MeMind aan Rest of World. ‘Het succes van de app zou volgens gezondheidsdeskundigen implicaties kunnen hebben voor het gebruik van AI in de strijd tegen een wereldwijde epidemie van geestesziekten onder jonge mensen te midden van een groeiend aantal depressies, angsten en isolement’, stelt de techsite.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In de afgelopen jaren heeft het gebruik van AI wereldwijd een grote vlucht genomen bij de behandeling van psychische aandoeningen. Verschillende smartphone-apps maken gebruik van chatbots met AI-ondersteuning om te fungeren als hulpverleners, terwijl andere vormen van AI helpen bij het diagnosticeren van psychische aandoeningen door slaappatronen te volgen via microfoongegevens en de stemming te bepalen door antwoorden op vragenlijsten, oogbewegingen en stemtoon te analyseren. ‘Hoewel de relatieve nauwkeurigheid en effectiviteit van deze tools varieert, kunnen ze mensen bereiken die anders geen toegang tot behandeling zouden hebben en kunnen ze door psychologen worden gebruikt om hun eigen beoordelingen te bevestigen’, schrijft Rest of World.
Twee maanden na de lancering in Yucatán zei toenmalig gouverneur van de deelstaat Mauricio Vila Dosal tijdens een publiek optreden dat er meer dan tweehonderd gevallen van mensen met een ‘hoog risico op zelfdoding’ waren geïdentificeerd via MeMind.
Denk je aan zelfdoding? Neem dan 24/7 gratis en anoniem contact op met 0800-0113 of chat op 113.nl
De 79-jarige Braziliaanse president ligt ‘onder observatie’ op de intensive care van een ziekenhuis in São Paulo, zoals zijn arts dinsdag uitlegde. De operatie, die ‘zonder complicaties’ werd uitgevoerd, maakte de ‘drainage van een bloeduitstorting als gevolg van een bloeding in de hersenen’ mogelijk. Lula heeft ‘geen bijwerkingen’, maar moet 48 uur op de intensive care blijven en zou volgende week uit het ziekenhuis ontslagen moeten worden, aldus het medische team.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De bloeding houdt verband met een val in zijn badkamer in oktober. Met minder dan twee jaar te gaan voor de volgende presidentsverkiezingen, heeft Lula’s operatie de vraag opgeworpen over zijn politieke toekomst, aldus Folha de São Paulo.
‘Lula, die al sinds de oprichting in 1980 de leider is van de PT [Arbeiderspartij], heeft nog nooit iemand naar voren geschoven die hem naar verluidt zou kunnen opvolgen,’ aldus het Braziliaanse dagblad. Zijn gezondheidsproblemen herinneren hem eraan ‘hoe precair de politieke positie van links is’ in Brazilië, concludeert de krant.
Donald Trump maakte donderdag bekend dat hij de neef van voormalig president John Fitzgerald Kennedy heeft aangewezen als hoofd van het ministerie van Volksgezondheid en Sociale Diensten. Robert F. Kennedy Jr., bekend onder zijn initialen RFK, deed mee als onafhankelijke kandidaat in de race voor het Witte Huis, voordat hij in augustus zijn campagne beëindigde en aankondigde Donald Trump te zullen steunen in ruil voor een rol in zijn regering, als de Republikein de verkiezingen zou winnen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In het verleden heeft hij eens ten onrechte gezegd dat vaccins autisme veroorzaken. Hij verzette zich ook tegen beperkingen die in het hele land werden opgelegd tijdens de coronacrisis, waarbij hij werd beschuldigd van het verspreiden van desinformatie over het virus. Zijn verzet tegen vaccins ’roept vragen op over zijn bekwaamheid om deze functie te bekleden, zelfs met een door de Republikeinen gecontroleerde Senaat‘, merkt Los Angeles Times op.
‘Ik ben in orde, ik had een ongeluk maar het was mijn schuld. Het was ernstig, maar er was geen gevoelig gebied bij betrokken’, vertelde de politicus aan Luiz Carlos Caetano, een lid van zijn Arbeiderspartij, in een discussie die in de vorm van een video op sociale netwerken werd gepubliceerd.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens Folha de São Paulo viel de 78-jarige president zaterdag in zijn badkamer en stootte hij daarbij zijn achterhoofd. Naar verluidt kreeg hij hechtingen. ‘De dokters zeiden dat ik minstens drie of vier dagen moest wachten om erachter te komen welke schade de klap had aangericht’, zei Lula. Lula kan daardoor de BRICS-top in Rusland niet bijwonen en zal via videoconferentie spreken, aldus het presidentschap.
Dinsdag zullen Lula en zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin telefonisch overleg voeren, nadat ze in september al een voorstel van Brazilië en Peking voor een oplossing van het conflict in Oekraïne hadden besproken.
De hoeveelheid residu van bestrijdingsmiddelen die is toegestaan op tal van soorten voedsel in Engeland, Wales en Schotland is sinds Brexit explosief gestegen, zo blijkt uit een analyse Pesticides Action Network UK (Pan UK). Veranderingen in de regelgeving in Groot-Brittannië betekenen dat meer dan 100 producten die in de winkel liggen nu meer pesticiden mogen bevatten – de levensmiddelen variëren van aardappelen tot uien, druiven tot avocado’s en koffie tot rijst, aldus The Guardian.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Voor thee werd de maximale residulimiet (MRL) verhoogd met een factor vierduizend voor zowel het insecticide chlorantraniliprole als het fungicide boscalid. Voor de controversiële onkruidverdelger glyfosaat, door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) geclassificeerd als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens’, werd de MRL voor bonen 7,5 keer verhoogd.
De veranderingen vonden plaats tussen 2022 en 2024 onder de vorige conservatieve regering en vervingen strengere pesticidewetgeving van de EU. In tegenstelling tot Groot-Brittannië heeft de EU de MRL’s voor de bestrijdingsmiddelen niet afgezwakt en in sommige gevallen zelfs strenger gemaakt. Actievoerders riepen de Labourregering op om de veranderingen terug te draaien.
De gezondheidszorg kampt met de gevolgen van de coronacrisis
De NHS [National Health Service, de Britse gezondheidsdienst] moet ‘hervormd worden of sterven’. Dit zijn de woorden van de Britse premier Keir Starmer als reactie op een zeer alarmistisch rapport over de toestand van de Britse gezondheidszorg. In het bijzonder lijdt het nog steeds onder de gevolgen van de coronacrisis, merkt de BBC op, voor wie de conclusies van het onderzoek ‘een somber beeld’ van de gezondheidszorg schetsen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De belangrijkste boosdoeners waren een bezuinigingsbeleid in de jaren 2010 en ‘een gebrek aan investeringen in gebouwen en technologie’, wat leidde tot een daling van de productiviteit in ziekenhuizen. Het aantal annuleringen van behandelingen en vertragingen in de patiëntenzorg ligt hoog vergeleken met landen die vergelijkbaar zijn met het Verenigd Koninkrijk. Premier Starmer heeft een tienjarenplan beloofd en toegezegd ‘de grootste hervorming van de NHS’ sinds de oprichting ervan te zullen doorvoeren.
Ze kondigde het nieuws aan in een online bericht en video
De Britse prinses Kate heeft aangekondigd dat ze klaar is met haar chemotherapiebehandeling. De prinses van Wales uitte maandag haar opluchting in een bericht op sociale media, zes maanden nadat ze onthulde dat ze kanker had. Tevens plaatste ze een video online waarin ze terugblikt op de afgelopen tijd en vertelt dat ze geleerd heeft te genieten van de kleine dingen in het leven.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Sean Coughlan, de correspondent van de BBC voor het koningshuis, beschreef de korte, ‘aandoenlijke’ en ‘zeer ontroerende’ video, waarin ze te zien is naast prins William en hun kinderen, als een ‘radicaal andere’ benadering dan die het koningshuis normaliter kiest. ‘Een hemelsbreed verschil’ met de afstandelijke en gortdroge persberichten of televisieverklaringen van vroeger, aldus Coughlan.
8 procent van de Amerikaanse tieners zegt te ‘vapen’
Het aantal Amerikaanse tieners dat zegt e-sigaretten te gebruiken, oftewel te ‘vapen’, in 2024 is gedaald ‘na een zorgwekkende piek’ van vijf jaar geleden, dat bericht The New York Times. Beleidsmakers hopen op een blijvende ommekeer in het gebruik van e-sigaretten onder jongeren.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In een jaarlijkse enquête die van januari tot mei op scholen in de hele VS werd gehouden, meldde minder dan 8 procent van de middelbare scholieren dat ze de afgelopen maand e-sigaretten hadden gebruikt, het laagste niveau in tien jaar. Dat is veel lager dan het hoogtepunt in 2019, toen meer dan 27 procent van de middelbare scholieren die deelnamen aan het onderzoek meldden dat ze e-sigaretten gebruikten, en naar schatting 500.000 minder jongeren dan vorig jaar.
Experts op het gebied van volksgezondheid zeggen dat verschillende factoren kunnen hebben bijgedragen aan de daling van het aantal tieners dat rookt, waaronder het verbod op tabak met een smaakje in verschillende steden en staten in de VS, een handhavingscampagne tegen verkopers van vapes met een smaakje en drie campagnes gericht op jongeren over de gevaren van vapen.
Gezondheidsfunctionarissen in de Democratische Republiek Congo, het epicentrum van de mpox-uitbraak, zeggen dat ze zelfs niet over de meest basale middelen beschikken om het virus in te dammen en te behandelen. Dat schrijft The New York Times.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Congo heeft beperkte capaciteit om gevallen van waterpokken te diagnosticeren. Dat bemoeilijkt de inspanningen om contacten te traceren en de ware omvang en verspreiding van de uitbraak vast te stellen. Verder is er geen effectieve antivirale behandeling voor mpox in Congo. Het land heeft ook een tekort aan medicijnen om mensen met pijnlijke pokkenlaesies te behandelen. Het fragiele gezondheidszorgsysteem heeft moeite om de geïnfecteerden basiszorg te bieden, waarvan is aangetoond dat het de overlevingskansen verbetert, zelfs als er geen antivirale geneesmiddelen zijn. Ook wacht het land wacht nog steeds op vaccins om gezondheidswerkers en naaste contacten van geïnfecteerden te beschermen en om te proberen de verspreiding van het virus tegen te gaan.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
