De Oekraïense president Volodymyr Zelensky hield dinsdag zijn eindejaarspersconferentie, waarin hij onder andere vertelde dat het leger om 450.000 nieuwe soldaten had gevraagd, meldt Meduza. Volgens Zelensky is de mobilisatie van nieuwe soldaten een dure en moeilijke kwestie voor Oekraïne. ‘Mobilisatie ligt erg gevoelig,’ zei de president tegen de pers in Kyiv.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Zelensky zei dat hij meer argumenten nodig heeft om het verzoek van het leger in te willigen. ‘Ten eerste is het een kwestie van mensen, ten tweede is het een kwestie van eerlijkheid, het is een kwestie van defensiecapaciteit en het is een kwestie van financiën.’ Voor extra mobilisatie op deze schaal is ongeveer 500 miljard hryvnia (12,2 miljard euro) nodig. Het parlement zal zich hierover buigen, maar een definitief besluit is nog niet genomen.
Het is de vraag hoe honderdduizenden nieuwe soldaten moeten worden gerekruteerd in Oekraïne. Het land heeft nu al moeite om nieuwe strijders voor het leger te werven, aldus Süddeutsche Zeitung. Oekraïne geeft geen informatie over de huidige omvang van het leger. Voor de oorlog had het leger ongeveer 160.000 actieve soldaten. In november schatten Amerikaanse functionarissen dat ten minste 70.000 Oekraïense soldaten zijn omgekomen en 120.000 gewond zijn geraakt.
Zelensky zei verder dat hij niet verwacht dat de Verenigde Staten Oekraïne zullen ‘verraden’ en dat hij ervan uitgaat dat het Washington Kyiv financieel zal blijven steunen. Ook hoopt hij dat de Europese Unie ‘in de nabije toekomst’ 50 miljard euro aan hulp zal vrijmaken.
De Europese regeringsleiders hebben donderdag tijdens een top in Brussel besloten formele toetredingsonderhandelingen met Oekraïne te beginnen. Dit werd ’s avonds bekendgemaakt door voorzitter van de Europese Raad Charles Michel. Ook met de Republiek Moldavië zullen toetredingsonderhandelingen worden gestart. Het ‘historische’ besluit is ‘een duidelijk teken van hoop’ voor de bevolking in de landen, zei Michel.
‘Met dit besluit heeft de EU ternauwernood een diplomatiek debacle weten te voorkomen’, aldus Süddeutsche Zeitung. De Hongaarse premier Viktor Orbán had aangekondigd dat hij niet zou instemmen met het openen van de onderhandelingen voor een Oekraïens EU-lidmaatschap. Dat zou tegen het zere been van de Europese Commissie zijn, die deze stap een paar weken geleden had aanbevolen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Hij zou ook een besluit hebben tegengehouden dat alle andere 26 EU-regeringen koste wat het kost wilden, hij zou de eerdere eenheid van de EU in het Oekraïneconflict hebben opgeblazen, hij zou Oekraïne massaal in verlegenheid hebben gebracht, de Russische president Vladimir Poetin een politieke overwinning hebben bezorgd – en hij zou zichzelf in de EU hebben geïsoleerd in een uiterst belangrijke kwestie’, somt de krant uit Beieren op.
Uiteindelijk verliet Orbán de kamer toen de belangrijkste beslissing – die unaniem moest zijn – werd genomen door de leiders van de andere 26 lidstaten. Volgens diplomatieke bronnen was de afwezigheid van Orbán ‘van tevoren besproken en constructief’, aldus SZ. Orbán zelf bevestigde deze procedure, die hem een onthouding of een veto bespaarde, even later op X. Hij noemde de start van de toetredingsgesprekken met Oekraïne ‘een slechte beslissing’ en voegde eraan toe: ‘Hongarije heeft niet deelgenomen aan deze beslissing.’
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft dinsdag zware tegenstand van de Republikeinen in de Senaat gekregen, toen hij lobbyde voor miljarden dollars aan extra Amerikaanse militaire hulp voor de oorlog tegen Rusland, meldt CNN. Zelensky was speciaal naar de VS gevlogen om extra gewicht in de schaal te leggen, maar het was niet genoeg.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Op het Capitool benadrukte Zelensky de urgentie van meer Amerikaanse hulp om de Russische invasie te bestrijden en Europa te beschermen tegen een verdere opmars van Rusland. Maar hij slaagde er niet in om de Republikeinen te overtuigen van hun steun, die nodig was om nieuwe financiering aan te nemen. De Republikeinen willen pas instemmen met het steunpakket als de Amerikaanse regering strengere immigratiemaatregelen aan de grens met Mexico neemt.
Verschillende Republikeinen benadrukten dinsdag wel dat ze in principe vóór steun aan Oekraïne zijn, maar dat de Democratische partij hen daarvoor tegemoet moet komen. Zodra dat gebeurt, zei de Republikeinse fractie in de Senaat, zal er weer militaire hulp richting Oekraïne gaan.
Er werd over Oekraïne en het handelstekort gesproken
China en de Europese Unie hebben donderdag tijdens hun eerste top in vier jaar tijd afgesproken dat de huidige handelsbetrekkingen evenwichtiger moeten worden, meldt Politico. Het is een magere stap en verder leek niets erop te wijzen dat meningsverschillen over andere kwesties worden opgelost.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Er waren geen tekenen dat de EU enige vooruitgang had geboekt bij het overtuigen van China om zijn invloed op Rusland te gebruiken om een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne, een onderwerp dat al langer voor spanningen tussen de EU en China zorgt. Over het handelstekort van China leken ook geen vorderingen te zijn gemaakt.
De voorzitter van de Europese Raad, Ursula von der Leyen, zei dat de partijen hun onevenwichtige handelsbetrekkingen hebben besproken, van een gebrek aan toegang tot de Chinese markt en een voorkeursbehandeling voor Chinese bedrijven tot overcapaciteit in de Chinese productie. ‘Politiek gezien zullen de Europese leiders niet kunnen tolereren dat onze industriële basis wordt ondermijnd door oneerlijke concurrentie,’ zei ze.
Het uitblijven van steun vormt een groot risico voor Oekraïne
Republikeinen in het Amerikaanse Congres blokkeerden woensdag een wetsvoorstel voor nooduitgaven om de oorlog in Oekraïne te financieren. In ruil daarvoor eisten ze strenge nieuwe grensbeperkingen, bericht The New York Times. Het voorgestelde pakket van 111 miljard dollar bestond uit ongeveer 50 miljard dollar aan militaire stun aan Oekraïne, plus economische en humanitaire hulp en nog eens 14 miljard dollar voor het bewapenen van Israël in zijn oorlog tegen Hamas.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Voorafgaand aan de stemming hield Biden een toespraak waarin hij het Congres waarschuwde dat het uitblijven van actie Rusland alleen maar ten goede zou komen in de oorlog tegen Oekraïne. Uiteindelijk werden de benodigde zestig stemmen in het Senaat niet gehaald, omdat alle Republikeinen tegen stemden.
‘De mislukte stemming benadrukte de tanende steun in de Verenigde Staten om de oorlogsinspanningen van Oekraïne te blijven financieren’, schrijft de krant uit New York. De situatie in Oekraïne ziet er niet rooskleurig uit: het tegenoffensief is minder succesvol dan gehoopt en het Russische leger is opnieuw in de aanval. Het Witte Huis en Oekraïense functionarissen hebben de afgelopen dagen alarm geslagen en verteld dat zonder nieuwe wapensteun, Kyiv tegen het einde van het jaar geen middelen meer zal hebben om zich te verdedigen tegen Rusland.
Volgens de regering moet het Congres nieuwe hulp goedkeuren
De Amerikaanse hulp aan Oekraïne dreigt op te drogen. Daar heeft het Witte Huis het Congres maandag in een brief voor gewaarschuwd, zo schrijft The New York Times.De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zal dinsdag in een videoboodschap lobbyen voor een nieuw steunpakket van bijna 106 miljard dollar voor Oekraïne.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In de brief benadrukte het Witte Huis het belang van militaire en economische hulp aan Oekraïne. Volgens de regering zullen inspanningen van Oekraïne om zichzelf te verdedigen tegen Rusland zonder die hulp tot stilstand komen. Als het Congres namelijk te lang wacht, zullen de VS aan het eind van het jaar geen geld meer hebben om wapens en hulp naar Oekraïne te sturen.
Het geld dat de VS hebben gebruikt om de Oekraïense economie overeind te houden is al op, zo zegt de regering, en ‘als de Oekraïense economie instort, zullen ze niet in staat zijn om te blijven vechten, punt uit’. Bij de Republikeinen is toenemende kritiek over de omvang van de hulp voor Oekraïne, zeker omdat er te weinig vooruitgang in het tegenoffensief zou zitten.
Het Tsjechische dagblad Aktuálně sprak met Olena Zelenska over hoe ze haar rol als first lady van Oekraïne door de Russische invasie heeft leren vormgeven. ‘Mijn man gaat over wat er aan het front gebeurt, zodat we als natie kunnen blijven voortbestaan. Ik strijd voor het voortbestaan in de bredere zin van het woord.’
Olena Zelenska, de vrouw van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, houdt zich sinds het begin van de oorlog bezig met geestelijke gezondheidszorg en de rol van vrouwen in de samenleving. Ze merkt op dat veel vrouwen seksueel misbruikt zijn door de Russische bezetter. ‘Iedere Oekraïense vrouw levert op dit moment een interne strijd om het bestaan.’
Uw gezin is het symbool geworden van het Oekraïense verzet tegen de Russische invasie. U bent samen met uw man in een rol terechtgekomen waarop u allebei niet berekend was. Wat deed dat met u?
‘Door de Russische aanval werden we allemaal gedwongen om uit de rol te stappen die we normaalgesproken bekleden en een rol op ons te nemen waarmee we onbekend waren. Wat ons gezin doormaakt, maken ook miljoenen mannen mee die nu niet in hun kantoor zitten, maar in de loopgraven. Gezinnen die voorheen bij het avondeten bij elkaar kwamen om het weekend door te nemen, zijn nu van elkaar gescheiden en wonen in onbekende huizen, steden en landen. Wat deze oorlog vooral zo tragisch maakt, is dat 90 procent van onze mensen aan een angststoornis lijdt en in een toestand van constante stress leeft.
Als iemand aan ons vraagt: “Waar zie je jezelf over vijf jaar staan?”, dan kunnen we daar geen antwoord op geven. We weten niet eens wat er over vijf uur of vijf dagen zal gebeuren, laat staan over vijf jaar. Maar we willen wel overleven. We willen niet dat de agressor straks tevreden naar onze dode lichamen staat te kijken. Daarom hebben we in Oekraïne een landelijk programma voor geestelijke gezondheidszorg opgezet. We willen mensen hulp bieden op moeilijke momenten en hun schroom wegnemen om deze hulp te zoeken.’
De oorlog duurt nu al meer dan anderhalf jaar. Hoe hebt u daarmee leren leven?
‘Ik houd niet van de uitdrukking “leven met de oorlog”, dat klinkt wat onderdanig. We zijn niet van plan om tot het eind van ons leven met de oorlog te leven. De uitdrukking “leven ondanks de oorlog” past beter. Dat is wat we proberen.’
‘Wij willen mensen bijbrengen hoe ze hun oorlogstrauma’s in hun kracht kunnen omzetten’
Ik weet dat u deze vraag waarschijnlijk vaak krijgt, maar hoe gaat u daar zelf mee om?
‘Ik probeer mijn eigen emoties en gevoelens te analyseren en aan de hand daarvan te werk te gaan. Wij willen mensen bijbrengen hoe ze hun oorlogstrauma’s in hun kracht kunnen omzetten. En ons gezin heeft het recept daarvoor. Dat zit hem daarin dat je anderen helpt en jezelf niet als een passief slachtoffer opstelt. Kijk bijvoorbeeld eens wat je allemaal kunt bereiken met een geringe daad waardoor iemands leven wordt verbeterd. Zo’n daad heeft net zo veel effect als een bezoekje aan de psychotherapeut. Zo zijn de meesten van onze mensen actief als vrijwilliger en helpen ze ziekenhuizen of het leger.’
Hebt u iets geleerd van de oorlog?
‘Ik zal eerlijk zijn. Door de oorlog heb ik geleerd hoe ik als first lady moet optreden. Ik heb al eerder gezegd dat ik deze rol niet zelf heb gekozen. Niemand gaat je vertellen wat je moet doen als je wilt dat je werk echt effect sorteert. Het gaat dan niet alleen om de ‘conventionele’ verplichtingen van een first lady, zoals liefdadigheid en culturele evenementen. Door de oorlog leer je bijvoorbeeld hoe je om wapens moet vragen, en niet alleen om ziekenhuisapparatuur. Je leert dan dingen doen die je juist helemaal niet leuk vindt. Zo moet je weleens spreken in het openbaar of kwesties oplossen waarmee je nog nooit eerder ervaring hebt opgedaan.’
Zoals?
‘In mijn geval is dat bijvoorbeeld de huizenbouw. Mijn stichting bouwt tegenwoordig huizen voor pleeggezinnen, maar tot voor kort had ik daar totaal geen verstand van.’
Hebt u niet wellicht het gevoel dat u de toewijding en wilskracht begint te verliezen, vooral omdat u niet weet hoelang de oorlog zal duren?
‘We hebben allemaal recht op onze eigen gevoelens. Dat is een van de fundamentele doelen van ons programma voor geestelijke gezondheidszorg: mensen duidelijk maken dat het oké is om niet oké te zijn, zolang je er maar voor uitkomt. Met deze oorlog is elke dag voor ieder van ons een emotioneel zwaar traject. We zijn mensen, net als jullie, en we voelen precies hetzelfde als uw lezers zouden voelen als ze elk uur het luchtalarm zouden horen, zoals in Charkiv of Cherson. Dat gun ik niemand. Dat we haast elke dag verdriet, wanhoop en angst voelen, wil echter niet zeggen dat deze gevoelens ons verlammen of ons tot overgave dwingen.
Emoties beschouw ik meer als nuttige hulpmiddelen die me leren hoe ik te werk moet gaan. Uit psychologische observaties in heel Oekraïne is bovendien nog een belangrijk gegeven naar voren gekomen, namelijk dat onze emoties, zoals angst, niet bepalend zijn voor wie we zijn. Het zijn slechts momenten. Dat leer ik nu pas te begrijpen.’
‘Ons verzet heeft een vrouwelijk gezicht’
Uit ons gesprek lijkt naar voren te komen dat u zich vooral richt op de humanitaire kant van de oorlog. Is dat zo?
‘Mijn man gaat over wat er aan het front gebeurt, zodat we als natie kunnen blijven voortbestaan. Ik strijd voor het voortbestaan in de bredere zin van het woord. Mijn voornaamste taak is inderdaad het bieden van humanitaire hulp, vooral op het gebied van gezondheidszorg en onderwijs. Het leven van onze mensen is op z’n kop komen te staan, op sommige plaatsen zijn mensen zelfs een paar jaar terug in de tijd gegaan. Wij proberen manieren te vinden om hun leven weer op een hoger niveau te tillen.’
U hebt het vaak over de uitzonderlijke kracht van de Oekraïense vrouwen. Verdienen zij meer aandacht?
‘Het bij elkaar houden van de samenleving, ligt grotendeels op de schouders van vrouwen. In feite heeft ons verzet een vrouwelijk gezicht. Ik heb daar kort geleden nog over gesproken voor de VN. Vrouwen maken de meerderheid van onze bevolking uit. De meeste docenten, gezondheidswerkers en sociaal medewerkers in onze maatschappij zijn vrouwen. Zij zijn degenen die lesgeven, medische zorg bieden en vereenzaamde mensen helpen.‘
Hebt u ooit overwogen om Oekraïne te verlaten? Misschien vanwege de kinderen…
‘Nooit.’
Ook de kinderen in Oekraïne hebben al bijna twee jaar vol geweld, trauma’s en verliezen achter zich liggen. Volgens UNICEF hebben zo’n 3,4 miljoen Oekraïense kinderen humanitaire hulp nodig. Om nog maar te zwijgen van het feit dat veel kinderen zijn weggehaald bij hun gezin en in een Russisch kamp zitten, waar ze door de bezetter naartoe zijn gebracht. Wat doet dat met u als moeder?
‘Naar mijn idee gaat het niet om de vraag of iemand wel of geen kinderen heeft, of hij of zij een vader of moeder is. Het gaat om empathie, om het menselijk vermogen om mee te voelen met een ander. Als je hoort over een meisje dat de Russische aanval op Marioepol in een koude kelder heeft overleefd, dat ze haar vader voor haar ogen hebben gedood, het huis hebben opgeblazen en dat dat meisje vervolgens mee naar Rusland is genomen, en dat haar grootouders al maandenlang in zak en as zitten omdat ze niets van haar horen… Dan zou je toch zelf ook iets willen doen om ervoor te zorgen dat dat kind zulke gruwelen niet hoeft mee te maken?’
‘Ze krijgen te horen dat niemand op hen zit te wachten. Dat niemand naar ze op zoek is’
Hoe is het met dat meisje afgelopen?
‘Ze zijn erin geslaagd haar te bevrijden en ze is herenigd met haar grootouders. Dat was een wonder. Maar zeker negentienduizend kinderen zitten nog steeds in Rusland. En we weten uit de verhalen van de kinderen die teruggekeerd zijn dat ze psychisch gemarteld worden. Ze krijgen te horen dat niemand op hen zit te wachten. Dat niemand naar ze op zoek is. Dat is minstens zo verschrikkelijk als gevangenzitten. Misschien is het wel erger, als je bedenkt dat iemand een kind doelbewust demoraliseert en zijn persoonlijkheid probeert uit te wissen.’
Oekraïne heeft meer wapens nodig in de strijd tegen de Russen. Hoe kunnen we nog meer hulp bieden aan degenen die hun stem niet in de media kunnen laten horen? Is er nog iets wat Oekraïne nodig heeft en wat de internationale gemeenschap kan doen?
‘Ik denk dat de vraag nog iets aangepast moet worden om er een antwoord op te kunnen geven. Het gaat er in deze situatie niet om ‘wat Oekraïne wil en nodig heeft’. Dat klinkt alsof de oorlog alleen óns probleem is. We kunnen beter de vraag stellen wat de wereld nodig heeft, iedereen die een vrije samenleving wil. Wat heeft Tsjechië nodig, dat geografisch gezien zo dicht bij ons ligt? Hebben jullie er wat aan als de agressor een overwinning behaalt en jullie grenzen oversteekt?
Wat als hij [Poetin] meent ongestraft zijn gang te kunnen gaan en besluit de gebeurtenissen van 1968 [de inval van de Sovjet-Unie in Tsjechië om een einde te maken aan de Praagse Lente] te herhalen? Ik zou willen vragen: wat heeft Tsjechië nodig om ervoor te zorgen dat dat nooit meer zal gebeuren? Dat Oekraïne wint. Onze enige optie is doorvechten en verzet blijven bieden zoals we tot nu toe hebben gedaan. Dat heeft niets met inhaligheid te maken. Het is een strijd om de vrijheid.’
Sinds de mislukte opstand van Jevgeni Prigozjin, zijn mysterieuze dood en de ontmanteling van de Wagnergroep, spoort Poetin huurlingen aan om een contract met zijn leger te tekenen en trouw te zweren aan Rusland.
Ruim twee maanden na de dood van hun oprichter, Jevgeni Prigozjin, probeert het Kremlin de voormalige huurlingen van de Wagnergroep onder te brengen in het Russische leger. Rusland wil de ervaren strijders inlijven zodat de oorlog in Oekraïne kan worden voortgezet.
In de chaotische maanden nadat Prigozjin in juni zijn mislukte mars op Moskou hield, stopte de Wagnergroep met rekruteren. De Russische militaire leiding had de basis van de groep in het zuiden van Rusland ontmanteld en hen gedwongen om duizenden tonnen aan wapens af te staan.
De duizenden leden van de Wagnergroep, waaronder ervaren en bekwame soldaten, kregen daarna nog een dreun te verduren toen Prigozjin op mysterieuze wijze overleed. Zijn privéjet stortte neer ten noordwesten van Moskou. Iedereen aan boord, onder wie twee andere topmannen van Wagner, kwam om.
De mislukte muiterij van Prigozjin is tot nu toe de grootste bedreiging geweest voor het drieëntwintigjarige bewind van Vladimir Poetin. Sindsdien doet de Russische leider een evenwichtskunstje. Poetin noemt de Wagnerchef een verrader, maar voor de gewone Wagnersoldaten gebruikt hij een veel mildere toon, waarmee hij ze probeert aan te sporen een contract met het leger te ondertekenen en de eed van trouw aan Rusland te zweren.
Enkele weken na de dood van Prigozjin had Poetin een ontmoeting met Andrej Trosjev, een voormalige hoge bevelhebber van Wagner, om te bespreken hoe zijn strijdmacht in Oekraïne zou kunnen worden ingezet. Na die ontmoeting verkondigde het Kremlin dat Trosjev een contract had getekend bij het ministerie van Defensie.
De deur van het reguliere leger is slechts een van de vele deuren die opengaan voor de voormalige Wagnersoldaten. De Russische nationale garde, ook wel bekend als Rozgvardieja, en verschillende aan de staat gelinkte private militaire groepen proberen eveneens om Wagnerveteranen te strikken.
Rekruteringscentra
The Guardian ontdekte dat Rozgvardieja, een gemilitariseerde strijdkracht die losstaat van het leger en rechtstreeks verantwoording aflegt aan Poetin, eerder deze maand Wagnerstrijders begon te ronselen voor de strijd in Oekraïne. Gebruikmakend van een Russisch telefoonnummer belde The Guardian verschillende voormalige rekruteringscentra van Wagner, zogenaamd om naar rekruteringsmogelijkheden te informeren.
‘We zijn deze maand dringend op zoek naar nieuwe mensen. Jullie gaan vechten namens Wagner, maar de contracten worden met Rozgvardieja getekend,’ vertelt Andrey Boelgakov. Hij is een Wagnerveteraan die het kantoor van de groep in de Siberische stad Novosibirsk leidt.
Volgens Boelgakov staat de Wagnerformatie in Rozgvardieja onder leiding van Pavel, de zoon van Prigozjin. ‘Pavel Jevgenjevitsj heeft het nu voor het zeggen’, aldus Boelgakov, het patroniem van Pavel gebruikend als teken van respect.
Ronselaars van Wagner in Moskou en Volgograd zeggen hetzelfde over de rol van Pavel in het rekruteringsproces van Rozgvardieja. Er is niet veel bekend over Pavel Prigozjin (25), die samen met zijn zus Polina voorkomt in een kinderboek dat hun vader schreef in 2004, voordat hij krijgsheer werd. De VS legden Pavel vorig jaar sancties op omdat hij ‘verschillende rollen in Prigozjins zakelijke onderneming’ speelde. Ook had hij de leiding over minstens drie bedrijven in Sint-Petersburg.
Volgens socialemediaberichten van Jevgeni Prigozjin heeft Pavel namens Wagner in Syrië gevochten. Hij werd er met het zogenaamde ‘zwarte kruis’ onderscheiden voor zijn militaire activiteiten. Kort na de dood van Prigozjin publiceerden Telegramkanalen gelieerd aan Wagner wat volgens hen het testament van de overleden krijgsheer zou zijn. Hierin werd het grootste deel van zijn landgoed nagelaten aan zijn zoon.
‘Het is duidelijk dat de autoriteiten de achternaam van Pavel gebruiken om strijders aan te trekken’
Maar Marat Gabidoellin, voormalig commandant bij Wagner en assistent van Jevgeni Prigozjin, beschrijft Pavel eerder als een ‘symbolisch boegbeeld’, zonder de autonomie van zijn vader. Gabidoellin: ‘In al mijn ontmoetingen met Prigozjin heb ik Pavel geen enkele keer gezien. Hij werd niet klaargestoomd om zijn vader op te volgen. Wat mij betreft is het duidelijk dat de autoriteiten de achternaam van Pavel gebruiken om strijders aan te trekken. Hij heeft niet genoeg autoriteit om een onafhankelijke groepering te leiden.’
Ook Denis Korotkov, vooraanstaand Russisch expert op het gebied van de Wagnergroep, vraagt zich af of Pavel in staat is om de miljoenencontracten en -bezittingen van zijn vader in binnen- en buitenland te behouden. Een groot deel van Prigozjins cateringimperium, dat maaltijden leverde aan scholen en het leger in heel Rusland, was ‘volledig afhankelijk van orders van de staat’, aldus Korotkov. ‘Jevgeni Prigozjin kon rijkdom vergaren dankzij de zegen van Poetin,’ voegt hij eraan toe. ‘Maar dat veranderde op het moment dat Prigozjin naar Moskou marcheerde.’
Het Russische ministerie van Defensie zou met Pavel Prigozjin aan het onderhandelen zijn. Dat beweert Cheka-OGPU, een Telegramkanaal dat bekendstaat om het lekken van berichtgeving uit de Russische veiligheidsdiensten. In ruil voor de overdracht van bezittingen van Wagner in Syrië en Afrika zou Defensie de schulden van de groep aflossen en een veteranencertificaat aan Wagnerstrijders uitreiken.
Ontmanteld
Het is onduidelijk hoeveel voormalige Wagnersoldaten er precies zijn. Korotkov schat dat Prigozjin op het moment van de muiterij de leiding had over zo’n drieduizend ervaren strijders, die zich al vóór de oorlog in Oekraïne hadden aangemeld. Na de Russische invasie meldden zich nog eens maximaal vijfentwintigduizend strijders aan. Onder hen bevonden zich veel voormalig veroordeelden.
Korotkov: ‘De staat probeert nu om deze strijders te ronselen door zich het merk Wagner toe te eigenen. Maar achter die vlag gaat niet langer een georganiseerde structuur schuil. Sinds de dood van Prigozjin is Wagner geen onafhankelijke entiteit meer.’ En, voegt hij eraan toe, ‘sinds de muiterij zal geen enkele Wagnercommandant ooit nog een brigade mogen leiden’. Gabidoellin is dezelfde mening toegedaan: ‘Wagner wordt ontmanteld om te voorkomen dat het weer zo’n eensgezinde macht kan worden.’
Sommige Wagnerstrijders zijn huiverig om een contract met het reguliere leger te tekenen, juist omdat het kortgeleden nog vijandig tegenover Prigozjin stond. In plaats daarvan kiezen ze er liever voor om zich aan te sluiten bij andere huurlingengroepen die nauwe banden hebben met Russische veiligheidstroepen en pro-Kremlinoligarchen.
De grootste hiervan is Redoet, een particulier militair bedrijf dat werkzaam is geweest in het Midden-Oosten, Oekraïne en recentelijk in Afrika. Redoet werd in 2008 door Russische parachutisten opgericht. Die werkten nauw samen met de Russische inlichtingendiensten, volgens een ingewijde voormalig defensiemedewerker.
Volgens een voormalige strijder die anoniem wil blijven, staat Redoet onder direct toezicht van het ministerie van Defensie. Deze ex-Redoetstrijder en iemand anders, die anoniem heeft getuigd in het Britse parlement, zeggen beiden dat Redoet wordt gefinancierd door Gennady Timchenko, een miljardair die aan het Kremlin is gelieerd.
Afrika
Na de opstand van Prigozjin begon Redoet openlijk Wagnerstrijders te rekruteren die naar Afrika wilden. ‘Wagner is verleden tijd. Als je geïnteresseerd bent in het echte werk in Afrika, dan zijn het ministerie van Defensie en de Redoet PMC de beste optie!’ aldus een advertentie die op 18 augustus op het Russische socialemedianetwerk VKontakte verscheen. Volgens de defensiemedewerker staat Joenoes-Bek Jevkoerov, voormalig onderminister van Defensie, aan het hoofd van deze operatie, die tot doel heeft Wagners rol in Afrika over te nemen.
Na de dood van Prigozjin maakte Jevkoerov een rondreis door Libië, Mali en de Centraal-Afrikaanse Republiek, de drie Afrikaanse landen waar Wagner het meest actief was. Volgens Rybar, een populaire militaire blogger die aan het Kremlin is gelieerd, maakt dat de reis van Jevkoerov deel uit van een gecoördineerde poging om Wagner te vervangen.
Verrassend genoeg blijkt dat minstens een aantal voormalige Wagnertroepen contracten te hebben getekend met Ramzan Kadyrov, de Tsjetsjeense leider en rivaliserende krijgsheer die voor zijn dood openlijk ruzie had met Prigozjin. Kadyrov beweerde deze week in een bericht op Telegram dat een grote groep voormalige Wagnerstrijders momenteel een intensieve training krijgt bij zijn eigen speciale Akhmat-eenheid. Kadyrov: ‘Ik ben blij dat de gelederen van de beroemde Akhmat-eenheid vandaag zijn versterkt met strijders die uitstekende gevechtservaring hebben en zich hebben bewezen als dappere en efficiënte krijgers.’
Oekraïne lijkt onaangedaan door de terugkeer van sommige Wagnerstrijders naar het slagveld. ‘Er zijn alleen nog voormalige militanten over van een uiteengevallen, versplinterde terreurgroep’, zegt de Oekraïense presidentiële adviseur Mykhailo Podoliak op X (voorheen Twitter).
Volgens Serhi Tsjerevaty, de Oekraïense woordvoerder van het oostelijke militaire commando, vormt Wagner niet langer ‘een integrale, systematische, georganiseerde kracht. Met andere woorden: game over’.
Duitsland stelt 8 miljard euro aan militaire hulp beschikbaar
De Duitse minister van Defensie Boris Pistorius kondigde aan dat Berlijn zijn militaire hulp aan het door oorlog verscheurde Oekraïne, dat worstelt om de Russische bezettingstroepen te verdrijven, verdubbelt tot een bedrag van 8 miljard euro in 2024, bericht Deutsche Welle. ‘Dit is een sterk signaal aan Oekraïne dat we het land niet in de steek laten,’ zei minister Pistorius tegen televisiezender ARD.
Duitsland is een van de belangrijkste bondgenoten van Oekraïne sinds Rusland in februari vorig jaar een grootschalige invasie begon. Het land heeft Oekraïne ongeveer 22 miljard euro aan humanitaire, financiële en militaire hulp geboden.
Neue Zürcher Zeitung sprak met Olga Roedenko, de vierendertigjarige hoofdredacteur van The Kyiv Independent, over de corruptie in haar land en waarom de populariteit van Volodymyr Zelensky weleens een probleem zou kunnen worden.
U bent journalist in een door oorlog verscheurd land. Is het mogelijk onpartijdig te rapporteren?
‘Als ik dat zou beweren, zou ik oneerlijk zijn. Een oud-collega zei ooit dat geen enkele journalist onbevooroordeeld kan zijn. Je kunt alleen proberen je eigen vooroordelen transparant te maken.’
Hoe doet u dat?
‘We zijn een Oekraïens medium. De meeste mensen die hier werken, komen uit Oekraïne. We leven deze oorlog en we overleven hem. Wij zijn net zo goed een doelwit als ieder ander in Oekraïne. Het is duidelijk dat we willen dat Oekraïne deze oorlog wint. Dat is ons standpunt.’
Hoe ziet dat er in het dagelijks leven uit?
‘Elke dag worstelen we met de gevolgen van in een oorlogsgebied leven. We doen verslag van hoe we ons voorbereiden op de winter, hoe we omgaan met stroomuitval, hoe het de Oekraïense troepen aan het front vergaat. Maar dat betekent niet dat we de principes van de journalistiek kunnen loslaten, ook niet in oorlogstijd. We doen ook kritisch verslag van de Oekraïense politiek en het Oekraïense leger.’
Rapporteren jullie ook over corruptie in Oekraïne?
‘Natuurlijk. Er is corruptie in Oekraïne. In die zin is het land niet uniek. Ook vóór de oorlog was er corruptie, en dat is tot op heden niet veranderd.’
‘Ook vóór de oorlog was er corruptie, en dat is tot op heden niet veranderd’
Kunt u ons een voorbeeld geven van hoe u daar verslag van doet?
‘Vorig jaar hebben we onderzoek gedaan naar wanpraktijken in het Internationale Legioen, een Oekraïense militaire eenheid voor vrijwilligers die het land willen verdedigen tegen Rusland. Een hoge commandant daar zou soldaten hebben mishandeld en hen op zelfmoordmissies hebben gestuurd. Dezelfde persoon zou betrokken zijn geweest bij de verduistering van wapens. Regelmatig verdwenen er machinegeweren en munitie.’
Heeft de Oekraïense regering geprobeerd uw verslaggeving tegen te houden?
‘Niet direct. Maar er waren geen consequenties voor de verantwoordelijken na onze publicatie. Ook niet nadat we konden bewijzen dat de hoofdschuldige een crimineel is die in Polen wordt gezocht. Zelfs in Oekraïne loopt er een strafrechtelijk onderzoek tegen hem. Oekraïne heeft hier een grote kans gemist, om aan te tonen dat de rechtsstaat ook in oorlogstijd intact blijft. Ons internationale lezerspubliek was woedend over het onderzoek.’
Was u gefrustreerd dat het geen gevolgen had?
‘Niet als journalist. Als Oekraïens burger is het teleurstellend dat zich criminelen in het leger bevinden, omdat er mensenlevens op het spel staan. Maar dat na het onderzoek een van de journalisten tijdelijk de verlenging van haar oorlogsaccreditatie werd geweigerd, stelde mij als journalist teleur. Zo’n accreditatie is cruciaal. Alleen daarmee kunnen we verslag doen over het leger. We zijn er niet zeker van of de intrekking verband hield met onze verslaggeving, en inmiddels kreeg de persoon in kwestie de accreditatie terug. Maar het was een verontrustende ontwikkeling.’
Bij The Kyiv Independent werkt een groepje journalisten dat oorlogsmisdaden onderzoekt. Zij beweren dat de Russen al tachtigduizend oorlogsmisdaden hebben gepleegd. Waar komt dat getal vandaan?
‘Het is een schatting van de Oekraïense autoriteiten. Maar voor ons gaat het niet om getallen. Ons materiaal is er niet om door het Internationaal Gerechtshof in Den Haag te worden gebruikt. We willen de mensen die onder deze oorlogsmisdaden hebben geleden een gezicht geven door middels van goed geresearchede video’s, en we willen de namen noemen van degenen die hen dit hebben aangedaan. Onze eerste video gaat over Oekraïense kinderen die naar Rusland zijn ontvoerd, de tweede over kinderen die opzettelijk door Rusland zijn gedood.’
‘We willen de mensen die onder deze oorlogsmisdaden hebben geleden een gezicht geven’
Bij Neue Zürcher Zeitung merken we dat verhalen over menselijk lijden in Oekraïne steeds minder worden opgepikt door de lezers. Er is meer vraag naar informatie over de situatie aan het front. Geldt dat ook voor jullie lezers?
‘Ja, hier is het ook zo. Velen zijn geïnteresseerd in het mechanisme van de oorlog, niet eens om politieke redenen. Ik vind het altijd fascinerend om te zien welke artikelen het meest gelezen worden. Aan het begin van de oorlog dacht ik dat het verslagen zouden zijn over hoe Oekraïne de oorlog aan het winnen was. Maar nu weet ik dat het de Russische nederlagen zijn die de meeste interesse wekken.’
Is dat niet hetzelfde?
‘In wezen wel, ja. Maar als we een verhaal maken over hoe Rusland een dorp heeft verloren, is dat om de een of andere reden populairder dan wanneer we schrijven over hoe Oekraïne dit dorp heeft herwonnen. Maar we laten dat niet van invloed zijn op hoe we over dingen berichten. Het is gewoon een trend die we hebben vastgesteld.’
Rapporteren jullie ook over Oekraïense oorlogsmisdaden?
‘Nee. Daar hebben we ons nog niet mee beziggehouden. In de westerse media rijst vaak de vraag: ‘Hoe zit het met Oekraïense oorlogsmisdaden?’ Maar de omvang aan Russische kant is gewoon vele malen groter dan aan Oekraïense kant.’
Twee jaar geleden was uw president een onbekende op het politieke wereldtoneel. Tegenwoordig is Volodymyr Zelensky een politieke superster. Heeft dat ook invloed op uw werk?
‘We idealiseren Zelensky niet. Helemaal niet. En in tegenstelling tot het westerse publiek kenden wij Zelensky al lang voor 24 februari 2022, toen Rusland Oekraïne aanviel. Ikzelf ken Zelensky al sinds ik misschien tien jaar oud was, sinds de jaren negentig, toen hij optrad in comedyshows op tv.’
Is hij een goede president?
‘Hij doet goed werk op het internationale toneel, hij werft fondsen en wapens. Maar zijn roem is ook een beetje een risico voor Oekraïne. In de perceptie van velen zijn Zelensky en Oekraïne een en dezelfde geworden. Dus als Zelensky een grote fout maakt, zal dat gevolgen hebben voor heel Oekraïne. En Zelensky is menselijk en hij kan een fout maken. Dat heeft hij in het verleden ook gedaan.’
‘Als Zelensky een grote fout maakt, zal dat gevolgen hebben voor heel Oekraïne’
Welke fouten heeft hij gemaakt?
‘Een paar dagen voor de oorlog schreef ik een opiniestuk voor The New York Times waarin ik alle gemiste kansen van Zelensky in detail beschreef. Na zijn grote verkiezingsoverwinning in 2019 had hij de kans om corruptie eronder te krijgen. Maar hij koos ervoor om zich te richten op de aanleg van nieuwe wegen. Die aanleg en de daaruit voortvloeiende contracten hebben de corruptie alleen maar verder bevorderd.
Drie dagen na de publicatie van mijn artikel viel Rusland Oekraïne aan. Zelensky veranderde voor velen in een held. Je zou dus kunnen zeggen dat de timing van mijn commentaar ongelukkig was. Voor sommigen ben ik nu de ultieme Zelensky-hater, wat ik niet ben. Journalisten kunnen het zich niet veroorloven om mensen waarover ze schrijven te haten – of om verliefd op ze te worden.’
Heeft u hem onderschat?
‘Nee. Ik sta nog steeds achter alles wat ik toen schreef. Ik heb geen tweedimensionaal beeld van onze president. Natuurlijk zie ik de Zelensky die tijdens de oorlog veel voor zijn land heeft bereikt. Maar mijn beeld is genuanceerder. Ik zie ook een man die belangrijke kansen in de binnenlandse politiek heeft laten liggen.’
Zelensky is voortdurend aanwezig in de westerse media. Kunt u hem als Oekraïens journalist bereiken?
‘Nee. Onze president richt zich op grote internationale media. Ik geloof dat hij de afgelopen jaren slechts aan één Oekraïense tv-zender een langer interview heeft gegeven. Er zijn weinig mogelijkheden voor burgers om een dialoog met hem aan te gaan. Wel stuurt hij dagelijks een videoboodschap het land in.’
De communicatie gaat dus maar één kant op. Bestaat het risico dat Zelensky het contact met het Oekraïense volk verliest?
‘Gezien de huidige veiligheidsmaatregelen leeft hij waarschijnlijk erg geïsoleerd. Ik ben er niet zeker van of hij goede toegang heeft tot informatie, afgezien van wat de kringen om hem heen hem brengen.’
Als u de verklaringen van de Russen hoort over waarom ze Oekraïne moesten aanvallen, welke vindt u dan het meest overtuigend?
‘Voor chauvinistische Russen, zoals Vladimir Poetin, is de situatie sinds de Maidanrevolutie van 2014 geleidelijk verslechterd. De diepgewortelde overtuiging onder veel Russen dat Oekraïne nooit een onafhankelijk land had mogen worden, vermengde zich met de angst voor een prowesters Oekraïne. Die combinatie is giftig en het resultaat is deze oorlog.’
De Russische cultuur is ook een belangrijk onderdeel van uw eigen identiteit.
‘Ik ben inderdaad opgegroeid in een Russischtalig gezin. Mijn moeder is Oekraïense van geboorte, maar moest Russisch spreken. In de Sovjettijd werden degenen die Oekraïens spraken in grote steden vaak beschouwd als onbeschaafd of achterlijk. Dat was het resultaat van tientallen jaren, of eigenlijk eeuwen, van Russische onderdrukking van de Oekraïense cultuur en taal.
Toen ik geboren werd, sprak iedereen, ook naaste familieleden, Russisch en niet langer Oekraïens. Ik ging naar een Oekraïens sprekende school, maar die was alleen op papier Oekraïens – we spraken de meeste tijd allemaal Russisch. Later begon ik de Oekraïense cultuur pas echt te ontdekken, toen ik naar een plaatselijke universiteit ging om journalistiek te studeren. Toen kwam de Maidanrevolutie in 2013-2014, de omverwerping van de Ruslandvriendelijke regering en de eerste invasie van Oekraïne door Rusland. Vanaf dat moment hoorde je opeens veel meer Oekraïens op straat. Veel Russischtalige Oekraïners stapten over op het spreken van Oekraïens, om de banden met Rusland te verbreken.’
Spreekt u tegenwoordig liever Oekraïens of Russisch?
‘Het is moeilijk, zelfs pijnlijk. Ik ben nog niet volledig overgeschakeld op Oekraïens. Met sommige vrienden en familie spreek ik nog Russisch. Ik spreek Oekraïens in het openbaar, in restaurants, in taxi’s. De moeilijkheid is dat je met een nieuwe taal ook je identiteit opnieuw moet ontdekken. De taal van je kindertijd opgeven betekent dat je iets verliest. Tweetalige kinderen weten goed waarover ik het heb. In een andere taal ben je altijd een net iets ander persoon.’
‘De moeilijkheid is dat je met een nieuwe taal ook je identiteit opnieuw moet ontdekken’
Versnelt deze oorlog het vinden van een identiteit?
‘De oorlog heeft velen ertoe aangezet om zich in gedachten helemaal los te maken van Rusland. Dat was niet zozeer het gevolg van de raketaanvallen of de tanks, maar van het besef dat zoveel mensen in Rusland ons land haten. Dit is niet de oorlog van Poetin. Dit is een oorlog van honderdduizenden mensen in Rusland die alle Oekraïeners dood wensen. Al die miljoenen berichten op sociale media: Poetin heeft die niet geschreven. En ze zijn ook niet geschreven door betaalde cybertrollen. Ze komen van echte mensen, die juichen bij foto’s van vermoorde Oekraïense kinderen en die zeggen dat het er nog niet genoeg zijn. “Iedereen moet dood, want ze verdienen het niet om te leven“ – dat is wat Russen schrijven over Oekraïners.‘
Voelt u zich als hoofdredacteur van TheKyiv Independent over het algemeen veilig? Of heeft u speciale beschermende maatregelen nodig?
‘Ik houd me al heel lang aan een aantal basale veiligheidsregels – dat deed ik ver voor de oorlog al. Denk aan sterke wachtwoorden voor e-mail en sociale media om hacken te voorkomen. Ik zet nooit iets op sociale media wat mijn locatie onthult. In de afgelopen jaren, ook al voor de oorlog, zijn er verschillende journalisten vermoord. Die moorden zijn nooit goed onderzocht. Ik ben onlangs verhuisd, maar dat is vooral omdat de nieuwe plek veiliger is voor Russische raketten. Voorheen woonde ik in Kyiv op de bovenste verdieping van een heel hoog gebouw. Nu zit de gehele redactie op een nieuwe locatie. Het adres zetten we niet op het internet.’
Uiteraard voelt u zich bedreigd door Rusland – het land valt tenslotte uw vaderland aan. Maar voelt u zich ook bedreigd van Oekraïense kant, misschien door mensen die u als journalist ervan beschuldigen niet patriottisch te zijn?
‘Op dit moment niet nee. In Oekraïne kun je over het algemeen vrij leven en werken als journalist. Ook nu, tijdens de oorlog. Ik begrijp dat dit in de toekomst kan veranderen en dat sommige machthebbers de oorlog als voorwendsel kunnen gebruiken om de mediavrijheid verder in te perken. Maar als dat gebeurt, zullen Oekraïense journalisten terugvechten. Oekraïne heeft een zeer sterk maatschappelijk middenveld, dat aanvallen op de vrijheid van meningsuiting niet zal tolereren.’
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar de Europese Unie. Een hele rits landen staan in de rij om lid te worden, maar is dat wel een goed idee? En wat moeten zij doen om lid te worden?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €5 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Welke landen willen lid worden van de Europese Unie?
Op 8 november presenteert de Europese Commissie haar jaarlijkse uitbreidingsverslag, waarin landen die lid willen worden van de Europese Unie, te horen krijgen wat ze moeten doen om dat te bereiken.
‘Het uitbreidingsrapport is enorm’, schrijft Radio Free Europe, ‘met beoordelingen van tien landen: Albanië, Bosnië-Herzegovina, Georgië, Kosovo, Moldavië, Montenegro, Noord-Macedonië, Servië, Turkije en Oekraïne’.
Een lange lijst inderdaad, en ieder land bevindt zich op een ander punt op de lange weg naar het EU-lidmaatschap. ‘Er zijn berichten dat de Europese Commissie naar aanleiding van het rapport zal aanbevelen om Georgië de officiële status van kandidaat-lidstaat te geven’, schrijft The Guardian.‘Alle ogen zullen echter gericht zijn op Oekraïne en Moldavië, die in juni 2022 de status van kandidaat-lidstaat kregen.’
Ook wordt verwacht dat er nieuws naar buiten komt over Bosnië. De andere landen zullen waarschijnlijk te horen krijgen waar zij nog aan moeten werken, als ze dichter bij het Europese lidmaatschap willen komen. Zo zitten Noord-Macedonië en Turkije al langer in de wachtkamer. Voor deze kandidaten staat er veel op het spel. Europese subsidies, handelsverdragen, open grenzen, academische samenwerkingen: wie lid wordt van de EU, wordt lid van een exclusieve club.
‘Men moet wel voldoen aan de voorwaarden en eisen van de Unie’, schrijft Eurozine. ‘De lidstaten geven delen van hun soevereiniteit op. Ze delegeren aanzienlijke beslissingsbevoegdheden aan de EU en accepteren het Europese Hof van Justitie als hoogste arbiter. Ze maken deel uit van de Europese interne markt, een uitgestrekt gebied waarbinnen goederen, diensten, mensen en kapitaal ongehinderd de nationale grenzen kunnen passeren. Dit wordt mogelijk gemaakt door bijna 100.000 pagina’s EU-wetgeving, die bindend is voor alle lidstaten.’
‘Hoe de onderhandelingen met deze aspirant-leden verlopen, zal duidelijk maken of de EU de naoorlogse visie van haar oprichters kan waarmaken, of dat haar interne tekortkomingen de overhand hebben gekregen’, schrijft Bloomberg. ‘De laatste grote uitbreidingsronde van de EU vond bijna twintig jaar geleden plaats, toen de EU tien voormalig communistische landen opnam. Het was een transformatie.’
De vraag is: moet Europa zich blijven uitbreiden, of is het tijd om een stop te zetten op de verdere groei en aspirant-leden de harde waarheid te vertellen dat zij niet langer welkom zijn?
Waarom moet de Europese Unie zich uitbreiden?
De EU is sinds de oprichting uitgegroeid tot een orgaan met 27 lidstaten. Momenteel willen tien landen lid worden. Veel van hen willen dat al een tijdje, maar sinds ruim een jaar is het toelatingsproces urgent geworden.
Europarlementariër Siegfried Muresan noemt in Euractivhet mogelijke lidmaatschap van Moldavië als goed voorbeeld van waarom de huidige geopolitieke situatie vraagt om uitbreiding van de EU. De vele kandidaat-landen op de Balkan zouden mogelijk in de Russische invloedssfeer terecht kunnen komen als de EU ze laat vallen.
‘Het openen van toetredingsonderhandelingen tussen de EU en Moldavië is een belangrijk politiek signaal nu de oorlog tegen Oekraïne de veiligheid van de hele regio aantast’, schrijft Muresan. ‘Moldavië is een directe buur van de EU én een directe buur van Oekraïne. Het zou voor alle EU-leden nadelig zijn als Poetin, naast dictator Loekasjenka in Belarus, een bondgenoot aan de macht zou hebben in de Republiek Moldavië.’
‘Ruim een decennium lang leken de ooit ambitieuze uitbreidingsplannen van de EU hun aantrekkingskracht voor de Europese bevolking te hebben verloren en werden ze op de plank gelegd’, schrijft Balkan Insight. ‘Toen kwam de Russische aanval op Oekraïne, een dramatisch moment voor Europa die een nieuwe impuls vormde voor een uitbreiding van de EU. Het politieke momentum is er en de belangstelling voor uitbreiding is terug. Er is bovendien een grote kans om de Unie niet alleen uit te breiden, maar ook fundamenteel te hervormen.’
Een groep experts onderzocht hoe de EU hervormd moest worden, nu het zich verder wil uitbreiden, schrijft Financial Times. ‘Ze willen dat zowel de EU als de kandidaat-lidstaten zich ertoe verbinden om tegen 2030 klaar te zijn voor uitbreiding. Ze willen de EU-besluitvorming stroomlijnen, met name door meer gemeenschappelijke uitgaven en meer stemmingen met gekwalificeerde meerderheid [zonder vetorecht]. Dat geldt idealiter voor alle EU-besluiten, behalve constitutionele, inclusief begrotingszaken. Ze willen een grotere EU-begroting. Ze willen een krachtig anticorruptiebureau dat toezichthoudt op de EU-instellingen zelf. En ze willen het makkelijker maken om financiering in te houden en stemrecht op te schorten bij schendingen van de rechtsstaat.’
De combinatie van uitbreiden en hervormen werd eerder deze maand ook genoemd door de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock. ‘We moeten af van de situatie waarin mensen geloven dat toetreding een of-ofding is’, citeert Politico. ‘We moeten ervoor zorgen dat mensen in deze kandidaat-landen, vooral jongeren, de kans krijgen om in een vroeg stadium te kunnen profiteren van de voordelen van de Europese Unie, zelfs voordat hun land volwaardig lid wordt.’ Als voorbeelden noemde ze versoepeling van visaprocedures, studieprogramma’s en cultuurprogramma’s.
Ook de president van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, noemde in een toespraak in september de noodzaak tot hervomring. ‘In een wereld waar grootte en gewicht ertoe doen, is [een uitbreiding] duidelijk in het strategisch belang van Europa,’ citeert Al Jazeera. ‘We moeten nadenken over hoe onze instellingen moeten werken – hoe het [Europees] Parlement en de Commissie eruit moeten zien. We moeten de toekomst van onze begroting bespreken – wat we willen financieren en hoe we dat gaan doen.’
Wat is er tegen verdere uitbreiding in te brengen?
Landen verwelkomen puur om te voorkomen dat het in de armen van Rusland valt, of omdat groter nu eenmaal sterker is, of omdat het past in de geest van de oprichters van de EU, daar valt wat tegen in te brengen. Allereerst zijn er de kosten. WION schreef dat indien negen landen, waaronder Oekraïne, lid worden van de EU, ‘dit de huidige leden meer dan 256 miljard euro gaat kosten. Dit zou betekenen dat door de uitbreiding van de EU veel landen die nu netto financiële voordelen hebben van de EU, veranderen in netto betalers’, schrijft de website. ‘Alle lidstaten zullen meer moeten betalen voor en minder ontvangen uit de EU-begroting.’
Linas Linkevicius, voormalig minister van Buitenlands Zaken en Defensie van Litouwen, schrijft in een artikel voor denktank Carnegie Europe dat de EU eerst aan zichzelf moet denken, voordat het aan anderen denkt. ‘Een EU die wordt verscheurd door interne meningsverschillen en inconsistenties, is niet in staat om een sterk principieel standpunt, een gemeenschappelijk beleid te formuleren’, schrijft hij.
The Week gaat dieper in op de onderlinge verschillen, die nu al voor zoveel onrust zorgen dat verdere uitbreiding misschien op een laag pitje moet worden gezet. ‘De toevoeging van toekomstige nieuwe lidstaten en hun economische sterke en zwakke punten zorgen nu al voor de nodige ontevredenheid in sommige EU-leden. Het blok heeft voortdurend problemen met de Poolse en Hongaarse houding ten opzichte van de binnenlandse rechtsorde, inclusief eerlijke verkiezingen en een onafhankelijke rechterlijke macht.’
Een ander argument tegen uitbreiding is de onvermijdelijke migratie van oost naar west die deze met zich mee zou brengen, schrijft de econoom Philip Pilkington op het blog Unherd.‘Of we openen de deur en groeien, of we sluiten hem en stagneren’, schrijft hij. ‘Als we voor de eerste optie kiezen, zullen er ongetwijfeld gevolgen zijn in de vorm van populisme, dat we nu al zo veel aantreffen in de westerse landen.’
Het gaat om een adviseur van de Oekraïense opperbevelhebber
Eén van de naaste adviseurs van de opperbevelhebber van de Oekraïense strijdkrachten is maandag omgekomen door een granaat die in een cadeautas zat. Dat heeft generaal Valeri Zaloezjny bekendgemaakt op Telegram, meldt Forbes.Volgens Zaloezjny was majoor Sjastjakov een belangrijke steunpilaar voor de generaal sinds het begin van de oorlog met Rusland.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens Ihor Klymenko, de Oekraïense minister van Binnenlandse Zaken, had Sjastjakov de cadeaus op zijn werk gekregen en mee naar huis genomen. Thuis was de zoon van Sjastjakov aan de haal gegaan met de granaten, die in een cadeutas zaten samen met een fles alcohol.
De zoon is zwaargewond naar het ziekenhuis gebracht. Na de dood van Sjastjakov heeft de politie een inval gedaan in zijn woning en nog vijf niet-ontplofte granaten gevonden. De militair die de majoor het cadeau heeft gegeven is aangehouden, in zijn woning zijn ook granaten gevonden.
Een dorpswinkel in het Oekraïense Charkiv werd geraakt
Bij een Russische raketaanval op een dorpswinkel in het noordoosten van de Oekraïense regio Charkiv zijn zeker 49 mensen om het leven gekomen. Dat schrijft The Kyiv Post.Het is een van de dodelijkste aanvallen in maanden op een burgerdoel, meldt de publicatie.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De aanval vond plaats in het dorp Hroza, dat op zo’n dertig kilometer van de frontlinie ligt. Tientallen mensen waren in de winkel, die ook dienstdeed als café, samengekomen voor een wake. Reddingswerkers zoeken onder het puin naar overlevenden en benadrukken dat het dodental nog kan oplopen.
President Volodymyr Zelensky van Oekraïne heeft de raketaanval veroordeeld. Hij noemde het ‘een aantoonbaar brute Russische misdaad’ en benadrukte dat ‘de Russische terreur moet worden gestopt’.
De Verenigde Staten gaan duizenden in beslag genomen wapens uit Iran overdragen aan Oekraïne. Het betreft ammunitie en wapentuig die vanuit Iran waren gestuurd naar Houthi-rebellen in Jemen en zijn onderschept door de Amerikaanse marine, bericht CNN. ‘Een maatregel die de kritieke tekorten van het Oekraïense leger zou kunnen verlichten‘, schrijft het Amerikaanse nieuwskanaal.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Woensdag kondigden de VS aan dat ze maandag al ‘meer dan 1 miljoen kogels’ hadden overgedragen aan de Oekraïense strijdkrachten. De Amerikaanse marine heeft in het afgelopen jaar duizenden Iraanse geweren en meer dan een miljoen patronen in beslag genomen op schepen die door Iran werden gebruikt om wapens naar Jemen te verschepen. De inbeslagnames zijn gericht op kleine staatloze schepen op routes die van oudsher worden gebruikt om wapens naar de Houthi’s in Jemen te smokkelen.
‘Al meer dan een jaar worden Iraanse drones in handen van het Russische leger gebruikt om Oekraïense burgers aan te vallen en te vermoorden,‘ zegt Jonathan Lord, senior fellow en directeur van het veiligheidsprogramma voor het Midden-Oosten bij het Center for a New American Security, tegen CNN. ‘Het voelt als gerechtigheid als Oekraïne in beslag genomen Iraanse wapens gebruikt om zijn volk te verdedigen tegen de criminele invasie van Rusland.’
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Slowakije, waar de pro-Russische Smer-partij en leider Robert Fico de verkiezingen hebben gewonnen. Welke gevolgen heeft dat voor het land en Europa?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €5 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Hoe zijn de Slowaakse verkiezingen verlopen?
‘Robert Fico heeft Slowakije verslagen’, schrijft politiek commentator Beata Balogová over de uitslag van de Slowaakse parlementsverkiezingen. ‘Zaterdag overtuigde hij genoeg mensen ervan dat liberalisme en mensenrechten een grotere bedreiging voor hen vormden dan de wijdverbreide corruptie en zijn bewondering voor het regime van Poetin.’
De verkiezingen van afgelopen zondag in het Midden-Europese land zijn door de populistische partij Smer gewonnen. De partij onder leiding van oud-premier Robert Fico behaalde 42 van de 150 zetels, vóór de centrum-linkse Progressief Slowakije (PS, 32 zetels). Fico was al premier van 2006 tot 2010 en van 2012 tot 2018.
Volgens The Slovak Spectator zal Fico een coalitie proberen te vormen met Hlas, een linkse partij die drie jaar geleden werd opgericht door Smer-afvalligen onder leiding van ex-premier Peter Pellegrin en de ultranationalistische Slowaakse Nationale Partij (SNS), mogelijk met steun van de christendemocratische KDH. Maar een herhaling van 2010, toen Fico zijn tweede parlementsverkiezingen won, is ook een van de mogelijkheden. In dat jaar weigerden de meeste partijen met hem samen te werken en werd de leider van Smer geen premier. Mocht dat nu weer gebeuren, dan ligt de bal bij PS.
Verrassend aan de Slowaakse verkiezingsuitslag is dat de rechts-populistische beweging Sme Rodina, geleid door parlementsvoorzitter Boris Kollár, geen zetel heeft behaald. De partij was in 2020 nog goed voor 17 zetels. De mislukking van Republika om in het parlement te komen is de tweede verrassing van de verkiezingen, schrijft The Slovak Spectator. De partij, die voortkwam uit Marian Kotleba’s neofascistische ĽSNS, zou volgens alle peilingen voor de verkiezingen de drempel van 5 procent ruimschoots halen, maar scoorde uiteindelijk slechts 4,75 procent. Het is voor het eerst sinds 2016 dat in het Slowaakse parlement geen openlijk fascistische partij is vertegenwoordigd.
Waarom is Fico een controversieel figuur en waarom is hij desondanks toch populair?
De campagne van Robert Fico heeft voor onrust gezorgd in Europa omdat gevreesd wordt dat onder zijn leiding Slowakije zich bij het anti-Oekraïense kamp van het Hongarije van Viktor Orbán zal voegen. Fico heeft zich in aanloop naar de verkiezingen zeer pro-Russisch uitgelaten. Hij heeft beloofd de wapenleveranties aan Kyiv stop te zetten en is tegen sancties, zelfs nu de invasie van de Russische president Vladimir Poetin in Oekraïne na anderhalf jaar voortduurt, zo schrijft Politico.
Maar het is niet alleen Fico’s pro-Russische houding die zorgen baart. ‘Het democratische Slowakije heeft verloren’, schrijft het Slowaakse dagblad Dennik N. ‘Fico heeft gewonnen en ondanks twaalf jaar crimineel bewind en het feit dat hij bijna tweehonderd van corruptie beschuldigde mensen in zijn gelederen heeft, wist hij toch het grootste aantal kiezers ervan te overtuigen dat zijn visie op Slowakije beter was dan alle andere.’
Fico, die in het verleden al twee keer premier was en zich verzette tegen de militaire en humanitaire hulp van zijn land aan Oekraïne, waar Slowakije aan grenst, en tegen het toelaten van migranten, moest in 2018 aftreden na de moord op Ján Kuciak en zijn verloofde Martina Kušnírová. Deze onderzoeksjournalist, wiens dood destijds de hele samenleving schokte, had het bestaan van diepe banden tussen maffia en de politieke kringen van de Smer-partij onthuld. Verschillende Slowaakse media wijzen er dan ook op dat mocht Fico premier worden, hij zijn macht zal aangrijpen om de verschillende rechtszaken tegen zijn partijgenoten en donateurs te dwarsbomen.
Waarom hebben veel Slowaken toch op hem gestemd? Dat legt de Slowaakse schrijver Monika Kompaníková uit in The Guardian. ‘Fico’s retoriek van law-and-order (…) plus beloften van hogere pensioenen en een stop op de instroom van denkbeeldige migranten, vielen ongetwijfeld goed bij veel oudere kiezers en mensen die worstelen met de hoge kosten van levensonderhoud.’
Ook desinformatie, waarvan een groot deel afkomstig is van aan het Kremlin gelieerde entiteiten, speelde een grote rol in de verkiezingscampagne, aldus Kompaníková. ‘Slowakije is het meest samenzweerderige land in Europa: 54 procent van de bevolking gelooft in samenzweringstheorieën. Vlak voor de verkiezingen hoorde ik een groep oudere vrouwen discussiëren over hoe de Progressieve Slowaakse partij van plan was om kinderen te verkopen aan “travestieten” en om flats verplicht te onteigenen om migranten te kunnen huisvesten.’
Wat betekent de verkiezingswinst van Smer voor Europa en Oekraïne?
Mocht Fico erin slagen een regering te vormen, dan heeft Viktor Orbán er een bondgenoot bij. De Hongaarse premier sprak al voor de verkiezingen uit dat Fico zijn favoriete kandidaat was, aldus Süddeutsche Zeitung. Maar de pro-Europese centrumrechtse regering van Petr Fiala in buurland Tsjechië zal waarschijnlijk niet blij zijn, schrijft de Duitse krant. De rechts-nationalistische PiS-regering in Polen, waar op 15 oktober verkiezingen zijn, heeft ook weinig op met dergelijke partners in de alliantie van de vier Visegrád-staten (Hongarije, Polen, Tsjechië, Slowakije). In tegenstelling tot Hongarije zijn de conservatieven in Polen pro-Oekraïne, hoewel er door een recent importverbod van Oekraïens graan scheuren lijken te komen in de band tussen de twee landen.
Dat de rest van Europa ook niet staat te springen om een Smer-regering staat buiten kijf. Zo overweegt de groep waartoe Smer behoort in het Europees Parlement, de Partij van Europese Socialisten, om de Slowaken uit hun fractie zetten vanwege hun Ruslandstandpunt en hun houding tegenover minderheden, schrijft Politico. Smer zou zich onder andere homofoob hebben uitgelaten tijdens de campagne.
Over Oekraïne zei Fico in augustus dat ‘de oorlog niet een jaar geleden begon, maar in 2014, toen Oekraïense nazi’s en fascisten begonnen met het vermoorden van Russische burgers in de Donbas en Loehansk’. Tijdens de campagne deed hij de uitspraak dat onder zijn leiding er nog geen kogel naar het land zou gaan.
Commentator Zolo Mikes vreest zelfs dat Slowakije onder Smer een referendum zal organiseren om uit de NAVO te stappen. ‘Dit betekent dat Slowakije in de invloedssfeer van Rusland komt. Deze ramp op het gebied van buitenlandbeleid zou niets minder betekenen dan het einde van de democratie in Slowakije’, schrijft hij op de nieuwswebsite Aktuality.sk.
‘Het is hoog tijd dat Rusland Slowakije de aandacht geeft die het verdient’, schrijft de Russische politicoloog Vadim Trouchattsjov een week geleden op de website Vzgliad, die bekendstaat als een platform voor Russische hardliners. ‘Slowakije zou een rol kunnen spelen om het “anti-Russische front” in Europa te doorbreken.’
Of de soep ook zo heet gegeten wordt als ze wordt opgediend, is nog maar de vraag, aldus Matthew Karnitschnig in een commentaar op Politico. ‘Fico belooft zijn kiezers een economische ommekeer – en meer sociale uitgaven. Die beloftes zal hij niet kunnen waarmaken zonder hulp van de EU, waaronder de 6 miljard euro aan herstelgeld die Brussel voor het land heeft gereserveerd.’ Karnitschnig verwacht dan ook dat Fico in lijn zal blijven lopen met het Europese beleid op het gebied van de rechtsstaat.
Wat defensiesteun aan Oekraïne betreft zijn Fico’s uitspraken een loos dreigement. Het land heeft namelijk al het militair materieel dat het kan missen aan Oekraïne gegeven. En ‘als Fico zou weigeren om wapens bestemd voor Oekraïne door Slowaaks grondgebied te laten doorvoeren, zou dat een logistieke ergernis zijn, maar niet veel meer. Het zou ook de woede van de Verenigde Staten oproepen. Aangezien zijn land voor zijn veiligheid afhankelijk is van Washington, zou Fico er verstandig aan doen voorzichtig te zijn’, concludeert Karnitschnig.
Dat neemt niet weg dat een Smer-regering wel zeker een risico vormt voor Oekraïne. Slowakije kan het conflict over de graanexport verder laten escaleren (op dit moment kent het land een importverbod op Oekraïens graan) en samen met Hongarije nieuwe sancties tegen Rusland tegenhouden, schrijft Oekrajinska Pravda.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
