In het depot van het Boijmans was onlangs het nieuwste werk van Steve McQueen te zien. Met zijn oog voor het drama en de kwetsbaarheid van de mensheid vestigt de Britse kunstenaar de aandacht op urgente kwesties.
Sunshine State, het nieuwste werk van de Oscarwinnende filmmaker en Turner Prize-winnende kunstenaar Steve McQueen, is een videoproject bestaande uit twee schermen naast elkaar. Op de een is een brandende zon te zien die zich ontrafelt, daarnaast verschijnen beelden uit het muzikale drama The Jazz Singer (1927), met de beroemde zanger Al Jolson in de hoofdrol. Deze film staat bekend als de eerste ‘talkie’ in de filmgeschiedenis, wat wil zeggen dat er ook geluid aan was gekoppeld.
‘Het is grappig hoe kunstwerken tot stand komen’, zegt de kunstenaar er zelf over tegen Wallpaper. ‘Twintig jaar geleden bedacht ik die film te willen gebruiken, en kreeg ik het idee dat Jolson zichzelf zou uitwissen terwijl hij make-up aanbracht.’ Dat beeld moest refereren aan het uitwissen van een mythe, zoals de zon.
Met zijn radicale kijk op de mensheid en oog voor haar drama en kwetsbaarheid, vestigt McQueen de aandacht op belangrijke vragen over urgente kwesties, meent Sugar and Cream. De architectuursite noemt zijn werk ontroerend en tot nadenken stemmend en omschrijft het videoproject uit 2019 als een meeslepende ervaring en een van de belangrijkste werken in McQueens carrière.
Sunshine State was van 26/01/2023 tot 12/02/2023 te zien in Boijmans van Beuningen, Rotterdam.
Rebel Rebel, de tentoonstelling van Soheila Sokhanvari, laat met iconen uit het vrije verleden zien wat Iraanse vrouwen sinds de machtsovername van Khomeini in 1979 is aangedaan. Een eerbetoon aan de grootmoeders van de jonge vrouwen die nu met gevaar voor eigen leven opkomen voor hun vrijheid.
De Brits-Iraanse kunstenaar Soheila Sokhanvari kon niet vermoeden hoe actueel haar werk zou worden toen ze begon aan de portretten van Roohangiz Saminejad, de eerste Iraanse vrouwelijke hoofdrolspeelster in een geluidsfilm, en de iconische zangeres Googoosh (Faegheh Atashin). En ook niet dat het een serie zou worden van eenendertig portretten geschilderd in de traditie van de Perzische miniatuurschilderkunst. ‘Het is een meditatieve, diepgevoelde en doordachte poging om een verloren wereld van sterke en vrije Iraanse vrouwen te doen herleven,’ schrijft The Guardian over Sokhanvari’s tentoonstelling in het Londense Barbican Centre.
Onder aanvoering van Iraanse vrouwen groeide onlangs een landelijke opstand uit tot een maandenlange strijd tegen de repressie van het regime. De protesten begonnen na de dood van Mahsa Amini, een tweeëntwintigjarige Koerdische vrouw die door de zedenpolitie werd gearresteerd vanwege een te losjes gedragen hoofddoek, en zijn uitgegroeid tot de grootste uitdaging voor de Islamitische Republiek sinds de Groene Beweging in 2009. De eis om de val van het regime wordt beantwoord met hard ingrijpen en doodsangst zaaien.
De vrouwen van Soheila Sokhanvari zijn van vóór Ayatollah Khomeini de macht overnam en hun bewegingsvrijheid drastisch inperkte
De vrouwen van Soheila Sokhanvari zijn van vóór Ayatollah Khomeini de macht overnam en hun bewegingsvrijheid drastisch inperkte. Hun gezichten, afkomstig van oude foto’s, zijn in zwart-wit, maar Sokhanvari omringt hen met kleurrijke psychedelische patronen; de een heeft een vuurrode bloem in het haar en de ander poseert op een bank met achter zich behang uit de jaren zeventig en onder zich een antiek Perzisch tapijt. Wie deze vrouwen zijn, staat uitgebreid in de catalogus van de tentoonstelling.
Zari Khoshkam bijvoorbeeld, die met onbedekt lang haar in knielange rok en kniehoge laarzen op een jarenzeventigbank zit, kon na 1979 slechts doorgaan met acteren door berouw te tonen over haar verleden en haar naam te veranderen. Andere vrouwen op deze portretten emigreerden: Googoosh, die de minirok en een kort kapsel genaamd ‘Googooshy’ populair maakte, woont in LA en is op haar zeventigste nog steeds een ster. De zeer populaire filmster Forouzan had minder geluk toen ze zich beklaagde over de seksistische Filmfarsi-wereld van voor de Islamitische Revolutie. Ze was het beu om de aanwijzingen van regisseurs op te moeten volgen, zei ze eens in een interview. ‘Het moest altijd sexyer, wellustiger, rok iets meer omhoog, wat hitsiger en provocerender.’ In 1979 werd ze in de gevangenis gegooid, verloor al haar bezittingen en stierf in 2016 onbekend, tot zwijgen gebracht en vergeten.
Sokhanvari eert met Rebel Rebel de grootmoeders van de jonge vrouwen die nu met gevaar voor eigen en andermans leven opkomen voor hun vrijheid
Sokhanvari eert met Rebel Rebel de grootmoeders van de jonge vrouwen die nu met gevaar voor eigen en andermans leven opkomen voor hun vrijheid. Voor de gelegenheid is de tentoonstellingsruimte van vloer tot plafond beschilderd met geometrische patronen gebaseerd op traditioneel islamitische motieven. De soundtrack, met nummers van Iraanse zangers uit die tijd, werd gecomponeerd door Marios Aristopoulos.
Soheila Sokhanvari: Rebel Rebel, The Curve, Barbican Centre, Londen. Tot en met 26 februari 2023.
De Amerikaanse kunstenaar Cy Twombly maakte naam als een van de boegbeelden van het abstract-expressionisme dat na de oorlog opkwam. In het Museum of Fine Arts in Boston is zijn werk nu te bezichtigen.
Het is nu niet direct naast de deur, maar het zou (hypothetisch gezien) bijna de moeite waard zijn de overtocht naar Boston te maken om het werk van de unieke Amerikaanse kunstenaar Cy Twombly (1928-2011) te zien.
Samen met schilders Jasper Johns en Robert Rauschenberg maakte Twombly deel uit van de rebelse naoorlogse voorhoede, met hun zwart-witte schilderijen in de abstract-expressionistische stijl van Willem de Kooning en Jackson Pollock.
Maar Twombly hield enorm van tradities, en in plaats van aan popart laafde hij zich aan de oude Grieken en Egyptenaren. Zijn krabbels lijken op inscripties in steen en zijn weerbarstige schilderijen concurreren qua sensualiteit met de mythische meesters uit de collectie van het Museum of Fine Arts.
Making Past Present: Cy Twombly, Museum of Fine Arts, Boston, t/m 7/5
Museum Voorlinden geeft de Belgische kunstenaar Rinus van de Velde alle ruimte om zijn woeste autofictionele kunst te combineren met het werk van grootmeesters als Joseph Beuys. Te zien van 11 februari tot en met 29 mei.
De Belgische kunstenaar Rinus van de Velde (1983), enigmatisch bouwer van zijn eigen ‘fictieve biografie’, krijgt van Museum Voorlinden ruim baan om zijn tekeningen, sculpturen, foto’s en films te laten zien. Enorme houtskooltekeningen – woest maar uiterst realistisch op karton getekend en met hand uitgeveegd – houden oude meesterwerken uit de museumcollectie gezelschap. Uit fascinatie voor de Duitse kunstenaar Joseph Beuys koos hij diens slee met vilt en vet uit het depot van Voorlinden. Ook selecteerde hij een werk van de onlangs overleden Canadese kunstenaar Rodney Graham, en van zijn zielsverwanten en landgenoten René Magritte en Marcel Broodthaers.
‘Als ik me moet laten inspireren door wat ik in mijn atelier meemaak, ben ik in twee tekeningen klaar’
Sinds 2013 bouwt Van de Velde enorme installaties, zoals een trein van karton, waarin hij zichzelf laat fotograferen en die ook verschijnt in zijn films The Villagers en La ruta natural. Het is zijn manier om een narratief te maken van de stroom aan beelden die dagelijks binnenkomen. Zonder context stellen ze weinig voor; alleen samen vormen ze pas een betekenisvol geheel.
Ook de ‘sets’ en sculpturen zijn deel van zijn biografie: absurd, surrealistisch en tegelijkertijd realistisch. ‘Ik moet wel,’ zegt hij. ‘Als ik me moet laten inspireren door wat ik in mijn atelier meemaak, ben ik in twee tekeningen klaar.’ Dus gebruikt hij niet alleen zijn eigen verbeelding, maar ook die van zijn alter ego Isaac Weiss. Om de ander te begrijpen kruipt hij in de huid van een performance-artist en een schaakgrootmeester, nieuwsgierig naar ‘hoe het zou zijn als ik die ander was’.
Rinus van de Velde, Museum Voorlinden, Wassenaar, 11/2 t/m 29/5.
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Portretten van Amerika
FOTOGRAFIE | In het Fotomuseum in Den Haag is een overzichtstentoonstelling te zien van de legendarische fotograaf Judith Joy Ross. Opgegroeid in een mijnstad voelde ze zich aan-getrokken tot lotgenoten, die ze met empathie fotografeerde.
Portraits of America, t/m 26/3
‘Hoe het zou zijn als ik die ander was’
BEELDENDE KUNST | De Belgische kunstenaar Rinus van de Velde (1983), enigmatisch bouwer van zijn eigen ‘fictieve biografie’, krijgt van Museum Voorlinden ruim baan om zijn tekeningen, sculpturen, foto’s en films te laten zien. Enorme houtskooltekeningen – woest maar uiterst realistisch op karton getekend en met hand uitgeveegd – houden oude meesterwerken uit de museumcollectie gezelschap. Uit fascinatie voor de Duitse kunstenaar Joseph Beuys koos hij diens slee met vilt en vet uit het depot van Voorlinden. Ook selecteerde hij een werk van de onlangs overleden Canadese kunstenaar Rodney Graham, en van zijn zielsverwanten en landgenoten René Magritte en Marcel Broodthaers.
‘Als ik me moet laten inspireren door wat ik in mijn atelier meemaak, ben ik in twee tekeningen klaar’
Sinds 2013 bouwt Van de Velde enorme installaties, zoals een trein van karton, waarin hij zichzelf laat fotograferen en die ook verschijnt in zijn films The Villagers en La ruta natural. Het is zijn manier om een narratief te maken van de stroom aan beelden die dagelijks binnenkomen. Zonder context stellen ze weinig voor; alleen samen vormen ze pas een betekenisvol geheel.
Ook de ‘sets’ en sculpturen zijn deel van zijn biografie: absurd, surrealistisch en tegelijkertijd realistisch. ‘Ik moet wel,’ zegt hij. ‘Als ik me moet laten inspireren door wat ik in mijn atelier meemaak, ben ik in twee tekeningen klaar.’ Dus gebruikt hij niet alleen zijn eigen verbeelding, maar ook die van zijn alter ego Isaac Weiss. Om de ander te begrijpen kruipt hij in de huid van een performance-artist en een schaakgrootmeester, nieuwsgierig naar ‘hoe het zou zijn als ik die ander was’.
Rinus van de Velde, Museum Voorlinden, Wassenaar, 11/2 t/m 29/5.
Eerherstel voor Rombouts
TENTOONSTELLING | Het Museum voor Schone Kunsten in Gent presenteert de eerste monografische tentoonstelling over Theodoor Rombouts (1597-1637), de ‘virtuoos van het Vlaamse caravaggisme’. Na zijn korte leven verdween zijn artistieke nalatenschap in de vergetelheid. Tijd voor eerherstel!
MSK Gent, t/m 23/4.
Fluweel van Blanchard
MUZIEK | Trompettist Terence Blanchard, ook bekend als componist voor films van o.a. Spike Lee, haalt altijd fluwelen klanken uit zijn trompet. Op het album Absence (Blue Note) brengt hij met zijn ensemble een eerbetoon aan saxofonist Wayne Shorter.
Muziekgebouw, Amsterdam, 15/2.
Terry O’Neills alfabet
FOTOGRAFIE | De meeste celebrity’s hebben voor zijn camera gestaan, waarschijnlijk allemaal. Of bijna allemaal: alleen Marilyn Monroe ontbrak in zijn ‘A-Z of Fame’, de schitterende portrettengalerij van Mohammed Ali tot Catherine Zeta-Jones. Ook Johan Cruijff werd door hem gefotografeerd, en The Beatles, The Rolling Stones, David Bowie, Elton John, Marlene Dietrich, Ava Gardner, Elizabeth Taylor, Ursula Andress, Liza Minnelli, Roger Moore, Sean Connery, Frank Sinatra, Audrey Hepburn, Brigitte Bardot en Faye Dunaway, met wie hij enkele jaren getrouwd was.
De Britse fotograaf Terry O’Neill (1938-2019) was een echte pionier op het gebied van celebrityfotografie, iets waar hij nietsvermoedend in 1958 in Londen mee begon – toen de relatie tussen fotograaf en onderwerp nog berustte op vriendschap en vertrouwen. Die gemoedelijkheid is op veel foto’s te zien. Vandaag de dag is het vrijwel onmogelijk om door het cordon van impresariaten en zaakwaarnemers van de rich and famous heen te dringen. Een van de laatste sterren die O’Neill voor zijn dood fotografeerde, was Amy Winehouse.
BEELDENDE KUNST | Het is nu niet direct naast de deur, maar het zou (hypothetisch gezien) bijna de moeite waard zijn de overtocht naar Boston te maken om het werk van de unieke Amerikaanse kunstenaar Cy Twombly (1928-2011) te zien.
Samen met schilders Jasper Johns en Robert Rauschenberg maakte Twombly deel uit van de rebelse naoorlogse voorhoede, met hun zwart-witte schilderijen in de abstract-expressionistische stijl van Willem de Kooning en Jackson Pollock.
Maar Twombly hield enorm van tradities, en in plaats van aan popart laafde hij zich aan de oude Grieken en Egyptenaren. Zijn krabbels lijken op inscripties in steen en zijn weerbarstige schilderijen concurreren qua sensualiteit met de mythische meesters uit de collectie van het Museum of Fine Arts.
Making Past Present: Cy Twombly, Museum of Fine Arts, Boston, t/m 7/5
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Nu al de beste serie van 2023?
Fenomenaal acteerwerk in een verwoeste wereld
SERIE | ‘Eindelijk hebben we een waarlijk fantastische bewerking van een videospel,’ zegt Korey Coleman van Double Toasted over de film The Last of Us, die is gebaseerd op de gelijknamige videogame. De centrale vraag hierin luidt: wat als het geen griepachtig virus was dat het bestaan van de mensheid bedreigde, maar een parasitaire schimmel die profiteerde van stijgende temperaturen om te evolueren en van gastheer te veranderen, van mier naar mens? Het is de zoveelste apocalyptische hypothese in een televisielandschap dat, ‘om welbekende redenen, barst van de eindewereldscenario’s’, aldus The Guardian.
Het is een hele prestatie om zoveel gevoel erin te leggen zonder dat het sentimenteel wordt
Volgens de Britse krant maken de makers Craig Mazin en bedenker van het spel Neil Druckmann alle verwachtingen waar; recensent Rebecca Nicholson roept de serie nu al uit tot beste van 2023. ‘Ellie [Bella Ramsey, die ook in Game of Thrones speelt] is fenomenaal. Ze is grappig, levendig (…) en extreem geloofwaardig als ongemakkelijke tiener. Haar acteerwerk is zo authentiek en geloofwaardig dat je vergeet dat ze acteert. Het is buitengewoon ontroerend om de relatie tussen de twee personages [haar en de andere hoofdrolspeler, gespeeld door Pedro Pascal] te zien groeien en verdiepen. Het is een hele prestatie om zoveel gevoel erin te leggen zonder dat het sentimenteel wordt.’
Marc Burrows van New Statesman vindt de serie ondanks de hoeveelheid producties met hetzelfde thema onderscheidend vanwege wat hij typeert als menselijkheid. ‘Dit is niet de gebruikelijke postzombieuitbraak waarin iedereen voor zichzelf gaat. Dit is een verwoeste wereld, maar wel een herkenbare: in de nasleep van een ramp keert de mensheid zich tegen zichzelf.’ Ook andere recensenten, zoals Financial Times, prijzen de ‘mix tussen terror en menselijkheid’.
Kritiek op de serie klinkt er nauwelijks. Globe and Mail noemt hem te weinig vernieuwend, Slant Magazine spreekt van een slap aftreksel van het spel. Voor de overige critici lijkt het vooral spannend of 2023 nog iets beters te bieden heeft.
The Last of Us is te zien op HBO.
Door Laura Weeda
Broederstrijd als metafoor voor wereldwijde escalatie
Ruzie op een Iers eiland
SPEELFILM | De Britse regisseur Martin McDonagh kreeg in 2017 grote bekendheid met Three billboards outside Ebbing, Missouri die Frances McDormand (hoofdrol) en Sam Rockwell (bijrol) een Oscar opleverde. Zijn nieuwe film The Banshees of Inisherin speelt zich af in 1923, op een eiland voor de Ierse kust. Daar keren twee gezworen kameraden elkaar de rug toe. Zomaar, uit het niets. De een, Pádraic (Colin Farrell), zoekt nog wel toenadering, maar de ander, Colm (Brendon Gleeson), dreigt bij elke verzoeningspoging een vinger af te hakken. Geen geringe ingreep voor een violist.
Kyle Smith van The Wall Street Journalmerkte meteen dat McDonagh het verhaal oorspronkelijk als toneelstuk schreef: ‘De film is gedisciplineerd opgezet, onberispelijk uitgewerkt en loopt over van de spanning.’ Smith vergelijkt het gegeven met Ierland dat al een eeuw wordt verscheurd door conflicten, maar net zo goed met de Brexit of opkomend populisme. ‘Deze film werkt als lachspiegel waarin we in de verwrongen beelden gemakkelijk onszelf herkennen. Er valt genoeg te lachen maar deze komedie heeft maar één kleur: zwart.’
Durft iemand het woord meesterwerk in de mond te nemen? Ik wel
Elmar Krekeler van Die Welt beschouwt de hoofdpersonages als ‘twee botsende herten in de bronsttijd.’ En dan is het maar een kleine stap om in die broederstrijd de ‘perfecte weerspiegeling van de wereldwijde politieke escalatie in Oost-Europa te zien.’
‘Hartverscheurend, donker en zonder opsmuk, schrijft Clarisse Loughrey in The Independent. Maar bij de film denkt ze niet meteen aan grootschaliger conflicten: ‘McDonagh benadrukt de existentiële last van het eilandbestaan. Draait het om geluk of zingeving?’
In The New Yorker noemt Anthony Lane het een ‘duistere film waarin naderend onheil een vast patroon wordt.’ Het valt Lane op dat geregeld het geluid van vuurgevechten in de burgeroorlog op het vasteland overwaait. ‘De verwarring die daardoor op het eiland ontstaat is geloofwaardig. Minder overtuigend zijn McDonaghs pogingen om persoonlijke vijandelijkheden als parabel voor het landelijke conflict op te voeren.’
Volgens Eric Neuhoff van Le Figarokent Banshees of Inisherin geen equivalent in de hedendaagse cinema: ‘Omdat zo’n bizar verhaal eenvoudig niet bestaat. Op de kaart zul je vergeefs zoeken naar het plaatsje Inisherin. Toch zal de film voortaan onze dromen en herinneringen beheersen en slapeloosheid veroorzaken. Durft iemand het woord meesterwerk in de mond te nemen? Ik wel.’
The Banshees of Inisherin van regisseur Martin McDonagh draait vanaf 27 januari in de bioscoop
Door Diederik Samwel
De zon die zichzelf ontrafelt
Ontroerend werk dat tot nadenken stemt
KUNST | Sunshine State, het nieuwste werk van de Oscarwinnende filmmaker en Turner Prize-winnende kunstenaar Steve McQueen, is een videoproject bestaande uit twee schermen naast elkaar. Op de een is een brandende zon te zien die zich ontrafelt, daarnaast verschijnen beelden uit het muzikale drama The Jazz Singer (1927), met de beroemde zanger Al Jolson in de hoofdrol. Deze film staat bekend als de eerste ‘talkie’ in de filmgeschiedenis, wat wil zeggen dat er ook geluid aan was gekoppeld.
‘Het is grappig hoe kunstwerken tot stand komen’, zegt de kunstenaar er zelf over tegen Wallpaper. ‘Twintig jaar geleden bedacht ik die film te willen gebruiken, en kreeg ik het idee dat Jolson zichzelf zou uitwissen terwijl hij make-up aanbracht.’ Dat beeld moest refereren aan het uitwissen van een mythe… zoals de zon.
Met zijn radicale kijk op de mensheid en oog voor haar drama’s en kwetsbaarheid, vestigt McQueen aandacht op belangrijke vragen over urgente kwesties, meent Sugar and Cream. De architectuursite noemt zijn werk ontroerend en tot nadenken stemmend en omschrijft het videoproject uit 2019 als een meeslepende ervaring en een van de belangrijkste werken in McQueens carrière.
Sunshine State is van 26/01/2023 tot 12/02/2023 te zien in Boijmans van Beuningen, Rotterdam.
Door Laura Weeda
Onderschatte poppionier
Reis door muzikale verleden zonder nostalgie
POPMUZIEK | De verschijning van zijn 17de soloalbum Mercy vormt voor Neil McCormick aanleiding om in The Telegraph de carrière van John Cale in perspectief te plaatsen. De recensent vindt dat de bijna 81-jarige muzikant uit Wales steevast wordt onderschat: ‘Er wordt meer over hem geschreven dan naar hem geluisterd. Ten onrechte staat hij in de schaduw van Lou Reed zodra hun voormalige band The Velvet Underground ter sprake komt. Terwijl hij een ware muziekpionier is die minimalisme, dissonanten, ambient en elektro een plek binnen de rockmuziek heeft bezorgd.’
McCormick wijst op Cales rijke oeuvre, grootheden als David Bowie, Patti Smith en Brian Eno met wie hij samenwerkte en de vele filmscores die hij maakte. Over Mercy is hij lovend: ‘Geen gemakkelijke muziek maar de songs zijn desondanks inspirerend. Cale weigert te zwelgen in nostalgie en blijft dapper zijn eigen pad volgen.’
Mede door zijn lage, sonore stem schemert er als vanouds iets duisters en griezeligs doorheen
Siobhán Kane ontdekt op het nieuwe album tal van verwijzingen naar Cales muzikale verleden, schrijft ze in The Irish Times: ‘Van synthesizers en een eerbetoon aan Bowie tot industriële dancehall trip-hop en melodramatische zang. Mede door zijn lage, sonore stem schemert er als vanouds iets duisters en griezeligs doorheen.’
Collega Kitty Empire van The Guardian is minder enthousiast over Mercy. Ze hoort duidelijk dat Cale nog altijd is geobsedeerd door ‘vervreemdende geluidseffecten’ maar vindt dat hij is blijven steken in de avant-garde van de vorige eeuw: ‘Het aantal muzikanten en het vele jonge talent dat heeft meegewerkt is indrukwekkend, maar deze plaat schreeuwt om een strakke producer.’
Daar denkt Karl Bruckmaier van de Frankfurter Allgemeinebepaald anders over: ‘Cale heeft met een extreem uitgebreide artiestenschare een homogene muur van geluid opgetrokken waarin muziek en taal elkaar versterken.’ De strekking van de songteksten over klimaatverandering en smeltende poolkappen mag volgens Bruckmaier ‘dystopisch’ overkomen maar met Mercy is de wereld toch een beetje mooier geworden.’
Mercy van John Cale verscheen op 20 januari bij het Engelse Domino-label
Het Princessehof in Leeuwarden eert Maurits Cornelis Escher met een vernieuwde tentoonstelling over het leven en werk van de wereldberoemde graficus.
Met de onlangs vernieuwde tentoonstelling Thuis bij M.C. Escher eert het Princessehof in Leeuwarden een van zijn beroemdste bewoners: de graficus Maurits Cornelis Escher (1898-1972). Er zijn jeugdfoto’s, voorwerpen zijn uitgestald in vitrines en er is een documentaire te zien waarin de invloed van keramiek op het kunstenaarschap van Escher wordt verduidelijkt.
Speciaal voor de presentatie maakte straatkunstenaar Leon Keer een grote muurschildering in de kelder van het Princessehof
Speciaal voor de presentatie maakte straatkunstenaar Leon Keer een grote muurschildering in de kelder van het Princessehof. Hij liet zich daarbij inspireren door Eschers werk Hol en Bol. Met zijn driedimensionale vertaling van het werk zorgt Keer voor optische illusies in de gewelfde kelderruimte van Eschers geboortehuis. Daarin gebruikte hij Eschers elementen om te laten zien dat je in een ruimte een holle variant en een bolle variant kan zien. Het ligt er maar aan welk (vogel)perspectief je neemt. In de kelder zijn, volgens Keer, vier speciale punten te vinden vanwaar alles het beste te zien is omdat alle lijnen er samen komen.
Thuis bij M.C. Escher Princessehof, Leeuwarden. Vaste tentoonstelling
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
MAXXI toont multitalent
BEELDENDE KUNST | Dat Bob Dylan een multitalent is, is alom bekend, maar de kunstwereld besteedt pas de afgelopen twee decennia serieus aandacht aan zijn beeldende kunst. Museum MAXXI in Rome toont schilderijen die hij maakte tijdens reizen.
MAXXI, Rome, t/m 30 april
Textielwezens Abakanowicz leiden eigen leven
BEELDHOUWKUNST | Kunstenaars die de mogelijkheden van textiel onderzochten, liepen het gevaar in de handwerkachtige hoek geplaatst te worden. Totdat de Poolse kunstenaar Magdalena Abakanowicz (1930-2017) haar enorme, voluptueuze, seksuele, expressieve kleden exposeerde. Groot, schokkend en het tegen- overgestelde van benauwend.
Every Tangle of Thread and Rope schetst Abakanowicz’ ontwikkeling als textielkunstenaar vanaf het midden van de jaren vijftig tot het einde van de eeuw. Ze begint met wandtapijten maar breidt al snel uit naar beeldhouwkunst, mét textiel.
Haar grote wollen ‘textielwezens’ gaan een tastbaar eigen leven leiden
Geboren in een aristocratische familie, bracht Abakanowicz haar jeugd door in de bossen rond het landgoed van haar familie. Ze werd als jong meisje geconfronteerd met de gruwelen van oorlog; op 12-jarige leeftijd zag ze hoe de arm van haar moeder door geweervuur werd afgerukt. Een herinnering die zij verwerkte in de ingetogen gebalde vuist van sisal in 1975.
Haar grote wollen ‘textielwezens’, waarin soms fleece, paardenhaar, katoen en kunstzijde worden verwerkt, gaan een tastbaar eigen leven leiden.
In het oog springen de steeds openlijkere verbeeldingen van het vrouwenlichaam, van schaamlippen tot fantasieborsten en zwangere buiken. De materialen geven Abakanowicz grote flexibiliteit en roepen associaties op met de vervrouwelijkte arbeid van naaien en weven.
Every Tangle of Thread and Rope Tate Modern, Londen, tot 21 Mei 2023.
Femme fatale
TENTOONSTELLING | Uiteenlopende kunstenaars, van Dante Gabriel Rossetti tot Nan Goldin, worden in de Hamburger Kunsthalle samengebracht om de oorsprong van het stereotype ‘femme fatale’ opnieuw te onderzoeken en nieuwe invalshoeken te vinden.
Femme Fatale: Gaze, Power, Gender, T/m 10 april 2023.
Terug naar de blues
MUZIEK | Lucinda Williams is nog altijd een van de leidende artiesten in de country- rock- en folkwereld. Met haar veertiende album Good Souls Better Angels gaat ze terug naar haar basis: de blues; ze schreef en produceerde het met haar partner en manager Tom Overby.
Paradiso, 19 januari
Eschers open huis
GRAFIEK | Met de onlangs vernieuwde tentoonstelling Thuis bij M.C. Escher eert het Princessehof in Leeuwarden een van zijn beroemdste bewoners: de graficus Maurits Cornelis Escher (1898-1972). Er zijn jeugdfoto’s, voorwerpen zijn uitgestald in vitrines en er is een documentaire te zien waarin de invloed van keramiek op het kunstenaarschap van Escher wordt verduidelijkt.
Speciaal voor de presentatie maakte straatkunstenaar Leon Keer een grote muurschildering in de kelder van het Princessehof
Speciaal voor de presentatie maakte straatkunstenaar Leon Keer een grote muurschildering in de kelder van het Princessehof. Hij liet zich daarbij inspireren door Eschers werk Hol en Bol. Met zijn driedimensionale vertaling van het werk zorgt Keer voor optische illusies in de gewelfde kelderruimte van Eschers geboortehuis. Daarin gebruikte hij Eschers elementen om te laten zien dat je in een ruimte een holle variant en een bolle variant kan zien. Het ligt er maar aan welk(vogel)perspectief je neemt. In de kelder zijn, volgens Keer, vier speciale punten te vinden vanwaar alles het beste te zien is omdat alle lijnen er samen komen.
Thuis bij M.C. Escher Princessehof, Leeuwarden. Vaste tentoonstelling
McQueen in het depot
VIDEO | De Britse kunstenaar en cineast Steve McQueen maakte in opdracht van het International Film Festival Rotterdam in samenwerking met Depot Boijmans Van Beuningen Sunshine State. Het meest recente werk van de met Oscar en Turner Prize-gelauwerde McQueen is de eerste tentoonstelling die in het depot zal worden gehouden sinds de opening in 2021. De wereldpremière kon destijds niet doorgaan vanwege de lockdowns.
Het multichannel-videoproject bestaat uit twee schermen die naast elkaar zijn geplaatst. McQueen, die bekendstaat om zijn eigen beeldtaal, laat een brandende zon verschijnen die zich ontrafelt, terwijl daarnaast beelden langskomen en geanalyseerd worden uit het muzikale drama The Jazz Singer (1927), met de zanger Al Jolson in de hoofdrol.
Sunshine State Boijmans: 26 januari t/m 12 februari 2023
De discussie over excuses voor het slavernijverledenwoedt momenteel hevig. Om die geschiedenis te begrijpen en te zien hoe ons verleden is verbonden met dit bloedige hoofdstuk, heeft kunstenaar Mahama grafzerken in de Oude Kerk met elkaar verbonden. Daartussen staan beelden, die geïnspireerd zijn op de hoogtijdagen van de slavenhandel.
Speciaal voor de Oude Kerk in Amsterdam maakte de Ghanese kunstenaar Ibrahim Mahama (1987) een ruimte vullende installatie geïnspireerd op de vloer met tweeduizend grafzerken. Mahama riep hulp in om de stenen met houtskool over te trekken.
Volgens Mahama zijn de grafstenen in de Oude Kerk onderdeel van ons geheugen en vertellen ze ons iets over onze geschiedenis. Hij verbindt familiegeschiedenissen met hun rol in bijvoorbeeld de slavenhandel en de goudhandel. Een zeer actuele tentoonstelling.
Alles wat God verboden heeft, vind je momenteel in Londen, waar de Chinese multimediakunstenaar LuYang zich heeft uitgeleefd in een oude kerk en bezoekers een spectaculaire mix van religie, psychologie en technologie biedt.
De voormalige doopsgezinde kerk aan Prince of Wales Road in Londen is omgetoverd tot een interactieve speelhal. En daar gebeurt nou net alles wat God verboden heeft: een loopje met de werkelijkheid nemen bijvoorbeeld, zoals de Chinese multimediakunstenaar LuYang doet. In de nieuwe werelden die LuYang met zijn digitale technologie creëert op talloze kleurrijke schermen, heeft niets een vaste vorm. NetiNeti heet de tentoonstelling dan ook, die nu te zien is in de Zabludowicz Collection in Londen: ‘noch dit, noch dat’ in het Sanskriet. Maar wel alles dat er tussen ligt.
Volgens de verantwoording bij NetiNeti staat ‘DOKU’, een avatar van de kunstenaar zelf, centraal in de grote hal en komen de zes versies van DOKU overeen met de zes paden van de boeddhistische reïncarnatie: Hel, Hemel, Hongerige Geest, Dier, Asura en Mens. De mix van religie, filosofie, neurowetenschappen, psychologie en moderne technologie die dat oplevert, is wellicht een knipoog van de kunstenaar naar de ooit goddelijke grond waarop de expositie is ingericht.
De bezoekers worden, voordat het psychedelische avontuur begint, gewaarschuwd
De bezoekers worden, voordat het psychedelische avontuur begint, gewaarschuwd: niet alleen voor de desoriënterende en de voor sommigen verontrustende beelden, maar ook voor de felle kleuren, de knipperende lichten en de harde geluiden die hun te wachten staan.
Allemaal redenen om de niet zo doopsgezinde kerk – stel, u bent in de buurt – binnen te treden en het helse en hemelse spektakel te ondergaan.
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Installatie in de Oude Kerk
TENTOONSTELLING | Speciaal voor de Oude Kerk in Amsterdam maakte de Ghanese kunstenaar Ibrahim Mahama (1987) een ruimte vullende installatie geïnspireerd op de vloer met tweeduizend grafzerken. Mahama riep hulp in om de stenen met houtskool over te trekken.
Tot 13/01/23
Hels en hemels spektakel
MULTIMEDIA | De voormalige doopsgezinde kerk aan Prince of Wales Road in Londen is omgetoverd tot een interactieve speelhal. En daar gebeurt nou net alles wat God verboden heeft: een loopje met de werkelijkheid nemen bijvoorbeeld, zoals de Chinese multimediakunstenaar LuYang doet. In de nieuwe werelden die LuYang met zijn digitale technologie creëert op talloze kleurrijke schermen, heeft niets een vaste vorm. NetiNeti heet de tentoonstelling dan ook, die nu te zien is in de Zabludowicz Collection in Londen: ‘noch dit, noch dat’ in het Sanskriet. Maar wel alles dat er tussen ligt.
Volgens de verantwoording bij NetiNeti staat ‘DOKU’, een avatar van de kunstenaar zelf, centraal in de grote hal en komen de zes versies van DOKU overeen met de zes paden van de boeddhistische reïncarnatie: Hel, Hemel, Hongerige Geest, Dier, Asura en Mens. De mix van religie, filosofie, neurowetenschappen, psychologie en moderne technologie die dat oplevert, is wellicht een knipoog van de kunstenaar naar de ooit goddelijke grond waarop de expositie is ingericht.
De bezoekers worden, voordat het psychedelische avontuur begint, gewaarschuwd
De bezoekers worden, voordat het psychedelische avontuur begint, gewaarschuwd: niet alleen voor de desoriënterende en de voor sommigen verontrustende beelden, maar ook voor de felle kleuren, de knipperende lichten en de harde geluiden die hun te wachten staan.
Allemaal redenen om de niet zo doopsgezinde kerk – stel, u bent in de buurt – binnen te treden en het helse en hemelse spektakel te ondergaan.
KUNST | De overzichtstentoonstelling In the Eye of the Storm in Museo Thyssen-Bornemisza in Madrid, met Oekraïense modernistische meesterwerken uit de periode 1900-1930 van instortende keizerrijken, wordt geopend door de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zelf.
Tot 30/06/23
Fosso’s vele gedaantes
FOTOGRAFIE | Het beviel de Frans-Kameroense fotograaf Samuel Fosso (1962, Kumba, Kame- roen) niet toen hij als tien-jarige op de foto werd gezet. Dat kan ik beter, moet hij gedacht hebben. Op zijn twaalfde begon hij als assistent in een fotostudio in Bangui (Centraal-Afrikaanse Republiek) en op zijn dertiende opende hij er zelf een. Inmiddels is Fosso vijftig jaar en honderden zelfportretten verder: meestal verkleed als staatsman, onafhankelijkheidsstrijder, sportheld of als de eerste zwarte paus.
In de traditie van de Malinese fotograaf Malick Sidibé speelt Fosso ingenieus met kostuums en attributen, en ironiseert hij de westerse blik op Afrikaanse leiders. Of hij spreekt zich met zijn beelden anderszins politiek uit over racisme, kolonialisme en de invloed van China in Afrika.
Samuel Fosso, Huis Marseille, Amsterdam, Van 10/12 tot 12/03/2023
Logically Yours
MUZIEK | De Engelse band Essential Logic komt, 43 jaar na hun debuut bij Rough Trade, met een nieuw album, Logically Yours. Distributeur Cargo raadde frontvrouw uit het bedwelmende post-punk rauwe tijdperk Lora Logic aan een eigen label te beginnen om een boxset op uit te brengen, en zo geschiedde.
Kunstenaarsvrienden
SCHILDERKUNST | Een beroemde foto van fotograaf John Deakin uit 1963 van de vier schilders in het Londense Soho om 11 uur ’s ochtends in Wheeler’s restaurant vormde de inspiratiebron voor de tentoonstelling. Liever zitten we echt aan tafel met Lucian Freud, Francis Bacon, Frank Auerbach, Michael Andrews, en ook Timothy Behrens, maar de klok kan helaas niet worden teruggedraaid. Gelukkig maakt hun fenomenale werk dat gemis makkelijk goed. Behalve verbanden tussen hun respectievelijke praktijken, hangen er ook enkele portretten die de kunstenaars van elkaar maakten.
Lucian Freud staat – in zijn honderdste geboortejaar – centraal in de tentoonstelling, met meer dan veertig schilderijen uit particuliere en openbare collecties. Hij verzamelde destijds het werk van zijn goede vriend Francis Bacon en anderen uit de groep. Bij zijn dood bezat hij zestien schilderijen van Auerbach en een klein olieverfdoek van Andrews.
Friends and Relations: Lucian Freud, Francis Bacon, Frank Auerbach, Michael Andrews, Gagosian, Londen, tot 28/01/23
360 selecteert een aantal toonaangevende internationale concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities.
Het recht op mysterie
BEELDENDE KUNST |‘Je probeert wanhopig mijn werk te intellectualiseren,’ zegt Leonora Carrington op haar 94ste tegen haar nicht die toevallig ontdekte familielid te zijn van de beroemde kunstenares, ‘and you are waisting your time.’
In het Deense Museum Arken is een retrospectief te zien van het letterlijk fantastische werk van de van oorsprong Britse Leonora Carrington, die op jonge leeftijd haar Anglo-Ierse milieu verruilde voor de armen van de surrealistische kunst, en die van Max Ernst. Ze woonde eerst in Parijs, maar vertrok noodgedwongen naar Madrid toen de oorlog uitbrak en Ernst werd geïnterneerd. Uiteindelijk kwam ze dankzij zakenman Renato Leduc in Mexico terecht, waar ze de rest van haar leven doorbracht. Haar vader, een textielfabrikant uit Lancashire die haar als twintiger liet opnemen in een psychiatrische inrichting, zag ze nooit meer terug. ‘Ik was veel banger voor mijn vader dan voor Hitler,’ beweerde ze. Door shocktherapie met cardiazol-injecties kreeg Leonora angstaanjagende visioenen die haar innerlijke visuele wereld mede gevormd hebben.
De meest extravagante wezens komen voorbij in haar werk. Vaak is het onderscheid tussen mens en dier of tussen dier en machine ver te zoeken, maar haar kundige hand trekt de belangstellende moeiteloos het oneindig diepe doek in. Vrouwen – voor wie ze haar talent activistisch inzette in Mexico – moesten niet alleen hun burgerrechten claimen, maar ook hun recht op mysterie en verwantschap met de natuur.
Leonora Carrington, Museum Arken, Denemarken, te zien tot 15/01/23
Verhalen vol verlangen
STORYTELLING | Van 3 tot en met 6 november vindt het Amsterdam Storytelling Festival plaats in Podium Mozaïek. Acteurs en verhalenvertellers van over de hele wereld komen samen om hun verhalen met de wereld te delen. Het thema dit jaar is: verlangen. Met voorstellingen, talks en workshops.
Van 3 tot 6 november in Amsterdam
Verstilde tijd
BEELDENDE KUNST | Het stilleven schijnt een ondergeschoven kind te zijn in de beeldende kunst, en het Louvre wil daar verandering in brengen. Want ‘dingen’ afbeelden gaat terug naar de prehistorie, toen hun aanwezigheid en betekenis zo serieus werd genomen dat ze vereeuwigd dienden te worden. Vaak laten stillevens de vergankelijkheid van schoonheid zien, misschien is dat wel de reden dat er weinig aandacht voor het genre is. Alles kan kapotgaan, verleppen of verdorren, dus wij ook. Die boodschap zit altijd impliciet in stillevens met bloemen of voedsel, waarvan er in de zeventiende eeuw veel gemaakt zijn. Ze zien er likkebaardend lekker uit, maar ook de tijdelijkheid van vorm en inhoud zit in de opengewrikte oesters vervat.
Things. A History of Still Life, Louvre, Parijs, te zien van 2/10/22 tot 23/01/23
Schneemann Compleet
PERFORMANCE | De in 2019 overleden Amerikaanse performancekunstenaar Carolee Schneemann was een pionier in de zogenaamde ‘body art’. Ze heeft nu een groot retrospectief in het Britse Barbican Centre. Terecht, want zoals wel meer vrouwelijke kunstenaars die destijds in de schaduw van hun mannelijke evenknieën bleven, verdient deze radicale feministische icoon een gelijkwaardige positie in de hall of fame.
De tentoonstelling toont vroege schilderijen, experimentele sculpturale werken en uiteraard haar performancewerk waarin Schneemann haar eigen, meestal naakte lichaam gebruikte. In Meat Joy (1974) kronkelt zij samen met acht performers door de verf, spelend met rauwe vis, vlees en gevogelte. In Interior Scroll (1975) leest ze een tekst voor van een strook papier die ze langzaam uit haar vagina trekt. Internationale erkenning kwam pas laat, in 1996 in het New Museum of Contemporary Art in New York. In 2017 won ze op de Biënnale van Venetië een Gouden Leeuw voor haar hele oeuvre.
Carolee Schneemann, Body Politics, Barbican Centre, Londen, te zien tot 8/01/23
Wonderful Things
TENTOONSTELLING | In de Kunsthal zijn 150 werken te zien van fashionfotograaf Tim Walker (1970), geïnspireerd op de collectie van het Londense Victoria and Albert Museum. Sprookjesachtige taferelen met Tilda Swinton, Grace Jones en Grayson Perry.
Te zien tot 29/01/2023
We, Thomas Houseago
TENTOONSTELLING | In het Finse Tampere heeft de Britse kunstenaar Thomas Houseago Brad Pitt en Nick Cave uitgenodigd hun werk naast dat van hem te laten zien. Het is voor het eerst dat Pitt en Cave hun sculpturen tonen, werken die zijn ontstaan in dialoog met Houseago.
Sara Hildén Art Museum, Finland, te zien tot 15/01/23
360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
Weer een nieuwe Picasso
Volop verzameld ondanks inflatierisico
BEELDENDE KUNST | Hij is niet de eerste die ‘een kleine Picasso’ wordt genoemd, zoals The Times de elfjarige Andrés Valencia omschrijft. Zo ging onder andere Mikail Akar hem voor (zie 360 # 173), wiens werken al op zijn zevende voor duizenden euro’s werden verkocht. Andere voorbeelden zijn Lola June, Alexandra Nechita en Marla Olmstead (mogelijk bijgestaan door haar vader), die respectievelijk op hun tweede, twaalfde en vierde al kunst aan de man brachten. ‘Minderjarige kunstenaars zijn zeldzaam, maar ze bestaan,’ concludeert The New York Times. Valencia zit inmiddels op bedragen van vijf nullen.
Volgens het New Yorkse dagblad heeft Valencia zijn vroege succes vooral te danken aan de mensen om hem heen en aan de zelfgenoegzaamheid van de kunstwereld, hoewel de tienjarige zelf ook een uitstekend zakenman bleek te zijn; bij een vaste koper verhoogde hij zijn prijs in één keer van 100 tot 5000 dollar. Met succes.
Het resultaat, The Commander, is volgens het Amerikaanse zakentijdschrift ‘een moderne Guernica’
Inmiddels wordt zijn werk volop verzameld, ook al waarschuwen galeriehouders, citeert Art Daily, dat ‘kunstenaars ontwikkelingen doormaken, en tienjarige kunstenaars al helemaal’; de waarde zou kunnen veranderen.
Valencia lijkt zelf goed na te denken over wat hij doet, en waarom. ‘Ik denk dat kunst is bedoeld om verhalen te vertellen,’ zei hij tegen Forbes. Zo liet hij zich onlangs inspireren tot ‘het verhaal van het Oekraïense volk en wat Rusland hen aandoet. (…) een verhaal dat niet vergeten mag worden.’ Het resultaat, The Commander, is volgens het Amerikaanse zakentijdschrift ‘een moderne Guernica’.
Door Laura Weeda
Intieme jongensvriendschap krijgt abrupt einde
Overrompelend debuut van jong acteertalent
FILM | Wie onder de indruk was van Girl, de eerste, lovend besproken speelfilm van de Waalse regisseur Lukas Dhont (31), zal op zijn minst nieuwsgierig zijn naar zijn tweede: Close. In Dhonts debuutfilm draait het om een jonge jongen die graag ballerina wil worden en met zijn mannelijkheid overhoop ligt; nu maakte hij opnieuw een coming of age-film. Ditmaal over de innige vriendschap tussen twee dertienjarige jongens die onder druk komt te staan wanneer daar op school vragen over worden gesteld. Zijn ze een stel, hebben de twee een homoseksuele relatie?
Peter Debruge begint zijn recensie in Variety met een vetgedrukte spoiler alert. Maar nog vóór hij iets prijsgeeft over het verloop van de film maakt hij duidelijk dat de dramatische wending wat hem betreft wel wat minder had gemogen: ‘De pure, onschuldige vriendschap tussen twee jonge mensen van dezelfde sekse is nooit eerder zo prachtig verfilmd. Maar wat daarna gebeurt komt des te ongeloofwaardiger over.’ Desondanks is Debruge ervan overtuigd dat Dhont een meesterwerk in zich heeft: ‘Hij moet zijn onvolwassenheid alleen nog overwinnen.’
‘Deze jongen heeft een presence in huis als een rechtse directe’
Ook voor collega David Ehrlich komt het drama in Close ‘uit de lucht vallen’, schrijft hij voor IndieWire. ‘Daarmee brengt de regisseur dit portret van een vriendschap tussen twee jongens in een heteronormatieve wereld, ineens in een veel breder verband van verlies en rouw.’
Volgens Olivier de Bruyn vanLes Echos ‘bewijst Dhont opnieuw zijn talent door ‘zorgvuldig de valstrikken van psychologiseren en pathetiek te om-zeilen, economisch met dialogen om te springen en zijn strakke compositie’. Daar staat tegenover dat hij ‘soms te expliciete beelden gebruikt en het te vaak zoekt in symboliek’.
In Paris Match vindt Fabrice Leclerc dat de maker ondanks de ‘tedere en zinnelijke regie overmatig inzet op vioolmuziek en pathos’. Maar wat hem bovenal zal bijblijven van Close is de jonge acteur Eden Dambrine: ‘A star is born! En daar gaan we nog veel plezier aan beleven de komende jaren.’
Leslie Felperin toont zich in The Hollywood Reporter al even lyrisch over Dambrine als vertolker van Leo, een van de twee hoofdrolspelers: ‘Deze jongen heeft een presence in huis als een rechtse directe. Dat bewijst natuurlijk ook hoe goed Dhont jonge acteurs kan regisseren.’
Door Diederik Samwel
Close van Lukas Dhont is vanaf 3 november te zien in de bioscoop
Inspiratie uit een Sterrenstelsel hier ver vandaan
Een teruggreep naar futuristische klanken
MUZIEK | In A New Hope (1977), de eerste film in de Star Wars-saga, stopt de jonge Luke Skywalker, gespeeld door Mark Hamill, in Chalmun’s Cantina, een bar op de planeet Tatooine die dient als schuilplaats voor smokkelaars en premiejagers. De grimmige sfeer wordt er opgefleurd door de jazznoten van Modal Nodes, een formatie bestaande uit wezens met gitzwarte ogen en uitstekende schedels, die eruitzien als gigantische kreeften.
Dat de muziek zoals bedoeld toekomstbestendig was, blijkt wel uit het feit dat deze tegenwoordig verschillende muzikanten inspireert; The Guardian noemt Coldplay en Animal Collective, en ook Björk, die zelf vaak niet alleen als geniaal maar ook als buitenaards wordt getypeerd, zou met haar net uitgebrachte album Fossora iets hebben willen maken dat even ‘jazzy en futuristisch’ was als dat van de Cantinaband, aldus musicus Atli Finnsson, die eraan meewerkte.
Finnsson is nog geen dertig en ontdekte Modal Nodes toen hij met Lego Star Wars speelde. Het doel van Björks band, licht hij toe, is ‘om muziek te maken voor een andere plek. Ons een plek voor te stellen waar muziek als die van ons zou klinken. En daarvoor is Star Wars een goed uitgangspunt’, citeert de site MusicTech. Coldplay-zanger Chris Martin vroeg zich bij het opnieuw bekijken van de Cantinascène af ‘hoe musici in de rest van het universum zouden klinken’, schrijft het Zweedse Aftonbladet, een vraag die de basis vormde van zijn album Music of the Spheres (2021).
Door Laura Weeda
De tragische ondergang van moeras en veengrond
Creatieve non-fictie als uitlaatklep voor oprechte woede
LITERATUUR | Pulitzerprijswinnaar Annie Proulx, 87 inmiddels, is vooral bekend van haar romans Scheepsberichten en Brokeback Mountain. Met Fen, Bog & Swamp publiceert ze ditmaal een lang essay over het belang van veen-, zwamp- en moerasgebieden voor natuur en klimaat. NPR-redacteur Julie Depenbrock omschrijft het als ‘een liefdesbrief aan ecosystemen die in rap tempo verdwijnen: de Amerikaanse wetlands.’
Romanschrijvers die zich verdiepen in ecologische thema’s vormen een ‘onweerstaanbaar subgenre’
In ScienceNews stelt Anna Gibbs dat Proulx met verve de uitdaging aangaat om moerassen en veenlanden te zien als natuur om van te houden. ‘Niet langer als onaangenaam waterland waar alleen een wezen als Shrek zich thuisvoelt.’ Ook Luanne Wilkes is diep onder de indruk van Proulx’ nieuwste werk, schrijft ze op de Britse natuursite NHBS. Niet alleen omdat ze de natuur en de mensen die ervandaan komen zo fraai beschrijft, maar ook door het taalgebruik: ‘Verliezen we deze natuurlijke habitat, dan gaat een hele waslijst aan zelfstandig en bijvoeglijk naamwoorden verloren.’
Romanschrijvers die zich verdiepen in ecologische thema’s vormen een ‘onweerstaanbaar subgenre’, vindt Rohan Silva in The Guardian. Omdat journalisten objectief horen te blijven, zijn ze bijna nooit in staat om de échte betekenis van de ondergang van de natuur duidelijk te maken. ‘Daar zijn romanciers voor nodig, die het subjectieve in hun non-fictie laten doorsijpelen.’ Silva vindt dat Proulx er glansrijk in slaagt om de bedreiging van moeras- en zwampgebieden over te brengen: ‘In magnifiek proza maakt ze levensechte personages van een poel of een stuk veengrond. Zoals ze ook in Scheepsberichten de zee tot leven wist te wekken.’
De Duitse superster-kunstenaar Anne Imhof krijgt dit najaar de volledige vrijheid om de 1100 vierkante meter grote kelderzaal van het Stedelijk Museum in te richten.
Dezelfde carte blanche gaf het Parijse Palais de Tokyo haar, waar ze de ruimtes vulde met performance, opera, film, schilderijen, tekeningen en muziek, van haarzelf en van bewonderde kunstenaars. Anne Imhof wordt gezien als dé artistieke stem van een nieuwe generatie.
Voor het Stedelijk trekt de Duitse kunstenaar eveneens alle registers open. Dat, samen met een speciaal voor deze gelegenheid gemaakte soundtrack, zal vast en zeker een desoriënterende, dystopische wereld opleveren. Een donkere onderwereld zelfs, schrijft het museum. Of meer nog ‘een complex labyrint van kledinglockers die we kennen van de middelbare school, en die verwijzen naar een gevoel van angst en body dysmorphia’. In Youth stelt Imhof de emotionele dynamiek van de jeugd aan de orde, die worstelt met hebzucht en de angst om iets te missen.
Youth is te zien in het Stedelijk Museum Amsterdam, t/m 29/1/2023
In de Royal Academy of Arts in Londen zijn momenteel de grootschalige producties van William Kentridge, Zuid Afrika’s meest gevierde levende kunstenaar, te bewonderen.
De Royal Academy nodigt ons uit om de wereld van de multisensoriële kunstenaar William Kentridge te betreden, de ‘global creative powerhouse’ uit Zuid-Afrika. Dat doen we graag, want elke wereld die hij tot nog toe heeft gecreëerd is de moeite van het immersieve bijwonen dubbel en dwars waard.
De in Johannesburg geboren kunstenaar ontwikkelde zijn vroege werk tijdens het apartheidsregime van de jaren tachtig. Zijn grootschalige producties met animaties, etsen, tekeningen, collages, films, beeldhouwkunst, theater, opera, dans en muziek reizen sindsdien de wereld rond. Nog niet eerder vertoond zijn de vier meter brede wandtapijten, die hij speciaal voor de gelegenheid maakte. Kijk hoe typemachines in bomen veranderen, een opgejaagde neushoorn een salto maakt met een megafoon en een cafetière in de diepte van een goudmijn boort.
Te zien in Royal Academy of Arts, Londen, t/m 11 december.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
