Een zonnestorm kan stroom- en satellietnetwerken verstoren
Het is de krachtigste zonnestorm die ‘in meer dan twintig jaar’ is waargenomen, meldt CNN. Het fenomeen, veroorzaakt door een ‘krachtige zonnevlam’, begon maandag de aarde te beïnvloeden en kan leiden tot verstoringen van stroom- en satellietnetwerken en spectaculaire aurora’s produceren, waarschuwen de Amerikaanse weerdiensten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De geomagnetische storm van niveau 4, op een schaal van 5, zal naar verwachting dinsdag aanhouden, maar in de loop van de dag verzwakken, aldus het Amerikaanse Space Weather Prediction Center (SWPC).
In oktober 2003 zorgde een zonnestorm, die bekend stond als ‘Halloween’, ervoor dat grote delen van Zweden in het donker kwamen te zitten en dat de elektriciteitsinfrastructuur in Zuid-Afrika beschadigd raakte.
De branden zijn mede het gevolg van overheidsnalatigheid
Honderden brandweerlieden en vrijwilligers waren zondag bezig de branden te bestrijden die maandag waren uitgebroken in de badplaats Puerto Patriada, zo’n 1700 kilometer ten zuiden van Buenos Aires. Bijna drieduizend toeristen in Puerto Patriada en vijftien gezinnen in Epuyén moesten uit Patagonië worden geëvacueerd, terwijl meer dan tien huizen werden verwoest.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens de Argentijnse krant Página 12 worden de branden ‘aangewakkerd door de klimaatcrisis’. Maar ‘het gebrek aan langetermijnpreventiebeleid, de bezuinigingen op milieudiensten onder het bewind van Javier Milei en het gebrek aan middelen bij de brandweer verergeren de situatie ook’, aldus de krant.
De verkoop van benzineauto’s blijft ook na 2035 toegestaan
Na maandenlange druk van de auto-industrie en de Duitse en Italiaanse overheid heeft de Europese Commissie dinsdag haar plan laten varen om een volledige overgang naar elektrische voertuigen tegen 2035 onder autofabrikanten verplicht te stellen.
‘De Europese Commissie is uiteindelijk gezwicht voor de druk van de auto-industrie’, waarmee ‘het belangrijkste voorstel van de Europese Unie voor de vermindering van CO2-uitstoot’ wordt teruggeschroefd, aldus El País.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Europese Commissie kondigde ‘een versoepeling van de regels aan, waardoor de voorheen strikte doelstelling – waarbij alle nieuwe auto’s emissievrij moesten zijn – feitelijk wordt afgeschaft. De verkoop van plug-in hybrides, hybrides en zelfs auto’s met een verbrandingsmotor is nu toegestaan na 2035’, legt Radio Canada uit.
‘In de praktijk zal 90 procent van de voertuigen elektrisch zijn’ tegen 2035, zei Europees Commissaris voor Klimaatactie Wopke Hoekstra tijdens een persconferentie in Straatsburg. ‘Voor de resterende 10 procent bieden we enige flexibiliteit.’
Het hoogtepunt van storm Byron wordt vrijdag verwacht
Een storm van zeldzame hevigheid trof donderdag een groot deel van Griekenland, met overstromingen en aardverschuivingen tot gevolg. Dit leidde tot de sluiting van tientallen scholen in het hele land en de weerdienst gaf code rood af. Het hoogtepunt van de storm, genaamd Byron, wordt vrijdag verwacht.
De autoriteiten hebben gewaarschuwd dat ‘tijdens deze kritieke uren sommige delen van het land tussen de 200 en 250 ton water per hectare kunnen ontvangen, volumes die waarschijnlijk aanzienlijke schade zullen veroorzaken in zowel stedelijke als landelijke gebieden’, schrijft The Sun.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Donderdag werden het oosten en zuiden van het land, met name de Cycladen, de Dodekanesos en Kreta, het zwaarst getroffen door de storm, die ‘s avonds Athene bereikte. Video’s op de website van de Britse tabloid tonen stortvloeden modderig water en half ondergelopen auto’s op het eiland Rhodos. Byron trekt vrijdag naar het noordoosten, ‘en brengt daarmee een nieuwe golf van zwaar weer met zich mee’.
De Australische deelstaat Nieuw-Zuid-Wales staat bekend om haar droge landbouwgronden en veeteelt. Boeren hebben er dagelijks te maken met de gevolgen van klimaatverandering.
De Australische boer Ian Gardiner wordt omringd door een kudde schapen op zijn uitgestrekte boerderij aan de rand van het stadje Gunnedah, in het noorden van de regio. Hij behoort tot een generatie veehouders die traditionele werkwijzen combineert met moderne technologie om duurzame landbouwproductie veilig te stellen voor de toekomst.
Na een maandenlange patstelling kwamen Turkije en Australië woensdag overeen om de rollen te verdelen voor de organisatie van de COP31 in 2026. Turkije zal ‘de besprekingen’ van de VN-klimaatconferentie organiseren in de badplaats Antalya, terwijl ‘Australië het voorzitterschap – en daarmee de diplomatieke rol – op zich zal nemen’, meldt Politico.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Deze beslissing, bekendgemaakt vlak voor het einde van de COP30 in Brazilië, is een ‘verschrikkelijk’ compromis, aldus een Europese diplomaat op de nieuwswebsite. ‘Turkije wil gewoon zichzelf promoten en geeft weinig om de inhoud, terwijl de Australiërs wel om de inhoud geven, maar geen controle hebben over de organisatie of logistiek van het evenement’, zei hij.
Een klimaatmars bracht zaterdag ongeveer 70.000 mensen bijeen in de straten van Belém in Brazilië, ‘een evenement gekenmerkt door diversiteit, muziek en de roep om meer klimaatrechtvaardigheid’, meldt Folha de São Paulo.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Verenigingen, internationale organisaties en duizenden mensen uit inheemse gemeenschappen uit het Amazonegebied marcheerden in een feestelijke sfeer om ‘druk uit te oefenen’ op de onderhandelaars tijdens de VN-klimaatconferentie COP30, die sinds 10 november in de Amazonestad plaatsvindt.
‘Dit was de eerste grote demonstratie op een COP sinds 2021, na jaren van conferenties in landen waar de vrijheid van meningsuiting beperkt is’, aldus het Braziliaanse dagblad.
Een diner op de Noordpool, kite-skiën op Antarctica of racen op een vulkaan; vermogenden kiezen steeds vaker de meest extreme ‘luxepedities’.
Henry Reid had de Matterhorn ‘gebeast’ door binnen zes uur naar boven en weer naar beneden te klimmen, en zocht nu naar een nieuwe uitdaging. Zo belandde de eenenveertigjarige op een speedboat die met tachtig kilometer per uur over de Noorse Trollfjord suisde, voorzien van survivalpak, skiboots en ski’s om de verse sneeuw uit te proberen.
De projectontwikkelaar uit Berkshire had samen met een groep vrienden wekenlang getraind voor de drie uur lange klim – en afdaling – van een 650 meter hoge berg te beklimmen, door kakelverse sneeuw. ‘Ik wist dat dit een van de fysiek uitdagendste dingen was die ik ooit zou doen,’ zegt hij.
De wandeling door de sneeuw vol kick-turns en zigzags, met ‘skins’ op hun ski’s om de helling op te kunnen lopen, was uitputtend. Maar volgens Reid was het het waard toen ze bij de ijzige afgrond aankwamen en zich ‘konden voorstellen hoe de Scandinaviërs op de mythen van de Walkuren waren gekomen’.
Toen ze na de terugreis door sneeuw tot aan hun middel weer bij de boot aankwamen was het tijd voor een bezoek aan een plaatselijke herberg genaamd Metro, naar zijn oorsprong als meteorologiestation. Na een diner bereid door een Italiaanse chef kwam de eigenaar van Metro, Matthias, ‘naar ons toe en zei: “Als jullie nog nooit het noorderlicht hebben gezien, moet je nu even naar buiten gaan,”’ vertelt Reid. ‘De hemel werd groen, met witte en blauwe strepen; het was de perfecte afsluiting van een perfecte dag.”
Het is de norm van een nieuw soort reiziger om met extreme vakanties de grenzen van het menselijke uithoudingsvermogen op te zoeken, op zowel fysiek als mentaal vlak. Dit zijn niet het soort avonturiers die in juni 2023 in de zwarte, ijzige diepte van de Atlantische Oceaan omkwamen in de Titan-onderzeeër van Ocean Gate. Denk eerder aan de techbro’s uit de film Mountainhead van Jesse Armstrong, die in identieke oranje skipakken de top van een berg in Utah beklimmen en daar neerstrijken om uit te rusten en hun netto vermogens met elkaar te vergelijken. Niet alleen de sneeuw was diep, maar ook hun portefeuille.
Gewoontjes
Nu recente rapporten aantonen dat de Mount Everest te vol en vervuild raakt – en dergelijke klimsessies inmiddels zo populair zijn dat ze te gewoontjes zijn geworden voor vermogende wereldmigranten – krijgen onaangeraakte bergtoppen, de krochten van de zee en zelfs de ruimte steeds meer aantrekkingskracht.
Neem Henry Cookson. Hij begon een nieuwe carrière waarbij hij anderen meeneemt naar het einde van de wereld en – als het meezit – weer terug. ‘Ik was een bankier met overgewicht die veel te veel tijd doorbracht in de Londense cafés. Mijn leven veranderde toen ik een uitnodiging ontving voor de Scott Dunn Polar Challenge,’ vertelt hij vanaf de top van een alp, waar hij eindelijk tijd heeft mij telefonisch te woord te staan.
Hij won de race van 580 kilometer naar de magnetische noordpool en brak met zijn tijd van elf dagen het parcoursrecord. Vervolgens wandelde en kiteski’de hij naar het zuidelijke punt van onbereikbaarheid – het punt in Antarctica dat in alle richtingen het verst van de zee ligt. Op 19 januari 2007, 48 dagen na het vertrek van het Novolazarevskaya-station, vestigde hij met zijn drie teamgenoten een wereldrecord; ze waren de eersten die de plek bereikten zonder gebruik te maken van motorvoertuigen.
‘Als je de juiste mensen om je heen hebt kan je de meest wonderbaarlijke dingen bereiken’
‘Ik wist helemaal niet hoe je een poolexpeditie ondernam. Ik kon niet langlaufen en was zeker niet fit. Maar als je de juiste mensen om je heen hebt kan je de meest wonderbaarlijke dingen bereiken,’ vertelt hij.
Met zijn bedrijf Cookson Adventures, dat hij na die reis oprichtte, kunnen klanten overal heen. Zo biedt hij een diner op de Noordpool aan, waarbij klanten vanuit Canada, waar het ijs dik genoeg is, naar het poolgebied reizen, en in een zogeheten jump plane naar de Noordpool vliegen, waar ze vervolgens naar een gedekte tafel op het ijs skydiven.
‘Sommige cliënten kunnen al skydiven, anderen worden aan een expert vastgemaakt,’ vertelt Cookson. Het ijs rondom de noordpool drijft rond en het is best een opgave om in te schatten welke richting het op gaat. Het is de bedoeling dat ze zich tegen de tijd dat het kamp staat en de gasten per parachute arriveren precies op de pool bevinden. ‘Iedereen wil een foto waarop de GPS bevestigt dat ze op de pool staan,’ legt Cookson uit.
Nadat de gasten een nacht op het ijs hebben doorgebracht zet Cooksons team een sauna met koelbad klaar om de gasten goed wakker te krijgen. De prijs: ‘Vanaf 1,2 miljoen dollar [ongeveer 1,04 miljoen euro],’ zegt hij, met nadruk op ‘vanaf’.
Deze nieuwe niche voor reizen voor amateuravonturiers draagt de vreselijke naam luxepedities. Volgens onderzoek van reisconsulent Grand View bedraagt deze sector wereldwijd al ruim 1,4 biljoen dollar, met een verwachte jaarlijkse groei van 7,9 procent. Zo veel nullen op de rekening vallen in het niet naast de belofte van een ultieme uitdaging. ‘Als er een prijslimiet is, hebben we die nog niet gevonden,’ aldus directeur Kevin Jackson van EXP Journeys, die met het Dineh-volk in Noord-Amerika samenwerkt om voor het eerst een expeditie naar de top vande Tower Butte te organiseren, een 300 meter lange rotsachtige toren in Arizona met uitzicht op Lake Powell, om daar vervolgens te kamperen.
‘Zo heb je je privébergtop,’ vertelt hij. ‘Het is nooit eerder gedaan. Het uitzicht bij zonsopkomst en zonsondergang is een van de mooiste in de wereld.’
Na op de 23 meter lange woonboot Sumerset op Lake Powell te hebben overnacht, wandelen de gasten door de ravijnen naar de rotspilaar. Die beklimmen ze vervolgens van de zuidoostelijke zijde met reeds bevestigde touwen en de Jumartechniek – een soort touwladder. Eenmaal aan de top slaan ze hun kamp op met chef Shon Foster, die een ‘veredelde Navajo-tacomaaltijd’ voor ze bereidt. De volgende dag gebruiken ze de touwen om weer naar beneden te abseilen.
De laatste dag is minder uitputtend. Die besteden ze bij Amangiri, een post van Aman, de hotelgroep met de filosofie ‘less is more’ (totdat je de rekening ziet). De reis kost 20.000 dollar per persoon, uitgaande van een tienkoppige groep. Wrang detail: de dodelijke Titanic-expeditie kostte 250.000 dollar de man.
‘Je wilt niet graag terugkijken en denken: “God, wat had ik dat graag eens geprobeerd”’
Waar komt deze toename in luxepedities vandaan? Voor de techbro-scene van Mountainhead spelen het gevaar voor eigen leven en de kans om jezelf te bewijzen spreken een rol. Maar Geordie Mackay-Lewis en Jimmy Carroll, voormalig kapiteins in het Britse Leger en oprichters van Pelorus, de firma achter Reid’s Noorse odyssee, hebben het niet zo op opschepperij en noemen een andere motivatie.
‘Je groeit, ontwikkelt en leert een heleboel over jezelf als je doorzet en jezelf uitdaagt,’ legt Carroll uit. ‘Klanten merken vaak dat ze van dit soort reizen weerbaarder worden, meer waardering krijgen voor teamwork onder druk en dat ze, als het leven wordt gereduceerd tot zijn puurste vorm, beter gaan inzien wat er echt toe doet.’
Reid stemt hiermee in: ‘Voor mij draait het niet om het patsen. Skiën is een van mijn favoriete bezigheden met vrienden. Je wilt niet graag terugkijken en denken: “God, wat had ik dat graag eens geprobeerd.” Die reis naar Noorwegen wilde ik al jaren maken. Voor mij en mijn vrienden betekent het veel, het gaat niet om de buitenwereld.’ Na de zware klim kozen de vrienden ervoor de laatste twee dagen van hun Arctic Elements ski-ervaring over te gaan op heli-skiën, waarbij ze zich op tussen de 600 en 1500 meter hoogte vanuit de helikopter naar beneden lieten vallen.
Geprikkeld en uitgedaagd
Lauren Ho, reisdirecteur van de wereldwijde lifestylebijbel Wallpaper magazine, beaamt dat veel reizigers verlangen naar ‘vervreemding, ontdekking en de mogelijkheid op tijdens het reizen en geprikkeld en uitgedaagd te worden’.
Op weg van Londen naar Saudi-Arabië legt ze uit: ‘Het is nooit zo makkelijk geweest om ergens te komen, maar tegelijkertijd is het nooit zo moeilijk geweest om te weten waarom. Ooit reisden we om de wereld te ontdekken, nu boeken we hotels en restaurants vanwege hun beoordeling op Tripadvisor, allemaal geselecteerd door algoritmen en voor ons gemak geoptimaliseerd.
We bewegen ons door de wereld zonder al te veel uitdagingen. De plekken die er echt toe doen – en die ons bijblijven – zijn de plekken die provoceren, die ons confronteren en waar we nog lang na de reis aan terugdenken.’
‘Het is nooit zo makkelijk geweest om ergens te komen, maar tegelijkertijd is het nooit zo moeilijk geweest om te weten waarom’
De door The White Lotus geïnspireerde trend om het nieuwste ‘it’-resort te bezoeken en op sociale media ervaringen met vaak gekunstelde luxe te delen, zet sommige welgestelde reizigers ertoe aan nieuwe horizonten op te zoeken. ‘Voordat het iets werd om te documenteren diende reizen om te ervaren. Men ging niet op reis om in contact te komen met de buitenwereld, maar om eraan te ontsnappen. Het was niet performatief maar persoonlijk. Geen publiek, enkel de spanning om op een plek te komen die niet eens doorhad dat je was gearriveerd.’ Luxereizenonsulent en hoofd van Brown en Hudson Philippe Brown is beaamt dat de drukke plekken, bekend van Instagram, er inmiddels ‘goedkoop’ uitzien voor rijke reizigers die ze al eerder bezochten. Hij ontwijkt de trendy ervaringen en kiest in plaats daarvan voor ‘zeldzame, ongebruikelijke paden, die juist resoneren met mensen die alles al hebben.’
Reisagent Jaclyn Charles, oprichter van Sienna Charles, beklaagt ‘de celebrityvorming van het reizen. Neem bijvoorbeeld Jeff Bezos en Lauren Sánchez.’ Het stel vierde hun bruiloft door in Venetië een week lang te feesten op Koru, hun superjacht van 500 miljoen dollar.
Charles, die voormalig VS-president George Bush en zangeres Mariah Carey onder haar klanten mag rekenen, biedt reizen op maat aan waarmee men volledig off the grid kan gaan. ‘We hoeven niet naar Mount Everest om iets speciaals te creëren.’ Of naar Venetië in een superjacht.
‘Met de juiste gidsen kunnen “extreme” omgevingen veilig worden voor niet- ontdekkingsreizigers’
Mackay-Lewis en Carroll merken op dat verbeteringen op het gebied van veiligheid het misschien nog niet makkelijk, maar zeker praktischer maken om vrijwel ieder avontuur aan te gaan – behalve dan naar de maan reizen, maar ook dat is waarschijnlijk slechts een kwestie van tijd.
Mackay-Lewis, die op een foto op de Pelorus-website hand in poot staat afgebeeld met een wolf, zegt: ‘Met de juiste gidsen en voorbereiding kunnen “extreme” omgevingen veilig worden voor niet-ontdekkingsreizigers en niet-extreme reizigers.’
Zo is het vandaag de dag mogelijk om vier actieve vulkanen in Nicaragua te beklimmen binnen 24 uur, een prestatie die Carroll de ‘Le Mans 24-hour challenge’ noemt, ‘maar dan met vulkanen in plaats van auto’s. Het gaat om een van de minst bezochte en toch een van de mooiste plekken op aarde, met actieve lavavelden.’
82.000 euro
Voor degenen die na deze uitdaging wat willen ontspannen, organiseert Pelorus een uitstapje van een paar dagen naar het privé-eiland Calala, naast de kust van Nicaragua, waar diëtisten, wellness- en herstelexperts beschikbaar zijn. Een avontuur van acht dagen, inclusief de challenge van 24 uur en een week op het eiland, kost vanaf 95.000 dollar (ongeveer 82.000 euro) per persoon, uitgaande van een groep van vier personen.
Naast veiligheid speelt voldoening een grote rol. Toen een rijke familie een reis naar de Noordpool aanvroeg, organiseerde Pelorus een pakket met genoeg activiteiten om een hele David Attenborough-documentaire mee te vullen, inclusief pinguïns voor de kleuters, een gletsjerwandeling voor de grootouders en een ijsbeersafari op een Zodiacboot voor het hele gezelschap. Lunch werd geserveerd op de rand van een ijskap, op een grote tafel geflankeerd door met bont beklede stoelen.
Reizen naar de noordelijkste plek op aarde zijn niet ongewoon voor Pelorus, wiens reizen op een luxejacht rondom Spitsbergen vanaf 20.000 dollar per persoon (exclusief vlucht) worden aangeboden. Degenen die voet aan wal willen zetten op de Noordpool kunnen eventueel met een OceanSky-schip op reis, waar, als ze weer terug aan boord zijn, de klanten worden vergast op sterrendiner.
Zijn dit soort extreme reisjes het geld waard, al maken ze maar een klein deukje in de portemonnee van de een- procenter? ‘Honderd procent!’ zegt Mackay-Lewis terwijl hij de zoveelste flinke cheque incasseert. Hij wijst ons op de benodigde creativiteit om uit te blinken op de reismarkt.
‘Als ze naar een normaal luxueus reisbureau gaan en zeggen: “Ik wil naar Namibië,” staat ze waarschijnlijk een standaardrondreis te maken. Er zit geen verhaal achter. Er is geen echte onderdompeling bij inheemse gemeenschappen en geen aandacht voor natuurbehoud.’
Donaties
Cookson beaamt dat maatschappelijke baten op langere termijn een krachtige prikkel zijn voor luxpeditionisten. Hij wijst erop dat na zulke avonturen de donaties snel volgen – of het nu gaat om weeshuizen, de filantropische stichtingen van de reisorganisaties of om hoge toegangs-/permit-fees voor ‘onbereikbare’ locaties die als donatie worden gepresenteerd.
Om het Bhutaanse Koninklijke Park Manas te mogen bezoeken, waar men naar de bedreigde Bengaalse tijger en de Aziatische olifant op zoek gaat, of om op nieuwe routes in het heuvelgebied van het Himalayagebergte te wandelen, moeten Cooksons klanten een lokale ngo, school of conservatieproject steunen – bovenop de standaardprijs van 250.000 voor de tiendaagse reis. ‘Het koninklijk huis van Bhutan staat erop dat groepsreizen een duidelijk doel hebben en een bijdrage leveren aan het land,’ legt Cookson uit.
Zelf doet hij daar graag nog een schepje bovenop. ‘We hebben plannen om een uniek en nooit eerder vertoond eco-kamp te stichten op een prachtige plek in Groenland, een bestemming waar we steeds meer organiseren,’ zegt hij. Het gebied ontwikkelt momenteel een internationale toerismesector – zo werd er vorig jaar een nieuw vliegveld geopend, met nog twee in het vooruitzicht.
Niet alle welgestelde vakantieaanbieders hebben echter de duurzaamheidsboodschap meegekregen. ‘Sommigen lijkt het helemaal niets te kunnen schelen,’ aldus Mackay-Lewis. Dus ‘rekent Pelorus het door aan de klant’, met een extra ‘planeetrekening’ op elke factuur, en een heffing van 1 procent voor natuurbehoud.
Luxpeditionisten moeten er van hen aan geloven – of hun miljoenenbudget voor avonturen ergens anders besteden.
Klimaatverandering gaat gepaard met hittegolven, langdurige droogte en plotselinge stortregens. Een groot deel van Europa is daar schrikwekkend slecht op voorbereid. De waterinfrastructuur blijkt zo lek als een mandje.
In sommige delen van de schilderachtige Zuid-Italiaanse regio Basilicata, gelegen in de kromming van de Italiaanse laars, bereikt soms wel zeventig procent van het drinkwater nooit een kraan. In het wapen van Basilicata staan golvende blauwe lijnen voor de vier grote rivieren die de regio technisch gezien rijk aan water maken. Veel inwoners zijn al tientallen jaren afhankelijk van de lokale Camastra-dam.
Toen kwam afgelopen zomer, waarin Basilicata een periode van ongewoon ernstige droogte doormaakte. Het reservoir achter de dam raakte leeg waardoor 29 gemeenten geen stromend water meer hadden. Tienduizenden mensen werden getroffen en de Italiaanse regering zag zich gedwongen de noodtoestand uit te roepen van najaar 2024 tot januari dit jaar.
Het fiasco verergerde het probleem van de massaal lekkende waterleidingen waarmee de regio al lange tijd kampt. Meer dan twee derde van het water gaat verloren door een aftands waterleidingnet en volgens het Italiaanse bureau voor de statistiek loopt het verlies in de hoofdstad Potenza zelfs op tot zeventig procent.
‘Er heersen inmiddels middeleeuwse toestanden in de regio’
‘Er heersen inmiddels middeleeuwse toestanden in de regio vanwege een watercrisis die niet alleen maar het gevolg is van extreme hitte en droogte, maar ook en vooral van jarenlang wanbestuur dat uitsluitend uit pappen en nathouden bestond en structurele ingrepen uit de weg ging,’ zegt Carmine Vaccaro, secretaris van de Italiaanse vakbond van gepensioneerden.
Basilicata is het schoolvoorbeeld van een probleem dat in heel Europa speelt. Door decennialange onderinvestering in de waterinfrastructuur en slecht onderhoud van rivieren en grondwater is het watergebrek waarmee veel regio’s kampen nog verergerd. ‘De waterinfrastructuur van Basilicata dateert, net als die van de rest van Zuid-Italië, uit de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw,’ zegt Vera Corbelli, secretaris-generaal van het waterleidingbedrijf van de Zuidelijke Apennijnen. ‘Op dit moment heeft deze infrastructuur het eind van haar levensduur bereikt en in sommige gevallen zelfs al overschreden. Gevolg is dat het simpelweg vervangen van het bestaande netwerk in veel opzichten niet haalbaar is, vooral niet financieel.’
Nu de klimaatverandering toeslaat, wat gepaard gaat met hittegolven, langdurige droogte en plotselinge stortregens, is een groot deel van de Europese waterinfrastructuur, die zelfs onder normale omstandigheden al steeds minder toereikend is, schrikwekkend slecht voorbereid op de toekomst. In een poging dat te verhelpen heeft de Europese Commissie afgelopen juni een Waterbestendigheidsstrategie gelanceerd. Om de openbare watervoorziening te beschermen, schrijft de Commissie in een uitgelekt conceptrapport waarop Politico de hand heeft weten te leggen, ‘moet de focus liggen op het bestrijden van lekkages en ongewenst verlies, ondersteund door digitale middelen’. Maar volgens critici is deze strategie te beperkt. Lekkende leidingen zijn maar een stukje van een veel grotere puzzel, betogen milieuorganisaties en -wetenschappers, die willen dat de EU meer geld uittrekt voor natuurlijke oplossingen.
Bel de loodgieter
Lekkende leidingen zijn een nationaal pijnpunt in Italië. Een uit 2024 daterend rapport van de consumentenorganisatie Federconsumatori waarschuwt dat de Italiaanse waterinfrastructuur onderhevig is aan ‘een proces van ernstige veroudering en achteruitgang, met name in stadscentra’. Meer dan zestig procent van de leidingen in het land is meer dan dertig jaar geleden aangelegd, aldus Federconsumatori, en 25 procent is ouder dan vijftig jaar. De gemeentelijke waternetwerken van het land verloren in 2022 iets meer dan 42 procent van hun drinkwater, volgens een in 2024 gepubliceerd rapport van het Italiaanse bureau voor de statistiek.
‘Deze lekkages zijn enorm,’ zegt Mauro Grassi, een econoom die zich voor eerdere Italiaanse regeringen met de onveilige watervoorziening heeft beziggehouden. ‘Er gaat heel, heel veel verloren.’
In het kader van het Europese Herstel- en Bestendigheidsplan à raison 194 miljard euro besteedt Italië 1,9 miljard euro aan het verminderen van het waterverlies. Grassi wil dat de overheid meer geld investeert in vernieuwing en onderhoud van haar waternetwerk.
De Bulgaarse minister van Openbare Werken noemt het oplossen van het waterprobleem ‘een van de belangrijkste taken’
Vera Corbelli van het waterleidingbedrijf van de Zuidelijke Apennijnen benadrukt dat alle investeringen in het waternetwerk van Basilicata ‘gericht moeten zijn op het met behulp van nieuwe technologieën monitoren en identificeren van de kwetsbaarste delen van het netwerk’. Het simpelweg verwijderen van alle leidingen zou te duur en te verstorend zijn.
Italië is niet het enige EU-lid met een loodgietersprobleem. Hoewel er geen officiële Europese methodologie bestaat voor het meten van lekkages, heeft EurEau, de Europese koepel van nationale waterleidingbedrijven, EU-landen gerangschikt op basis van alle ‘distributieverliezen’, wat naast lekkage ook zaken omvat als straatschoonmaak en brandbestrijding.
Bulgarije is met verliezen van meer dan zestig procent de koploper van de Unie. Shumen, in grootte de tiende stad van het land, verliest volgens de laatste nationale gegevens tot wel 84 procent van zijn drinkwater. De Bulgaarse minister van Openbare Werken Ivan Ivanov noemt het oplossen van het waterprobleem ‘een van de belangrijkste taken’ voor zijn regering.
Nummer twee is Ierland, met iets meer dan vijftig procent verlies, hoewel volgens het Ierse waterleidingbedrijf maar 37 procent daarvan het gevolg is van lekkage en ernaar wordt gestreefd het verlies in 2030 tot 25 procent te beperken. ‘Het gaat erg langzaam omdat onze waterinfrastructuur onder de bevoegdheid van onze dorpen en steden valt en het repareren van lekken het dagelijks leven ernstig verstoort,’ zegt Triona McGrath, hoofd onderzoek en beleid van het Ierse Water Forum.
Opzettelijk watergebrek
Waar sommige regio’s hun drinkwater laten weglekken, ontdekken noordelijke landen zoals België wat er gebeurt als een land decennialang probeert regenwater zo snel mogelijk naar zee te loodsen. Het regenachtige België kampt met een ‘extreem hoge mate van watergebrek’, aldus het World Resources Institute. Het land staat wereldwijd op de achttiende plaats, na San Marino en vóór Griekenland.
Verschillende factoren zijn hiervan de oorzaak. Het land is afhankelijk van regenval om zijn watervoorraden aan te vullen en de vraag naar water vanuit de industrie is hoog, zegt Liz Saccoccia van het World Resources Institute. Daar komt bij dat het meeste Belgische regenwater het riool in loopt en in zee verdwijnt, met opzet.
‘Een halve eeuw geleden hadden we geen watergebrek, we hadden juist te veel water,’ zegt Erik Griessens, beleidsmedewerker van de Belgische milieu-ngo Bond Beter Leefmilieu. ‘Het resultaat is dat er dertig, veertig jaar lang alleen maar is geprobeerd het water zo snel mogelijk in zee te lozen.’ Zo werden de natuurlijke bochten in de West-Vlaamse rivier de Gaverbeek rechtgetrokken uit angst voor overstromingen, zodat het water rechtstreeks de zee in werd geleid.
‘We moeten het beleid van de afgelopen dertig jaar in feite volledig herzien’
Vergelijkbare voorbeelden zijn er in Duitsland en Nederland. Maar nu de droge periodes langer en onvoorspelbaarder worden, is watergebrek ook in Vlaanderen een prioriteit geworden, nog verhevigd door de hoge bevolkingsdichtheid en de wijdverbreide stedelijke bestrating die verhindert dat water door de grond wordt opgenomen en de waterreserves aanvult. ‘Daarom staan we zo hoog op de wereldranglijst [van watergebrek],’ zegt Grietens. ‘We moeten het beleid van de afgelopen dertig jaar in feite volledig herzien.’
Inmiddels is de provincie West-Vlaanderen begonnen met het herstellen van de natuurlijke loop van de Gaverbeek zodat die beter bestand is tegen langdurige droogte. Ook verwijdert de provincie de vijfduizend vierkante meter betonnen bedding van tien centimeter dik zodat het water weer in de bodem kan trekken.
Dit alles maakt deel uit van de Vlaamse Blauwe Deal, de nieuwe aanpak van het waterbeheer in de regio waarbij het water zo veel mogelijk lokaal wordt vastgehouden met geoormerkte financiering. Het nieuwe regionale bestuur zint op manieren om op het project te bezuinigen, maar Grietens hoopt dat in dat geval de EU zal bijspringen. ‘Daar zouden we enorm mee geholpen zijn.’
Laat het regenen
Maar ook op EU-niveau zijn de prioriteiten veranderd. De centrumrechtse Europese Volkspartij heeft geëist dat alle verwijzingen naar de Europese Green Deal worden verwijderd uit een witboek van het Europees Parlement over waterbestendigheid, terwijl de Europese Commissie groene regels terugdraait en zaken als defensie en handel belangrijker vindt dan milieu en voorbereidingen op klimaatverandering.
Dit roept de vraag op hoeveel geld de EU bereid is te investeren in waterbestendigheid.
Water Europe, een belanghebbendenorganisatie die wateronderzoek en -innovatie in Europa bevordert, vraagt om 255 miljard euro aan waterinvesteringen voor de komende zes jaar om ‘de Europese economie te beschermen en ecologische duurzaamheid te waarborgen’. In haar uitgelekte waterstrategie stelt de Commissie vast dat er een jaarlijks investeringstekort van 23 miljard euro is voor de implementatie van bestaande EU-waterwetgeving, zonder daarvoor nieuwe EU-financiering vrij te maken. De volgende EU-meerjarenbegroting voor 2028-2034 ‘zou een kans kunnen zijn om de waterbestendigheid verder te ondersteunen’, schrijft de Commissie.
Ondertussen zal de Europese Investeringsbank (EIB) een nieuw ‘EU-waterprogramma’ starten om de investeringen in de watersector op te schalen, waaronder natuurlijke oplossingen. In de ontwerptekst is het beoogde bestedingsbedrag voorlopig opengelaten. ‘Er moeten snel beschikbare EU-middelen worden ingezet voor investeringen die gericht zijn op het verminderen van lekkages met behulp van digitale middelen, slimme meters en technologieën die de waterefficiëntie verbeteren’, schrijft de Commissie.
Maar aangezien er verschillende belangengroepen om EU-fondsen strijden, is de centrumrechtse Europarlementariër Hildegard Bentele, voorzitter van de Watergroep van het Parlement, bang dat waterbestendigheid onder druk zal komen te staan. ‘Er zijn zoveel investeringsbehoeften, dus we moeten prioriteiten stellen. Water moet een hogere investeringsprioriteit krijgen, in dezelfde rangorde als energie,’ zei Bentele tijdens een bijeenkomst over waterbestendigheid afgelopen mei.
Natuurlijke hulpbron
Het Maltese Europarlementslid Thomas Bajada van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten dringt in een rapport over waterbestendigheid aan op een ‘geoormerkte investeringslijn’ in de volgende EU-meerjarenbegroting.
Maar Codruţa Savu, beleidsmedewerker waterbestendigheid en klimaatadaptatie bij het Wereld Natuur Fonds, is bang dat natuurlijke oplossingen wellicht tekort zullen schieten, zelfs als er extra investeringen voor water worden veiliggesteld. In de ontwerpstrategie van de Commissie wordt onvoldoende in dringende bewoordingen gewezen op de noodzaak van geoormerkte investeringen, zegt zij. Ze voegt eraan toe dat het huidige discours over efficiënt watergebruik zich alleen richt op leidingen, datacenters en concurrentievermogen, maar geen oog heeft voor de ecosystemen die water daadwerkelijk vasthouden. ‘Als we water blijven beschouwen als een hulpbron die slechts geoptimaliseerd hoeft te worden, gaan we volledig voorbij aan het bestendigheidsaspect.’
Terwijl Basilicata zich probeert te wapenen tegen verdere watercrises door haar grijze infrastructuur te verbeteren en haar waterleidingnet te repareren, pleit Corbelli van het waterleidingbedrijf van de Zuidelijke Apennijnen ook voor grootschaliger verandering. Wat de regio nodig heeft, is de ontwikkeling van ‘beleid dat gericht is op het optimaliseren van waterbeheer’, zegt ze. ‘Een paradigmaverschuiving in onze relatie met deze natuurlijke hulpbron is van fundamenteel belang.’
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar COP30. Wereldleiders komen volgende maand samen in Belém, Brazilië voor de dertigste editie van de jaarlijkse VN-klimaatconferentie. Het is dan precies tien jaar geleden dat het klimaatakkoord van Parijs werd ondertekend. Welke kansen en uitdagingen liggen er in het verschiet voor deze editie?
Wat maakt deze klimaattop bijzonder?
Wereldwijd worden landen geconfronteerd met steeds hevigere stormen, gevaarlijke hittegolven en stijgende zeespiegels. Na dertig jaar internationale klimaatonderhandelingen en miljarden dollars aan schade is de wereld nog steeds niet op weg om de wereldwijde temperatuurstijging te stoppen, schrijft The Conversation. De uitstoot van broeikasgassen bereikte recordhoogtes in 2024 en het was het warmste jaar ooit gemeten.
Alle ondertekenaars stemden bij het ondertekenen van het klimaatpact in 2015 ermee in om elke vijf jaar een nieuw CO2-reductieplan in te dienen. Maar volgens BBC slaagden slechts 64 landen er dit jaar in een nieuwe toezegging te doen, ondanks vele verlengingen van de deadline. Deze landen vertegenwoordigen ongeveer 30 procent van de wereldwijde uitstoot. Dat niet alle landen hun afspraken zijn nagekomen, lijkt een slecht voorteken voor de klimaattop in Belém, die van 10 tot 21 november zal plaatsvinden.
Volgens de Costa Ricaanse diplomaat Christiana Figueres in El País English staat Brazilië dan ook geen makkelijke taak te wachten. ‘De top van dit jaar zal niet alleen het klimaatakkoord van Parijs op de proef stellen, maar ook testen of de wereld nog steeds in staat is om samen actie te ondernemen tegen wereldwijde bedreigingen in tijden van verdeeldheid en wantrouwen.’
Opvallend genoeg is er dit jaar niet één uitgelicht thema, zoals vorige jaren het geval was, meldt France24. Op de COP28 in de Verenigde Arabische Emiraten in 2023 was het omstreden onderwerp fossiele brandstoffen. Na urenlange debatten bereikten de aanwezigen – waaronder vertegenwoordigers van alle VN-lidstaten – uiteindelijk een akkoord waarin werd opgeroepen tot het ‘verminderen’ van het gebruik van olie en steenkool. Het jaar daarop werd de COP29 in Bakoe, Azerbeidzjan, aangekondigd als de ‘financiële’ conferentie en eindigde deze met de belofte om tegen 2035 jaarlijks 300 miljard dollar (ongeveer 257 miljard euro) beschikbaar te stellen om landen in het Zuiden te helpen met het aanpakken van klimaatverandering. Maar nu is er dus geen overkoepelend thema naar voren gekomen in de aanloop naar de COP30.
Toch is de locatie van de top zeer symbolisch. Het is de eerste VN-klimaatconferentie die wordt gehouden in de Amazone, een van ’s werelds meest vitale ecosystemen, dat miljarden tonnen koolstof opslaat en de thuisbasis vormt voor duizenden inheemse gemeenschappen en diersoorten. Belém is dan ook een ideale locatie voor Lula om de aandacht te vestigen op de bossen van Brazilië en tegelijkertijd aan te dringen op de oprichting van een nieuw fonds om ontbossing te bestrijden: de Tropical Forests Forever Facility. ‘Het fonds wil 125 miljard dollar ophalen, dat vervolgens op de financiële markten wordt geïnvesteerd. De winst gaat naar landen met tropische wouden in het Amazonegebied, het Congobekken en Zuidoost-Azië’, aldus Clément Helary, bosactivist bij Greenpeace. Brazilië heeft al aangekondigd 1 miljard dollar bij te dragen, net als China en de Verenigde Arabische Emiraten.
Welke uitdagingen zijn er?
Toen president Lula opnieuw aan de macht kwam, stopte hij een groot deel van Bolsonaro’s milieubeleid en zorgde voor een daling van de ontbossing in het Amazonegebied met 50 procent. Brazilië verhoogde zijn emissiereductiedoelstelling naar 53 procent in 2030 en beloofde netto nuluitstoot in 2050. Maar minder dan drie weken voor de opening van de top in de Amazonestad Belém gaven de Braziliaanse autoriteiten het bedrijf Petrobras toestemming om een olie-exploratieput te boren bij de monding van de Amazone, een gebied met een rijke en kwetsbare mariene biodiversiteit. Een besluit dat ‘olie op het vuur gooit’ en ‘een extra uitdaging vormt voor het succes’ van de COP30, aldus de Braziliaanse onderzoekswebsite Agência Pública.
Een columnist voor het weekblad Veja vat de positie van het Zuid-Amerikaanse land als volgt samen: ‘Brazilië gaat naar de COP om het klimaat te verdedigen, maar komt met vuile handen van de olie aan.’ En Forbes schrijft: ‘in plaats van binnen te komen met momentum, moet Brazilië zich eerst verantwoorden’. Milieuorganisaties noemden de timing een ‘sabotagedaad’ die zowel de geloofwaardigheid van Brazilië als de agenda van de top ondermijnt.
Het organiseren van een klimaattop komt bovendien met de nodige praktische uitdagingen. Brazilië heeft namelijk nog geen manier gevonden om alle bezoekers te accommoderen. Diplomaten klagen over een acuut tekort aan betaalbare kamers in Belém. Twee derde van de landen had slechts twee maanden voor aanvang nog geen kamer geboekt, aldus The New York Times. Volgens de krant zijn in de loop der jaren de gesprekken enorm in omvang toegenomen, variërend van 40.000 tot meer dan 80.000 mensen. Directeuren van oliemaatschappijen komen erheen, evenals klimaatactivisten. Er klinken steeds meer stemmen om de agenda voor de gesprekken meer toe te spitsen.
Na drie eerdere klimaatconferenties in autoritaire landen – Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten en Azerbeidzjan – moet de klimaattop van 2025 echt ‘een klimaatconferentie van het volk’ zijn, zegt Fanny Petitbon, manager van de ngo 350.org voor hernieuwbare energie in Frankrijk, tegen France24. ‘Dit is een kans om de burgerbeweging te versterken en een stem te geven aan degenen die het meest kwetsbaar zijn, waaronder aan inheemse volkeren.’
Van 12 tot en met 16 november wordt een gelijktijdige ‘volksconferentie’ georganiseerd om te pleiten voor meer aandacht voor de behoeften en kennis van inheemse volkeren in de onderhandelingen. Ook is er een stadswandeling gepland op 15 november, bedoeld om het maatschappelijk middenveld te mobiliseren voor actie tegen klimaatverandering. ‘Maar het gaat niet alleen om het terugwinnen van buitenruimtes tijdens de COP’, zegt Petitbon. Het afgelopen jaar heeft een coalitie van inheemse volken, genaamd The Answer is Us, met vertegenwoordigers uit heel Latijns-Amerika, campagne gevoerd om deel te nemen aan de officiële onderhandelingsruimtes. ‘Het gaat niet om het houden van een COP vóór inheemse volken, maar om een COP mét hen’, concludeert ze.
Ook de prominente inheemse leider Beto Marubo is teleurgesteld in de Braziliaanse regering. ‘De ruimtes die zijn gecreëerd voor inheemse participatie zijn niet voldoende. Er worden geen beslissingen genomen, er wordt enkel informatie aangeleverd’, vertelt Marubo aan Mongabay. ‘Ik zou graag zien dat we aan de besluitvormingstafel zitten.’
Kan deze top het verschil maken?
Iemand die niet aanwezig zal zijn is Donald Trump, die zich in januari terugtrok uit het klimaatpact van Parijs. En dus ligt er volgens Francesco Grillo, gastonderzoeker aan het Europees Universitair Instituut in Florence en directeur van de denktank Vision ‘een zeldzame kans voor Europa en Brazilië om, ongehinderd door de VS, van COP30 een succes te maken – en de wereldorde te hervormen.’ Dat schrijft hij in een opiniestuk in The Guardian, waarin de auteur ook toegeeft dat Donald Trump misschien niet helemaal ongelijk heeft als hij de VN ervan beschuldigt ‘loze woorden uit te spreken om ze vervolgens nooit op te volgen’, zoals hij dat op de VN-top van vorige maand zei. ‘Het is duidelijk dat de gemaakte klimaatafspraken niet worden nagekomen. Het multilateralisme verkeert in crisis en dit is misschien wel een van de redenen achter de aantrekkingskracht van populisten zoals Trump. Maar de rest van de wereld heeft nu een (laatste) kans om te laten zien dat mondiale problemen nog steeds collectief kunnen worden opgelost.’
Figueres is in El Pais English een stuk positiever en noemt alles wat er de afgelopen jaren wél goed is gegaan wat betreft het klimaatbeleid. ‘Tien jaar later zien we dat het klimaatakkoord van Parijs werkt’, concludeert ze. De domino-effecten ervan zouden het wereldwijde energiebeleid hebben veranderd en een technologische revolutie hebben ontketend. ‘Het “Parijs-effect” is zo krachtig geworden dat het nu door geopolitieke complexiteiten heen snijdt: landen over de hele wereld maken gebruik van schone energie, niet omdat het modieus is, maar omdat het goedkoper en veiliger is dan fossiele alternatieven.’
Maar we zijn er nog niet. ‘Nu het Amazonegebied snel een omslagpunt nadert en extreme weersomstandigheden huizen, scholen en bedrijven in zowel rijke als arme landen verwoesten, vertegenwoordigt de COP van dit jaar een zeldzaam en cruciaal moment om klimaatactie te stimuleren’, schrijft The Bureau of Investigative Journalism. De top zal moeten aantonen of Braziliës leiderschap geloofwaardig is, of het klimaatpact van Parijs standhoudt en of de schoonheid en het belang van de Amazone het waard zijn om te beschermen.
In steeds meer landen, waaronder in het VK, de VS en Japan, daalt het geboortecijfer. Is dit goed nieuws voor onze planeet?
Ja: ‘We moeten deze positieve trend omarmen en ons eraan aanpassen’
‘Ooit werd de groeiende bevolking gezien als de belangrijkste oorzaak van het uitsterven van diersoorten, de uitputting van natuurlijke hulpbronnen, vervuiling en milieuvernietiging,’ blikt Kirsten Stade, conservatiebioloog, terug in Newsweek. ‘Maar tegenwoordig horen we eerder dat er te weinig van ons zijn dan te veel. Deze “crisis”, zo wordt ons verteld, zal ernstige gevolgen hebben voor onze economie en vooral voor senioren.’
Stade wijst erop dat deze retoriek een vertekend beeld geeft. De wereldbevolking groeit namelijk nog steeds met 80 miljoen mensen per jaar en dat heeft grote gevolgen voor het milieu. ‘Ondanks dat het verband tussen bevolkingsgroei en klimaatverandering meermaals is bewezen, komt het terugdringen van onze bevolkingsgroei nauwelijks aan bod in het klimaatdebat.’
Sommigen beweren dat groene technologie een oplossing zou zijn voor het duurzaam ondersteunen van een groeiende wereldbevolking. Maar volgens Stade is dat helemaal niet zo gemakkelijk. Om groene alternatieven zodanig op te schalen, zijn grote investeringen in fossiele brandstoffen en mijnbouw nodig. ‘Mijnbouw voor lithium, koper, nikkel en kobalt, dat wordt gebruikt voor het maken van windturbines en elektrische auto’s, vindt vaak plaats ten koste van laagbetaalde arbeiders, onder wie veel kinderen. En het leidt tot vernietiging van natuurgebieden. Binnenkort is ook de diepzeebodem aan de beurt, wat ten koste zal gaan van het ecosysteem en nog onontdekte diersoorten.’
‘Het is moeilijk voor te stellen hoe we tegen 2100 nog eens 2 miljard extra mensen kunnen voeden’
Ook de voedselproductie vormt een grote uitdaging. ‘Met onze huidige bevolkingsgrootte en consumptiepatroon neemt landbouw al 40 procent van het ijsvrije landoppervlak van de aarde in beslag’, schrijft ze. Ontbossing en habitatvernietiging voor landbouw vormen de grootste bedreiging voor de meeste bedreigde diersoorten. Bovendien verbruikt de agrarische sector 70 procent van het zoetwater. ‘Het is moeilijk voor te stellen hoe we tegen 2100 nog eens 2 miljard extra mensen kunnen voeden zonder de planeet verder uit te putten.’
Een dalend geboortecijfer hoeft dus geen reden te zijn tot paniek. ‘Nu de opwarming van de aarde miljarden mensen dreigt te verdrijven naar gebieden waar de temperatuur nog geschikt is voor menselijk leven, is het niet het moment om ons zorgen te maken over te weinig mensen,’ aldus Stade. ‘In feite is de daling van het geboortecijfer een reden tot vreugde: ze weerspiegelt gendergelijkheid, het welzijn van kinderen en het verlichten van onze druk op de aarde. In plaats van te treuren over het lage geboortecijfer, zouden we deze positieve trend moeten omarmen, ons eraan aanpassen en vieren wat het betekent voor de toekomst van onze planeet.’
Kirsten Stade is conservatiebioloog en communicatiemanager bij de ngo Population Balance.
Nee: ‘Dalende vruchtbaarheidscijfers kunnen de planeet eerder schaden dan helpen’
‘De bezorgdheid over het dalende geboortecijfer neemt toe’, schrijft John Burn-Murdoch in Financial Times. Volgens hem beschouwen progressieven de bezorgdheid over het dalende geboortecijfer als een inherent conservatieve kwestie, omdat het stimuleren van meer kinderen kan botsen met vrouwenrechten. Bovendien betekent meer mensen meer uitstoot. ‘Maar door dit onderwerp aan rechts over te laten, riskeren progressieven juist een conservatievere en minder groene toekomst.’
Een populair argument is dat het dalende geboortecijfer goed zou zijn voor de planeet. ‘De werkelijkheid is minder zwart-wit. De totale uitstoot is namelijk afhankelijk van twee factoren: het aantal mensen dat uitstoot produceert en de hoeveelheid die iedere persoon uitstoot,’ legt Burn-Murdoch uit. ‘De tweede factor heeft een veel grotere impact. Zo hebben technologische vooruitgang en groen beleid de gemiddelde ecologische voetafdruk van westerlingen de afgelopen decennia drastisch verkleind, wat betekent dat landen als het VK en de VS hun totale uitstoot sterk hebben verminderd, ondanks dat de bevolking is gegroeid. In Japan daarentegen heeft de afkeer van schone kernenergie na de ramp in Fukushima geleid tot een stijging van de uitstoot, terwijl het geboortecijfer steeds verder daalde.’
Het is volgens Burn-Murdoch niet alleen zo dat innovatie demografische ontwikkelingen overschaduwt; de twee zijn met elkaar verbonden. ‘Landen met een oudere bevolking zijn over het algemeen conservatiever en minder innovatief, wat de vergroening van hun economieën en samenlevingen kan vertragen.’
‘Een groeiende kloof tussen het geboortecijfer van links en rechts zal de liberalisering vertragen’
Een studie die dit jaar door een groep Amerikaanse onderzoekers is gepubliceerd, komt tot een vergelijkbare conclusie. ‘In het beste geval zullen de dalende geboortecijfers een verwaarloosbare invloed hebben op de mondiale temperaturen en veel te laat komen om de klimaatdoelstellingen te beïnvloeden. In het slechtste geval zal het netto effect zijn dat de vooruitgang wordt vertraagd, waardoor de planeet nog meer vervuild raakt en verder opwarmt.’
Uit recente studies blijkt dat het gebrek aan bezorgdheid van links over het dalende geboortecijfer de samenleving waarschijnlijk in een meer conservatieve richting duwt. ‘Van de VS tot Europa en daarbuiten krijgen mensen die zichzelf als conservatief beschouwen bijna evenveel kinderen als tientallen jaren geleden. De daling is vooral te zien bij progressieve linkse mensen, waardoor elke volgende generatie verder naar rechts verschuift dan anders zou zijn gebeurd.’ Natuurlijk nemen kinderen niet zomaar de politieke opvattingen van hun ouders over. Maar het staat volgens de datajournalist vast dat de waarden van kinderen sterk worden beïnvloed door die van hun ouders. ‘Een groeiende kloof tussen het geboortecijfer van links en rechts zal de liberalisering dus vertragen en kan leiden tot samenlevingen en politici die minder liberaal zijn en minder aandacht hebben voor het milieu dan anders het geval zou zijn. (…)
Iedereen moet de mogelijkheid hebben om het aantal kinderen te krijgen dat hij of zij wenst, en nul is een even legitieme keuze als elke andere. Maar als een deel van iemands redenering om geen kinderen te krijgen is dat dit de juiste keuze is voor de planeet, of dat het progressieve waarden belichaamt, dan is dit zeker niet eenduidig door bewijs onderbouwd.’
John Burn-Murdoch is columnist en dataverslaggever voor Financial Times. Hij schrijft de wekelijkse column Data Points.
De bosbranden hebben 37 miljoen ton kooldioxide uitgestoten
De bosbranden die Europa teisteren hebben dit jaar meer dan 1 miljoen hectare in de as gelegd, waarmee 2025 het ergste jaar ooit is qua hoeveelheid verwoest bosgebied. ‘Dodelijke vuurzeeën die dorpen hebben leeggemaakt en boeren gedwongen om brandweerman te worden, hebben dit jaar vier keer zoveel land verwoest als het gemiddelde voor dezelfde periode in de afgelopen twee decennia bedraagt’, schrijft The Guardian.
Uit gegevens van het European Forest Fire Information System, die teruggaan tot 2003, blijkt dat dit jaar 1.015.024 hectare is verbrand. Daarmee is het vorige record van 988.544 hectare uit 2017 gebroken.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De verwoestende branden hebben 37 miljoen ton kooldioxide uitgestoten, ongeveer evenveel als de jaarlijkse CO2-uitstoot van Portugal of Zweden, landen met elk 10 miljoen inwoners. De branden hebben ook records gebroken voor deze tijd van het jaar voor negen andere luchtverontreinigende stoffen, waaronder fijne deeltjes die bekend staan als PM2,5. Deze stoffen zouden volgens deskundigen bosbranden veel dodelijker maken dan eerder werd gedacht.
Bosbranden hebben deze maand grote delen van Zuid-Europa geteisterd. Een hittegolf, die langer en sterker was door de vervuiling door fossiele brandstoffen, dreef de temperaturen in een groot deel van het Middellandse Zeegebied en de Balkan op tot boven de 40 graden.
Er zijn voor zover bekend iets meer dan twaalf doden gevallen door de vlammen, maar wetenschappers zeggen dat het werkelijke dodental waarschijnlijk veel hoger ligt. Dikke rookwolken hebben de longen van mensen vervuild met schadelijke gassen en giftige deeltjes die klein genoeg zijn om in de bloedbaan terecht te komen. Een studie die in december in The Lancet werd gepubliceerd, stelt bosbrandrook aansprakelijk voor 111.000 sterfgevallen per jaar in Europa, inclusief Rusland, tussen 2000 en 2019.
Europa is terughoudend uit angst voor economische gevolgen
De beslissing voor een minimaal compromis werd genomen om niet met lege handen aan te komen bij de Algemene Vergadering van de VN volgende week en bij de klimaatconferentie COP30 in Brazilië in november. Omdat ze geen besluit konden nemen, keurden de Zevenentwintig in Brussel een bandbreedte goed voor de vermindering van hun emissies, tussen -66,25 en -72,5 procent ten opzichte van 1990.
Deze bandbreedte zal worden verfijnd als ze de komende weken of maanden een akkoord bereiken. Denemarken, dat het roulerende EU-voorzitterschap bekleedt, legde dit compromis op tafel om aan te tonen dat Europa ‘een wereldleider op klimaatgebied is en zal blijven’, ondanks verschillen tussen landen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Het document dat donderdag werd goedgekeurd na moeizame onderhandelingen tussen milieuministers, is slechts een ‘intentieverklaring’ en geen harde toezegging. Europeanen zijn er tevreden mee, omdat ze het niet eens kunnen worden over hun klimaatdoelstelling voor 2040.
‘Het probleem is dat het politieke evenwicht in Europa, gedomineerd door conservatieve regeringen, een groeiende terughoudendheid vertoont om middelen te besteden aan de groene agenda, deels uit angst dat bedrijven de wereldwijde economische race zullen verliezen aan spelers zoals de Verenigde Staten of China’, benadrukt La Vanguardia. ‘De EU ziet haar positie verzwakken naarmate COP30 nadert’, meent het Catalaanse dagblad.
Deze zomer kampte Spanje, net als veel andere Zuid-Europese landen, met gigantische bosbranden. Zo’n 380.000 hectare ging in vlammen op.
In Tres Cantos, ten noorden van Madrid, verspreidden de vlammen, aangewakkerd door windstoten van 70 kilometer per uur, zich razendsnel. Duizenden mensen zijn geëvacueerd. Vanwege de hittegolf is alles kurkdroog en daardoor enorm brandbaar. Dertig mensen zijn aangehouden voor het al dan niet bewust veroorzaken van de vuurzeeën, meer dan tachtig gevallen worden nog onderzocht. De Spaanse brandweer heeft hulp gekregen van de EU. Ook Nederland stuurde behalve veel mankracht ook luchtsteun van militaire Chinooks, die bijna 10.000 liter water kunnen vervoeren.
‘Groenvoorzieningen, schaduw en zwemplekken zullen de klimaatcrisis niet oplossen, maar ze worden wel steeds belangrijker’, schrijft Alexander Hurst in The Guardian.
In de rivier de Limmat drijven mensen in zwembanden van hun werk naar huis, sommigen nonchalant met een biertje in de hand. De Limmat, die stroomt van Zürich via Baden naar Brugg en daar samenkomt met de Reuss en de Aare, is dan ook zo helder dat hij je niet alleen bijna smeekt om erin te springen, maar ook om ervan te drinken.
Het Canal Saint-Martin in Parijs roept minder snel dergelijke verlangen op, maar tijdens de moordende 38 graden onlangs stond voor een van de voetgangersbruggen over het kanaal eveneens een rij mensen te wachten op hun beurt om erin te springen of te duiken, een achterwaartse salto te maken of gewoon plat op hun buik op het water te ploffen.
Ground zero
Terwijl de klimaatcrisis ons steeds harder met onze neus op haar desastreuze gevolgen drukt, zijn steden tijdens hittegolven hun eigen ground zero. Het is geen geheim dat Parijs met een tekort aan groene ruimte en lommerrijke bomen kampt en onder aan de Green View Index van het Massachusetts Institute of Technology bungelt. De weidse groene gazons van het Parc Montsouris en naar zijn bruiswaterfontein, waar iedereen gratis uit kan drinken, zijn een uitzondering; hiervan bevinden zich zeventien in de hele stad.
Hoe kunnen we, terwijl de trottoirs zinderen en het zweet ons tappelings van het lijf loopt, meer groene ruimtes en leefbaarder straten creëren in een dichtbevolkte stad, waar de woningen zo slecht bestand zijn tegen steeds hetere zomers?
De beste manier lijkt door zo veel mogelijk beplanting aan te brengen en het verkeer waar mogelijk een halt toe te roepen. Een groene muur bij metrostation Sentier; struiken, bomen, bloemen en wild gras op voormalige parkeerplaatsen op de Rue de Sully; de Rue Charles Moureau in het 13e arrondissement is tot voetgangersgebied getransformeerd en honderden soortgelijke straten zullen volgen. Voor het Parijse stadhuis groeit een stadsbos, het derde in de hoofdstad tot nu toe, nadat een kaal en door de zon geteisterd stuk beton van het Place de Catalogne het veld geeft geruimd voor 470 bomen, en in het 20ste arrondissement is een voormalige ringspoorlijn omgetoverd tot een groene oase.
Zelfpromotie of niet, er zijn Parijzenaars genoeg die popelen om een duik te nemen in de Seine
Op zondag 6 juli jongstleden kwam de Parijse burgemeester Anne Hidalgo haar beruchte belofte na en verklaarde de Seine voor het eerst in een eeuw officieel weer geschikt om in te zwemmen. Zelfpromotie of niet, er zijn Parijzenaars genoeg die popelen om een duik te nemen.
Hoewel geen van deze plaatselijke verbeteringen een substituut is voor grootschalige politieke actie om de klimaatcrisis aan te pakken, is het nodig alle zeilen bij te zetten om onze steden leefbaar te houden tijdens extreme hitte. Of het nu gaat om zwemvijvers of schaduwrijke plekjes, alle beetjes helpen.
In Parijs zijn ze bijvoorbeeld bezig met het renoveren van een kruispunt, waarbij ook ruimte wordt gemaakt voor een pleintje. Tot voor kort bestond alles op die plek uit warmteabsorberend asfalt; nu is het asfalt vervangen door steen, dat de zon beter weerkaatst, en is de helft van het voorheen geasfalteerde gebied beplant. Visueel is alles er al onmiskenbaar op vooruitgegaan en over een paar jaar, wanneer de planten volgroeid zijn, zal het voormalige hitte-eiland getransformeerd zijn in een plek die koeler is, en bovendien aantrekkelijker.
Ook het voetgangersgebied langs de Seine en het grote aantal aangelegde fietspaden sorteert het nodige effect en worden gretig gebruikt, ook al heeft Hidalgo aanvankelijk de nodige kritiek moeten incasseren.
Volgens Luc Berman van ‘Le réseau vélo et marche’, een collectief dat werkt aan de verbetering van de infrastructuur voor voetgangers en fietsers, is het percentage fietsritten in Parijs de afgelopen tien jaar gestegen van twee naar twaalf en het percentage autoritten verminderd van twaalf naar vier. ‘In geen enkele andere stad ter wereld van dit formaat is het zo snel gegaan,’ zegt Berman. ‘Het is een voorbeeld van wat er met politieke moed op plaatselijk niveau kan worden bereikt.’
Niemand wil verantwoordelijk gehouden worden voor oververhitte bejaardentehuizen, scholen, metro’s of kerncentrales
Meteen na de covidlockdowns heeft de stad schijnbaar overal betonnen barrières opgeworpen om ruimte voor fietsers te creëren en restaurants toestemming gegeven om hun terrassen naar de straat uit te breiden. Deze tijdelijke maatregelen hebben inmiddels geleid tot een permanente fietsinfrastructuur en een permanente vraag naar uitbreidingsvergunningen voor restaurantterrassen.
Ondertussen probeert de ultrarechtse partij van Marine Le Pen van de verplichte invoering van airconditioning een cause célèbre te maken en verzet ze zich openlijk tegen het aanpakken van de oorzaak van de opwarming door het enige forum dat daarvoor belangrijk genoeg is: de EU. De andere Franse partijen zouden er goed aan doen om het thema niet aan Le Pen over te laten: niemand wil verantwoordelijk gehouden worden voor oververhitte bejaardentehuizen, scholen, metro’s of kerncentrales – allemaal plekken waar airconditioning onmisbaar is geworden. Tegelijkertijd is het in Parijs nauwelijks mogelijk om dit probleem grootschalig aan te pakken: in de talloze negentiende-eeuwse appartementsgebouwen is het technisch en bouwkundig haast onmogelijk om structureel iets aan de hitte te doen.
Dit probleem zal in de toekomst allerminst kleiner worden. Volgens de Canadese zoöloog en klimaatactivist David Suzuki, die al decennialang pleit voor een duurzamer samenspel tussen mens en natuur, is het inmiddels onwaarschijnlijk dat we de klimaatcrisis nog volledig kunnen afwenden. Maar dat maakt verdere actie niet zinloos. Elke tiende graad temperatuurstijging die we weten te voorkomen, telt – voor ecosystemen, voor stedelijke infrastructuur, en voor de gezondheid van miljoenen mensen. In dat licht hebben ook steden de opdracht zich te blijven aanpassen aan de veranderende omstandigheden.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
