Het is een stijging van 80 procent ten opzichte van 2024
Het aantal voltrokken doodvonnissen wereldwijd is in 2025 aanzienlijk toegenomen, volgens een rapport dat maandag is gepubliceerd door de internationale mensenrechtenorganisatie Amnesty International. Volgens mensenrechtenactivisten werden vorig jaar wereldwijd 2707 mensen geëxecuteerd op last van de rechter, tegenover 1518 in 2024, een stijging van bijna 80 procent. In dit cijfer zijn de executies in China en Noord-Korea niet meegenomen, schrijft Radio Svoboda, de Russische versie van Radio Liberty.
De laatste keer dat er meer executies plaatsvonden dan vorig jaar was in 1981, aldus het rapport. In totaal werden in achtenveertig landen executies uitgevoerd. Met name in Iran is het aantal executies sterk gestegen. Volgens mensenrechtenactivisten is dit meer dan het dubbele van het aantal dat in 2024 werd uitgevoerd. Iran heeft ook deelnemers aan massale antiregeringsprotesten geëxecuteerd.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Naast Iran is het aantal executies door de doodstraf ook sterk toegenomen in de Afrikaanse landen Congo en Soedan. In Saoedi-Arabië steeg het aantal executies tot 356, terwijl het in de Verenigde Staten toenam van vijfentwintig tot zevenenveertig.
Rusland heeft sinds 1997 een moratorium op de doodstraf, dat zelfs na de uitsluiting van het land uit de Raad van Europa niet werd opgeheven. De herinvoering van de doodstraf wordt regelmatig te berde gebracht, onder andere door pro-Kremlinfiguren. Het Constitutioneel Hof blijft echter volhouden dat het moratorium niet zal worden opgeheven, aldus Radio Svoboda.
Het helpt mensen zonder vaste woonplek aan woonruimte en werk
In Manchester is een opvallend woonproject om dakloosheid tegen te gaan geopend: een kleinschalig ‘dorp’ met veertig volledig ingerichte studio’s onder oude spoorbogen in het centrum. Het initiatief, Embassy Village, biedt bewoners niet alleen een eigen plek om te wonen, maar ook intensieve begeleiding bij werk, financiën en het dagelijks leven, meldt The Guardian.
Het project is opgezet door een lokale hulporganisatie en gefinancierd door een brede coalitie van meer dan honderd bedrijven en donoren. Bewoners volgen trainingen in onder meer koken, budgetteren en solliciteren. Daarnaast gelden er duidelijke regels: drugs en alcohol zijn verboden en er wordt gewerkt met een strak dagritme. Het doel is om bewoners stap voor stap weer richting zelfstandigheid te begeleiden.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens de initiatiefnemers stroomt het merendeel van de bewoners binnen ongeveer veertien maanden door naar werk en een reguliere huurwoning, met succespercentages tot 95 procent. Daarmee wordt Embassy Village gezien als een veelbelovend alternatief voor traditionele opvang, die vaak minder structurele oplossingen biedt. Het project zou kunnen dienen als voorbeeld voor andere steden in het Verenigd Koninkrijk en daarbuiten.
‘De barbaarse aanval op de ambulances is een gevolg van 2,5 jaar toenemend antisemitisme. (…) “Het is gewoon kritiek op Israël” – hou toch op. De situatie is te urgent voor zulk glibberig moreel ontwijkend gedrag (…) Wanneer je ‘s werelds enige Joodse natie demoniseert als verdorven, breng je Joden in gevaar. Wanneer je het zionisme bestempelt als een moorddadige ideologie, hang je een doelwitbord om de nek van zionisten – en de meerderheid van de Joden in Groot-Brittannië identificeert zich als zionist.
Jonathan Freedland – columnist en podcastpresentator
‘Dit is een terugkerend patroon: mensen die zogenaamd verontwaardigd zijn over Israëls gedrag, besluiten hun woede te richten op de Joden in hun eigen buurt. Ze kunnen Russen niet uitstaan, maar Russisch-orthodoxe kerken hebben geen 24-uursbewaking nodig. Mensen verafschuwen Trump en zijn bombardementen op Iran, maar winkels met Amerikaanse logo’s in Britse winkelstraten worden niet vernield of beklad. (…) Israël en Joden vormen de uitzondering.
Daniel Sugarman – Directeur van Board of Deputies of British Jews
‘Het Iraanse regime heeft decennialang enorme middelen geïnvesteerd in een van zijn kerndoelen: Israëls vernietiging. (…) Maar deze uitleg van Israëls handelen zal Joden in de diaspora niet beschermen. Wie zich schuldig maakt aan beledigingen, geweld of brandstichting is niet geïnteresseerd in zulke verklaringen. En dat geldt steeds vaker ook voor mensen die economisch door de oorlog worden getroffen. (…) Het wordt steeds makkelijker om Israël tot oorzaak van alle ellende te maken.’
Ben M. Freeman – Auteur van The Jews: An Indigenous People
‘Jodenhaat is nooit door Joden zelf gecreëerd, maar ontstaat binnen de culturen en politieke bewegingen van de niet-Joodse wereld. De bestrijding ervan is dus geen Joodse, maar een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Die verantwoordelijkheid vereist meer dan medeleven. Het vereist helderheid en moed, het herkennen van normalisering, activisme en politieke bewegingen, en de weigering om het te vergoelijken, te bagatelliseren of te verhullen met taal die het moreel gerechtvaardigd laat lijken.
China wordt in het Westen gezien als winnaar van de nieuwe wereldorde, maar de jaren van onstuimige groei zijn voorbij. Voor de Chinese Gen Z voelt de droom van vooruitgang steeds minder overtuigend, en steeds meer jongeren onttrekken zich stilletjes aan de ambities van de staat.
Misschien wel de interessantste vraag in China op dit moment is niet wat de Communistische Partij voor ogen heeft, maar wat de generatie twintigers nog kan bereiken. Jongeren lijken niet meer mee te gaan in het Chinese succesverhaal. De economische boom is voor hen niet langer een belofte, maar verleden tijd. De kernbelofte van de partij – dat aanpassing en hard werken uiteindelijk worden beloond – is bij China’s Gen Z zo zwaar beschadigd dat het hen nauwelijks nog overtuigt. Hoewel het nog wel functioneert, zijn jonge Chinezen niet langer bereid zich kapot te werken voor het systeem.
De ironie van deze ontwikkeling is evident. Het Chinese systeem zou uitgerekend kunnen struikelen over een generatie die nauwelijks rebellie vertoont – minder nog dan generaties daarvoor. Met systeemcritici weet de staat wel raad, maar wat kan de overheid beginnen tegen miljoenen jonge Chinezen die zo moe zijn geworden van een voor hen ongrijpbaar verhaal dat ze zich eenvoudigweg aan de samenleving onttrekken – en daarmee aan de toekomstplannen van de regering?
China presenteert zich als een opkomende wereldmacht, met een nieuwe Zijderoute die mondiale toeleveringsketens hervormt, een groeiend militair zelfvertrouwen in de Stille Oceaan en een regering die zelfs de handelsoorlog met de Verenigde Staten onder Donald Trump niet schuwt – en mogelijk uiteindelijk wint. China lijkt winnaar te zijn van de nieuwe wereldorde.
Maar wie achter deze façade kijkt, ziet niet alleen triomf, maar ook onzekerheid. Als je jonge Chinezen vraagt hoe het met ze gaat, hoor je weinig klachten – maar evenmin veel vertrouwen in de toekomst. Tegenwoordig komen gesprekken bijna altijd uit op de vraag die ook veel jonge mensen in het Westen bezighoudt: hoe zal ik ooit een eigen woning kunnen betalen?
In China is die vraag echter nog existentiëler dan elders. Een woning is er niet slechts een plek om te wonen, maar een belangrijk statussymbool. Wil een man in China trouwen, dan verwacht de familie van de bruid dat hij een huis bezit. Alleen dan heb je het gemaakt.
De Chinese vastgoedcrisis heeft aanzienlijk meer vermogen vernietigd dan de wereldwijde financiële crisis van 2008
De Chinese vastgoedcrisis heeft aanzienlijk meer vermogen vernietigd dan de wereldwijde financiële crisis van 2008, volgens schattingen zelfs dubbel zoveel. Maar geldt in het Westen de crisis van 2008 als een traumatisch referentiepunt, de Chinese vastgoedcrisis wordt nauwelijks erkend – ook niet door de Chinese regering.
Volgens de lezing van de regering heeft de markt zich gestabiliseerd: alles onder controle, geen reden tot paniek. Maar de miljoenen Chinese gezinnen die jarenlang elke yuan hebben gespaard en in een van de talloze bouwprojecten hebben geïnvesteerd, voelen de gevolgen nog altijd. Jonge Chinezen kopen vandaag niet alleen minder woningen omdat ze die moeilijker kunnen betalen, maar ook omdat ze geen vertrouwen meer hebben in de belofte van eigendom.
Tot op de dag van vandaag leven duizenden Chinezen in onafgebouwde woningen waarvoor ze al hebben betaald, zonder water en elektriciteit, simpelweg omdat ze zich geen andere woonruimte kunnen veroorloven. Want de leningen moeten in veel gevallen gewoon worden afbetaald.
Wie in deze tijd in China opgroeit maakt geen deel uit van de generatie die in recordtempo uit de armoede werd geleid, of de generatie onder wie akkerland plaatsmaakte voor hogesnelheidstreinen, luchthavens en megasteden. Ze zien hoe het spaargeld van ouders, buren en kennissen eenvoudigweg verdampt – vermalen in het mechanisme van een natie op weg naar wereldmacht. Wat overblijft is het besef dat de inspanningen van hun ouders hen uiteindelijk weinig opleveren, terwijl niemand zich daar verantwoordelijk voor toont.
996
Toch moet deze generatie nu het roer overnemen. De economische motor moet draaiende worden gehouden – met lange werktijden, maximale beschikbaarheid en nauwelijks ruimte voor een privéleven. Al jaren wordt gesproken van 996; werken van negen uur ’s ochtends tot negen uur ’s avonds, zes dagen per week. Officieel is dit arbeidsmodel verboden, maar ondertussen is het voor veel jonge Chinezen de dagelijkse praktijk.
Onlangs nog ontstond er veel ophef door het verhaal van de jonge Chinese programmeur Gao Guanghui, die als teamleider werkte bij een Chinees softwarebedrijf. De druk van zijn leidinggevenden was zo hoog dat hij zichzelf nauwelijks pauzes of rust toestond en vrijwel onafgebroken werkte, vertelde zijn vrouw later. Uiteindelijk kreeg Guanghui op slechts 32-jarige leeftijd een hartaanval en overleed hij, vermoedelijk als gevolg van overwerk. Wat de Chinese onlinegemeenschap nog het meest schokte: tot acht uur na zijn dood bleef zijn telefoon overgaan door de nieuwe opdrachten die zijn leidinggevenden hem toewezen. Hoewel dit een uitzondering is, laat het goed zien welke eisen vooral aan de jonge generatie in China worden gesteld.
Tegelijkertijd zijn veel jongeren allang blij als ze überhaupt werk hebben gevonden. De jeugdwerkloosheid bevindt zich al jaren op een recordniveau en officiële statistieken worden nog maar beperkt gepubliceerd. Miljoenen afgestudeerden, die zich door een uiterst selectief onderwijs- en universitair systeem hebben geworsteld, staan na hun diploma voor de keuze om ofwel met hun eigen scooter eten te bezorgen, ofwel te leven van het geld van hun ouders. Wie wél een vaste baan vindt, accepteert vaak lange werktijden, slechte arbeidsomstandigheden en een geïsoleerd bestaan in een reusachtige, onbekende stad.
De Chinese economie lijkt minder te worden gedragen door nieuwe dynamiek dan door de nasleep van de groeijaren
Tegen deze achtergrond is te begrijpen dat onder China’s Gen Z de term ‘rattenmensen’ viraal gaat, waarmee wordt verwezen naar jongeren die zich uit het openbare leven terugtrekken, hun dagen in bed doorbrengen, leven van familiale steun en nauwelijks nog geïnteresseerd zijn in maatschappelijke deelname. Het is niet zozeer protest als wel berusting.
Dat de groeijaren afzwakken, wordt ook statistisch onderbouwd. Sinds de pandemie komt de Chinese economie nog maar moeizaam vooruit. Het groeidoel van vijf procent werd weliswaar officieel opnieuw gehaald, maar veel economen trekken dit cijfer in twijfel en schatten de werkelijke groei aanzienlijk lager. Maar het vooropgestelde doel moet worden gehaald; de belofte van voortdurende groei is al decennialang de sociale lijm van dit land.
De Chinese economie lijkt minder te worden gedragen door nieuwe dynamiek dan door de nasleep van de groeijaren. Ambitieuze plannen rond AI en robotica moeten voor nieuwe impulsen zorgen, maar die blijven vooralsnog uit. De economie blijft draaien, maar zonder veel elan.
Precies hierin schuilt het werkelijke probleem voor de Chinese staat. Niet in protesten, niet in kritiek, niet in actief verzet van de bevolking, maar in een stille weigering. Wie niets meer verwacht, laat zich immers ook niet mobiliseren. En nietsdoen laat zich aanzienlijk moeilijker verbieden dan rebellie.
Moe
Het land is niet te zwak, te arm of te verdeeld. Het is moe. En zo’n vermoeidheid laat zich niet zomaar verhelpen; ze onttrekt zich aan ieder vijfjarenplan. Dat is de grote ironie. Juist een generatie die zo apolitiek en zo weinig rebels is, stelt het Chinese systeem voor een van de grootste uitdagingen sinds de oprichting van de Volksrepubliek.
De Chinese opkomst was een collectief project. Het werd gedragen door de overtuiging dat morgen beter zou zijn dan vandaag en dat inzet – en vooral aanpassing aan een autoritair systeem – zich uiteindelijk zou uitbetalen. In het China na de boomjaren draait het niet langer vooral om groei of macht, maar om een andere vraag: kan de leiding een vermoeide generatie weer overtuigen dat inzet loont?
Het is nu zaak de vruchten van de groei rechtvaardig te verdelen. Daarmee voegt China zich bij andere Aziatische landen die na jaren van extreme groei in een periode van vermoeidheid belandden. Japan kende na het barsten van de zeepbel in de jaren negentig een vergelijkbare fase: stabiel, maar terughoudend, met jongeren die hun ambities temperden in plaats van te rebelleren. Ook in Zuid-Korea is de snelle opmars grotendeels voltooid en groeit onder jongeren de scepsis over de toekomst.
Japan kende na het barsten van de zeepbel in de jaren negentig een vergelijkbare fase
Maar de situatie in China is nog iets ingewikkelder. Er is nauwelijks ruimte voor een ander verhaal dan het collectieve project. Waar Japan en Zuid-Korea na hun groeifase ruimte lieten voor individuele levenspaden, is dat in de Volksrepubliek nauwelijks het geval.
Dit alles betekent niet dat China op instorten staat. Het politieke systeem zit stevig in het zadel, de staatsinstellingen zijn sterk en de economische en technologische successen van de afgelopen decennia laten zich niet wegredeneren. De opkomst heeft het land ingrijpend veranderd, miljoenen mensen uit de armoede gehaald en China tot een wereldmacht gemaakt.
Juist daarom is de huidige situatie zo opmerkelijk. De uitdaging is niet langer de opbouw, maar het vervolg. Het gaat niet langer alleen om groei, maar om wat er met die groei wordt gedaan. En in die nieuwe fase ontbreekt voor jongeren vooralsnog een overtuigend perspectief.
Zuid-Korea kampt met een groeiende epidemie van sociale isolatie, met de hoofdstad als epicentrum. Het nieuw opgerichte Seoul Isolation Prevention Center kaart dit probleem direct aan.
Je kunt een Maeum-buurtwinkel (maeum is Koreaans voor ‘hart’) binnenlopen om een gratis kom ramen te eten en met iemand over het gemis te praten dat je al maandenlang voelt. Dit is geen etalagepolitiek. Het maakt deel uit van een grootschalig vijfjarenplan van de gemeente Seoul om met een budget van 451,3 miljard won (266 miljoen euro) een crisis aan te pakken die maar weinig steden openlijk durven te benoemen: eenzaamheid. Zuid-Korea kampt met een groeiende epidemie van sociale isolatie, met Seoul als epicentrum. De hoofdstad telt inmiddels meer dan 35 procent eenpersoonshuishoudens. Recent onderzoek toont aan dat 62 procent van de alleenwonenden zich eenzaam zegt te voelen, terwijl 13,6 procent in een sociaal isolement verkeert. Volgens een ander onderzoek uit 2023 leven naar schatting 130.000 jongeren tussen de 19 en 39 jaar in bijna volledige sociale afzondering, een fenomeen dat ook wel wordt aangeduid met de aan het Japans ontleende term hikikomori.
Geen privéprobleem
‘Eenzaamheid is in Seoul niet langer een privéprobleem,’ zegt Lee Soo-jin, directeur van het Seoul Isolation Prevention Center, het eerste overheidsorgaan in het land dat belast is met het identificeren en bijstaan van inwoners die in maatschappelijke afzondering leven. ‘In alle leeftijdscategorieën zien we achteruitgang van de geestelijke gezondheid. Maar voor velen, met name jongeren en oudere mannen, is het simpelweg niet duidelijk waar ze hulp moeten zoeken.’
Lee heeft het afgelopen jaar gewerkt aan het opzetten van systemen om risicogroepen te identificeren die vaak buiten het zicht van het officiële sociale vangnet vallen. Haar team wisselt gegevens uit met sociale diensten, nutsbedrijven en bezorgdiensten om signalen van isolatie te herkennen, zoals niet-opgehaalde post of herhaaldelijk bestelde eenpersoonsmaaltijden. Zodra er gevallen zijn gesignaleerd worden deze benaderd via de telefoon, huisbezoeken of digitale kanalen en krijgen ze ondersteuning op maat aangeboden, zoals counseling, begeleiding door lotgenoten of verwijzing naar buurtgroepen.
Meer algemene initiatieven van de stad omvatten een 24-uurs hulplijn die is geïntegreerd in het bestaande 120 Dasan Call Center, een chatbot voor mensen die niet graag telefoneren, en een online platform genaamd Toktok24 dat gebruikers doorverwijst naar counseling en buurtprogramma’s. Toch betwijfelen zowel wetenschappers als gewone burgers of overheidsbeleid wel de aangewezen manier is om zo’n persoonlijke en complexe situatie als eenzaamheid aan te pakken. ‘Eenzaamheid is niet hetzelfde als alleen zijn,’ zegt Byun Geum-seon, hoogleraar maatschappelijk werk aan de Ewha Womans University en coauteur van een belangrijk onderzoek uit 2024 naar isolatie onder jongeren. ‘Voor sommigen betekent alleen zijn vrijheid. Voor anderen betekent het afzien. Overheden kunnen gedrag signaleren. Maar het gevoel van eenzaamheid moet onderkend worden door degene die het ervaart.’
‘Ik had mijn eigen stem al dagenlang niet gehoord’
Byuns onderzoek, waarvoor meer dan vijfduizend respondenten werden benaderd, onderscheidt zeven verschillende profielen van sociale isolatie en eenzaamheid. Deze variëren van economisch geïsoleerde jongeren tot emotioneel geïsoleerde individuen met een netwerk van familie of collega’s. Haar onderzoek toont een sterke correlatie aan tussen eenzaamheid en psychische problemen als depressie en suïcidale gedachten, zelfs bij degenen die niet in de traditionele zin sociaal geïsoleerd zijn.
‘In sommige gevallen hebben mensen weliswaar sociale contacten, maar toch het gevoel dat ze niet openlijk kunnen spreken en niet zichzelf kunnen zijn,’ zegt Byun. ‘Dit komt vooral voor bij alleenwonende jonge vrouwen en bij mannen die het gevoel hebben dat ze niet aan de sociale verwachtingen voldoen.’
Shin Hye-jin, een achtentwintigjarige masterstudent die vijf jaar geleden van Daegu naar Seoul is verhuisd, herinnert zich hoe haar eerste jaar in de hoofdstad veel eenzamer aanvoelde dan ze zich had kunnen voorstellen. ‘Ik woonde in een goshiwon (een piepkleine studentenkamer) vlak bij de campus. Ik heb mijn buren nooit ontmoet. Zelfs tijdens de colleges zei niemand wat, tenzij dat echt nodig was voor groeps- projecten,’ zegt ze. ‘Af en toe realiseerde ik me ’s nachts dat ik mijn eigen stem al dagenlang niet had gehoord.’ Later sloot Shin zich via Danggeun Market, een app voor de handel in tweedehandsspullen die nu ook plaats biedt aan allerlei sociale initiatieven, aan bij een buurtgroep voor ‘stille wandelingen’. ‘Het klinkt misschien gek, maar zwijgend naast onbekenden lopen hielp me,’ zegt ze. ‘Het voelde veilig. Niemand verwachtte iets van me.’
Maeum-buurtwinkel
Volgens Danggeun is de deelname aan de buurtgroepen sinds 2023 vertwintigvoudigd. Deze groepen zijn vaak laagdrempelig en gericht op gedeelde interesses, variërend van ADHD-ondersteuning tot broodproeverijen. Voor velen leiden ze tot duurzamere sociale banden dan officiële gemeenteprogramma’s. Directeur Lee Soo-jin erkent de beperkingen van haar Seoul Isolation Prevention Center. ‘De stad Seoul weet dat ze geen waardevolle connecties tot stand kan brengen,’ zegt ze. ‘Wat we wel kunnen doen, is een kader creëren. We kunnen mensen opties bieden voor wat ze kunnen doen als ze beseffen dat ze het moeilijk hebben.’
Onderdeel van dat kader is de eerdergenoemde Maeum-buurtwinkel, een kruising tussen een centrum voor geestelijke gezondheidszorg en een café, waar mensen anoniem kunnen binnenlopen voor een gratis maaltijd, informatie of gewoon een moment van rust. De stad breidt ook haar ondersteuningsprogramma’s voor en door lotgenoten uit, zoals het project Ieders Vriend, waar voorheen geïsoleerde inwoners leren om mensen in vergelijkbare situaties te helpen en emotionele steun te bieden.
Professor Byun waarschuwt voor modellen die iedereen dezelfde oplossing bieden. ‘Eenzaamheid neemt niet alleen af door verbinding met anderen, maar ook door continuïteit. Je moet het gevoel hebben dat je belangrijk bent voor anderen en dat mensen het merken als je van de radar verdwijnt.’ Daarom is de rol van de overheid minder gericht op het kweken van relaties en meer op het faciliteren ervan. ‘Als iemand bij een van deze stadsprogramma’s binnenloopt en weggaat met een telefoonnummer of een reden om volgende week weer de deur uit te gaan, is dat een kleine overwinning die de moeite waard is,’ zegt Lee.
Ook gaat het land gebukt onder een vergrijzende bevolking
Voor het eerst sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is het natuurlijke bevolkingssaldo van Frankrijk negatief, zo blijkt uit het jaarlijkse demografische rapport van het Nationaal Instituut voor Statistiek en Economische Studies (INSEE). Frankrijk registreerde in 2025 645.000 geboorten en 651.000 sterfgevallen. De huidige bevolking van 69,1 miljoen is voornamelijk gegroeid door het migratiesaldo, schrijft Le Monde.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Dit zou een waarschuwing moeten zijn voor politieke leiders. De combinatie van een aanhoudende daling van de vruchtbaarheid en een aanhoudend hoge sterfte, die naar verwachting de komende jaren zal aanhouden en zelfs zal stijgen, gaat hand in hand met een ander probleem: een vergrijzende bevolking.
De nieuwe situatie brengt uitdagingen met zich mee die verder reiken dan demografie. Ze roept vragen op over de financiering van zowel afhankelijke ouderen als ondergewaardeerde maar essentiële zorgverleners, stelt beslissingen over gezins- en werkgelegenheidsbeleid ter discussie en vraagt om keuzes op immigratiegebied in een steeds competitievere Europese arbeidsmarkt.
De val van de Muur in 1989 heeft decennialang psychologische littekens achtergelaten bij jonge Duitsers, volgens een onderzoek uit 2023. Meer dan twintig jaar na dato rapporteerden Oost-Duitsers die destijds jong waren meer psychische problemen dan West-Duitsers van dezelfde leeftijd.
Het tij lijkt echter te keren. Uit recent onderzoek blijkt dat Oost-Duitsers vergeleken met personen van dezelfde leeftijd, hetzelfde geslacht, dezelfde opleiding en hetzelfde inkomen minder depressieve symptomen rapporteren dan West-Duitsers, schrijft Der Tages-Anzeiger.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘In Nedersaksen [West-Duitsland] hebben stress en depressie de grootste impact op de bevolking’, aldus het Duitse Centrum voor Geestelijke Gezondheid. De Duitsers die zichzelf het gelukkigst noemen, wonen in Berlijn, terwijl ze in Saarland [uiterst West-Duitsland] het laagste welzijnsniveau rapporteren.
Al in 2024 toonde een onderzoek naar het verband tussen rijkdom en emotioneel welzijn onder Oost- en West-Duitsers aan dat Oost-Duitsers minder tevreden zijn, maar niet per se minder ‘gelukkig’.
Op beelden die woensdag door het nationale Colombiaanse mijnagentschap zijn verspreid, is te zien hoe de met modder bedekte overlevenden met de hulp van reddingswerkers uit een tunnel komen in de mijn van La Reliquia, op ongeveer vier uur rijden van Medellín, de tweede stad van Colombia.
De mijnwerkers zaten sinds maandagavond 80 meter onder de grond vast nadat een instorting de ingang van de mijn had geblokkeerd, aldus El Espectador. De mijn van La Reliquia wordt geëxploiteerd door een lokaal bedrijf in opdracht van het Canadese Aris Mining Corporation.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
In Colombia komen mijnongevallen vaak voor en zijn ze dikwijls dodelijk. Zondag werden zeven mijnwerkers dood aangetroffen in een illegale goudmijn in een regio in het zuidwesten van het land, waar guerrillastrijders naast cocaïnehandel ook illegaal goud delven om hun eigen activiteiten te financieren.
Critici maken zich zorgen over de vrijheid van meningsuiting
Het Amerikaanse netwerk ABC, een dochteronderneming van Disney, kondigde woensdag aan dat het de populaire late-nightshow van komiek Jimmy Kimmel ‘voor onbepaalde tijd’ zou opschorten. De beslissing volgt nadat Nexstar Media, een van de grootste lokale televisiegroepen in de Verenigde Staten – waarvan sommige zenders gelieerd zijn aan ABC – ‘verklaard had de show te willen opschorten naar aanleiding van opmerkingen van de presentator over de moord op conservatieve activist Charlie Kirk’, meldde Variety.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Maandag zei de 57-jarige presentator dat de Trump-beweging ‘wanhopig probeert deze jongeman die Charlie Kirk heeft vermoord af te schilderen als iemand die er niet een van hen is’ en ‘er alles aan doet om er politiek voordeel uit te halen’. Donald Trump verwelkomde Disney’s beslissing en noemde het ‘geweldig nieuws voor Amerika’.
Voorstanders van de vrijheid van meningsuiting vinden de schorsing zorgwekkend. ‘Jimmy Kimmel is het nieuwste doelwit van het ongrondwettelijke plan van de regering-Trump om critici het zwijgen op te leggen en te controleren wat het Amerikaanse volk kijkt en leest. Onder druk van de bedreigingen gaven ABC en de grootste eigenaar van de aangesloten zenders de pro-Trump-voorzitter van de FCC [het orgaan dat verantwoordelijk is voor de telecommunicatie in de VS] precies wat hij wilde door Kimmel voor onbepaalde tijd te schorsen en de show te laten vallen’, aldus Christopher Anders, directeur van de afdeling Democratie en Technologie van de American Civil Liberties Union, in een verklaring.
Er waren in 2024 bijna een miljoen meer sterfgevallen dan geboorten
Het aantal Japanse staatsburgers is vorig jaar met ruim 900.000 personen gekrompen. Dat blijkt uit op woensdag gepubliceerde cijfers van het Japanse ministerie van Binnenlandse Zaken en Communicatie. Het is de sterkste bevolkingskrimp sinds het begin van de metingen in 1968, aldus de BBC.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De krimp komt mede door een historisch laag geboortecijfer: slechts 686.061 geboorten tegenover bijna 1,6 miljoen sterfgevallen. Hoge kosten van levensonderhoud, stagnerende lonen en een zware werkcultuur ontmoedigen veel jonge mensen om een gezin te stichten. Daarnaast zorgen traditionele rolpatronen ervoor dat vrouwen nog altijd het grootste deel van de zorglast dragen.
Premier Shigeru Ishiba noemt de vergrijzing een ‘stille noodsituatie’ en belooft maatregelen zoals gratis kinderopvang en flexibelere werktijden. Maar het vruchtbaarheidscijfer is al sinds de jaren zeventig laag en experts waarschuwen dat ingrijpende verbeteringen pas effect zouden hebben over tientallen jaren.
Er heerst een sentiment dat de vernislaag van beschaafdheid snel verdwijnt in tijden van crisis, maar niets blijkt minder waar. Rampen halen juist het goede in de mens naar boven.
Een vliegtuig boort zich in een van de hoogste torens ter wereld. Een ongekende noodsituatie, medewerkers van talloze verdiepingen moeten een voor een via de trap het gebouw verlaten. Hoe zou een dergelijke scène worden uitgebeeld in een Hollywood-film? Krijsende, duwende, egoïstische mensen die anderen vertrappen om zichzelf in veiligheid te brengen. Hoe ging het op 11 september 2001 in New York? In het hele gebouw werd de kalmte behouden die nodig was om vrijwel iedereen er levend uit te krijgen. De mensen die werden geëvacueerd hielpen anderen, droegen gewonde collega’s of leidden onbekenden door donkere trappenhuizen. Bij de ene na de andere ramp blijkt dit de norm: extreem egoïsme komt niet voor, de getroffenen tonen zich eerder menslievend, om niet te zeggen heldhaftig, ten aanzien van onbekenden. In crisissituaties, zoals de massale stroomuitval op het Iberische schiereiland van vorige week, gaan mensen niet met een honkbalknuppel hun buren te lijf. Ze zullen hun eerder een pakje batterijen geven, zelfs als ze tot dan toe nooit een woord met elkaar hebben gewisseld. Waarom blijven we dan toch geloven dat onze natuurlijke reactie hieraan tegenovergesteld is?
‘Rampenfilms en de media blijven de gemiddelde mens afschilderen als hysterisch of meedogenloos in het geval van een ramp. We hechten meer geloof aan de stemmen die ons afschilderen als slachtoffers of bruten dan aan onze eigen ervaringen,’ vat schrijver Rebecca Solnit het samen in haar essay ‘A Paradise Built in Hell’, waarin ze alle positieve reacties op een rij zet die we hebben gezien bij mensen die werden geconfronteerd met een ramp. Ons recente geheugen wordt bevolkt door apocalyptische angstbeelden en werkelijke rampen: de overstromingen in Valencia, de wereldwijde computerstoring, de coronalockdown… In al die gevallen waren we getuige van daden van solidariteit, zoals die op 28 oktober. Een Spaans centrum voor sociologisch onderzoek (het CIS) heeft dit vertaald in een statistiek: 88,2 procent van de Spanjaarden heeft mensen gezien die zich goed of heel goed gedroegen; slechts 5,3 procent meldde dat mensen zich gemiddeld, slecht of heel slecht gedroegen.
‘We hechten meer geloof aan de stemmen die ons afschilderen als slachtoffers of bruten dan aan onze eigen ervaringen’
‘De realiteit laat zien dat mensen zodra een crisis ontstaat de neiging hebben om elkaar te helpen; er ontstaat solidariteit. Dat helpt ons om weer controle te krijgen en om te bevatten wat er is gebeurd, en ook om de emoties van die ervaring te verwerken,’ legt psycholoog Lidia Rupérez uit, gespecialiseerd in noodsituaties. En dat is niet alleen omdat de Spanjaarden zo vriendelijk zijn; het zit in de aard van de mens.
‘Het probleem met de paniekmythe is dat die uitgaat van een overreactie op een noodsituatie. Uit de wetenschappelijke literatuur blijkt dat bij noodsituaties mensen eerder juist om het leven komen door onderreactie,’ aldus Stephen Reicher, hoogleraar sociale psychologie aan de University of St. Andrews in Schotland en gespecialiseerd in collectief gedrag. Hij houdt zich al tientallen jaren bezig met dit fenomeen en is nog altijd gefascineerd door de hardnekkigheid van het misverstand, dat door specialisten ‘de rampmythe’ wordt genoemd; een mythe die de solidariteit versluiert die we juist als waardevolle kwaliteit moeten omarmen.
Na de aanslagen in Oklahoma City in 1995, in Madrid in 2004 en in Londen in 2005, toen de eerste schok en de angst de overhand hadden en er nog werd gewacht op de hulpdiensten, vervaardigden omstanders geïmproviseerde brancards en legden ze tourniquets aan bij onbekenden. De zogeheten zero responders bij deze en vergelijkbare tragedieszijn vaak andere slachtoffers of volstrekt altruïstische onbekenden: dit is een wereldwijd fenomeen met lokale wortels. ‘Talloze eerdere onderzoeken en rampen die zich hebben voorgedaan in Spanje, zoals de bomaanslagen in Madrid of de vulkaanuitbarsting op La Palma, hebben ons geleerd dat samenwerking de menselijke norm is. In Spanje is de sociale cohesie heel sterk,’ aldus socioloog Celia Díaz van de Complutense University in Madrid.
‘Gedeelde identiteit ontstaat uit een gevoel van een gedeeld lot, het gevoel dat we allemaal hetzelfde meemaken’
‘Gedeelde identiteit ontstaat uit een gevoel van een gedeeld lot, het gevoel dat we allemaal hetzelfde meemaken. De grootste uitdaging is om dat gevoel over een langere periode vast te houden,’ zegt Reicher. Een gevoel van verbondenheid werkt wederzijdse hulp in de hand, spontane coördinatie en vertrouwen in de ander. Dit principe wordt beschreven in de sociale psychologie en is evolutionair gezien al heel vroeg ontstaan: we zorgen voor anderen die dat nodig hebben omdat we niet zonder elkaar kunnen overleven.
Paleontologen hebben niet ver van Xàtiva, in Valencia, de overblijfselen gevonden van Tina, een Neanderthalermeisje met het syndroom van Down. Honderdduizenden jaren geleden hebben deze vroegste verwanten van de homo sapiens, onder de zwaarst denkbare omstandigheden, voor dat meisje gezorgd tot aan haar zesde levensjaar, zonder daar iets voor terug te verwachten. Het paleontologische dossier staat vol met zulke gevallen: tandeloze mensen die moesten worden gevoerd, armen of benen misten, artritis hadden, zware botbreuken die weer heelden of doof waren. Dat deze mensen overleefden kan alleen worden verklaard doordat er dagelijks voor hen werd gezorgd, doordat was besloten ze niet te laten vallen. De mensheid heeft geleerd lantaarns te maken, maar leerde lang daarvoor al zorgen voor wie in het duister achterbleef.
En na de schok?
De stroomstoring in Spanje duurde slechts enkele uren. Wat zou er zijn gebeurd als deze langer had aangehouden? Na de aanvankelijke heldhaftige fase dringt het besef van de verliezen door, maar de samenwerking blijft bestaan. Al enkele decennia lang circuleert de overtuiging dat de gehele mensheid binnen 48 uur – of vier maaltijden – kan instorten; een uitspraak die wordt toegeschreven aan de Britse geheime diensten, maar die geen enkele empirische basis heeft en eerder een logistieke simplificatie is. ‘Ik begrijp best dat veiligheidsdiensten het slechtste in de mens zien, maar ze zouden er goed aan doen de geschiedenis wat nauwlettender te bestuderen,’ merkt Reicher op.
Na de zware aardbeving en de tsunami van 2011 kampte Japan wekenlang met ernstige tekorten, doordat de infrastructuur was verwoest en een nucleaire ramp dreigde. Maar in de rijen voor het eten overheerste solidariteit en er werd nauwelijks geplunderd. In 1998 zorgde een sneeuwstorm voor enorme verwoestingen in Canada, miljoenen mensen zaten dagen of weken zonder elektriciteit. De autoriteiten registreerden een duidelijke daling in de criminaliteit, buren namen hele gezinnen die geen warmtebron hadden in huis en de al bestaande solidariteitsnetwerken – zoals coöperaties en parochies – werden hechter. Doeltreffend overheidsoptreden, van militaire inzet tot steunuitkeringen, versterkte het vertrouwen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zagen we dat in Engeland de onvrede over het bonnensysteem toenam, maar dat was omdat de rijken op de zwarte markt bonnen konden kopen en zich nog altijd luxe artikelen konden veroorloven. ‘Mensen komen in opstand als ze onrecht ervaren: sommigen hebben wel te eten en anderen niet; sommige mensen hamsteren en drijven de prijzen op… Als we sociale onrust willen voorkomen moet de overheid voorkomen dat elites profiteren en toezien op een eerlijke verdeling,’ zegt Reicher.
‘Een kenmerkend patroon is een hoge mate van onmiddellijke solidariteit en onderlinge hulp, die vervolgens wordt ondermijnd door overheidsingrijpen,’ voegt hij eraan toe. Wanneer onrust ontstaat, is het probleem dus niet de ‘menselijke natuur’, maar het politieke ingrijpen, dat de inzet van burgers ondermijnt in plaats van deze te benutten – vooral wanneer het officiële optreden te laat komt of onbevredigend is. ‘Overheden zijn vaak paternalistisch. Ze zien het publiek als kinderen of dieren die verzorgd moeten worden. Dat zagen we tijdens covid, toen ze het publiek beschouwden als onderdeel van het probleem dat moest worden aangepakt.’
‘Overheden zijn vaak paternalistisch. Ze zien het publiek als kinderen of dieren die verzorgd moeten worden’
Een gebrek aan informatie kan de situatie verergeren: zestig procent van Spanjaarden had tijdens de black-out behoefte aan meer informatie, aldus het CIS. ‘In Spanje is het onderlinge vertrouwen tussen mensen erg groot – iets wat ook al tot uiting kwam bij de vaccinatiebereidheid tijdens de pandemie. Maar het vertrouwen in de overheid is veel lager,’ merkt Díaz op. Daarom, aldus de socioloog, ‘was niemand er echt ondersteboven van’ dat de regering zo lang wachtte met communiceren; ‘ze hadden niet veel anders verwacht’.
Dit betekent niet dat mensen geen hevige stress ervaren, maar de sociale ineenstorting die zo vaak in films wordt gepresenteerd, is eerder de uitzondering dan de regel. Er zijn bovendien omstandigheden die veel meer invloed hebben dan simpelweg hoe lang de oplossing op zich laat wachten. New York is wat dat betreft een goed voorbeeld. Tijdens de grote stroomuitval van 2003 meldde de politie minder incidenten dan op een normale dag. Tijdens de black-out van 1977 daarentegen, toen de stad werd geteisterd door criminaliteit, armoede en raciale spanningen, sloegen de plunderingen snel toe.
‘De aanhoudende mythe van “ieder voor zich” heeft ook te maken met het feit dat ons collectieve voorstellingsvermogen de laatste decennia vooral dystopisch is geworden,’ legt Díaz uit. ‘Oorlogen, de bestorming van het Capitool – al die beelden staan scherper op ons netvlies gebrand dan de vrolijke.’ En dan is er natuurlijk nog de rol van de media bij het verspreiden van deze perceptie van chaos. Dat brengt ons bij het favoriete voorbeeld van dit betoog: het massaal inslaan van wc-papier. Een volkomen redelijke vorm van massahysterie, volgens Reicher: ‘Als je hoort dat anderen zich irrationeel gedragen door een bepaald product te gaan hamsteren, dan is het rationeel om je daarbij aan te sluiten voordat de schappen leeg zijn.’ Een lange rij heeft een grotere nieuwswaarde dan twee buren die op de trap kaarsen uitwisselen. Maar ondertussen zijn het wel onze buren die ons zullen redden van de apocalyps.
De New Yorkse schrijver Gary Shteyngart heeft zich altijd wat onzeker gevoeld over zijn verschijning. Om hier verandering in te brengen besluit Gary dat hij een fenomenaal maatpak nodig heeft. Hij reist de wereld rond op zoek naar de mooiste stoffen en de beste kleermakers. Maar zal zijn persoon echt veranderen door het dragen van een zesdraads nachtblauw herenpak?
Een mooi pak dat speciaal voor mij is gemaakt, van de beste stof, door de beste kleermaker. Een pak waarmee ik me op mijn gemak voel en waarmee ik ook laat zien: ‘Deze man voelt zich op zijn gemak.’ Een pak waarmee ik in de chicste restaurants op mijn wenken bediend zou worden. Een pak waarmee ik rustig langs de lastigste douanes zou wandelen. Een pak dat uitstraalt dat de auteur een betere smaak heeft dan al die blokjeshemden uit Brooklyn.
Zo’n pak zou de perfect uitdossing kunnen zijn voor mijn persoonlijkheid, die zich te zeer verlaat op nerveuze humor en cynische gevatheid, de persoonlijkheid die ik al probeer te cultiveren sinds mijn puberteit, toen ik mijn vlassnorrige poremin de spiegel zag en dacht: Hoe word ik ooit gelukkig in de liefde?Zo’n pak zou mijn vorm ontstijgen en direct mijn persoonlijkheid kleden. Het zou me vergezellen naar ’s werelds grootste salons, interviews op televisie en, niet te vergeten, goedbetaalde lezingen op universiteiten in het hele land. Het pak zou een verlengde van mijzelf zijn, een bediende die mij voorgaat en deftig aankondigt: ‘Meneer Gary en zijn pak zijn gearriveerd.’ Als ik zo’n pak weet te bemachtigen, een pak van de beste stof, gemaakt door de beste kleermaker, zou ik een metamorfose ondergaan.
Wat er aan het pak voorafging
Ik ben in 1972 in de Sovjet-Unie geboren en kwam als zevenjarig jongetje in New York met slechts de kleren die ik aan had. De Hebreeuwse school waartoe ik acht jaar lang veroordeeld was, zamelde kleding voor me in, waardoor ik er, gehuld in oude Batman & Robin-shirts, uitzag als de typische Sovjetvluchteling. Ik moet hierbij opmerken dat ik nooit dacht: Ze mogen me niet vanwege mijn kleren, mijn armoede of mijn gebrekkige Engels. Dat zou ik pas veel later inzien. Lange tijd dacht ik dat ze me puur en alleen niet mochten omdat ik was wie ik was. Mijn school mocht dan joods zijn, ik kampte met een gevoel van calvinistische voorbeschikking: zolang ik mezelf was, verdiende ik deze kleren. Daarmee kwam ook voor het eerst het idee bij me op dat ik iemand anders kon worden – Hoe word ik ooit gelukkig in de liefde? Zo! –, een idee dat veertig jaar lang groeide, met als eindpunt: Het Pak.
Op de middelbare school probeerde ik erbij te horen en droeg de standaardkleding die ons inmiddels tot de middenklasse opgeklommen gezin eindelijk kon betalen, vooral surfer-T-shirts van Ocean Pacific en andere merken die je je zult herinneren als je in de jaren tachtig in suburbia bent opgegroeid: Generra, Aéropostale, Unionbay. Helaas ging ik niet naar school in suburbia maar in Manhattan, waar ik met mijn shirts meteen voor lul stond. (Dit is sindsdien vaker voorgekomen. Tegen de tijd dat ik de mode ontdek, is die alweer uit de mode.)
Na de universiteit kreeg ik een vriendengroep die bestond uit semikunstzinnige, ketamineverslaafde hipsters met wie ik eind jaren negentig flink heb bijgedragen aan de gentrificatie van enkele wijken in Brooklyn. Een modebewuste vriendin begon zich over mijn garderobe te ontfermen in de dure tweedehandswinkel Screaming Mimis. De kleren die ik van haar moest kopen, jeukten, maar ze gaven me het gevoel dat ik een rol speelde op het grotere toneel.
En later, als schrijver, was mijn bed mijn kantoor dus had ik geen pak nodig. Ik ben heel zuinig en dure dingen kopen is slecht voor mijn bloeddruk.
De droom
Op mijn vijftigste – ik was inmiddels getrouwd, had een gezin en was in redelijk goeden doen – ontmoette ik een man genaamd Mark Cho. We hadden elkaar gevonden via een gedeelde voorliefde voor horloges en ik wist dat hij de eigenaar was van de Armoury, een zaak voor klassieke herenmode, met filialen in New York en Hongkong. We gingen uit eten in het Union Square Café, en ik was meteen gecharmeerd door hem en zijn kleding. Mark droeg bijna altijd jasje-dasje, en vaak een vest en een bril van een of ander bijzonder metaal. Ik vond het mooi om te zien dat hij zich zo comfortabel voelde in zijn klassieke outfits, die hij vast en zeker zorgvuldig had uitgekozen. Toch zag het eruit alsof hij nauwelijks aandacht had besteed aan de vraag in welke ademende stoffen hij zijn afgetrainde lichaam zou hullen.
Voor deze quasiachteloze stijl gebruiken de Italianen het woord sprezzatura, ontdekte ik. En het waren de Japanners die deze Italiaanse nonchalance hadden bestudeerd en geperfectioneerd met hun versie van de Amerikaanse Ivy League-stijl. Als dertiger had ik in Italië gewoond, waar ik veel aristocraten ontmoette die een en al sprezzatura waren, maar mij grijnzend aankeken als ik ze vroeg waar ze hun kleding vandaan haalden. Het was vaak het werk van één specifieke kleermaker in Napels of Milaan. Aha, zit het zo, dacht ik bij mezelf. Een maatpak was duidelijk niet voor mij weggelegd.
Met genoeg geld, de sterkste stoffen en de beste kleermakers kon er een fantastisch pak gemaakt worden voor iedereen, zelfs voor mij
Maar onder het genot van martini’s en onglets au poivre begon ik in gesprek met Mark te begrijpen wat er allemaal bij zo’n pak komt kijken, inclusief op maat gemaakte overhemden en schoenen. Voorzichtig informeerde ik naar het financiële plaatje en kreeg te horen dat zoiets met alles erop en eraan makkelijk 10.000 dollar of meer kon kosten. Dat vond ik iets te prijzig. Een kort maar productief gesprek met de redacteuren van The Atlantic beloofde mijn droom waar te zullen maken. Het zou veel werk, onderzoek en enkele intercontinentale vluchten vereisen, maar het was mogelijk. Met genoeg geld, de mooiste, sterkste Italiaanse stoffen en de beste Japanse kleermakers kon er een fantastisch pak gemaakt worden voor iedereen, zelfs voor mij.
De aankomst van Yamamoto-San
Op 24 mei 2024 landde er in New York een vliegtuig uit Tokio met daarin een van de best geklede mannen op aarde. Zijn naam is Yuhei Yamamoto en hij is het gezicht van de Ivy League-stijl, een kledingstijl die de Amerikanen waarderen maar alleen de Japanners echt begrijpen.
Het Britse pak, met zijn serieuze uitstraling, heeft overal op de wereld verschillende vormen aangenomen. Vooral de Italianen hebben er iets bijzonders van gemaakt. In Amerika groeide het pak ondertussen uit tot een soort uniform zonder verdere opsmuk, dat het gemeenschappelijke en rechtschapene van het protestantse leven benadrukte. Dit model werd bekend onder de naam sack suit. In de jaren vijftig werkte Brooks Brothers dit concept uit en gaf er een bijna rebels nonchalante uitstraling aan: een recht vallend jasje met een natuurlijke schouderlijn en een pantalon zonder vouw.
Ik ontmoette Yamamoto-san in Mark Cho’s zaak aan de Upper East Side, en ik schrok toen ik hem zag. Niemand kon zo goed gekleed gaan. Niemand kon zo zelfverzekerd overkomen in een driedelig crèmekleurig streepjespak dat bijna verwachtingsvol om zijn brede schouders leek te zweven. En dan nog die bruine zijden stropdas die zo goed combineerde met zijn bruine, gestippelde pochet en de stevige, ietwat grijzende haardos boven zijn perfect gebeitelde gezicht. Ging deze man een pak voor mij maken? Dat was beneden zijn waardigheid.
Na me even te hebben bestudeerd, zei Yamamoto-san: ‘Sack suit.’
Die diagnose deed aanvankelijk pijn.
‘Sack suit,’ herhaalde Yamamoto. Via een tolk legde hij me vervolgens uit dat ik volgens hem ‘veel karakter’ had. Dat had ik eerder gehoord, en niet altijd als compliment, dus vroeg ik wat hij precies bedoelde. ‘U heeft karakter,’ zei hij. ‘U bent een echte New Yorker. Met de mode meegaan is niets voor u. Een echte New Yorker draagt een sack suit.’
Hij en Mark begonnen een masterplan uit te denken. Yamamoto-san zou een drape-snit maken die mijn slanke figuur accentueerde en waarin mijn borst mooi uitkwam. De broek zou ervoor zorgen dat ik langer oogde dan mijn 1,69 meter.
‘Het beste lichaam voor een pak is niet heel atletisch en ietwat krom, dan valt het beter.’ Dat ben ik! dacht ik. Kennelijk waren mijn tekortkomingen juist een pluspunt.
‘Ik ga een pak voor je maken uit de gouden eeuw van de Amerikaanse mode,’ zei de kleermaker. We bekeken indrukwekkende staalboeken met stoffen. Ik had aangegeven dat ik een pak wilde voor de lusten én de lasten; voor dronken avonden in restaurants maar ook voor lezingen en interviews. Daarmee kwamen we uit op donkere kleuren, en de keuze viel uiteindelijk op nachtblauw. ‘Zesdraads gaat langer mee, en je kan ermee reizen zonder dat het kreukt,’ zei Mark.
Dat klonk allemaal heel mooi, maar ik zat met een heleboel vragen. Wat betekende ‘zesdraads’ nou weer? Hoe werd garen überhaupt gemaakt? Mark stelde voor dat we naar de stoffenbeurs in Milaan zouden gaan. Daarna zouden we naar Hongkong vliegen voor op maat gemaakte overhemden en vervolgens naar Tokio voor de tweede sessie met Yamamoto-san.
‘Prima,’ zei ik.
Milaan
De Milano Unica-beurs vond plaats in een mistroostig congrescentrum aan de rand van de stad. We liepen naar de kraam van Vitale Barberis Canonico, de fabriek die de nobele taak had de stof voor mijn pak te produceren. Daar kreeg ik een staal te zien van de beoogde stof voor mijn pak: de 21 Micron.
‘21 Micron is een exclusieve stof,’ zei de vertegenwoordiger. ‘Het is strak gesponnen wol die goed ademt; hij kreukt niet.’ In tegenstelling tot de meeste pakken werd het mijne dus van zesdraadse wol gemaakt.
‘Zesdraads is voor de dapperen,’ zei de goedgeklede man. Ik begreep niet helemaal wat hij bedoelde, maar waardeerde de opmerking toch.
‘Het wordt een superieur pak,’ zei Mark. ‘Je kunt het tot in de kist dragen.’
Ik staarde naar de stof, diepblauw als de eeuwigheid waarin ik bij mijn verscheiden hoop te verzinken, vele vadems dieper dan de Baltische Zee waaraan mijn geboortestad ligt. Binnenkort, dacht ik, zal deze betoverende stof mij van mijn nek tot aan mijn enkels bedekken. En misschien word ik dan een ander mens.
Hongkong
Maar we waren nog maar net begonnen, en we zetten de reis voort naar Azië.
Mark en ik wandelden door de benauwde hitte van Hongkong naar een winkelcentrum waar zich een van de zaken van de beroemde kleermaker Ascot Chang bevindt. Justin Chang, de kleinzoon van de oprichter – de familie maakt al sinds 1953 overhemden in Hongkong – heette ons welkom en trok balen stof tevoorschijn (de winkel heeft ruim 7000 soorten op voorraad).
We waren daar om mijn pak van vier bijpassende overhemden te voorzien. Justin en Mark waren druk in gesprek terwijl ik aan de knisperende stoffen voelde.
Ik keek naar mezelf in de spiegel en daar stond ik: een goedgeklede man van middelbare leeftijd
We kozen stoffen uit voor de verschillende hemden: een net overhemd met wijde boord van piquékatoen, een traditioneel wit Oxford-overhemd, een katoenen overhemd met blauwe streepjes in jarenzeventigstijl en – mijn favoriet – een overhemd van chambray met een boord met knoopjes, die vanwege de gespikkelde stof een informelere uitstraling had. Aangezien ik een horlogeliefhebber ben, vroeg Mark of de linkermanchet iets wijder kon, zodat het klokje af en toe uit mijn mouw kon kijken. Een van de overhemden zou met spoed moeten worden gemaakt om op tijd klaar te zijn voor mijn tweede pasbeurt bij Yamamoto-san in Tokio.
De volgende dag was het chambray overhemd klaar. Gespannen paste ik mijn allereerste op maat gemaakte kledingstuk. In het warme, houten interieur van de Ascot Chang-winkel onderging ik mijn eerste metamorfose. Voor het eerst zat iets goed. Zat iets mooi. Zat iets perfect. Ik keek naar mezelf in de spiegel en daar stond ik: een goedgeklede man van middelbare leeftijd.
De terugkeer van Yamamoto-san
Met één Ascot Chang-overhemd in mijn koffer – en drie in de maak – vlogen we van Hongkong naar Tokio voor de laatste stap in het maatwerkproces: de tweede pasbeurt bij Yamamoto-san. Ik liep de trap op naar de eerste verdieping van zijn atelier in de hippe buurt Shibuya.
In het atelier schitterde Yamamoto-san wederom in een streepjespak, deze keer een lichtblauwe met een donkerblauw pochet voor het contrast. Op de platenspeler draaide Ella Fitzgerald, een van haar zeldzame Japanse albums getiteld Ella and Nice Guys. En ten slotte hing daar aan een houten kleerhanger het werk in uitvoering: mijn nachtblauwe pak, dat met rijggaren in elkaar was gezet.
Met trillende handen trok ik het pak aan. In dit stadium werd het nog ontsierd door het rijggaren en de knoopjes waren met stickers aangegeven, maar ik kon al een glimp opvangen van het uiteindelijke wonder.
‘De schouder is wat breder, maar zonder opvulling,’ legde Yamamoto-san via zijn tolk uit, waarmee hij erin was geslaagd om mijn afhangende rechterschouder te compenseren en tegelijkertijd die verschrikking uit de jaren tachtig te vermijden. ‘Uw borstkas is enigszins ingevallen,’ zei Yamamoto-san. Omdat ik zo’n kromme houding heb, had hij de drape-techniek gebruikt, waardoor, zoals Mark het verwoordde, ‘je borst iets meer volume krijgt’.
‘Shit, man, dit ziet er verdomd goed uit,’ zei Mark, die normaal gesproken heel ingehouden reageert.
‘U ziet eruit als een Fransman in de jaren vijftig,’ zei Yamamoto-san, ‘of Alain Delon in de jaren zestig.’
We bespraken wat er nog verbeterd moest worden. Ik tilde mijn armen op en draaide me om. ‘Wat gaan we doen met Gary’s achterste?’ vroeg Mark terwijl de twee mannen op zoek gingen naar mijn kont. ‘Blijkbaar ben je wat derrière kwijtgeraakt sinds de laatste pasbeurt.’
‘Hij moet de broek zo strak mogelijk dragen,’ zei Yamamoto-san. ‘Als de broekband boven de navel zit, is alles goed.’
‘Hij zou wat squats kunnen doen,’ zei Mark, waarop ik me niet verwaardigde te antwoorden.
Voor een mooi contrast met de sobere buitenkant kozen we een schitterende, turquoise voering, en marineblauwe knoopjes gemaakt van noten. ‘Into each life, some rain must fall,’ zong Ella op de langspeelplaat, maar ik luisterde nauwelijks.
De metamorfose
Twee maanden later kwam Yamamoto-san terug naar New York met mijn pak. Op de avond van de onthulling organiseerde Mark een feestje in zijn winkel aan de Upper East Side. Het was een warme avond, bijna zomerachtig. Voordat ik het pak aantrok, liet Yamamoto-san me met zijn eigen Panasonic reisstrijkijzer zien hoe ik het moest strijken.
Ik kwam uit het pashokje en keek in de spiegel. Ik werd omhuld door nachtblauw, op mijn schouders het plezierige gewicht van zesdraads Italiaans garen.
‘Yokatta!’ riep Yamamoto-san, wat zoiets betekent als ‘Godzijdank!’
‘Yokatta,’ zei Mark glimlachend.
Terwijl ik woorden van dank stamelde, merkte ik dat mijn broek ondanks de inspanningen van de kleermaker nog steeds van mijn non-existente billen gleed. Om daar iets aan te doen werd ik in bretels gehesen, en Mark knoopte liefdevol een gestippelde das om mijn nek.
Ik kwam de paskamer uit en onderwierp me aan het oordeel van het deskundige gezelschap uit de herenmodewereld. Er werd gevoeld aan de stof. Er werd gevoeld aan mijn schouders. Aan mijn armen en mijn boord.
‘Het lijkt wel op je lichaam te zijn geschilderd,’ zei een man.
‘De rug is zo elegant!’
‘Je schouders hangen een beetje en toch zit het perfect.’
‘De boord zit glad tegen de nek.’
‘Het stiksel is een visueel extraatje.’
‘Door de zware stof valt het mooi.’
‘Goede lengte voor de revers.’
‘Vanavond stel je ons allemaal in de schaduw.’
Yamamoto-san nam me apart en zei dat ik mijn pak vaak moest dragen, niet alleen bij speciale gelegenheden. ‘Als het alleen iets wordt voor speciale gelegenheden, dan heb ik gefaald,’ zei hij. Ik beloofde dat ik het pak niet in de kast zou laten hangen. Elke week zou ik een gelegenheid vinden om het te dragen.
En ik ben mijn belofte nagekomen. Ik draag het pak vaak en graag. De overhemden van Ascot Chang kunnen gecombineerd worden met de gestippelde das of een minder formele zijden das met een patroontje, en dat schept verschillende karakters. ‘Je ziet eruit als een smartlappenzanger uit de jaren vijftig,’ zei mijn vrouw Esther over een van de combinaties. Bij een andere was ik meer een Engelse pastoor, vond ze.
‘Je loopt opeens heel anders,’ zei Sara, een vriendin van me. ‘Je schrijdt bijna.’
Alleen mijn elfjarige zoon Johnny was niet onder de indruk. ‘Zoiets draag ik elke dag naar school, maar dan zit het minder lekker,’ zei hij, terwijl hij aan de kraag van zijn schooluniform trok.
Nu deed ik steeds mijn pak aan als ik buiten de deur ging eten, en ik hield bij het bestellen rekening met zijn voorkeuren. Wat zou mijn pak willen eten? vroeg ik me dan af. Het pak wilde een garnalencocktail. Ik reisde samen met mijn pak naar de Universiteit van Pennsylvania om een lezing te geven. Het was uitstekend gezelschap. Als een golden retriever sprong het mijn koffer uit, met niet het minste kreukeltje erin.
Ik ben altijd tevreden geweest over mijn geest, maar nu hou ik ook van mijn lichaam. Het roept niet langer ongemak en spot op. Ik hou van de kleine trillende spieren in mijn borst. Ik hou van mijn gebogen houding, mijn uitgekristalliseerde vorm. Zoals een personage uit een roman van James Salter hou ik van mijn figuur, mijn lichamelijkheid. Ik hou van mezelf.
Chili is dinsdag getroffen door een gigantische stroomstoring die bijna het hele land in duisternis dompelde. Tegen 22.00 uur lokale tijd was ‘een kwart van de stroomvoorziening hersteld’ en de autoriteiten voorspelden dat de situatie woensdagochtend weer normaal zou zijn, schrijft La Tercera. De regering heeft de noodtoestand uitgeroepen en een avondklok ingesteld in grote delen van het land, vooral in de hoofdstad Santiago.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De autoriteiten hebben uitgesloten dat er opzet in het spel was bij de storing, die vermoedelijk veroorzaakt is door technische mankementen. President Gabriel Boric hield ’s avonds een toespraak naar aanleiding van de stroomuitval. Daarbij was hij ‘zichtbaar boos’, aldus La Tercera. ‘We laten dit niet nog een keer gebeuren en we gaan harde maatregelen nemen tegen de bedrijven die in gebreke zijn gebleven,’ verklaarde hij.
Het is een reactie op Trumps plan om Groenland te kopen
Sinds Donald Trump in januari is aangetreden als president van de VS, heeft hij onder andere geprobeerd Groenland van Denemarken te kopen. Onder Denen gaat nu een satirische petitie rond om Californië van de VS over te kopen. Meer dan tweehonderdduizend Denen hebben de petitie al ondertekend, schrijft The Guardian.
Boven aan de website van de petitie staat de slogan Måke Califørnia Great Ægain. Er zijn zelfs Denen die voorstellen Californië om te dopen tot New Denmark. ‘We brengen hygge naar Hollywood, fietspaden naar Beverly Hills en biologische smørrebrød naar elke straathoek’, zo staat te lezen in de petitie.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Deense petitie om Californië te kopen mag dan wel een grap zijn, het Amerikaanse bod om Groenland te kopen lijkt bloedserieus. Buddy Carter, een Republikeinse vertegenwoordiger van Georgia, maakte onlangs bekend dat hij een wetsvoorstel had ingediend om de aankoop van Groenland mogelijk te maken en het eiland om te dopen tot ‘Red, White and Blueland’. Donald Trump wil Groenland kopen vanwege de bodemschatten en grondstoffen die het grootste eiland ter wereld rijk is.
John Kirby, woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad, zei maandag dat de drones ‘door geautoriseerde personen’ werden bestuurd. Hij gaf aan dat de apparaten die in het noordoosten van het land waren gezien drones, vliegtuigen, helikopters en zelfs sterren waren die voor drones werden aangezien. Hij benadrukte dat de autoriteiten geen ‘anomalieën of veiligheidsrisico’s’ hadden ontdekt.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De FBI meldde op haar beurt dat piloten de afgelopen dagen met lasers in de ogen zijn geraakt door mensen op de grond die dachten dat ze een drone hadden gedetecteerd, meldt ABC News. Maandag vroeg de gekozen president Donald Trump de regering-Biden om meer te zeggen over het fenomeen van de drones, dat veel commentaar krijgt op sociale netwerken.
‘De regering weet wat er aan de hand is,’ zei de Republikein tijdens een persconferentie in zijn woning in Florida. Trump zei dat hij uit voorzorg volgend weekend niet naar zijn golfbaan in Bedminster, ten oosten van New York, zou gaan, omdat de drones erg dicht bij het gebied zouden vliegen. Kirby wees erop dat er voor de drones een verbod gold om over de golfbaan te vliegen.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
