Biden was niet aanwezig bij de kroning van Charles III
De Amerikaanse president Joe Biden kwam op zondag 9 juli aan Londen en begon aan ‘een reis waarbij hij zal proberen de [trans-Atlantische] relaties te versoepelen na het missen van de kroning van koning Charles III’, schrijft Daily Mail. De Democraat, die ook een onderhoud met premier Rishi Sunak zal hebben, reist daarna naar Litouwen voor de NAVO-top, ‘tegen een achtergrond van geschillen over clusterbommen en de toelating van nieuwe leden’, aldus de Britse krant. Als laatste stop zal hij Finland aandoen, dat in april toetrad tot de NAVO.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Biden vertelde CNN in een interview dat zondag werd uitgezonden dat Oekraïne ‘niet klaar is om toe te treden’ tot het militair bondgenootschap. Desalniettemin zei hij dat de VS en hun NAVO-bondgenoten president Volodymyr Zelensky en zijn troepen de wapens blijven leveren die ze nodig hebben om de oorlog met Rusland te beëindigen.
Rishi Sunak kondigde de top aan tijdens bezoek aan de VS
Tijdens een bezoek aan Washington kondigde premier Rishi Sunak woensdag aan dat het Verenigd Koninkrijk tegen het einde van het jaar de eerste wereldwijde top over kunstmatige intelligentie gaat organiseren, schrijft Politico. ‘Rishi Sunak wil van het Verenigd Koninkrijk een belangrijke speler op dit gebied maken’, schrijft de website.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘AI heeft een ongelooflijk potentieel om ons leven ten goede te veranderen. Maar we moeten ervoor zorgen dat ze veilig wordt ontwikkeld en gebruikt’, aldus de Britse premier. Downing Street heeft niet gezegd welke landen of bedrijven de gesprekken zullen bijwonen, maar de woordvoerder van de premier zei tegen Politico dat Sunak probeert om ‘gelijkgestemde’ landen bij elkaar te brengen, waarbij hij opmerkte dat de premier de kwestie met alle G7-leden heeft besproken.
Vorige week meldden het Verenigd Koninkrijk en Nederland dat ze F-16-gevechtsvliegtuigen gaan leveren aan Oekraïne. Ook de Verenigde Staten gaven groen licht. Maar verandert dat ook daadwerkelijk de uitkomst van de oorlog?
Vorige week kondigden het Verenigd Koninkrijk en Nederland aan dat zij een ‘F-16-coalitie’ zouden opzetten om Oekraïne te voorzien van de gevechtsvliegtuigen die het nodig heeft, schrijft The Guardian. De Verenigde Staten zeiden aanvankelijk dat zij niet bereid waren om de levering van vliegtuigen van Amerikaanse makelij toe te staan. Maar vrijdag gaf het Witte Huis toch groen licht en zei het bereid te zijn om Oekraïense piloten op te leiden.
Deze ommezwaai is ‘een stap die de Oekraïense militaire capaciteit aanzienlijk zal verbeteren zonder het risico op een onaanvaardbare escalatie met Rusland’, aldus David French in The New York Times. Volgens Christoph von Marschall van Der Tagesspiegel maken de gevechtsvliegtuigen weinig verschil voor de militaire situatie. Rusland zet zelf nauwelijks nauwelijks bemande gevechtsvliegtuigen in.
Nee: ‘Het duurt heel lang voordat Oekraïense piloten getraind zijn’
‘Er zijn te veel argumenten tegen het leveren van westerse gevechtsvliegtuigen’, schrijft correspondent diplomatie Christoph von Marschall in Der Tagesspiegel. ‘Ten eerste duurt het heel lang voordat Oekraïense piloten getraind zijn. Minstens een jaar.’ Volgens een hoge ambtenaar van de Amerikaanse regering zal de training enkele maanden in beslag nemen en in de komende weken van start gaan, bericht The Guardian.
‘Ten tweede blijft de vraag welk verschil straaljagers zouden maken voor de militaire situatie onbeantwoord. Ook de bemande Russische luchtmacht blijft grotendeels aan de grond – uit angst voor de Oekraïense luchtverdediging. Het risico te worden neergeschoten staat in geen redelijke verhouding tot de kosten van een straaljager en de opleiding van de piloten’, stelt Von Marschall.
‘Het meeste van wat straaljagers kunnen, kan ook worden bereikt met onbemande wapens’
‘Ten derde kan het meeste van wat straaljagers kunnen, ook worden bereikt met onbemande wapens: drones, raketten, langeafstandsgeschut. Deze wapens kosten veel minder’, aldus Von Marschall. ‘Geconfronteerd met de keuze waar de beperkte middelen met het grootste voordeel moeten worden ingezet, antwoordt vrijwel geen enkele militair deskundige dat Oekraïne, van alle landen, nu het meest dringend gevechtsvliegtuigen nodig heeft.’
Von Marschall vreest ten slotte dat ‘het besluit om straaljagers te leveren Vladimir Poetin voorwendselen geeft om het Westen van escalatie te beschuldigen. En op zijn beurt een militaire escalatie te rechtvaardigen.’ In reactie op de aankondiging van de ‘straaljagercoalitie’, zei de Russische onderminister van Buitenlandse Zaken Aleksandr Groesjko dat westerse landen ‘kolossale risico’s lopen, schrijft Al Jazeera.
Ja: ‘F-16’s zijn precies wat Oekraïne nodig heeft’
Columnist David French van The New York Times is minder bezorgd dat de levering van moderne gevechtsvliegtuigen aan Oekraïne zal leiden tot verdere escalatie. ‘De F-16 vormt – vooral in de bescheiden aantallen die ter discussie staan – geen wezenlijke bedreiging voor Rusland zelf. Hij vormt alleen een wezenlijke bedreiging voor de Russische invasie.’
Alexandre Vautravers, hoofdredacteur van Swiss Military Review, zei tegen Al Jazeera dat het ondanks de waarschuwing van Rusland onwaarschijnlijk is dat Moskou de situatie zal laten escaleren. ‘Telkens wanneer Oekraïne een nieuw wapensysteem heeft ontvangen, hebben we veel retoriek gehoord – maar heel weinig actie van Russische zijde.’
Volgens French kunnen moderne F-16’s de doorslag voor Oekraïne geven in de oorlog: ‘Het is een wapen dat Oekraïne defensief kan inzetten en dat relatief dicht achter de frontlinie kan toeslaan. Dat is precies wat Oekraïne nodig heeft.‘
‘F-16’s kunnen Russische troepen direct aan het front aanvallen’
Ondanks westerse luchtafweer blijft Oekraïne kwetsbaar voor Russische luchtaanvallen, aldus French, die een veteraan is van de Irakoorlog. Gevechtsvliegtuigen kunnen daar verandering in brengen: ‘Niet alleen kunnen F-16’s over de hele lengte en breedte van Oekraïne vliegen om een betere luchtverdediging te bieden; ze hebben ook een veel grotere capaciteit om Russische troepen direct aan het front en kilometers daarbuiten aan te vallen.’
French vervolgt: ‘Deze capaciteit blijkt zelfs nog belangrijker te zijn omdat meerdere Oekraïense functionarissen mij erop hebben gewezen dat het Russische stoorzendersysteem de raketten die door het beroemde Amerikaanse HIMARS-systeem worden afgevuurd veel minder effectief heeft gemaakt. (…) Meer geavanceerde gevechtsvliegtuigen kunnen ook Russische vliegtuigen aanvallen die een succesvolle tactiek toepassen, glide bombing genaamd, waarbij zij Oekraïne bombarderen vanaf posities buiten het bereik van de meeste Oekraïense luchtdoelraketten.’
Met moderne gevechtsvliegtuigen is Oekraïne niet alleen in staat een nederlaag uit te stellen, aldus French, maar heeft het ook een kans om als overwinnaar uit de bus te komen. Met de levering van F-16’s krijgt Oekraïne een mogelijkheid om ‘Rusland uit bezet Oekraïne te verdrijven en – dit is van cruciaal belang – om hernieuwde Russische agressie na deze oorlog af te schrikken.’
Afgelopen zaterdag werd koning Charles III in Londen gekroond met veel pracht en praal. Maar de steun voor de monarchie heeft in het Verenigd Koninkrijk een historisch dieptepunt bereikt. Heeft een monarch nog wel een functie in een moderne democratie?
Naar aanleiding van de kroning van de Britse koning Charles III van afgelopen zaterdag is het debat weer losgebarsten tussen voor- en tegenstanders van de monarchie. Nu uit Britse opiniepeilingen blijkt dat de steun voor de monarchie tanende is en zich zelfs op een historisch dieptepunt bevindt, zoals The Guardianbericht, wijzen voorstanders van een koning als staatshoofd erop dat het hebben van een monarch vele voordelen met zich meebrengt. Een koning zorgt immers voor stabiliteit te midden van het politieke gewoel, zo beweert rechtsgeleerde en politicoloog Tom Ginsburg. Maar als er ondemocratische politici opkomen, is een president geschikter om de democratie te beschermen, aldus republikein Polly Toynbee.
Ja: ‘Monarchen bieden bescherming tegen politieke onrust’
‘De kroning van koning Charles III laat zien waarom de constitutionele monarchie een vitale regeringsvorm blijft in enkele van de succesvolste landen ter wereld’, schrijft de Amerikaanse Tom Ginsburg in een opinieartikel op Project Syndicate. De rechtsgeleerde en politicoloog wijst erop dat er momenteel vierendertig landen zijn met een constitutionele monarchie en dat die landen buitengewoon succesvol zijn. Zo hebben het grootste deel van Scandinavië, Japan en de Benelux, en Charles’ domeinen Australië, Canada en Nieuw-Zeeland allemaal een monarch als staatshoofd.
Volgens de Democracy Index 2022 van The Economist uit 2022 zijn tien van de twintig meest democratische landen ter wereld constitutionele monarchieën, evenals negen van de twintig rijkste landen. En in acht van de tien meest bestendige nationale grondwetten is een monarch opgenomen.
‘Monarchen bieden bescherming tegen politieke onrust, omdat zij kunnen ingrijpen in perioden van nationale crisis’, aldus Ginsburg. Zo wist Juan Carlos I van Spanje in 1981 een staatsgreep te verijdelen door het leger tot bedaren te brengen. Ook kunnen vorsten ‘in hun rol bij het vormen van regeringen in parlementaire systemen soms subtiele beslissingen nemen die politieke partijen uit een impasse helpen’, vervolgt de politicoloog.
‘De symbolische eenheid van de monarchie kan de meest problematische vormen van populisme beperken’
‘In ons tijdperk kan de symbolische eenheid van de monarchie de meest problematische vormen van populisme beperken’, brengt Ginsburg naar voren. Volgens hem krijgen populisten weinig ruimte in een constitutionele monarchie. ‘Populistische demagogen als Viktor Orbán in Hongarije, Recep Tayyip Erdogan in Turkije en Jaroslaw Kaczynski in Polen claimen doorgaans een exclusieve, bijna mystieke band met het “volk”, dat alleen zij kunnen beschermen tegen de elites, en demoniseren hun tegenstanders als “vijanden van het volk”. In een constitutionele monarchie zijn dergelijke beweringen echter niet effectief. De functie van belichaming van het volk is al bezet, waardoor de symbolische macht die een ander individu kan vergaren beperkt is.’
‘Dus terwijl Erdogan zich voordoet als een nieuwe sultan en Hugo Chávez, de overleden Venezolaanse leider, zich graag beriep op president-voor-het-leven Simón Bolívar, is het moeilijk in te zien hoe een Brits, Deens of Noors equivalent geloofwaardig zou kunnen zijn. Het dichtst in de buurt komt een ontwrichtende leider als de voormalige Britse premier Boris Johnson, die, gefrustreerd door zijn hoofdadviseur, nukkig volhield: “Ik ben de führer. Ik ben de koning die de beslissingen neemt.”’
‘Met een monarch aan de top van het systeem valt die bewering weg’, concludeert Ginsburg. ‘Dit wordt bevestigd door gegevens van de Global Populism Database waaruit blijkt dat in constitutionele monarchieën minder populistische retoriek voorkomt in politieke toespraken.’
Nee: ‘Een ongekozen koningin is niet opgewassen tegen een losgeslagen premier’
The Guardian-columnist Polly Toynbee is het daar niet mee eens. ‘Groot-Brittannië verliest duidelijk meer dan het wint bij de monarchie.’ Toynbee schreef in februari 2022 in aanloop naar het zeventigjarige jubileum van de inmiddels overleden koningin Elizabeth II een gloedvol betoog voor de afschaffing van de monarchie. ‘De behoefte aan een gekozen president is urgent geworden nu het premierschap van Boris Johnson de grenzen van conventies, wetten en burgerrechten op de proef stelt.’
Volgens Toynbee is het probleem niet dat de monarch te machtig zou zijn, maar juist dat deze te weinig macht heeft en democratische legitimiteit ontbeert. ‘Presidenten in heel Europa beschermen de grondwet en voorkomen dat al te machtige politici de grondwet overtreden. Een president zou Johnson hebben tegengehouden om illegaal het parlement buitenspel te zetten: om in te grijpen in een constitutionele noodsituatie is de macht van een democratisch mandaat nodig.’
‘De ongekozen koningin moet doen wat de premier haar opdraagt’
‘Er is geen rem op een losgeslagen premier in een land zonder geschreven grondwet, waar een verwrongen kiesstelsel eerlijke vertegenwoordiging onmogelijk maakt en er geen effectief staatshoofd is om te waken tegen wetsovertredingen. De ongekozen koningin moet doen wat de premier haar opdraagt’, stelt Toynbee.
Toynbee is van mening dat presidenten beter in staat zijn dan koningen om in te grijpen als een regering haar boekje te buiten gaat. ‘Monarchisten spreken met afschuw over wie een gekozen president mag zijn. (…) Maar (…) kijk eens rond in Europa naar waardige presidenten die hun ceremoniële plichten en de politieke grenzen van hun rol begrijpen, en tegelijkertijd optreden als constitutionele hoeders.’
Onder meer Belize en Jamaica willen een republiek worden
Enkele dagen voor de kroning van Charles II in het Verenigd Koninkrijk, spreken steeds meer landen in het Gemenebest zich uit voor een vertrek. Autoriteiten in Belize en Jamaica spraken zich op donderdag beiden uit af te willen van het Britse koningshuis, schrijft The Guardian. Ook Nieuw-Zeeland, de Bahama’s en Antigua en Barbuda willen vertrekken uit de groep van Commonwealth Realms-landen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Het Gemenebest is een vrijwillig samenwerkingsverband van landen, die haast allemaal voormalige koloniën van Engeland zijn. Binnen deze groep zijn er de commonwealth realms, die nog steeds de Britse monarch als staatshoofd hebben. Steeds meer landen willen echter af van deze constructie, die zij als een koloniale erfenis ervaren.
Zo zegt premier van Belize Johnny Briceño dat de kans vrij groot is dat het land uit het Gemenebest stapt. De Jamaicaanse minister van Juridische en Constitutionele Zaken Marlene Malahoo Forte gaf in een interview aan een grondwetshervorming te willen voorstellen. Met dit voorstel zou Jamaica een republiek worden.
De deal verplaatst de douanecontrole naar Noord-Ierland
Het Britse parlement heeft met grote meerderheid ingestemd met de nieuwe afspraken tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie over de handelsgrens met Noord-Ierland, bericht The Times. Eind vorige maand waren de Britse premier Rishi Sunak en voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen al tot een akkoord gekomen. Met de stemming in het parlement is er eindelijk duidelijkheid over de brexit-regels voor Noord-Ierland.
Na brexit ontstonden er problemen aan de grens tussen EU-lidstaat Ierland en Noord-Ierland, omdat Noord-Ierland wel de EU-handelsregels volgde, maar onderdeel bleef van het VK. Aan beide kanten van de grens ontstonden lange rijen met vrachtwagens vanwege langdurige douanecontroles en qua regelgeving moesten goederen en medicijnen aan Europese standaarden voldoen. Voor protestanten in Noord-Ierland voelde het alsof ze niet meer bij het VK hoorden, terwijl dat gezien de politieke geschiedenis van Noord-Ierland gevoelig lag.
Volgens de nieuwe afspraken komen er twee goederenstromen. Wat naar Noord-Ierland gaat, hoeft niet door de douane heen, wat vanuit het VK naar EU-lidstaat Ierland gaat moet nog wel aan controles onderworpen worden.
Ze zou verkracht zijn, maar daar bleek niets van waar
In het Verenigd Koninkrijk is een vrouw van tweeëntwintig jaar tot achtenhalf jaar cel veroordeeld wegens ‘het verstoren van de rechtsgang’, schrijft El Mundo. Een zekere Eleanor Williams had op sociale media foto’s geplaatst waarop ze te zien is met een paars en opgezwollen rechteroog en meerdere sneeën op haar gezicht, benen en onderbuik. De foto’s moesten dienen als bewijs dat drie Aziatische mannen haar verkracht hadden en haar meerdere messteken hadden toegebracht.
Nu is gebleken dat het hele verhaal gelogen is. De vrouw had in werkelijkheid een hamer gekocht bij de supermarkt Tesco en zichzelf daarmee verwond. Ze zou de drie Aziaten ooit op een feestje ontmoet hebben, maar van een verkrachting wisten zij niets af. De zaak veroorzaakte grote opschudding in het Verenigd Koninkrijk. Slachtoffers van seksueel misbruik zijn bang dat door deze zaak de toch al kwetsbare positie van Britse vrouwen nog fragieler zal worden.
Williams zou lijden aan een posttraumatische stressstoornis
Een psychiater wees er in de rechtszaak op dat Williams lijdt aan een posttraumatische stressstoornis door een gebeurtenis uit haar kindertijd. Volgens een vriendin zou Williams het verhaal verzonnen hebben om de aandacht af te leiden van de schulden die ze open heeft staan als gevolg van haar cocaïne- en marihuanaverslaving. Volgens haar moeder zou ze al vanaf haar twaalfde het slachtoffer zijn van een netwerk mensenhandelaars, maar bewijzen voor deze bewering ontbreken.
Wat het motief van Williams ook was, de gevolgen voor de drie verdachten waren zeer ernstig: ze hebben een tijdlang onterecht in de gevangenis gezeten en zelfs zelfmoordpogingen ondernomen. In haar woonplaats ontketende Williams een golf haatmisdrijven tegen Aziaten. Ze bekende geen schuld, maar erkende wel dat ze anderen kwaad had aangedaan.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week gaan we dieper in op het zogeheten Windsor-akkoord tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie over Noord-Ierland. Wat verandert er en waarom is er überhaupt een nieuw akkoord nodig?
Wat zijn het VK en de EU overeengekomen?
Op maandag hebben de Britse premier Rishi Sunak en EU-voorzitter Ursula von der Leyen een akkoord bereikt over het Noord-Ierse grensconflict dat zich sinds brexit voortsleept. Maar, zo schrijft The Daily Mail, ‘de moeilijkheden zijn nog maar net begonnen’. Het zogenaamde Windsor-akkoord, dat werd gesloten in het Londense Windsor Castle, moet nog aan het Britse parlement worden voorgelegd.
Het akkoord is een hervorming van het in 2020 ondertekende Noord-Ierland-protocol, dat onderdeel was van brexit. Dat protocol is opgesteld om een harde grens op het eiland Ierland te voorkomen. De Democratische Unionistische Partij (DUP) van Noord-Ierland is fel tegen de oude overeenkomst, omdat die een handelsbarrière opwerpt voor goederen die vanuit Groot-Brittannië naar Noord-Ierland worden verscheept, schrijft Financial Times.
In de nieuwe overeenkomst wordt onder meer voorgesteld de douanecontroles tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland op te heffen voor producten die uitsluitend voor de Noord-Ierse markt bestemd zijn. Ook moeten EU-voorschriften worden toegepast op goederen die bestemd zijn voor de Republiek Ierland – en dus voor de interne markt van de EU. Dit wordt ook wel het ‘twee stromen’-beleid genoemd, met een ‘groene stroom’ voor goederen bestemd voor Noord-Ierland en een ‘rode‘ – met extra controles – voor EU-lidstaat Ierland.
Het recente wetsvoorstel van Boris Johnson om het in 2020 ondertekende Noord-Ierland-protocol als onderdeel van de brexit-overeenkomst terzijde te schuiven, komt hiermee te vervallen.
Een ‘verrassingsmaatregel’, zoals The Guardian het formuleert, stelt Noord-Ierse parlementsleden in staat ‘een veto uit te spreken over EU-regels die aanzienlijke en blijvende gevolgen hebben voor het dagelijks leven in Noord-Ierland’. Als deze ‘noodrem’ wordt geactiveerd, kan de Britse regering de Noord-Ieren overrulen.
‘De maandenlange besprekingen hebben een aanzienlijke verbetering opgeleverd’, schrijft The Belfast Telegraph. Maar ‘de duivel zit in de details’, aldus het conservatieve dagblad. Eén rode lijn blijft bijvoorbeeld bestaan: het laatste woord voor het Hof van Justitie van de Europese Unie in geval van een handelsgeschil. ‘En, wat men ook zegt, de douanegrens blijft bestaan.’
Waarom was er een nieuw akkoord nodig?
‘Nee tegen een grens in de Ierse Zee.’ In de unionistische wijken van Belfast stond men ronduit vijandig tegen het Noord-Ierland-protocol dat van kracht was sinds de invoering van brexit, begin 2021. Dit onderdeel van het scheidingsakkoord tussen Brussel en Londen zorgt al anderhalf jaar voor spanningen. En zelfs voor geweld, zoals tijdens het paasweekend in 2021.
Dit protocol was bedoeld om een open grens te handhaven tussen de Republiek Ierland, een lid van de Europese Unie, en Noord-Ierland, een integraal onderdeel van het Verenigd Koninkrijk, legt de BBC uit. Het doel was te voorkomen dat de Troubles, een bloedig conflict tussen Ierse nationalistische paramilitairen en de Britse autoriteiten van 1968 tot 1998, weer zouden oplaaien. In het vredesakkoord van 1998 was namelijk afgesproken dat er geen harde grens met douanecontroles tussen Ierland en Noord-Ierland zou komen.
Maar de garanties voor de voorstanders van hereniging van Noord-Ierland met Ierland hebben de toorn van de unionisten opgewekt, die bij Groot-Brittannië willen blijven. In de praktijk volgt Noord-Ierland volgens het akkoord de regels van de Europese interne markt voor goederen. De grens is daarom verplaatst naar de Ierse Zee: goederen die vanuit Groot-Brittannië worden verscheept, worden bij aankomst in Noord-Ierland gecontroleerd.
Die douanebarrière splitst het Verenigd Koninkrijk nu in tweeën, zo luidt de kritiek van de Unionisten, en zou de plaats van de Noord-Ieren in het land verzwakken. ‘Door deze tekst te ondertekenen heeft Boris Johnson Noord-Ierland verraden; we hebben het zo vaak gezegd en zullen het nogmaals zeggen’, schreef The Belfast News Letter in een redactioneel commentaar dat op 18 april 2022 werd gepubliceerd.
Bedrijven hebben ook geklaagd dat de controles extra kosten en vertragingen met zich meebrengen, schrijft de BBC. In het Britse parlement was dan ook een voorstel aangenomen om het protocol eenzijdig te wijzigen.
Wat betekent het akkoord voor de toekomst?
‘Dit is het begin van een nieuw hoofdstuk in onze relatie’, zei de Britse premier, in navolging van de voorzitter van de Europese Commissie. ‘Wat een verademing’, schrijft The Times. De Britse premier en de voorzitter van de Europese Commissie, zij aan zij, in Windsor Castle. Een en al glimlach. Warm in woord en gebaar. ‘En men begint te dromen, na jaren van verbittering, van het begin van een nieuw tijdperk in de relatie tussen het VK en de EU.’ De overeenkomst is ‘technisch en ingewikkeld’, schrijft Financial Times, ‘maar de symbolische waarde is groot.’
‘Voor Sunak en Von der Leyen was dit een moment om de betrekkingen tussen het VK en de EU te herstellen’, aldus de Britse zakenkrant. ‘Beide partijen zien reële voordelen om een einde te maken aan de rancune die de betrekkingen sinds het referendum van 2016 hebben opgeroepen, vooral nu er een oorlog woedt op het Europese continent.’ Groot-Brittannië en de EU hebben al samen sancties tegen Rusland ingesteld wegens de grootschalige invasie van Oekraïne.
‘Sunaks brexit-deal met de EU over het zogenaamde Noord-Ierland-protocol opent het vooruitzicht op tastbare economische voordelen voor het VK’, schrijft Financial Times.‘Een voor de hand liggende prioriteit voor een premier die in de aanloop naar de landelijke verkiezingen van volgend jaar worstelt met een crisis in de kosten van levensonderhoud.’
Het gevaar van een handelsoorlog met de EU die dreigde te ontstaan omdat het VK een proces was gestart om het protocol eenzijdig te wijzigen, is inmiddels van de baan. ‘En die had het VK zich ook niet kunnen veroorloven gezien de dreigende recessie’, schrijft FT.
In het VK is de kwestie echter uiterst controversieel. Zo controversieel dat, volgens The Times, een ontmoeting tussen Ursula von der Leyen en koning Charles III, net na haar persconferentie met Rishi Sunak, de woede van sommige politici heeft opgewekt: een dergelijke ontmoeting dreigt de monarchie in het publieke debat te betrekken.
De Noord-Ierse unionisten van de DUP verwerpen elke toepassing van de EU-wetgeving in de provincie. Het is daarom nog de vraag of zij de nieuwe wijzigingen afdoende vinden. Het afgelopen jaar heeft de partij, ondanks een verpletterende nederlaag bij de verkiezingen van mei 2022, uit protest het functioneren van de Noord-Ierse parlement geblokkeerd. Hierdoor kan er geen nieuwe regering worden gevormd en kunnen er geen nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven.
‘Dit is een probleem voor Sunak’, analyseert The Telegraph. ‘Sommige invloedrijke brexiters hebben namelijk gezegd dat ze meegaan met het standpunt van de DUP.’ Als de Conservatieven niet worden overtuigd door de deal die Sunak en Von der Leyen voorstellen, ‘wordt de premier gedwongen zich tot Labour te wenden, terwijl hij noch de steun van het land, noch die van zijn eigen partij heeft’, schrijft het conservatieve dagblad.
Jeffrey Donaldson, de leider van de DUP, blijft vooralsnog vaag over het standpunt van zijn partij. Hoewel hij ‘aanzienlijke vooruitgang’ constateerde in de herziene overeenkomst, betreurde hij in een verklaring ook dat ‘in bepaalde sectoren van de economie de Europese wetgeving van toepassing blijft in Noord-Ierland’. Een paar uur eerder had hij The Belfast News Letter verzekerd dat de tekst ‘door juristen zal worden onderzocht’ om ervoor te zorgen dat ‘de rol van Noord-Ierland binnen het VK en zijn interne markt wordt hersteld’.
‘We mogen niet vergeten dat we misschien nooit een betere oplossing zullen vinden voor de Noord-Ierse grens’, benadrukt The Sun. ‘Een schijnbaar hardnekkig raadsel sinds de eerste keer dat brexit in dit land ter sprake kwam.’
Spoedeisende hulp en intensive care blijven toch open
De Britse regering en de vakbond van verpleegkundigen kondigden dinsdag aan dat ze vandaag gaan starten met ‘intensieve gesprekken’ over lonen en voorwaarden voor gezondheidswerkers. Dit betekent dat de geplande stakingen van verpleegkundigen voorlopig van de baan zijn. De aankondiging geeft hoop op ‘een einde aan het geschil en de verstoring van de openbare gezondheidszorg’, meldt The Guardian.
De historische staking van verpleegkundigen begon in december. De regering had de protestactie tot nu toe genegeerd, maar het vooruitzicht dat de spoedeisende hulp, de intensive care en de oncologie zich voor het eerst bij de staking zouden aansluiten door achtenveertig uur lang te staken op 1 en 2 maart, was voor minister van Volksgezondheid Steve Barclay aanleiding om de onderhandelingen te openen.
Sinds eind 2022 leggen verschillende beroepsgroepen, waaronder spoorwegambtenaren en leraren, in de Britse publieke sector het werk neer. Geconfronteerd met de hoogste inflatie in veertig jaar in het VK eisen werknemers een hoger loon. De conservatieve regering van Rishi Sunak vreest echter dat de inflatie nog verder oploopt als de lonen in de publieke sector stijgen en wilde tot nu toe niets weten van substantiële salarisverhogingen.
‘Groot-Brittannië en de Europese Unie hebben een douaneovereenkomst gesloten die het pad zou kunnen effenen om een einde te maken aan jarenlang getouwtrek over Noord-Ierland na brexit’, schrijft The Times. Volgens het Britse dagblad heeft Brussel een voorstel aanvaard waardoor routinecontroles op voor Noord-Ierland bestemde producten overbodig worden.
Het dagelijks bestuur van de EU heeft er ook mee ingestemd dat het Europees Hof van Justitie zich alleen met Noord-Ierse zaken kan bezighouden als de plaatselijke rechtbanken daarom vragen, aldus het Britse dagblad. Een hoge Britse ambtenaar, die door de krant op voorwaarde van anonimiteit werd geciteerd, zei dat de grote lijnen van een overeenkomst waren vastgesteld en dat het nu aan de Britse premier Rishi Sunak was om het project goed te keuren of af te wijzen.
Het langdurige conflict over de status van Noord-Ierland na brexit lijkt eindelijk richting een oplossing te bewegen
Een ‘doorbraak’, noemt The Times de overeenkomst. Hiermee lijkt het langdurige conflict over de status van Noord-Ierland na brexit eindelijk richting een oplossing te bewegen. Het Verenigd Koninkrijk vertrok drie jaar geleden uit de EU, waarna er afspraken over de handel in Noord-Ierland werden gemaakt.
Vorig jaar nam de Britse regering echter de beslissing om de afspraken over Noord-Ierland uit het brexit-akkoord eenzijdige te wijzigen. Dit leidde tot ingrijpen door de EU, die een strafprocedure in gang zette. Ook werd er opnieuw gestart met onderhandelingen.
Na de spoorwegarbeiders, verpleegkundigen, ambulancechauffeurs en ambtenaren hebben ook de leraren in Engeland en Wales zich aangesloten bij de sectoren die besloten hebben hun werk neer te leggen. Het is een beslissing die waarschijnlijk ‘miljoenen leerlingen’ in het Verenigd Koninkrijk zal treffen, aldus The Times. De grootste lerarenvakbond van het land, de National Education Union (NEU) kondigde Britse maandag aan dat zijn leden bereid zijn hun werk neer te leggen om een beter loon te eisen, waardoor de conservatieve regering van Rishi Sunak verder onder druk kwam te staan. Er zijn zeven stakingsdagen in februari en maart bekendgemaakt.
‘Aangezien de NEU een van de grootste vakbonden van het land is, zal de actie van haar leden waarschijnlijk een wijdverspreide verstoring veroorzaken’, aldus The Guardian. Volgens The Times zou de staking 23.400 scholen in Engeland en Wales kunnen treffen. De actie van de leraren zou een ‘negatief effect op de economie’ van het land kunnen hebben, doordat ’veel ouders gedwongen worden thuis te blijven om voor hun kinderen te zorgen’, aldus de krant.
De staking werd aangekondigd op dezelfde dag dat het Britse parlement een wetsvoorstel behandelde om in bepaalde overheidssectoren een minimumservice te garanderen. Financial Times meldt dat het wetsvoorstel, dat bekendstaat als de ‘antistakingswet’, tot grote verontwaardiging heeft geleid, met name bij de vakbonden. Deze vrezen dat het plan van de regering ‘een ontmoedigend effect’ zal hebben op de stakingsbeweging, aldus het financiële dagblad.
Een zakenman is gearresteerd op verdenking van terrorisme omdat hij een poging zou hebben gedaan radioactief uranium het Verenigd Koninkrijk binnen te krijgen, meldt The Telegraph zondag. ‘De Brit werd vlak na Kerstmis aangehouden op luchthaven Heathrow door de antiterrorismepolitie na de ontdekking van sporen van uranium in een zending schroot die bestemd was voor een in het Verenigd Koninkrijk gevestigd Iraans bedrijf.’
De antiterrorismepolitie, die de ontdekking in een verklaring van zondag als ‘duidelijk zorgwekkend’ omschreef, houdt vol dat in de woning van de gearresteerde man geen materiaal is gevonden dat een bedreiging voor de volksgezondheid kan vormen. ‘De arrestatie van de man (…) zou de reeds verhoogde spanningen tussen Londen en Teheran kunnen beïnvloeden na de executie van een Brits-Iraanse staatsburger die werd beschuldigd van spionage voor de MI6’, schrijft het Britse dagblad.
De executie van Alireza Akbari, een voormalige Iraanse onderminister van Defensie met dubbele Britse nationaliteit, was voor de minister van Buitenlandse Zaken aanleiding om de Iraanse zaakgelastigde op te roepen om zijn ‘afschuw’ kenbaar te maken. Volgens The Telegraph is de verwachting dat in de komende weken extra Britse sancties zullen volgen tegen het Iraanse regime, in het bijzonder de Revolutionaire Garde. De Britse veiligheidsdiensten verdenken die speciale legereenheid van het Iraanse regime ervan het afgelopen jaar achter ten minste tien pogingen tot moord of ontvoering op Brits grondgebied te zitten.
Griekenland dringt al tientallen jaren op terugkeer
De Britse minister van Cultuur Michelle Donelan heeft woensdag de Griekse hoop dat de friezen van het Parthenon van het British Museum eindelijk naar Athene zouden terugkeren, de bodem ingeslagen. Er gingen geruchten dat de directeur van het Londense museum voorstander was van een langetermijnlening – honderd jaar – aan het Akropolis Museum, maar de minister hield vol dat de friezen ‘aan het Verenigd Koninkrijk toebehoren’, aldus de BBC.
Het British Museum verwierf de friezen in 1802 van de Britse diplomaat Lord Elgin – vandaar dat ze ook bekendstaan als de Elgin Marbles –, die ze tijdens de Ottomaanse bezetting uit het Parthenon had meegenomen. De Griekse autoriteiten dringen al tientallen jaren aan op hun terugkeer. ‘Ik ben hier heel duidelijk over geweest: ik vind niet dat ze moeten worden teruggestuurd naar Griekenland’, zei de minister tegen de BBC.
In een uitgebreid interview zei Donelan dat het sturen van de beelden naar Griekenland ‘een beerput zou openen’ en een ‘gevaarlijk precedent’ zou scheppen. Het zou ‘de gehele inhoud van onze musea op losse schroeven zetten’, aldus de Britse minister van Cultuur.
Eerste satellietlancering vanaf Britse bodem mislukt
‘De eerste satellietmissie ooit gelanceerd vanaf Britse bodem is mislukt’, meldt de BBC. De Boeing 747 van Virgin Orbit met de 21 meter lange raket is maandagavond opgestegen in Newquay nabij Cornwall. ‘De raket (…) leek correct op te stijgen. Maar het bedrijf kondigde toen aan dat de raket een “anomalie” had gehad.’ De satellieten die het vervoerde konden niet worden losgelaten en gingen verloren. Het vliegtuig kon veilig terugkeren naar de basis.
‘Het Virgin Orbit-systeem is relatief nieuw. Het is pas sinds 2020 in gebruik’, aldus de Britse omroep. ‘Bij de eerste vlucht ging het mis, maar daarna volgden vier succesvolle vluchten.’
Matt Archer, de directeur van het lanceerprogramma van het ruimtevaartagentschap van het Verenigd Koninkrijk, zei dat het probleem zich voordeed in het bovenste segment van de raket. ‘De motor van de tweede trap had een technische afwijking en bereikte niet de vereiste baan,’ vertelde hij de BBC. Archer kon niet bevestigen of de raket naar de aarde was teruggevallen, maar zei dat als dat zo was, deze boven onbevolkte gebieden zou zijn neergekomen.
Britse reddingsdiensten wisten 43 migranten te redden
Zeker vier mensen zijn om het leven gekomen nadat een opblaasboot met daarop tientallen migranten op weg naar het Verenigd Koninkrijk was gezonken, schrijft Euronews. 43 mensen zouden gered zijn door de Britse kustwacht. Ook Frankrijk zou meerdere voertuigen hebben gestuurd om te helpen met zoeken.
Hoeveel mensen aan boord waren van de boot is niet bekend. Reddingsdiensten blijven doorgaan met zoeken in het Kanaal, maar volgens betrokkenen bij de zoektocht is de kans klein dat er nog overlevenden gevonden worden, vanwege de zeer lage temperaturen in de zee. Onder de regering van de nieuwe Britse premier Rishi Sunak wordt geprobeerd illegale migratie tegen te houden, maar dat zou niet makkelijk gaan.
Dit jaar is een recordaantal migranten het Kanaal overgestoken. Tot nu toe gaat het om 45.000 mensen, waarvan het merendeel uit Oost-Europa komt. Waar het VK kritiek uit op Frankrijk en zegt dat het te weinig doet om illegale migratie te stoppen, zeggen critici juist dat de strenge migratiewetten van het VK illegale migratie stimuleren, omdat het moeilijk is een legaal visum voor het land te verkrijgen.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
