Dinsdag werden vier nieuwe arrestaties verricht in het onderzoek naar de juwelendiefstal in oktober in het Louvre. ‘De vier gearresteerden – twee mannen van 38 en 39 jaar en twee vrouwen van 31 en 40 jaar – komen uit de regio Parijs’, meldt NBC News. Dit brengt het aantal aangeklaagden in deze zaak op acht.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Drie mannen en één vrouw waren al aangeklaagd voor georganiseerde diefstal en samenzwering met als doel misdaden te plegen’, aldus de Amerikaanse zender. Op 19 oktober stalen de dieven in slechts zeven minuten tijd op klaarlichte dag verschillende Napoleontische juwelen ter waarde van bijna 90 miljoen euro. Ondanks de arrestaties in deze zaak zijn de juwelen nog steeds niet teruggevonden.
Tino Sehgal verwierf wereldwijde bekendheid met zijn grensverleggende werk, waarin fysieke aanwezigheid, interactie en sociale dynamiek centraal staan. In De Pont Museum in Tilburg is nu dagelijks zijn interactieve performance This youiiyou te zien.
Met This youiiyou presenteert Tino Sehgal een werk dat de essentie van zijn radicale kunstpraktijk blootlegt: kunst die alleen bestaat in het moment van de ontmoeting zelf.
Zijn werk is verstoken van elke materialiteit
De in Berlijn woonachtige kunstenaar, choreograaf en politicoloog stelt met zijn ‘geconstrueerde situaties’ al decennia fundamentele vragen over wat kunst kan zijn in een tijd waarin alles wordt gefotografeerd en opgenomen. Zijn werk is dan ook verstoken van elke materialiteit. In This youiiyou creëert een groep performers een choreografie van stem, ritme en lichaamstaal rond het thema ‘intergenerationele verbondenheid’. Er is geen foto die als bewijs dient. Wat blijft is slechts de herinnering aan een fysieke aanwezigheid, een gesprek, een choreografisch gebaar voor wie er bij was.
De speurtocht naar de dieven duurt nog altijd voort
De waarde van de acht Napoleontische juwelen die zondag uit het Louvre zijn gestolen, ‘wordt geschat op 88 miljoen euro’, aldus het Openbare Ministerie van Parijs, geciteerd door The New York Times. ‘Dit bedrag is zeker buitengewoon spectaculair, maar het is geenszins te vergelijken met de historische schade die door deze diefstal is aangericht’, vertelde officier van justitie Laure Beccuau aan RTL Radio.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De autoriteiten denken dat ‘de inbrekers waarschijnlijk deel uitmaken van een criminele bende’, die ‘meer geïnteresseerd zou zijn in het ontmantelen en doorverkopen van de juwelen dan in hun artistieke waarde’, aldus de Amerikaanse krant.
De autoriteiten waarschuwden echter dat ‘het onwaarschijnlijk is dat ze de juwelen voor zo’n hoog bedrag zouden kunnen verkopen als ze die zouden ontmantelen of omsmelten’, voegde de krant eraan toe. De dieven waren dinsdagavond nog steeds niet gevonden. Het onderzoeksteam is aanzienlijk versterkt en bestaat nu uit ongeveer honderd mensen.
Macron spreekt van een ‘aanslag op ons historisch erfgoed’
In zeven minuten tijd en op klaarlichte dag zijn vier overvallers zondag via een raam de galerie van Apollon binnengedrongen en hebben ze negen kostbare kroonjuwelen uit het Louvre buitgemaakt. Le Soir spreekt van de ‘kraak van de eeuw’, The Sun van ‘een van de meest gewaagde overvallen uit de recente geschiedenis’.
De buitenlandse pers is nog altijd onder de indruk van deze ‘even spectaculaire als korte aanval met millimeterprecisie’, aldus het Mexicaanse medium Excelsior. Corriere della Sera verbaast zich over ‘de snelheid, het gemak en de efficiëntie waarmee’ de vier verdachten hebben gehandeld ‘in het hart van Parijs, op enkele meters van het hoofdbureau van de politie’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Er is een ‘race tegen de klok begonnen om de juwelen terug te vinden en te voorkomen dat de edelstenen worden omgesmolten en verkocht’, meldt Clarín. De juwelen zijn dermate beroemd dat ze ‘onverkoopbaar zijn op de markt’ en dat ‘hun lot zal zijn dat ze worden gedemonteerd, het goud en zilver worden omgesmolten en de diamanten en smaragden worden verwijderd, waardoor ze voor altijd zullen verdwijnen’.
‘We zullen de kunstwerken terugvinden en de daders voor de rechter brengen’, verzekerde Emmanuel Macron, geciteerd door La Tribune de Genève. De president van de Franse Republiek veroordeelde ‘de aanslag op een erfgoed dat we koesteren omdat het onze geschiedenis is’.
De zaak, die veel media-aandacht heeft gekregen, ‘roept ernstige vragen op over het veiligheidsniveau van Franse kunstwerken’, aldus de BBC, aangezien het Louvre wereldwijd een symbool is van de cultuur van het land. Het museum is sinds zondagmorgen vroeg gesloten om de onderzoekers hun werk te laten doen.
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
Leugens en geheimen drijven familie uiteen
Haifa Chronicles gaat over de alledaagsheid van de spanningen
FILM – De kijker voelt onmiddellijk de spanning in Chroniques de Haïfa. Histoires palestiniennes (origineel Yinʿād ʿAlīkum), schrijft Sortir à Paris, dat de film typeert als een werk ‘in de traditie van geëngageerde realistische cinema’. Regisseur Scandar Copti volgt vier leden van een Palestijns gezin in Haifa, wier levens onder druk komen te staan door geheimen, sociale taboes en financiële last. Het zijn volgens de Franse site vooral ‘de alledaagse conflicten’ – de verantwoordelijkheid tegenover familie, de angst voor schande – die zwaar wegen.
Ook Télérama wijst op de manier waarop Copti zijn verhaal heeft opgebouwd: ‘als een puzzel’, een structuur die de verborgen spanningen langzaam blootlegt. Het blad benadrukt hoe de film ‘met overtuiging dodelijke ideologieën afwijst’ en tegelijk de intieme verhoudingen binnen een familie onderzoekt. Le Monde spreekt van ‘een netwerk van geheimen en leugens’ dat de familie uiteendrijft, en daarmee een scherp beeld schetst van de bredere sociale druk waaraan Palestijnse minderheden in Israël blootstaan. Copti zelf onderstreept in een interview in Courrier International dat zijn werk niet los te zien is van zijn afkomst; ‘Ik ben Palestijn voordat ik filmmaker ben.’ Hij groeide zelf op in Haifa en baseerde de film op ervaringen uit zijn eigen omgeving. Met niet-professionele acteurs, die maandenlang samenleefden om de familierelaties geloofwaardig te maken, wilde hij de alledaagsheid van die spanningen vangen.
Volgens Sortir à Paris wordt dat voelbaar in sleutelpassages, zoals de ontdekking van een zwangerschap en de ziekenhuisopname van dochter Fifi, momenten waarop ‘de façade van familie-eer afbrokkelt en de botsing tussen intimiteit en maatschappelijke verwachting scherp zichtbaar wordt’. ‘Alles begon met het verhaal van Shirley:’ vertelt Copti hierover, ‘een Joodse vrouw die gedwongen werd een abortus te ondergaan van een kind dat zij met een Palestijn had verwekt. Ik laat mij altijd inspireren door waargebeurde verhalen. (…) In mijn film stel ik vragen als: waarom zou ik geen seksuele relaties mogen hebben buiten het huwelijk? Of waarom zou ik mij moeten inschrijven bij het Israëlische leger?’
Opblaasbare ballen en pratende kikkers
Codes onctijferen door creatief te denken
KUNST– Museum Beelden aan Zee presenteert met Pas de Deux een expositie waarin de Britse multidisciplinaire kunstenaar Ryan Gander (1976) volgens curator Brigitte Bloksma het werk van de Franse schilder en beeldhouwer Paul Degas (1834-1917) herinterpreteert en in een hedendaagse context plaatst. Waar de schilderijen en sculpturen van Degas al anderhalve eeuw tot de verbeelding spreken, is het de eerste solotentoonstelling van Gander in Nederland.
Art Daily omschrijft Gander als een ‘veelzijdig neoconceptualist en amateur-filosoof wiens werk is doordrenkt van intellectuele speelsheid en scherpe humor. Van een kikker die menselijke taal spreekt tot onleesbare klokken, een fictieve vlag en de verzonnen geschiedenis van een paar broers en zussen.’ Zijn werken zijn ‘opvallend concreet’ en roepen tegelijkertijd ‘een ongrijpbaar gevoel van mysterie op’.
In de jaarlijkse Royal Academy Summer Exhibition in Londen zag Chiara Wilkinson namens TimeOut een serie reusachtige opblaasbare ballen van de hand van Gander. Daarop had hij vragen aangebracht als ‘Wanneer weet je dat je gelijk hebt?’ en ‘Gaan alle deuren open?’ ‘Niet alleen erg leuk om naar te kijken, maar het stelt ook de gangbare manier om naar kunst te kijken ter discussie. Met de bedoeling om nieuwsgierig en ruimdenkend te zijn voordat je het museum betreedt.’
Collega Evgenia Siokos is minder enthousiast over de installatie, bekent ze in The Telegraph. Ze vraagt zich af waarom een kunstenaar het nietsvermoedende publiek met zulke ‘banale’ vragen confronteert: ‘Wel was ik benieuwd hoe hard het geluid zou zijn wanneer ik zo’n bal losmaakte en vlak voor de bus op Piccadilly naar beneden gooide.’
Uit een profielschets van Australian Arts Review komt Gander naar voren als kunstenaar die mikt op ‘associatieve denkprocessen’. Zijn werk doet denken aan ‘een puzzel, een netwerk met meerdere verbindingen, de fragmenten van een ingebed verhaal of een enorme reeks verborgen aanwijzingen die moeten worden ontcijferd. Zo moedigt hij kijkers aan hun eigen verbanden te leggen om de schertsvertoning op te lossen die de kunstenaar in zijn werk heeft geënsceneerd.’
Ryan Gander X Paul Degas, Pas de deux, Museum Beelden aan Zee, Scheveningen, t/m 4 januari 2026.
Gedurfde metafoor voor de transformatie van Amerika
Het Wilde Westen bestaat nog steeds
FILM – De speelfilm Eddington van Ari Aster speelt zich af tijdens de eerste maanden van de corona- pandemie in een stoffig woestijnstadje in New Mexico. Daar voeren de sheriff (Joaquin Phoenix) en de burgemeester (Pedro Pascal) een bittere strijd over lockdown en preventiemaatregelen. Dan staat het land in brand na de dood van George Floyd door politiegeweld en komen normen en waarden nog verder op losse schroeven te staan. ‘Het stadje Eddington dient als een microscopisch kleine metonymie voor het hele land. De regisseur dompelt ons onder in een explosieve shaker die het kwaad, de gebreken en obsessies van de tijd condenseert’, schrijft Frédéric Foubert in Première.
‘Een gewaagde, verkwikkende out-of-the-box kosmisch-sociologische westerse thriller,’ vindt Owen Gleiberman Eddington in Variety. Volgens hem laat regisseur Aster ‘een boos, sinister en misschien wel gek, getransformeerd Amerika zien’. Alle recente ontwikkelingen komen aan bod. Van de ‘sluipende paranoia van de wapencultuur en complottheorieën’, tot ‘social media als donkere spiegelzaal waarin giftige krachten uitvergroot worden’ en de ‘onheilspellende opkomst van big tech’. ‘Aster is er met deze reflectieve pandemische western in geslaagd een zeer gedurfde verhandeling te maken over een diep gefragmenteerde samenleving’, noteert Dobrila Kontiç voor Kino-Zeit. ‘Dit horrordrama, dat slechts gedeeltelijk satirisch is, roept onaangename vragen op over de destructieve aspecten van politieke en persoonlijke kampvorming.’
In Empire verklapt John Nugent dat het verhaal uiteindelijk ‘verzandt in een totale farce’ maar volgens hem is de film ‘met vaste hand’ en ‘vol zelfvertrouwen’ gemaakt. Het eind mag dan voor sommigen ‘te bizar en dubbelzinnig’ zijn; ‘niemand maakt politieke en culturele satire met zo veel inzicht’.
Sophie Monks Kaufman concludeert in The Independent dat de film aantoont dat ‘het Wilde Westen nog steeds bestaat, op de grond en online’ en is gemaakt ‘met een scherp oog voor mensen die groeien in een zanderig, door bergen geflankeerd, eenzaam landschap’.
Eddington, regie Ari Aster, met Joaquin Phoenix, Candice Bergen en Emma Stone, vanaf 2 oktober in de bioscoop.
Het queer drama van King Princess
Over pijn, rivaliteit en verlangen
MUZIEK – Op haar nieuwe album Girl Violence, dat half september verscheen, grijpt King Princess volgens de recensenten terug op een mengeling van brutaliteit en kwetsbaarheid die haar doorbraak kenmerkte. ‘Het is gepolijst maar ook instinctief, een plaat waarin pijn en plezier, verdriet en woede hand in hand gaan’, schrijft Paste Magazine.
AP News spreekt van een werk dat ‘even eigenzinnig als oprecht’ is, waarin ‘queer verlangen en emotionele turbulentie worden verbonden met ambient synths en gruizige gitaren’. Hoogtepunten zijn volgens hen Girls en Cry Cry Cry, nummers die ‘tegelijk intiem en
explosief aanvoelen’. Volgens The New Yorker heeft Mikaela Straus, haar echte naam, op zesentwintigjarige leeftijd al een reputatie opgebouwd als ‘popster en provocateur van een nieuwe generatie’. Het New Yorkse magazine spreekt van een thuiskomst.
Maar niet elke recensent is onverdeeld positief. Indie Is Not A Genre noemt het album ambitieus, maar ook ‘oneffen’, met enkele songs die te veel op eerder werk lijken. Readdork vindt die oneffenheid juist een kracht: ‘King Princess toont lef door contrasten uit te vergroten – van rauwe humor tot openlijke wanhoop – en dat maakt Girl Violence onweerstaanbaar.’
Het ongemak en de intensiteit komen volgens Melodic Magazine het scherpst naar voren in de titeltrack, die ‘niet gaat over fysieke, maar psychologische girl violence: de wonden, de rivaliteit en het verlangen dat onderhuids woedt’.
De Libanese kunstenaar Mounira Al Solh groeide op tijdens de burgeroorlog in Beiroet. In haar overzichtstentoonstelling A land as big as her skin werpt ze licht op haar donkerste herinneringen.
Mounira Al Solh werd geboren in Beiroet (1978) en heeft als kind de burgeroorlog meegemaakt, maar ze heeft ook geleerd te overleven en hoe helend het kan zijn om het verleden naar boven te halen. Die combinatie; verbeeldt zij met humor en kleur, en laat zien dat trauma ook ruimte kan scheppen voor vernieuwing.
Video’s, maskers, schilderijen, muziek en waslijnen met textiel
Daardoor is de overzichtstentoonstelling licht en zwaar tegelijk. Met video’s, maskers, schilderijen, muziek en waslijnen met textiel, opent Al Sohl haar wereld voor het publiek vol verrassende zienswijzen, verdriet en humor waarin de oorlog zelden ver weg is.
De gaatjes in de pyama’s aan de waslijn, associeert met de schaar die ze vroeger van haar moeder in de stof mocht zetten tijdens bombardementen om het daarna weer aan elkaar te naaien. Het gaf rust.
Mounira Al Solh: A land as big as her skin, Bonnenfantenmuseum tot 11/1 2026
‘In een wereld zonder betekenis lijkt er een psychische behoefte te bestaan aan orde en structuur’, schrijft Janan Ganesh. Maar we zouden een voorbeeld moeten nemen aan de impressionisten en ambivalentie leren omarmen.
Ik ben naar een tentoonstelling over het impressionisme. Er hangt een landschap van Georges Seurat dat zo vaag is dat ik niet weet of ik nu naar zand of naar tarwe sta te kijken. Een portret van Picasso waarin het perspectief zo verbrokkeld is dat driekwart van de geportretteerde erin verdwijnt. En dan de obligate Mont Sainte-Victoire van Cézanne: een kilometers hoog bergmassief dat er bij hem uitziet alsof het bij het minste briesje kan wegwaaien. Niets is hier zeker. Niets staat vast.
Daarom bracht deze kunst eind negentiende, begin twintigste eeuw het publiek ook zo van zijn stuk. In een wereld zonder betekenis lijkt er een psychische behoefte te bestaan aan orde en structuur. Niet iedereen heeft die behoefte (daarover later meer). Maar wie er wel naar verlangt, doet dat ook tot in het extreme.
Dat is eigenlijk de echte wortel van het kwaad, nietwaar? Begerigheid, ja, alleen niet naar duiten, maar naar duidelijkheid. Dat is wat mensen ertoe drijft liever een politiek dogma te omarmen dan te leven met dubbelzinnigheid. We staan nu aan het begin van het einde van zo’n fenomeen. Cultureel links is sinds 2020 volgens mij over zijn hoogtepunt heen. Hoor maar hoe het woord ‘woke’ alleen nog honend wordt gebruikt. Kijk hoe de kranten die zich er eerst achter schaarden, nu voorzichtig terugdeinzen. Geen reden voor gejuich, want er komt wel weer wat anders voor in de plaats. Waar linkse ‘activisten’ op uit waren, was niet zozeer dat dogma, maar een dogma: een denksysteem waarmee de wanorde van het echte leven in duidelijke categorieën (‘patriarchaat’) en regeltjes (‘niet meer doen’) kan worden gevangen. Welk systeem op enig moment aan die behoefte voldoet, is een kwestie van toeval en mode.
Taxonomie
Laat ik het zo zeggen: zou Lenin teleurgesteld zijn geraakt in het revolutionaire socialisme, dan was hij wel zo’n vrijemarktgekkie van de Oostenrijkse school geworden, of een steile predikant of zelfs een fanatieke tsarist. Er is geen scenario denkbaar waarin iemand met zo’n starre denktrant, zoveel angst voor de wanorde van de werkelijkheid ergens in het politieke midden kan uitkomen. Een voorbeeld van iets minder wereldhistorisch kaliber is de Britse Maajid Nawaz: begonnen als islamitische geloofsfanaat, tot inkeer gekomen, toen parlementskandidaat voor de Liberal-Democrats, en uiteindelijk geëindigd in de complothoek van het coronadebat. Zo iemand moet zijn drang naar structuur toch ergens in kwijt.
De tentoonstelling beslaat de periode van 1880 tot de Eerste Wereldoorlog. Dat was ongeveer de tijd dat marxisten en freudianen de rommeligheid van het menselijk bestaan te lijf gingen met de exactheid van de newtoniaanse natuurkunde. Er werden historische wetten ‘ontdekt’. Een taxonomie van het menselijk gedrag opgesteld. Het eerste van deze twee dogma’s veroverde uiteindelijk zo’n derde van de wereld. Het andere heeft in de vorm van populaire psychologie nog steeds de hoogopgeleide westerse stedeling in zijn greep. Het klinkt door als mensen je vertellen welk Myers-Briggs-persoonlijkheidstype ze zijn. Of wanneer gedrag dat te banaal voor woorden is het etiket ‘gaslighting’ krijgt opgeplakt. Zoiets is meer dan alleen een hobby van de welgestelde middenklasse. Het geeft blijk van een diepgewortelde drang om orde te scheppen in een wereld waar verontrustend weinig orde heerst.
Uiteindelijk hebben de impressionisten en postimpressionisten de strijd dus verloren
Uiteindelijk hebben de impressionisten en postimpressionisten de strijd daartegen dus verloren. Ja, de schilderkunst was voorgoed veranderd. Maar de wereld buiten de kunst bleef radeloos naar zekerheden zoeken: in de schilderkunst mochten ze zijn afgeschaft, maar in het denken eiste men heldere lijnen. De Europese politieke ontwikkelingen van de eerste helft van de twintigste eeuw zijn het dodelijkste voorbeeld van waar dat toe kan leiden. Er zijn ook luchtiger voorbeelden. Wie single is, kan het niet ontgaan hoe hardnekkig het geloof in astrologie blijft onder verder toch rationeel denkende volwassenen.
Dat ik deze zucht naar zekerheid overal zie, komt doordat ik zoveel reis. Wat mijn drie lievelingssteden Londen, Los Angeles en Bangkok definieert, is hun gebrek aan definitie. Er is daar geen sprake van een groot overkoepelend plan, geen architectonische samenhang, zodra je daar ergens de hoek omslaat kun je met een totaal ander stadsbeeld en sfeer worden geconfronteerd dan in de vorige straat. Ik schrijf dit met binnen handbereik een fles bourgogne, waar ik een zwak voor heb niet omdat die afkomstig is uit de beste, maar uit zo’n gevarieerde wijnstreek.
En wat politiek betreft: halverwege de twintig had ik op elk van de drie grote Britse partijen al eens gestemd. Ik weet nog steeds niet wat ik de volgende keer ga stemmen. Ongetwijfeld een teken van een slap en laf karakter. Maar ambivalentie is op zijn eigen manier radicaal. Het druist in tegen de menselijke behoefte aan structuur. En het omgekeerde is ook waar. Radicalen zíjn helemaal niet zo radicaal. Wat ik zie bij de vele radicalen die ik in de loop der jaren al heb ontmoet, is angst: voor het leven, voor de slordigheid van hun eigen soort.
Met grensverleggende conceptuele kunst en zijn invloedrijke docentschap inspireerde John Baldessari nieuwe generaties kunstenaars.
De Amerikaanse conceptuele kunstenaar John Baldessari (1931-2020) was niet alleen zelf behoorlijk lang (2.01 meter), ook zijn carrière bereikte enorme hoogten met ruim 200 solotentoonstellingen en 1000 groepsexposities op zijn naam. Hij was lid van de American Academy of Arts and Letters en werd bekroond met de Gouden Leeuw voor zijn gehele oeuvre op de Biënnale van Venetië in 2009.
Even belangrijk was zijn werk als docent aan het California Institute of the Arts, waar hij leerlingen als David Salle en Mike Kelley ‘I will not make boring art’ op muren liet schrijven. Baldessari keerde zich tegen de modernistische stromingen die de New Yorkse kunstmarkt in de jaren 70 domineerden en verwierp het modernisme en de verering van de kunstenaar als geïsoleerd genie door in 1966 al zijn abstracte en landschapschilderijen te verbranden. In een ander experiment verving hij het beeld op schilderijen door teksten over schilderkunst.
De tentoonstelling met werk uit de jaren 80 tot 2000 toont de blijvende internationale relevantie van Baldessari voor generaties geboren in het digitale tijdperk.
Parables, Fables, and Other Tall Tales. Bozar, Brussel, tot 1/2 2026
Het schilderij werd in de oorlog van een Jood gestolen
Patricia Kadgien, de dochter van Friedrich Gustav Kadgien, bekend als Adolf Hitlers ‘financiële tovenaar’, wordt ervan beschuldigd het schilderij Portret van een dame bij haar echtgenoot te hebben verstopt. Dit 18e-eeuwse schilderij van de Italiaanse kunstenaar Giuseppe Ghislandi werd tijdens de Tweede Wereldoorlog gestolen van een Joodse galeriehouder en waarschijnlijk door haar vader naar Argentinië gesmokkeld, merkt Clarín op.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Patricia Kadgien mag het land zes maanden niet verlaten. Het schilderij ter waarde van 50.000 dollar werd door een Nederlandse krant opgemerkt op een foto van een vastgoedadvertentie voor het huis van het echtpaar in Mar del Plata. Maar het schilderij was verdwenen toen de lokale politie het huis doorzocht. Het was de advocaat van het echtpaar die het aan de autoriteiten overhandigde.
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
Van de moord op Olof Palme naar de Lockerbie-aanslag
Gissen naar de waarheid
LITERATUUR – Na zijn boek Stieg Larssons erfenis, over het ontrafelen van de moord op de Zweedse premier Olof Palme in 1986, besloot Jan Stocklassa zich nooit meer in te laten met hypothesen en complottheorieën. Tot hij, opnieuw speurend in de archieven van Millenium-auteur Larsson, op een ander onopgelost mysterie stuitte. In De man die uit de lucht viel probeert Stocklassa de waarheid achter de bomaanslag op een vliegtuig boven het Schotse Lockerbie in 1988 te achterhalen. Na een jarenlang internationaal politieonderzoek werd een Libische terrorist als dader aangewezen en tot levenslang veroordeeld, terwijl de toenmalige Libische leider Muammar Khadaffi 2,7 miljard dollar moest betalen.
Catrin Fägerstrand schrijft in het Zweedse magazine Corren dat Stocklassa ‘mogelijke motieven en spannende toevalligheden’ naast elkaar zet. Ze laat de auteur vertellen waarom de Lockerbie-zaak hem zo intrigeerde: ‘Een van de 270 slachtoffers was politicus en diplomaat Bernt Carlsson, een vertrouweling van Palme. Twee jaar later werd ook hij gedood bij een aanslag. Was dat toeval? Niemand heeft er ooit serieus naar gekeken. Dat vormde het startpunt van mijn boek.’
In Bläddrat waarschuwt Anna Lavfors de lezer voor een ‘wilde reis, zowel mentaal als geografisch’. Ze wijst op de ‘wirwar van losjes verbonden informatie die als waarheid wordt gepresenteerd. Daarom kun je het boek maar beter in de categorie entertainment plaatsen.’
‘autofictie en onderzoeksjournalistiek [is] geen voor de hand liggende combinatie.’
Teodor Stig-Matz van dagblad ETC vindt ‘autofictie en onderzoeksjournalistiek geen voor de hand liggende combinatie.’ Doordat Stocklassa in één moeite door over ‘prostaatangst, zijn gestrande huwelijk en zijn liefde voor cocker-spaniël Rut schrijft, is het net of je een roman zit te lezen’.
‘Wie echt meer wil weten over de Lockerbie-ramp, moet iets anders lezen dan dit grillige boek’, vindt Per Anderson van SVT Nyheter. Beschouwt de criticus het als een ‘serieus onderzoek naar een ernstige terroristische daad’, dan raakt hij ‘moedeloos en depressief’. Leest hij het als kluchtroman, dan beleeft hij er ‘veel plezier aan’. Wanneer hij het interpreteert als ‘onthullende belichaming van samenzweerderig denken’, kan hij er ‘zelfs iets van leren’.
De man die uit de lucht viel en de jacht op de vergeten terrorist verschijnt begin september in een vertaling van Ron Bezemer bij Hollands Diep.
Nachtelijke Odyssee door Portland
Van maatschappijkritiek tot afdaling naar de hel
FILM – Tussen de voicemails van haar schuldeisers door luistert Lynette naar het nieuws over de Amerikaanse huizencrisis. De hoofdpersoon van Night Always Comes, die vanaf 15 augustus op Netflix te zien is, staat op het punt haar huis uitgezet te worden vanwege onbetaalde schulden. ‘Lynette (Vanessa Kirby) woont samen met Doreen (Jennifer Jason Leigh), haar vreselijk onverantwoordelijke, instabiele moeder, en Kenny (Zack Gottsagen), haar oudere broer met het syndroom van Down’, beschrijft The New York Times. Ze combineert drie banen: barvrouw, bakker en sekswerker.
Zij en haar moeder hebben genoeg geld bij elkaar gesprokkeld om de aankoop van hun huis te starten, maar laatstgenoemde komt niet opdagen op de afspraak voor de aanbetaling en besteedt deze aan een nieuwe auto. De film van Benjamin Caron volgt Lynette één nacht, ‘waarin ze wanhopig streeft naar het onmogelijke: $ 25.000 [€ 21.400] vinden. Ze benadert een rijke klant, gespeeld door Randall Park, die haar in haar gezicht uitlacht als ze het bedrag noemt dat ze nodig heeft.’ Vervolgens steelt ze zijn auto en wordt alles van kwaad tot erger.
Glenn Kenny, recensent van de The New York Times, is zeer onder de indruk van de hoofdrolspeelster: ‘Kirby’s spel toont van begin tot eind een combinatie van vastberadenheid en hulpeloosheid.’ De Wall Street Journal is het daarmee eens en noemt haar personage ‘boeiend’. The Hollywood Reporter vindt vooral de scènes met haar broer, die ze ‘mee moet slepen in een reeks gevaarlijke situaties’, ontroerend. In zijn ontwapenende onschuld wordt hij met grote gevaren geconfronteerd – zonder dat je haar daarvoor veroordeelt, aldus recensent David Rooney. Maar hij betreurt dat de film niet dezelfde kritische kracht heeft als de gelijknamige roman van Willy Vlautin (2021). Het scenario van Sarah Conradt is ‘meer gericht op de afdaling van de hoofdpersonen naar de hel dan op de meedogenloze economische context van een Amerika dat voortdurend gentrificeert en verwatert daarmee de maatschappijkritiek die het boek zo goed maakte’.
Ook Variety is minder overtuigd door het geheel, inclusief de rol van Kirby, al bootst de Britse een ‘onberispelijk Pacific Northwest-accent’ na. Wel houdt Night Always Comes je volgens het blad scène voor scène op het puntje van je stoel. ‘De relaties tussen de personages zijn raak en overtuigend neergezet. De cinematografie – zoals te verwachten in Portland – benut de stad en haar omgeving ten volle. Cameraman Damián García toont zich hier op het hoogtepunt van zijn kunnen, met beelden die het verhaal de allure van een rauw avontuur geven. Alleen dat al maakt deze nachtelijke odyssee de moeite waard.’
Night Always Comes, sinds 15 augustus te zien op Netflix
Je kunt ook eten wat je bent
De counter images van Hiền Hoàng
FOTOGRAFIE – De kijker voelt onmiddellijk de spanning in Hiền Hoàng werk, schrijft het toonaangevende kunsttijdschrift ArtReview. In haar series en installaties keert de Vietnamese kunstenaar steeds terug naar dezelfde vraag: hoe worden lichamen – en vooral Aziatische lichamen – gezien, geconsumeerd en vervormd door een westerse blik? ‘In haar werk speelt ze op zowel humoristische als verontrustend wijze met stereotypen’, kenschetst METAL Magazine. Bijvoorbeeld in Asia Bistro, waarin sojasaus uit een vrouwenborst druipt, of in de performance Made in Rice, waar de kunstenaar letterlijk uit rijst tevoorschijn komt. Het zijn beelden die ‘tegelijkertijd verleidelijk en afstotend zijn’, en daarom verwarren.
‘Hoàngs serie Asia Bistro kannibaliseert dat oude gezegde [je bent wat je eet], en suggereert dat je ook kunt eten wat je bént’, schrijft ArtReview, dat haar in 2024 opnam in de prestigieuze lijst Future Greats. Het ongemak wordt volgens de recensent nergens sterker dan in de serie Across the Ocean, waarin Hoàng tofu presenteert met daarin verborgen haren, een beeld dat ook Creative Review ‘banaal en verontrustend’ noemt. Het Britse tijdschrift prijst vooral de kritische kracht van het werk: ‘Fotografie toont hoe we collectief culturele beelden consumeren, en counter images verstoren dat collectieve denken.’
Ook kenmerkend voor Hoàngs werk volgens METAL Magazine is de wisselwerking tussen kunst en wetenschap, die in haar meest recente project, Garden of Entanglement, opnieuw naar voren komt. Hierin verlegt ze de aandacht van het lichaam naar de natuur en vertaalde ze samen met wetenschappers data van bomen in sculpturen van mycelium en UV-prints in een poging de herinneringen van de natuur zelf tastbaar te maken. ‘Het is een multidisciplinaire zoektocht naar onze verhouding met migratie, kolonialisme en ecologie’, aldus PhMuseum. Daarbij staat één kernachtige vraag centraal: ‘Wat zouden bomen zich van ons herinneren als wij er niet meer zijn?’
Bollywood-romcom vanuit queer-perspectief
Indiase stereotypen ondermijnd
SPEELFILM – De Indiase familie van Naveen heeft zijn seksuele geaardheid geaccepteerd, maar zit niet te wachten op een grootse Bollywood-bruiloft met zijn vriend Jay. Al is Jay wit en, als adoptiekind van Indiase ouders, een vrome hindoe. Dat is het uitgangspunt in A nice Indian boy van de Amerikaans-Indiase regisseur Roshan Sethi. ‘Een heerlijke, hilarische romcom’, schrijft William Stottor in Loud and Clear Reviews. ‘Het verhaal lijkt dun, maar wordt door de uitgediepte karakters gaandeweg compact en diep ontroerend. Het is onmogelijk dat je er niet door meegesleept wordt.’
Variety-criticus Guy Lodge vindt Jay ‘net iets te mooi en ideaal om geloofwaardig te zijn’, maar laat zich wel overtuigen door de manier waarop de film ‘clichés en cynisme overstijgt’. Volgens Proma Khosla in Indie Wire gaat de film over ‘het ondermijnen van stereotypen over de Indiase cultuur’. Ze stelt dat de regisseur wil benadrukken dat Bollywood-liefde niet alleen is weggelegd voor hetero’s maar geen onderscheid maakt tussen generaties en culturen. ‘Een rechttoe-rechtaan komedie,’ schrijft Jared Richard voor het Australische ABC, ware het niet dat hoofdpersoon ‘worstelt met queerness én familietradities’. Richard heeft wel kritiek op de financiering van de film: ‘Die kwam pas rond toen Broadway-ster Jonathan Groff, de enige witte acteur in de cast, zijn contract had getekend.’
A Nice Indian Boy van Roshan Sethi draait vanaf 4 september in de bioscoop.
Vrolijk en dubbelzinnig zoekt het Britse echtpaar Gilbert & George al sinds de jaren zeventig de grenzen van de kunst op. In hun succesvolle, vijftig jaar lange carrière zijn ze zelf tot hun belangrijkste werk uitgegroeid.
In het hart van Oost-Londen, in het bescheiden privémuseum van het kunstenaarsduo Gilbert & George dat geheel aan hun eigen werk is gewijd, opende het tweetal een tentoonstelling die de essentie van het bestaan benoemt: DEATH HOPE LIFE FEAR. Wat het betekent om te leven, te hopen, te vrezen en te sterven in een wereld die voortdurend verandert, maar waarin de menselijke natuur dezelfde blijft.
Gilbert Prousch (81) en George Passmore (83), zoals hun namen officieel luiden, laten in hun Gilbert & George Centre achttien monumentale werken zien, gemaakt tussen 1984 en 1998. Hoogtepunt van de tentoonstelling vormt het gelijknamige vierluik uit 1984, van bijna twintig meter breed, dat sinds 2007 niet meer in het Verenigd Koninkrijk te zien is geweest.
Eveneens te zien is een selectie uit de serie NEW DEMOCRATIC PICTURES en RUDIMENTARY PICTURES. Het uitgangspunt van deze serie is helder, schrijven de kunstenaars: jeugd, natuur, Gilbert & George zelf, en kleur. Het tweetal werd wereldberoemd met hun metersgrote fotocollages in de kleuren van moderne glas-in-loodramen, met scènes uit de natuur en het eigentijdse stadsleven, maar toch vooral met de afbeeldingen van de heren zelf, die al sinds de jaren zeventig de hoofdrol in vrijwel al hun werk spelen. In 1969 stonden ze urenlang op de trap van het Stedelijk Museum in Amsterdam als ‘levende standbeelden’, van top tot teen metaalkleurig geschminkt. In de serie NEW DEMOCRATIC PICTURES, die in 1992 voor het eerst in Londen werd getoond, verschenen beiden voor het eerst naakt.
Ook in RUDIMENTARY PICTURES zijn Gilbert & George ontdaan van het hun kenmerkende uniform – altijd tot in de puntjes gekleed in een tweedelig dennengroen, of baksteenrood. Ze verschijnen als verbaasde reizigers, die door mysterieuze landschappen trekken, opgebouwd uit vergrote beelden van lichaamsvloeistoffen.
Trouw aan hun streven proberen ze in deze serie opnieuw de grens tussen kunstenaar en kunstwerk op te heffen. Deden ze dat in de jaren zeventig nog als melancholische observatoren van stedelijke vervreemding, later presenteerden ze zichzelf steeds vaker als visionaire figuren met profetische allure.
Kleur is bij Gilbert & George nooit een simpele versiering, maar een drager van betekenis, emotie, en soms zelfs moraal. Rood kan liefde betekenen, of bloed, of gevaar, of vuur, als het maar het innerlijke tumult van de moderne mens weerspiegelt.
DEATH HOPE LIFE FEAR, tot februari 2026 in het Gilbert & George Centre, Londen.
Naakte vrouwen in dikke lagen verf; de Britse schilder Jenny Saville laat in haar schilderijen zien hoe het is om een vrouwenlichaam te hebben. Ze richt zich op de vorm in plaats van het individu en maakt de realiteit niet mooier dan die is.
De Britse Jenny Saville (1971) heeft sinds haar eindexamenexpositie aan de Glasgow School of Art een aanzienlijke bijdrage geleverd aan de heropleving van de figuratieve schilderkunst. Met haar viscerale portretten uit dikke lagen verf geeft ze de naakte vrouwelijke vorm weer op een manier die niet vaak werd vertoond.
‘Ik schilder geen walgelijke, grote vrouwen. Ik schilder vrouwen die wijsgemaakt zijn dat ze groot en walgelijk zijn’
In tegenstelling tot de werken van Rubens of Rembrandt of Lucian Freud, die allemaal duidelijk invloed op Saville hadden, laten haar schilderijen zien hoe het is om een vrouwenlichaam te hebben, in plaats van het te beoordelen vanaf een ezel. Voor het uit de kluiten gewassen Propped stond zij zelf model, de imposante schaal van het schilderij is een truc van het perspectief. Het is Saville vaak verweten dat haar afbeeldingen van vrouwen ‘afschuwelijk’ waren, waarop zij de ander van repliek diende door te zeggen: ‘Ik schilder geen walgelijke, grote vrouwen. Ik schilder vrouwen die wijsgemaakt zijn dat ze groot en walgelijk zijn.’
Hoewel ze vaak close-ups schildert, maakt ze zelden portretten van herkenbare mensen. Ze richt zich op het hoofd, gezicht en lichaam, in plaats van op het individu. Veel van haar schilderijen zijn bij wijze van spreken zelfportretten. Zoals ze zelf zegt: ‘Ik ben gefascineerd door lichamen die een soort staat van tussenheid uitstralen: hermafrodiet, travestiet, een karkas, een half-levend/half-dood hoofd.’ The Anatomy of Painting is de eerste solotentoonstelling die aan haar werk wordt gewijd.
Jenny Saville: The Anatomy of Painting Portrait Gallery, Londen, t/m 7/9
In ROHTKO behandelt videokunstenaar Łukasz Twarkowski de commercialiteit van kunstwerken. Waarom zou een vervalsing minder waard zijn dan het origineel? Met videobeelden onder begeleiding van muziek vertelt hij het verhaal van een vervalsing van Mark Rothko, die zich overigens ook afvroeg wat de waarde van een schilderwerk bepaalt.
De voorstelling ROHTKO van regisseur en videokunstenaar Łukasz Twarkowski gaat over een van de grootste kunstvervalsingsschandalen uit de geschiedenis: maar nog meer over fundamentele vragen die gesteld kunnen worden over waarde en authenticiteit in de kunst. Kan een goed kunstwerk bijvoorbeeld ook goedkoop zijn? Waarom is een echt schilderij miljoenen meer waard dan een schilderij dat is nagemaakt – hoe goed en waarachtig het ook gedaan is – als het pigment uit een andere tijd komt? Wat heeft de kapitalistische kunstmarkt met de waarde van kunst gedaan? Kortom: de commercialisering waar uitgerekend een Mark Rothko enorm mee worstelde.
Geïnspireerd door de oosterse denker Byung-Chul Han stelt ROHTKO het westerse geloof in de uniciteit van kunst en kunstenaar ter discussie.
Twarkowski krijgt het voor elkaar om grote kwesties in een theatraal spektakel aan de orde te stellen
Eleanore de Sole, echtgenote van de steenrijk geworden CEO van Gucci had het meesterwerk van Mark Rothko in 2004 voor 8,3 miljoen dollar gekocht bij de New Yorkse galerie Knoedler & Co, die zo’n veertig schilderijen van abstracte expressionisten als Robert Motherwel, Pollock en Rothko verkocht die bleken te zijn vervaardigd door de Chinese wiskundeleraar Pei-Shen Qian in een garage in Queens. Ze was ontroostbaar en spande een rechtszaak aan.
Twarkowski krijgt het voor elkaar om die grote kwesties in een theatraal spektakel aan de orde te stellen via begeleidende teksten op grote schermen: – ‘For a moment, it was a Rothko,’ laat hij Domenico de Sole zeggen. Totdat het het niet meer was… en dus geen kunst en niet mooi?
De solotentoonstelling van Mounira Al Solh verbindt het heden met het verleden. De sculpturen, installaties en schilderijen kaarten de huidige sociaal-politieke realiteit van Syrië en Libanon aan, maar ook de oriëntalistische blik op deze regio en haar geschiedenis.
Na haar deelname aan de laatste Biënnale in Venetië exposeert de Libanese kunstenaar Mounira Al Solh (1978) dit jaar in Beiroet, Straatsburg, Porto en vanaf begin juni in Maastricht. Volgens L’ActuaLitté richt Al Solh zich met haar sculpturen, installaties, tekeningen, schilderijen en video’s op ‘de sociaal-politieke realiteit in Libanon en Syrië, waarbij ze de transformerende kracht van vrouwen in de islamitische cultuur belicht’.
‘Het samensmelten van oudheid en moderniteit loopt als rode draad door de tentoonstelling’
In Bidoun, het magazine van het gelijknamige, in New York gevestigde centrum voor kunst en cultuur uit het Midden-Oosten, noemt Charles Esche haar kunstwerken ‘heerlijk opwindend, vooral door het intense, persoonlijke karakter’. Esche schrijft dat Al Solh, die afwisselend in Libanon en Nederland woont, in een serie schilderijen de ‘eigenaardige postkoloniale verhoudingen benadrukt en een poging doet om de oriëntalistische blik van westerse kunstenaars om te keren’.
Keshav Anand besprak Al Solhs tentoonstelling in Beiroet voor het magazine SomethingCurated. Hij constateert dat ze het mythische verleden van de stad Tyrus verbindt met de huidige, roerige situatie in het land: ‘Het samensmelten van oudheid en moderniteit loopt als rode draad door de tentoonstelling, met mozaïeken en Fenicische inscripties, waarbij ze acryl combineert met animatie. Deze temporele gelaagdheid versterkt het centrale inzicht dat de geschiedenis nooit vastligt, maar voortdurend wordt herschreven door degenen die haar meemaken.’
Mounira Al Solh, solotentoonstelling in Museum Bonnefanten, Maastricht: 7 juni t/m 11 januari 2026.
Tussen verhulling en onthulling, verlangen, verleiding, intimiteit en contemplatie: het Limburgs Museum laat de veranderende kijk op erotiek door de jaren heen zien, van de late middeleeuwen tot nu.
De tentoonstelling voert je langs de verlangens van vroeger en nu. Van de religieuze symboliek in middeleeuwse kunst en de seksuele bevrijding van de jaren 60 tot het spanningsveld van vandaag, waarin verpreutsing en hyperseksualisering hand in hand lijken te gaan.
Wat is erotiek voor jou?
Wat erotiek betekent, verschilt van mens tot mens. Daarom nodigt het museum bezoekers uit om zelf te reflecteren op de vraag: wat is erotiek voor jou?
De tentoonstelling is opgebouwd rondom drie thema’s – lichaam en geest, erotiek en religie en schoonheid en de dood – en laat zien hoe veelzijdig menselijk verlangen is. Te zien zijn werken van (inter)nationale kunstenaars, waaronder Tanja Ritterbex, Marlene Dumas en David LaChapelle.
Erotiek – Voorbij schoonheid en schaamte, Limburgs Museum, Venlo, tot 4/1/2026
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
