Onderwerpen: Tentoonstelling

De Britse kunstenaar Tacita Dean schuwt het grootse gebaar niet. Ze combineert verschillende media, zoals film, fotografie en tekeningen, in werken waaruit altijd een uitstekend gevoel voor drama spreekt.

Groots en meeslepend: die twee woorden zijn helemaal van toepassing op het werk van de Britse kunstenaar Tacita Dean. Door verschillende media te gebruiken – fotografie en film, maar ook tekeningen – komt ze telkens uit bij een zekere vorm van schoonheid die vaak in het drama schuilt.

De nieuwe solotentoonstelling in Luxemburg toont nieuw en recent werk van Dean, waaronder films, tekeningen en foto’s op groot formaat. De tentoonstelling is opgebouwd rond twee recente projecten: een trilogie van werken ontworpen voor The Dante Project (2021, een ballet geïnspireerd op The Divine Comedy) en One Hundred and Fifty Years of Painting’ (2021), een op 16 mm gefilmd gesprek tussen kunstenaars Luchita Hurtado (Venezuela) en Julie Mehretu (Ethiopië). Haar benadering tot een onderwerp is vaak nostalgisch, eerder abstract dan documentair. Historische foto’s vult ze aan met eigen tekeningen en zo herschept ze fictieve verledens. Een vijfdelig fotowerk van een rotslandschap kreeg een zware wolkenlucht en mythologische namen in de kantlijn.

Haar idee om een beeld te maken tussen negatief en positief in typeert haar manier van werken misschien nog het best. De met een analoge camera gefotografeerde jacarandabomen krijgen door het negatief om te zetten naar positief eenzelfde vreemdheid als haar 16mm-films. Alleen al omdat de paarse bloemen buitenaards groen zijn geworden. 

Tacita Dean is te zien t/m 5 februari 2023 in Mudam, Luxemburg

De IJslandse kunstenaar Ragnar Kjartansson (1976) is van alle markten thuis. Hij maakt video-installaties, schilderijen, keramiek en muziek. Nu is in museum De Pont in Tilburg de eerste tentoonstelling op Nederlandse bodem met zijn werk te zien.

De IJslandse kunstenaar Ragnar Kjartansson (1976) maakt van alles: video-installaties, schilderijen, keramiek en muziek. In zijn eerste tentoonstelling in Nederland komt alles aan bod. O ja, en hij staat ook bekend om zijn performances, Woman in E-Mineur (2016) bijvoorbeeld en de serie The End – Venezia: Kjartansson maakte in 2009 144 schilderijen tijdens de Biënnale van Venetië.

De videoregistratie van No Tomorrow (2017-2022), een ballet voor acht dansers met acht gitaren – in samenwerking met choreografe Margrét Bjarnadóttir en songwriter Bryce Dessner –, wordt op zes schermen vertoond in De Pont. Speciaal voor deze show maakte hij de installatie Fear & Guilt.

Time changes everything is van 17/9 t/m 29/1 te zien in De Pont, Tilburg

De sculpturen van Antony Gormley komen deze zomer naar Museum Voorlinden in Wassenaar. In zijn opzienbarende kunstwerken is de aanwezigheid van de bezoeker essentieel.

In Museum Voorlinden is deze zomer de expositie Ground van de tweeënzeventigjarige Britse kunstenaar Antony Gormley te zien. Een van zijn opzienbarende kunstwerken, Exposure, een man die op zijn hurken zit, staat op een strekdam vlak bij Lelystad. 

Gormley maakt al decennialang fantastische sculpturen die goed passen in een tijdgeest waarin alles een ‘experience’ moet zijn. Hij nodigt de bezoeker uit om door zijn beelden heen te lopen, zoals door het twaalf meter lange staalwerk Passage, of om midden in een driedimensionale bouwtekening te gaan staan. Voor Gormley is de aanwezigheid van een bezoeker essentieel vanwege de contemplatie ontstaat ‘wanneer kunst en het leven op elkaar inwerken’. In de tuin van het museum in Wassenaar zal het werk Critical Mass worden neergezet, zestig gietijzeren afgietsels van zijn eigen lichaam, die een relatie met de omgeving aangaan. 

Later ontvluchtte hij het katholicisme en dompelde hij zich onder in de boeddhistische leer

Gormley werd als jongste van zeven kinderen geboren in een rijk katholiek gezin van een farmaceut en opgevoed door monniken op een benedictijnse kostschool. In een interview zei hij eens dat zijn ouders de initialen AMDG voor hun zoon hadden gekozen om hem ad majorem Dei gloriam (tot grotere glorie van God) op te voeden. Grote kans dat zijn belangstelling voor de mysteries van ruimte, vorm en oneindigheid te herleiden is naar zijn religieuze opvoeding. Later ontvluchtte hij het katholicisme en dompelde hij zich onder in de boeddhistische leer, die nog altijd een toetssteen voor hem is. 

Antony Gormley – Ground is tot en met 25 augustus te zien in Museum Voorlinden, Wassenaar.

Pierre Bismuth gebruikt allerlei bronnen en materiaal om de gevleugelde uitspraak van Joseph Beuys te pareren met de vraag: als iedereen een kunstenaar is, wat is kunst dan?

De titel van Pierre Bismuth tentoonstelling Everybody is an artist but only the artist knows it is geïnspireerd op Joseph Beuys en zijn beroemde uitspraak ‘Jeder Mensch ist ein Künstler’. De Franse kunstenaar reflecteert op die uitspraak en bevraagt hemt: als iedereen een kunstenaar is, wat is kunst dan?

Het werk van Bismuth is gebaseerd op intuïtie. Hij werkt met verschillende bronnen, materialen en technieken en in al zijn kunstwerken staat verwondering voorop. Zijn kijk op de wereld inspireert om te spelen, te genieten en na te denken over de bevrijdende mogelijkheden van creativiteit. Bismuth prikkelt verschillende zintuigen en in zijn werk wordt fantasie werkelijkheid.

Pierre Bismuth: Everybody is an artist but only the artist knows it, West, Den Haag, tot 10 juli.

De tentoonstelling Useless Bodies van Michael Elmgreen en Ingar Dragset in Milaan onderzoekt de huidige toestand van het lichaam in het postindustriële tijdperk. Volgens het kunstenaarsduo is het lichaam een obstakel geworden in een wereld die steeds digitaler is.

De Scandinaviërs Michael Elmgreen (1961) en Ingar Dragset (1969) staan sinds hun deelname aan de Biënnale in 2009 in de schijnwerpers. De tentoonstelling Useless Bodies van het kunstenaarsduo in Milaan beslaat 3000 vierkante meter in vier galeriezalen en onderzoekt de huidige toestand van het lichaam in het postindustriële tijdperk. Het duo stelt dat onze fysieke aanwezigheid bijna volledig overbodig aan het worden is in een wereld die steeds meer draait op tweedimensionale beelden.

Onze lichamen, zeggen zij, genereren nauwelijks nog waarde

Onze lichamen, zeggen zij, genereren nauwelijks nog waarde. Men zou zelfs kunnen beweren dat ze eerder een obstakel zijn geworden; het gaat om onze gegevens die worden verzameld en doorverkocht worden. Juist de waarneming van de lijfelijk aanwezige mens is een thema in het beeldende werk van de twee, en van hun performances. Naast andere terugkerende onderwerpen als opgroeien, intimiteit en diversiteit, komt het duo steeds weer uit bij hoe we navigeren in de publieke sfeer. In Fondazione Prada zijn de zalen gevuld met werk, vermaak en ontspanning, alleen is er niemand meer te bekennen

Useless Bodies, Fondazione Prada, Milaan, tot 22 augustus.

In het Berlijnse Gropius Bau is een heterogene mix te zien van kunstenaars uit de gouden jaren zestig in Beiroet, van de Libanoncrisis van 1958 tot 1975. Vol drang naar vernieuwing en vasthoudende politieke overtuigingen. 

Beirut and the Golden Sixties: A Manifesto of Fragility onderzoekt een turbulent hoofdstuk in de ontwikkeling van het modernisme in Beiroet, beginnend met de Libanon-crisis van 1958 en eindigend met het uitbreken van de Libanese burgeroorlog in 1975. De tentoonstelling schetst een korte maar rijke periode van artistieke en politieke gisting. Na Libanons onafhankelijkheid van de Franse koloniale overheersing in 1943 werd Beiroet een bestemming voor veel intellectuelen en cultuurbeoefenaars uit het Midden-Oosten en Arabisch-sprekende Noord-Afrika. Beiroet barstte uit zijn voegen van mensen en mogelijkheden, maar ook van ideeën. Maar onder de welvaart en overvloed broedden tegenstellingen uit, die uiteindelijk uitmondden in een vijftien jaar durende burgeroorlog.

Beirut and the Golden Sixties presenteert een cruciaal moment in de moderne geschiedenis vanuit het gezichtspunt van een voortdurende crisis, en belicht de verstrengeling van vroegere en hedendaagse strijd. De multimedia-installatie van Joana Hadjithomas en Khalil Joreige, die speciaal voor de tentoonstelling werd gecreëerd, werpt een nieuw licht op de transformerende effecten van geweld op kunst en artistieke productie, en op de kracht van poëzie als verzet tegen chaos.

Beirut and the Golden Sixties: A Manifesto of Fragility, tot 12 juni te zien in Gropius Bau, Berlijn.

De expositie Are You Comfortable? in Amsterdam-Noord toont kunstwerken van zeven kunstenaars, onder wie Jose Dávila, Melanie Smith, William Kentridge en Alicia Framis, die het fenomeen ‘ongemak’ onderzoeken, zowel visueel als conceptueel.

In Amsterdam-Noord is een selectie te zien van internationale kunstenaars die de verschillende aspecten van het fenomeen ‘ongemak’ in hun werk onderzoeken, zowel visueel als conceptueel. In hoeverre manifesteert deze gemoedstoestand zich in de beeldende kunst? Wat veroorzaakt hinder of ongerief in het hoofd van de kunstenaar, of zit het ’m juist in de spanning van het materiaal of het object, en hoe wordt dat zichtbaar? 

Maar net zo goed gaat het over ongemak ten opzichte van de hedendaagse politiek, met technologie of de tijd waarin we leven. De expositie Are You Comfortable? toont kunstwerken van zeven kunstenaars, onder wie Jose Dávila, Melanie Smith, William Kentridge en de Spaanse multidisciplinaire kunstenares Alicia Framis, die mode en architectuur gebruikt om maatschappelijke kwesties aan de orde te stellen.

Are You Comfortable?, tot 31 juli te zien in Project Space on the Inside, Amsterdam.

Burgerrechtenactivist, zanger en acteur Paul Robeson (1898-1976) stond zijn leven lang op de barricade voor de emancipatie van de zwarte bevolking. Zijn indrukwekkende nalatenschap is een jaar lang het onderwerp in kunstcentrum West in Den Haag,

Burgerrechtenactivist, zanger en acteur Paul Robeson (1898-1976) was een charismatisch en compromisloos leider in de strijd tegen het kolonialisme en het imperialisme. Hij stond op de barricade voor de emancipatie van de zwarte bevolking. In de jaren dertig speelde Robeson de hoofdrol in Othello in Stratford, trok hij in Londen op met toekomstige leiders van Afrika zoals Kenyatta en Nkrumah, werkte hij samen met regisseur Sergei Eisenstein en plande hij een film over de Haïtiaanse revolutionair Toussaint Louverture.

Robeson bleef een onvermoeibare voorvechter van de menselijke waardigheid en verzette zich zijn leven lang tegen het fascisme en racisme. Zijn activisme wordt wel gezien als de basis van de burgerrechtenbeweging. Ook produceerde hij nog eens tweehonderdvijftig songs, speelde in elf speelfilms en stond op talloze podia. Zijn indrukwekkende nalatenschap zal een jaar lang het onderwerp zijn in kunstcentrum West in Den Haag, met films, optredens, opnames, muziek, toespraken en interviews onder leiding van curator Baruch Gottlieb. 

The Artist as Revolutionary, tot 4 maart 2023 te zien in Kunstcentrum West, Den Haag.