Opgegraven in 2015, maar nu pas te zien voor het publiek: het British Museum in Londen presenteert op een uitzonderlijke tentoonstelling een nog uitzonderlijker object van zo’n vijfduizend jaar oud, stammend uit de tijd dat Stonehenge werd gebouwd.
‘Dit is het belangrijkste stuk prehistorische kunst dat de afgelopen eeuw in Groot-Brittannië is opgegraven’, zegt Neil Wilkin, conservator Vroeg-Europa van het British Museum, tegen Artdaily. Hij heeft het over de vijfduizend jaar oude ‘Burton Agnes-trommel‘ van kalksteen, vernoemd naar het dorp in het Engelse East Yorkshire waar het object werd ontdekt in een graf waarin drie kinderen lagen.
Het object werd gevonden tijdens een routinematige opgraving in 2015, die volgens de regels is verreist voordat op een terrein mag worden gebouwd. De opgraving was in handen van het bedrijf Allen Archeology, dat dergelijke opgravingen vaker doet, en stond onder leiding van de jonge archeoloog Alice Beasley, destijds vierentwintig.
Slechts twee jaar nadat ze was afgestudeerd aan de Universiteit van Bradford ontdekte Beasley het uitzonderlijke object, schrijft Grace Newton in de Yorkshire Post. Nu wordt het voor het eerst aan het publiek getoond als onderdeel van de tentoonstelling The world of Stonehenge van het British Museum, die nog tot juli loopt en die zeer positief door de Britse pers werd besproken (o.a. door The Guardian).
Wetenschappers bevestigen dat dit een van de belangrijkste oude objecten is die ooit op de Britse eilanden zijn gevonden
De Burton Agnes-trommel is in de loop van de jaren uitgebreid onderzocht en wetenschappers bevestigen dat dit een van de belangrijkste oude objecten is die ooit op de Britse eilanden zijn gevonden.
De nieuwe ontdekking vertoont grote gelijkenis met een andere groep objecten in de collectie van het British Museum: drie tonvormige cilinders gemaakt van massief kalksteen die vanwege hun vorm en de locatie in North Yorkshire waar ze werden gevonden de Folkton-drums worden genoemd. Ze bevinden zich al in de collectie van het British Museum sinds ze werden opgegraven in 1889. De Folkton-trommels werden gevonden in een graf met één kind en behoren tot de beroemdste en meest raadselachtige oude voorwerpen die ooit in Groot-Brittannië zijn opgegraven.
Ongelooflijk
De recent ontdekte Burton Agnes-trommel is bijna identiek aan de Folkton-trommels. Volgens het artikel in de Yorkshire Post is de trommel er een van slechts vier die vandaag de dag bekend zijn. Ondanks het gebruik van de term ‘trommel’ wordt overigens aangenomen dat de objecten geen muzikale functie hebben gehad. Het zijn eerder sculpturen, misschien bedoeld als talisman om de begraven kinderen te beschermen. Drie ‘haastig toegevoegde gaten’ in de stenen cilinder vertegenwoordigen mogelijk het drietal kinderen dat in het graf is gelegd.
De context van haar ontdekking was ‘absoluut ongelooflijk’, zei archeologe Alice Beasley, in het programma As It Happens van CBC Radio. ‘We vonden het object in het midden van een ronde grafheuvel. Daarin lag een vierkante kuil, waarin we drie skeletten van vrij jonge kinderen vonden. De oudste was ongeveer twaalf en hield de twee kleinere kinderen vast, van ongeveer drie en vijf jaar oud.’
De kinderen, die tegelijkertijd lijken te zijn overleden maar geen duidelijke tekenen van trauma vertonen, lagen in het graf alsof ze elkaar knuffelden. ‘De jongste twee keken elkaar aan, neus aan neus, hun handen lijken in elkaar te grijpen. Het oudste kind werd met zijn of haar armen om hen heen gelegd’, schrijft The Washington Post.
‘Het is geen brons, noch ijzer, noch goud. Het is een zeer merkwaardig relikwie uit de tijd van Stonehenge’
Naast de trommel vond het team van archeologen een bal van klei, waarvan wordt aangenomen dat het kinderspeelgoed was en een lange, uit bot gesneden pin die waarschijnlijk ooit een lijkwade op zijn plaats hield.
‘Het is geen brons, noch ijzer, noch goud. Het is een zeer merkwaardig relikwie uit de tijd van Stonehenge, een ronde aarden sculptuur gesneden uit zachte steen en geëtst met mysterieuze symbolen, waarvan de betekenis voor ons verloren is gegaan’, zo omschrijft The Washington Post de Burton Agnes-trommel.
‘Deze trommel is bijzonder intrigerend, omdat hij in feite een soort artistieke taal omvat die we overal op de Britse eilanden aantreffen, zo’n vijfduizend jaar geleden’, vertelde Jennifer Wexler van The British Museum aan CNN.
Eerder hadden onderzoekers de Folkton-trommels gedateerd tussen 2500 en 2000 voor onze jaartelling, maar koolstofdatering van botten die in het graf van Burton Agnes zijn gevonden, geeft aan dat de stijl van de beeldhouwkunst en ornamentiek nog veel ouder is, en stamt uit de periode tussen 3005 en 2890 v.Chr., tijdens de eerste fase van de constructie van Stonehenge.
In de tijd waarin de trommel is vervaardigd, waren begrafenissen zeldzaam en dat maakt het stenen object, dat is versierd met spiralen, driehoeken en een zandlopervormig ‘vlinder’-motief, dat ook is aangetroffen op andere neolithische locaties in Schotland en Ierland, extra uniek, merkt The Washington Post op.
‘Naar mijn mening is de Burton Agnes-trommel nog ingewikkelder versierd dan de Folkton-trommels en toont hij verbindingen tussen gemeenschappen in Yorkshire, Stonehenge, Orkney en Ierland’, denkt Wilkin. ‘Verdere analyse van het snijwerk zal helpen bij het ontcijferen van de symboliek en het geloof in het tijdperk waarin Stonehenge werd gebouwd.’
The World of Stonehenge is tot en met 17 juli 2022 te zien in het British Museum in Londen.
Lees ook:
