Onderwerpen: Weekendtips

Het jaar zit er weer bijna op, dus tijd om de balans op te maken, dachten wij op de burelen van 360 Magazine. Alle redactiemedewerkers van 360 kozen hun favoriete stuk van dit veelbewogen jaar.

Geweven lucht

Editor at large Katrien Gottlieb: ‘Mijn favoriete stuk van het jaar was “Mousseline, zo licht en zacht als de wind” uit het novembernummer. Dit BBC-artikel van Zaria Gorvett geeft lucht in deze gure dagen en spoort de verbeelding aan om terug te gaan in de tijd en het vernuft van de mens aan het werk te zien.’

Het verhaal van Mousseline: hoe de kostbaarste stof ter wereld plotseling verdween

---

Een portret van de First Lady van Syrië

Hoofdredacteur Laura Weeda: ‘Dit Economist-artikel is buitengewoon goed geschreven en geeft een heel mooi en genuanceerd beeld van de ontwikkelingen in Syrië de laatste dertig jaar vanuit een verrassend perspectief: de First Lady, Asma al-Assad. Ooit was ze in Syrië een gevierde vrouw die van Damascus één groot cultureel park wilde maken, nu komt ze vooral mysterieus en meedogenloos over. In haar levensverhaal wekt ze soms bewondering op, dan weer zijn haar gedrag en beslissingen volstrekt onnavolgbaar.

Deze longread van Nicholas Pelham geeft ook goed weer hoe wankel geopolitieke relaties zijn door het grote contrast tussen Damascus als opbloeiende stad, toen Al-Assad er kwam wonen, en de ruïne die de hoofdstad van Syrië nu is.‘

Bankier, prinses, warlord: de vele levens van Asma al-Assad

---

Wat eten we morgen?

Redacteur Diederik Samwel: ‘Erg bijzonder vond ik het door Silvia Liebrich geschreven stuk “Zo krijgen we honger de wereld uit: minder vlees, meer afwisseling” van Süddeutsche Zeitung. Naast alle deprimerende journalistiek die misstanden bloot legt – onmisbaar uiteraard! – voor de afwisseling een artikel met een positieve, oplossingsgerichte strekking.’

Zo krijgen we honger de wereld uit: minder vlees, meer afwisseling

---

De meeste dromen zijn bedrog

Redacteur IJsbrand van Veelen: ‘Patri Friedman, kleinzoon van econoom Milton Friedman, aartsvader van het neoliberalisme, wil met een stel geloofsgenoten op volle zee een nieuwe stad stichten waar de bewoners totale vrijheid van denken en doen zullen krijgen én inkomsten kunnen verwerven, want het schip zal een milieuvriendelijk cryptoschip worden, waar naar hartelust bitcoin gemined kan worden. Als je het leest denk je onwillekeurig aan Forumland van Baudet en zijn extreemrechtse club. 

Uiteindelijk spat de droom als een zeepbel uit elkaar

Uiteindelijk, in oktober 2020, lijkt de droom uit te komen als Friedman met drie anderen de Pacific Dawn koopt, een cruiseschip van 245 meter. De pandemie helpt een handje bij de aanschaf: ze kopen het schip, dat in 1991 was gebouwd voor 280 miljoen dollar, voor 9,5 miljoen dollar. Vóór de pandemie zou het volgens insiders meer dan 100 miljoen hebben opgebracht. Vanaf het moment van aanschaf gaat het snel mis en uiteindelijk spat de droom als een zeepbel uit elkaar, indachtig de tekst van het chanson “De meeste dromen zijn bedrog”. Hoe, dat lees je in dit artikel, dat met gevoel voor de karakters van de betrokkenen is opgetekend door Sophie Elmhirst voor The Guardian.’

Het desastreuze verloop van ’s werelds eerste cryptocruise

---

Het ontstaan van QAnon

Online strateeg Maxim Hoekmeijer: ‘Mijn favoriete artikel van 2021 is het stuk van Bellingcat over QAnon. Complottheorieën zijn altijd superinteressant, maar die van QAnon gaat zoals bekend wel écht heel ver. Naar mijn gevoel omdat het veel eerdere samenzweringsgedachten bundelt tot een groot megacomplot.’

‘Hoe QAnon haar weg naar het Capitool vond’ is bij de Blendle Awards 2021 genomineerd voor ‘Best beluisterde artikel van dit jaar’.

Het ontstaan van QAnon: notoir en crowdsourced

---

Wiktor is in een verkeerd land geboren

Eindredacteur Joep Harmsen: ‘Dit artikel uit Onet Wiadomosci over de transjongen Wiktor zorgde bij publicatie in Polen voor een landelijk debat over over kinderpsychiatrie, de verschrikkelijke statistieken over zelfmoord door kinderen en homofobie. Gedurende enkele weken werd het onderwerp door alle media in Polen opgepakt. Wiktor werd een van de symbolen van de slachtoffers van de anti-lhbti-campagne in Polen.

Het verhaal van Wiktor is aangrijpend en Janusz Schwertner heeft het op een invoelende manier opgeschreven, waardoor het een van de stukken is dat mij dit jaar het meest heeft geraakt. Geen wonder dat Janusz Schwertner voor dit artikel de Distinguished Reporting Award van de European Press Prize 2021 ontving. Het is geen lichte kost of feel good, maar een weergave van de harde realiteit waarmee lhbti-jongeren in Polen, een land met “lhbti-vrije zones”, mee te maken hebben.’

Jonge lhbt’ers worden in Polen vermorzeld door de jeugdpsychiatrie

Praten over (gedachten aan) zelfdoding of hulp op dit gebied? Bel 113 Zelfmoordpreventie: 0900-0113 of neem contact op via 113.nl

---

Talibanland

Art director Majel van der Meulen: ‘Het indrukwekkendste stuk van dit jaar vond ik “De wedergeboorte van de taliban”, waarin twee Die Zeit-redacteuren reizen door talibangebied in de periode dat Afghanistan nog niet volledig in handen was gevallen van de islamistische rebellen. Het geeft een verrassend eerlijke inkijk in de wereld van theehuizen, madrassa’s en shariarechtbanken.’

Dit artikel, door European Press Prize genomineerd voor de Distinguished Reporting Award, had in ons juninummer nog de ondertitel “Een reis door een land dat officieel niet bestaat”, maar sinds de machtsovername is die inmiddels achterhaald.’

De wedergeboorte van de taliban

---

De best gelezen stukken van 2021

De volgende stukken zijn onder de lezers van 360 dit jaar het populairst gebleken:

» Brazilian butt lift: ’s werelds gevaarlijkste cosmetische ingreep

» Het toerisme van de toekomst: langzamer, milieuvriendelijker, minder

» De barbaarse instellingen die Chinese lhbti-jongeren ‘transformeren’

De Amerikaanse glossy GQ publiceerde net voor kerst een lijst met de vijftig beste literaire non-fictieboeken van de eenentwintigste eeuw. Revista 5W is een Spaans tijdschrift met ijzersterke fotoreportages en podcasts, dat zich net als 360 uitsluitend richt op het buitenland & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

De lijst der lijsten

It’s that time of the year again: lijstjes, lijstjes en lijstjes. Elk zichzelf respecterend medium trommelt voor de kerst een team van redacteuren op, dat zich vervolgens te buiten mag gaan aan de beste dit, de meeste dat, de opmerkelijkste zus en de meest onverwachte zo. Redacteur IJsbrand van Veelen heeft er een haat-liefdeverhouding mee; de opsommingen fungeren soms als een handige herinnering – o ja, dat moest ik nog lezen, die wilde ik nog zien – maar ze zijn ook behoorlijk arbitrair en stemmen tot moedeloosheid: zo’n enorm aanbod, zo weinig tijd. 

‘Boeken met ingrijpende plots en filmische scènes (maar waar); boeken geschreven met een schrijversoog voor detail en gebeurtenissen (maar echt)’

Maar goed, voor 360-lezers, die houden van goed geschreven, doorwrochte non-fictie, is er één lijst die straffeloos onder de aandacht gebracht mag worden: ‘The 50 Best Books of Literary Journalism of the 21st Century’ van GQ. Daniel Riley schrijft over deze lijst: ‘U kent de boeken die we bedoelen: boeken die steunen op robuuste rapportage en onmogelijk te bedenken personages; boeken met ingrijpende plots en filmische scènes (maar waargebeurd); boeken getekend met een schrijversoog voor detail en gebeurtenissen (maar echt); boeken die verhalen vertellen die, ondanks het versnellende tempo van bijna alles in ons leven, erin slagen ons op onze plaats te houden en onze hersenen in vuur en vlam zetten.’ In de vorige eeuw ging het dan om boeken als The Right Stuff van Tom Wolfe, of In Cold blood van Truman Capote, maar wat verscheen er sinds 2000? ‘We vroegen onze redacteuren om weg te blijven van een biografie, memoires, geschiedenis en kritiek’, schrijft Riley, ‘maar soms braken we met onze eigen regels.’ 

Toegegeven, de GQ-lijst van vijftig, die bekende boeken als Dark Money van Jane Mayer en The Omnivore’s Dilemma van Michael Pollan bevat, is sterk Amerikaans van toon, maar het zijn dan ook Amerikanen die het genre naar grote hoogten hebben gebracht.

---

De wereld rond in vijf podcasts

Het is altijd een feest om als 360-redacteur een nieuw, interessant en journalistiek integer medium te ontdekken dat net als 360 de missie heeft om de wijde wereld te ontsluiten voor zijn lezers, schrijft redacteur Joep Harmsen. ‘Al eerder tipte ik een fotoreportage uit het Spaanse blad Revista 5W, maar nu heb ik eindelijk de tijd genomen om te grasduinen door het tijdschrift met de ondertitel “Langeafstandsverhalen”. En wat een rijkdom aan ijzersterke journalistieke producties.’

In het bijzonder zijn de podcasts van Revista 5W een aanrader. Zelf hebben ze al een best off-lijstje samengesteld van dit jaar. Daarin wordt je bijgepraat over één onderwerp uit het wereldnieuws met experts en correspondenten ter plaatse, van internationale vaccinpolitiek tot een grondige analyse van de Afghaanse samenleving onder de taliban.

Versta je geen Spaans? Geen probleem, in Revista 5W zijn gelukkig ook plaatjes te vinden, heel veel plaatjes. Zoals bij deze fotoreportage over vluchtelingen in de Balkan.

---

De beste Afrikaanse boeken van 2021

‘Afrikaanse schrijvers hebben zichzelf opnieuw overtroffen en brachten ons literaire juweeltjes in alle genres’, schrijft African Arguments, dat ieder jaar de beste boeken van Afrikaanse auteurs op een rijtje zet. Er volgen twintig titels in willekeurige volgorde, waaronder Chronicles From the Land of the Happiest People On Earth van ‘literaire reus’ Wole Soyinka, die dit jaar zijn eerste roman sinds 1973 schreef. Dit langverwachte boek, vertelt de site, is een mix van satire, tragedie, mysterie en komedie. Het speelt in een land dat doet denken aan Nigeria en wordt geteisterd door corruptie, misdaad, religieus extremisme, opportunisme en bovenal ontkenning. Het verhaal wordt verteld door een groep mensen die door troebel water waden na de ontdekking van een beweging die menselijke lichaamsdelen verkoopt.

Lees ook: 

‘We hebben geen keus meer: een radicale koerswijziging is nodig’

Een ander boek waar wij al eerder aandacht aan besteedden, is dat van Booker Prize-winnaar Damon Galgut: The Promise. ‘Galguts schrijven is moeiteloos en zijn personages zijn goed geconstrueerd. De scherpte van dit verhaal zet je nog lang nadat je de laatste pagina hebt omgeslagen aan het denken’, aldus AA.

Lees ook: 

Hoe apartheid een familie verscheurt

Maar mooi aan zo’n lijst zijn natuurlijk ook de geheel nieuwe ontdekkingen, zoals Unbury Our Dead With Song van de Keniaanse Mũkoma wa Ngũgĩ, een boek dat muziekliefhebbers volgens het pan-Afrikaanse platform nooit zullen vergeten, of How Beautiful We Were van de Kameroens-Amerikaanse Imbolo Imbue, door Jonathan Franzen een ‘formidabel verteller’ genoemd, vermeldt de cover trots. Het gaat over wat de ontdekking van olie doet met een Afrikaans dorp; de omgeving verwoest, de manier van leven bedreigd. Er vallen zelfs doden. Protesten worden beantwoord met brute vergelding. Een van de inwoners, Thula, vertrekt om in de VS te studeren. ‘Bij haar terugkeer wordt ze geconfronteerd met keuzes die het lot van het dorp kunnen bepalen.’

Lezen dus! aldus hoofdredacteur Laura Weeda.

Vogels bestaan niet, beweert een groep Amerikaanse twintigers. ‘Birds Aren’t Real’ is een parodie op bestaande complottheorieën, die tot in extremis wordt doorgevoerd. Verder: In plaats van kunst te vernielen, bewaakt de taliban nu musea & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Vogels bestaan niet

‘Birds Aren‘t Real’ – vogels bestaan niet – duikt de laatste tijd ineens op op allerlei billboards in de VS. Daarnaast is het een populair onderwerp op sociale media als Instagram, TikTok en YouTube en vorige maand hebben Birds Aren‘t Real-aanhangers zelfs geprotesteerd voor het hoofdkwartier van Twitter om te eisen dat het bedrijf zijn logo (een vogeltje) aanpast.

‘Deze gebeurtenissen waren allemaal verbonden door een Gen Z-gedreven complottheorie, die stelt dat vogels niet bestaan en eigenlijk dronereplica’s zijn die door de Amerikaanse regering zijn ontwikkeld om Amerikanen te bespioneren. Honderdduizenden jongeren hebben zich bij de beweging aangesloten, dragen “Birds Aren’t Real”-T-shirts, organiseren demonstraties en verspreiden de slogan’, schrijft The New York Times in een onthullende reportage over de beweging en zijn drieëntwintig-jarige oprichter Peter McIndoe. Een aanrader van redacteur Joep Harmsen.

De absurde theorie is een parodie op bestaande complottheorieën zoals QAnon, stelt ze op komische wijze aan de kaak én geeft Gen Z‘ers ‘de mogelijkheid om de gekke wereld waarin we leven te verwerken’, stelt NYT.

‘Het is een manier om te lachen om de waanzin in plaats van erdoor overweldigd te worden’

Het was een spontane actie toen Peter McIndoe besloot tijdens een Women‘s March in Memphis de drie woorden – ‘Birds Aren’t Real’ op een poster te schrijven. Zijn vrienden filmden het en het betoog dat hij erbij hield, waarin hij vertelde ‘dat hij deel uitmaakte van een grotere beweging die geloofde dat vogels waren vervangen door bewakingsdrones en dat de doofpotaffaire in de jaren zeventig was begonnen’, werd op Facebook gepost en ging viral. Opeens verschenen er overal in het zuiden van de VS ‘Birds Aren’t Real’-graffiti}s en gingen mensen stickers met de slogan verspreiden.

McIndoe speelde het spelletje mee en werd al snel de voorman van de beweging. Tot nu toe hield hij altijd vol dat hij écht geloofde in zijn bizarre theorie. Maar nu doet hij in The New York Times zijn verhaal uit de doeken. McIndoe groeide op in een streng religieus en ultraconservatief gezin en werd al op jonge leeftijd geïndoctrineerd met complottheorieën als ‘evolutie is een massaal brainwash-plan van de Democraten en Obama is de antichrist’, vertelt hij de krant.

Volgens McIndoe is de ‘Birds Aren‘t Real’-beweging ‘een veilige plek voor mensen om samen te komen en te verwerken hoe de VS is overgenomen door complottheorieën. Het is een manier om te lachen om de waanzin in plaats van erdoor overweldigd te worden’.

---

We zijn allemaal uitzonderlijk, ja, jij ook

Online strateeg Maxim Hoekmeijer tipt deze week een podcast van twee minuten, waar je vervolgens uren over na kan denken.

In deze korte podcast praat ‘Naval’, oftewel de Indiaas-Amerikaanse entrepreneur en investeerder Naval Ravikant. over de kansen dat wij als mensen uitzonderlijk zijn, en niet alleen een uit de hand gelopen massa bacteriën die de planeet hebben overgenomen.

Er komen vier theorieën aan bod; drie van deze vier theorieën waar we het over hebben, wijzen in deze richting van dat wij als mens exceptioneel zijn. Vooral vanwege het feit dat mensen in staat zijn en toegang hebben tot ‘maximale kennis’.

Interessant is dat in de wetenschap de kijk op onszelf al een aantal keer is veranderd. Zo hebben we gedacht dat wij het middelpunt van het universum zijn, maar veranderde dat idee vervolgens naar dat we maar één klein onderdeel zijn van een systeem dat uit bijna een oneindig aantal delen bestaat.

‘Zelfs als je God bent zou je nog steeds niet kunnen weten of je niet in een simulatie zit of niet’

Echte stof tot nadenken komt zo rond het midden van de podcast, waar Naval zegt: ‘Zelfs als je God bent, zelfs als je oneindige kennis en macht bezat, zelfs als je het hele universum bestuurde, zou je nog steeds niet kunnen weten of je niet in een simulatie zit of niet. Je zou nog steeds nooit kunnen bewijzen dat je niet in een simulatie zit. En zelfs als God zijnde kan je geen gedachte hebben die een mens niet zou kunnen bevatten. Tenzij, natuurlijk, de natuurwettten anders zijn [voor god].’

‘Maar werkend binnen de huidige natuurwetten, zijn mensen in staat tot maximale kennis en maximaal bewustzijn. Dat wijst op een wereld waar mensen wél uitzonderlijk zijn, en dus niet zomaar een of andere vorm van bacteriën die uit de hand liep en deze planeet overspoelde.’

Vragen die bij mij na het luisteren opkomen zijn: Kun je een idee hebben dat gemaakt is van delen van iets dat je niet kent? Bijvoorbeeld: Kun je jezelf een kleur voorstellen die geen mengsel is van bestaande kleuren? En, zouden sommige dieren, zoals dolfijnen, zich net zo speciaal voelen als wij? 

Lees ook:

Futurist Michio Kaku: ‘De eerste stap is dat we deze binnenkort onbewoonbare planeet aarde verlaten’

---

Afghaanse musea zijn weer open

Het was nagelbijten voor Mohammad Fahim Rahimi, directeur van het Nationaal Museum van Afghanistan in Kaboel, las redacteur IJsbrand van Veelen op ArtNet. In 2001 vielen de taliban ‘zijn’ museum aan en plunderden naar schatting 70 procent van de collectie die uit zo’n honderdduizend objecten bestond. Op grond van de sharia vernietigden ze overal in het land een enorme hoeveelheid cultureel erfgoed van onschatbare waarde. De meest beruchte vernieling van werken die volgens de taliban verboden zijn omdat ze afbeeldingen bevatten, was die van de vijftienhonderd jaar oude boeddha’s van Bamiyan, uitgehouwen in een berghelling. Het duurde daarna jaren voordat de vernietiging enigszins ongedaan kon worden gemaakt; inmiddels hebben UNESCO en anderen het museum nauwgezet herbouwd en de collectie bevat inmiddels weer zo’n vijftigduizend objecten. Geen wonder dus dat Rahimi en anderen die zich bekommeren om Afghaanse kunstenaars en Afghaans erfgoed, met angst en beven toezagen hoe de taliban op 15 augustus opnieuw Kaboel binnenstormden, schrijft het Indiase medium The Wire.

De angst voor de taliban onder kunstenaars en in de creatieve sector van Afghanistan blijft groot

Misschien zijn die zorgen onterecht, want eind november werd het museum heropend onder toezicht van de taliban die de collectie en het gebouw vooralsnog ongemoeid hebben gelaten. Sterker nog, Rahimi heeft bewerkstelligd dat de taliban het museum nu bewaken. Maar ook al lijken de taliban zich tegenwoordig meer zorgen te maken over hun imago dan twintig jaar geleden, en ook al hebben ze hebben beloofd zich niet in te zullen laten met plunderingen en het rijke culturele erfgoed van Afghanistan te zullen beschermen, de angst onder kunstenaars en in de creatieve sector van Afghanistan blijft groot.

Lees ook:

Steunbetuiging aan Afghaanse kunstenaars | Algerije verwijt Marokko ‘vijandige acties’

Het is wetenschappers gelukt om robots te creëren die zichzelf kunnen voortplanten: xenobots. Verder: Er waait een nieuwe wind in de techindustrie. Timnit Gebru – ex-Google – wil Silicon Valley minder wit, westers en mannelijk maken & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Nieuwe wind in techindustrie

Een jaar geleden tweette Timnit Gebru, destijds onderzoeker bij Google naar kunstmatige intelligentie: ‘Ik ben ontslagen.’ 360 Magazine maakte toen in een kort bericht melding van de controverse die ze daarmee veroorzaakte aangaande de vrijheid van werknemers om de impact van de technologie van het bedrijf waarbij ze werken in twijfel te trekken. 

Gebru wil mensen werven uit delen van de wereld die zelden vertegenwoordigd zijn in de techindustrie

Sinds dat zeer omstreden ontslag heeft ze niet stilgezeten, las redacteur IJsbrand van Veelen in Wired. Ze heeft inmiddels een nieuw onderzoeksinstituut gelanceerd dat beoogt vragen te stellen over verantwoord gebruik van kunstmatige intelligentie, op een manier waarvan Gebru zegt dat Google en andere technologiebedrijven dat niet doen. ‘In plaats van vanbinnen uit te vechten, wil ik laten zien dat een onafhankelijke organisatie mogelijk is met andere structuren en andere benaderingen’, zegt Gebru, de kersverse oprichter en uitvoerend directeur van Distributed Artificial Intelligence Research (DAIR).

Het eerste deel van de naam verwijst naar haar doel om inclusiever te zijn dan de meeste AI-labs, die wit, westers en mannelijk zijn. Gebru wil mensen werven uit delen van de wereld die zelden vertegenwoordigd zijn in de techindustrie. Wat ze voor zich ziet en wat dat allemaal betekent, lees je hier.

Lees ook:

Google krijgt vakbond | Herleving van de kulhad | Touadéra herkozen

---

Digitaliseren is controleren

‘Digitaliseren is controleren’, schrijft filosoof Carissa Véliz in een opiniestuk in de Spaanse krant El País. Véliz is allesbehalve wat je noemt een techoptimist. ‘Het enige doel van grote techbedrijven’, schrijft ze, ‘is blijven groeien.’ ‘Zoals Alice in Wonderland, die gevangen zit in het konijnenhuis nadat ze te groot is geworden, steken techbedrijven hun armen en benen uit de ramen en de schoorsteen van het huis van de democratie.’

‘Van alles een potentiële spion maken is een bedreiging voor vrijheid en democratie’

Het kan niet vaak genoeg gezegd worden, aldus redacteur Joep Harmsen, ook al is het al meermaals aan bod gekomen in 360 Magazine: big tech heeft totalitaire neigingen. Nu er vrijwel geen mens meer is die niet verstrikt is geraakt in het web van Meta (de nieuwe naam van het moederbedrijf van Facebook, WhatsApp en Instagram), moet de groei niet komen van het aantal gebruikers maar de hoeveelheid data die zij opleveren. Want data is weer door te verkopen. Dus heeft de iPhone gezichtsherkenning en komt Facebook met een smartbril en plannen voor een ‘metaverse’, aldus Véliz.

Maar wat betekent dat voor de democratie? ‘Van alles een potentiële spion maken is een bedreiging voor vrijheid en democratie’, waarschuwt de Spaanse filosoof. Het is tijd om de voortschrijdende digitalisering en dataficatie een halt toe te roepen.

Lees ook:

The Facebook Files: ‘Wanhopig gespartel van een platform in verval’

---

Voortplantende robots

Het is wetenschappers gelukt om robots met behulp AI tot leven te wekken, en dat niet alleen; ze kunnen zich ook voortplanten. De zogenaamde xenobots bestaan uit een stuk of drieduizend cellen en hebben dezelfde vorm en mond als Pacman. En net als Pacman kunnen xenobots nieuwe cellen opslokken en daarmee nageslacht produceren

Het klinkt een beetje als het ‘Gray goo’-doemscenario, schrijft online strateeg Maxim Hoekmeijer. Een hypothetisch wereldwijd catastrofaal scenario met waarin zelfstandig opererende machines alle biomassa op aarde verbruiken terwijl ze zichzelf reproduceren.

Volgens de onderzoekers hoeven we ons hier geen zorgen over te maken. Hun doel is het begrijpen van voortplanting. De wereld en technologieën veranderen snel. ‘Daarom moeten we technologische oplossingen creëren die in hetzelfde tempo groeien als de uitdagingen waarmee we worden geconfronteerd’, zegt Joshua Bongard, een van de coauteurs van het nieuwe rapport. Het team denkt dat hun onderzoek van betekenis kan zijn op het gebied van regeneratieve geneeskunde, bijvoorbeeld voor artificieel weefsel voor huid- en andere orgaantransplantaties.

Geen coole, glanzende, slimme of dansende bots dit keer. Wel voortplantende en uitdijende xenobots. Hopelijk zal de evolutie van de eencellige AI geen wezens voortbrengen die ons, en de rest van de wereld, willen vervangen.

---

Zuid-Soedanezen vluchten voor natte voeten

Waar je over een overstroming in Duitsland, Italië of China goed op de hoogte wordt gehouden, lees je weinig over de situatie in Zuid-Soedan. Vorig jaar moesten inwoners er hun ingestorte lemen huizen achterlaten en in de open lucht of in verlaten schoolgebouwen gaan slapen vanwege het wassende water. De problemen zijn structureel: naar schatting 1,7 miljoen mensen verloren hun huis en de migratie is dit jaar toegenomen. Zuid-Soedanezen meldden dat ze de afgelopen maanden tot twee keer toe een hogergelegen woonplek moesten gaan zoeken. Anderen hebben het opgegeven en zijn de grens met Soedan overgestoken.

In het land zijn 8 miljoen mensen in nood

Volgens de campagne Action Against Hunger zou in provincies als Fangak tegen eind oktober het aantal mensen dat door de overstromingen is getroffen van 75 procent naar bijna 100 procent zijn gestegen; in het land als geheel zijn 8 miljoen mensen in nood, volgens gegevens van de VN. 

Susan Martinez en fotograaf Peter Caton reisden in maart voor de genoemde campagne naar het gebied, en ontdekten toen ze een half jaar later terugkeerden dat de situatie is verslechterd. Voor deze reportage in The Guardian schoot fotograaf Peter Caton onheilspellende, sprekende foto’s, Martinez zette de cijfers op een rijtje en sprak met bewoners.

‘We moeten soms bijna vijf uur in het water zoeken naar waterlelies,’ vertelt Bol Kek, een moeder van zeven kinderen die op het hoger gelegen gedeelte van Paguir woont. ‘Maar als we die op hebben voelt het alsof we niks hebben gegeten.’

Een tip van hoofdredacteur Laura Weeda.

The Economist sprak met Claudia Roden, de éminence grise van de kookboekenwereld, over halloumi, hummus en heimwee. Verder: BBC-correspondent Steven Rosenberg laat met zijn Loekasjenka-interview zien hoe je autoritaire leiders het vuur aan de schenen legt & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Een podcast waar je honger van krijgt

We hebben veel te danken aan Claudia Roden. Shakshuka bijvoorbeeld, verschillende auberginebereidingen, gegrilde halloumi en hummus; gerechten die ze, zo vertelt ze in gesprek met The Economist, in het VK introduceerde. Ze had niet verwacht dat ze aansloegen, omdat de gerechten ‘de cultuur van de vijand’ zouden vertegenwoordigen, en is bijzonder trots als ze ziet hoe gangbaar ze in Europa zijn geworden. Een aanrader van hoofdredacteur Laura Weeda.

Roden kon maar moeilijk wennen aan de Engelse keuken

Roden komt uit een Syrisch-Joodse familie, die haar ten tijde van de Suez-crisis vanuit Egypte achterna reisde naar Londen, waar zij destijds kunstgeschiedenis studeerde. Ze kwam op het idee de gerechten die ze van thuis kende op te schrijven omdat ze de kans groot achtte dat ze haar familie en thuisland nooit terug zou zien – en bovendien maar moeilijk kon wennen aan de Engelse keuken.

Haar kookboeken staan erom bekend dat ze behalve recepten ook culturele en antropologische informatie bevatten; ook de focus in dit interview. In de woorden van foodgoeroe Johannes van Dam zette ze de deur open naar ‘een beter begrip van niet alleen keukens en culturen maar hele volksstammen’. Maar daarnaast komen we ook te weten wat ze ontbijt, wat ze in haar koelkast bewaart en vele andere details die tijdens het luisteren steeds meer gezonde eetlust opwekken.

---

Zo voel je autoritaire leiders aan de tand

Zo zie je ze nog maar zelden, dacht redacteur IJsbrand van Veelen, toen hij onlangs het interview zag van BBC-correspondent Steven Rosenberg met de Belarussische dictator Loekasjenka. Zeker, het vloeiende Russisch van Rosenberg is indrukwekkend en zijn betrokkenheid met Belarus is misschien extra groot omdat zijn overgrootvader er eind negentiende eeuw wegtrok en Rosenberg het paspoort dat hij daarvoor gebruikte nog steeds koestert. En ja, Rosenberg is gepokt en gemazeld als verslaggever van onder meer de eerste oorlog in Tsjetsjenië, de gruwelijke aanslag op de school in Beslan en de ramp met de Kursk. En hij is natuurlijk niet van de straat, als interviewer van Roman Abramovitsj en Michael Gorbatsjov, voor wie hij ook nog piano speelde. Maar dat interview met Loekasjenka… 

‘Oké, oké, ik geef het toe, ik geef het toe. In het detentiecentrum van Okrestina werden mensen in elkaar geslagen’

Rosenberg is in dat gesprek scherp, geïnformeerd, ad rem, welbespraakt, kalm, gecontroleerd, gefocust en blijft precies zodanig op het scherpst van de snede balanceren dat Loekasjenka er net niet de brui aan geeft. Sterker nog, Rosenberg weet hem te verleiden tot enkele brisante uitspraken, zoals de opmerking dat het ‘absoluut mogelijk’ is dat zijn troepen migranten over de grens naar Polen hielpen. En: ‘Oké, oké, ik geef het toe, ik geef het toe. In het detentiecentrum van Okrestina werden mensen in elkaar geslagen. Maar er werd ook politie in elkaar geslagen en dat heb jullie niet laten zien.’ 

De aanpak van Rosenberg is studiemateriaal voor iedereen die de ambitie heeft om ooit spraakmakende interviews te doen en roept herinneringen op aan de legendarische Frost/Nixon-interviews. Het gesprek van 34 minuten kan je hier bekijken.

Lees ook:

Merkel roept Poetin op in te grijpen bij crisis Pools-Belarussische grens

---

Wapens op de schoolbanken

Van Belarus gaan we naar buurland Polen, dat ook steeds autoritairdere trekjes begint te krijgen. Zo stelde het Poolse Constitutionele Hof dat bepaalde EU-wetten in strijd waren met de eigen grondwet, waarmee het land een bom legde onder de Europese rechtsorde.

Lees ook:

De woordenstrijd tussen de Poolse premier en de EU

Naast een steeds militantere opstelling in de Europese Unie, is er in Polen ook een militarisering van de bevolking, met name van de jeugd, gaande, zoals te zien is deze hallucinante fotoreportage van de Poolse Hanna Jarzabek in Revista 5W, waar redacteur Joep Harmsen deze week op stuitte.

‘Wapens op de schoolbanken. Klaslokalen met tieners in militair uniform die aandachtig luisteren naar een soldaat, ex-soldaat of paramilitair die uitleg geeft over verdedigingstactieken, militaire discipline of hoe je een machinegeweer hanteert. In sommige openbare scholen in Polen zijn militaire lessen een facultatief vak voor zestien- tot negentienjarigen’, schrijft het Spaanse tijdschrift dat de ondertitel ‘Langeafstandsverhalen’ draagt.

Jarzabek is niet alleen geschrokken van geweldsverheerlijking tijdens de lessen, maar ook van de conservatieve en ultranationalistische waarden die de leerlingen aangeleerd krijgen, zonder dat er enige overheidscontrole op de lessen plaatsvindt.

---

Waarom zijn onze broodroosters zo dom?

Je hoort tegenwoordig vaak klachten over techbedrijven die het onmogelijk maken om producten zelf te repareren, mochten die onverhoopt kapot gaan. Dit is vooral het geval bij producten die de laatste jaren vele malen slimmer en ingenieuzer geworden zijn, zoals telefoons en auto’s – die kon je vroeger met simpel gereedschap zelf nog repareren.

Wat je niet vaak hoort, is dat een product van vandaag dommer is dan dat uit 1949. Maar de broodrooster bewijst dat dat zeker mogelijk is, schrijft online strateeg Maxim Hoekmeijer. Ook al hadden de broodroosters vroeger niet zoveel knopjes als de roosters van tegenwoordig, toch gingen ze veel slimmer te werk.

Geen knop, geen hendel, geen ingewikkelde handelingen vereist. Stop er een boterham in en je krijgt hem geroosterd terug

Er was toentertijd maar één simpele handeling vereist. Het plaatsen van een sneetje brood in een van de twee sleuven, dat vervolgens resulteerde in een heerlijk stuk geroosterd brood. Geen knop, geen hendel, geen ingewikkelde handelingen vereist. Stop er een boterham in en je krijgt hem geroosterd terug.

Redacteur Sean Hollister van The Verge beschrijft hoe de mechanische thermostaat in het apparaat ervoor zorgde dat je brood omhoogsprong wanneer het perfect geroosterd was, en niet na een willekeurige hoeveelheid tijd die door het indrukken van een paar knopjes wordt bepaald. Dat laatste is vandaag de dag wel het geval. Druk de verkeerde in, en je boterham is verbrand.

Vroeger werkten de broodroosters goed en gingen ze lang mee. Bedrijven die zulke ontwerpen tegenwoordig bekijken zullen zeggen: ‘Die sukkels hebben het product niet eens gebouwd om binnen een paar jaar kapot te gaan.’

Lees ook:

Volgens deze ‘piraten van de techindustrie’ is een nieuwe iPhone doodzonde van je geld

Het fintech-bedrijf Aspiration belooft wereldwijd 35 miljoen bomen te planten, maar de groene beloften blijken gebakken CO2-neutrale lucht. Verder: In Bangladesh ontwierp een architect zelfbouwhuisjes voor overstromingsslachtoffers & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Greenwashing in optima forma

Pro Publica, het onvolprezen Amerikaanse onderzoeksjournalistieke platform ‘voor het algemeen belang’ kwam een fraai staaltje greenwashing inclusief celebrities op het spoor, zo las redacteur IJsbrand van Veelen. 

‘Red de planeet met één swipe van je bankpas. Dat is het verleidelijke voorstel van een bedrijf genaamd Aspiration, dat belooft het overgebleven wisselgeld van de aankopen van klanten over te nemen en het te gebruiken om wereldwijd bomen te planten. Het voornemen om dit jaar 149 miljoen dollar te besteden aan het vermarkten van die boodschap ligt op schema, getuige financiële documenten, en dat is aanzienlijk meer dan de inkomsten die het bedrijf verwacht binnen te halen.’ En, gaat Pro Publica verder: ‘Schone rijken zijn de nieuwe stinkend rijken’, verkondigt Aspiration op billboards in New York, Texas en Californië. Andere advertenties, alomtegenwoordig op sociale media, bevatten afbeeldingen van de betaalpas van Aspiration, die een groen boomlandschap toont en die is gemaakt van gerecycled plastic. Onder meer Leonardo DiCaprio, Orlando Bloom, Robert Downey Jr. en Drake hebben in het bedrijf geïnvesteerd.’

Lees ook:

‘Klimaatneutrale’ kaas en vuilniszakken: greenwashing of stap in de goede richting?

Maar het sprookje van Aspiration lijkt behoorlijk wat valse noten te bevatten, of, zoals Pro Publica het uitdrukt, ‘veel van wat Aspiration beweert lijkt ergens tussen hun marketingtaal en de voetnoten in hun juridische documenten te zweven.’ Zo bedroeg het aantal van ‘5 miljoen gepassioneerde leden’ volgens Pro Publica slechts 592.148 in juni en ook de hoeveelheid geplante bomen klopt van geen kanten: ‘De voetnoot bij een van de twee belangrijkste boomprogramma’s van Aspiration geeft een ander beeld dan CEO Andrei Cherny: “Het geadverteerde aantal geplante bomen is het cumulatieve totaal van te planten bomen…” Met andere woorden, het aantal van 35 miljoen omvat miljoenen bomen die eigenlijk nog niet geplant zijn’ aldus Pro Publica. Hoe dit allemaal zit lees je hier.

---

Het kapitalisme is kapot

Op de redactie van 360 vroegen we ons af waarom stinkend rijke mensen die nooit meer van hun leven zouden hoeven werken, toch steeds hun best doen om nóg meer geld binnen te harken met activiteiten die slechts zijn voor mens en milieu. Zoals recentelijk David Beckham, die volgens The Daily Mirror een netto vermogen heeft vergaard van 450 miljoen dollar (zo’n 400 miljoen euro), maar toch een lucratieve klus aanneemt als cultureel ambassadeur van Qatar – nou niet bepaald een lichtend voorbeeld als het gaat om mensenrechten – voor een lousy 150 miljoen Britse pond (178 miljoen euro). Wat bezielt zo iemand? Hebzucht?

Zoals Patrick J. Deneen al stelt in zijn artikel dat we woensdag publiceerden, is er een elite ontstaan die zich niet bewust is van haar bevoorrechte positie (ze zijn ervan overtuigd dat hun roem en rijkdom volledig hun eigen verdienste is en niet de uitkomst van een wrede en bizarre loterij) en daarom ook geen zorg meer draagt voor mensen die minder geluk in het leven hebben (die hebben immers hun lagere economische positie zelf verdiend; hadden ze maar harder moeten werken of hun tijd en talenten slimmer moeten benutten).

Redacteur Joep Harmsen stuitte in The New Statesman op een artikel dat hem toch enige hoop op verandering bood. Voor het Britse tijdschrift sprak Anoosh Chakelian met Gary Stevenson, die opgroeide in een arm gezin in een buitenwijk van Londen, een wiskundig genie bleek en na zijn studie op de prestigieuze London School of Economics een van de succesvolste traders van The City werd, met een miljoenensalaris.

‘Het maakt niet uit hoe hard je werkt, hoe slim je bent, als je in de “verkeerde” familie bent geboren, zul je waarschijnlijk nooit onroerend goed bezitten’

Stevenson, die wist hoe het was om elke penny om te moeten draaien, ontwikkelde een theorie: door de grote inkomensongelijkheid in het VK en de rest van de wereld blijven de bestedingen achter en daardoor de economische groei en opwaartse sociale mobiliteit. ‘Terwijl sommigen in de supermarkt op zoek gaan naar de goedkoopste producten, verdienen anderen miljoenen zittend achter een computer.’

Hij zegde zijn baan op en sloot zich bij Patriotic Millionaires aan, een organisatie van rijken die pleiten voor hogere vermogensbelasting. Stevenson: ‘Rijken hebben alle rijkdom en potten het op. Het maakt niet uit hoe hard je werkt, hoe slim je bent, als je in de “verkeerde” familie bent geboren, zul je waarschijnlijk nooit onroerend goed bezitten. Dat is feodalisme. We gaan terug naar een wereld van aristocratie. Het kapitalisme is kapot.’

Het is duidelijk dat verandering moet komen van outsiders zoals Stevenson, die het systeem begrijpen en inzien hoe in en in verrot het is, maar ook de middelen (Stevenson is inmiddels ook multimiljonair) en de geloofwaardigheid hebben om het van binnenuit te veranderen.

En nog een bonustip voor mensen die zoeken naar inspiratie voor sinterkerstcadeaus: The New Statesman is vroeg dit jaar en publiceerde al een ‘Books of the year’-lijst.

Lees ook:

Thomas Piketty over de Pandora Papers: ‘Het is hoog tijd om in actie te komen’

---

Bouwen in overstromingsgebied

Altijd goed te horen dat een bepaalde beroepsgroep maatschappelijk bewust is en dat omzet in humanitaire daden, aldus editor at large Katrien Gottlieb. Omdat afgezien van de desastreuze gevolgen die de zeespiegelstijging in Bangladesh veroorzaakt, ook de Ganges elk jaar uit zijn oevers barst en vele levens eist, richtte architect Marina Tabassum (Dhaka, 1969) haar aandacht op het deltagebied, schrijft The Guardian.

Toen de pandemie toesloeg had ze tijd om na te denken en zocht ze naar een praktische oplossing voor gedupeerden die hun huizen zijn kwijtgeraakt door overstromingen, of doordat hun inkomsten als gevolg van de lockdown verdwenen. Met haar bureau MTA in Dhaka ontwikkelde Tabassum een goedkoop modulair huizenpakket. Demontabele tiny houses kosten meestal zo’n 1800 euro en kunnen alleen door vaklieden in elkaar worden gezet, MTA slaagde erin voor slechts 350 euro een alternatief te ontwerpen. De Khudi Bari is van bamboe met stalen verbindingen en kan een gezin van vier huisvesten en door de bewoners zelf in elkaar worden gezet. Vier gezinnen zijn het ontwerp aan het testen, en er zijn nog honderd huizen in de maak. Voor Tabassum is dit de manier om haar verantwoordelijkheid te nemen, zegt ze. Ook omdat de bouwsector bijdraagt aan de helft van alle emissies wereldwijd, ‘maar de mensen die getroffen worden door de zeespiegelstijging in de kustgebieden geen koolstofvoetafdruk hebben’.

De editor at large van 360 wil er graag twee.

---

Web 3.0: De evolutie van het internet

Iets wat me de laatste tijd erg interesseert is de stille revolutie in de onlinewereld, schrijft onze onlinestrateeg Maxim Hoekmeijer, vooral op het gebied van de strijd voor privacy en eigendomsrecht. De oplossing zou Web 3.0 kunnen zijn, het vervolg op Web 2.0, waarbij websites met gebruikers gegenereerde content en gebruiksgemak de dienst uitmaken, zoals Facebook.

Het concept won recentelijk aan populariteit door de interesse van cryptocurrency-enthousiastelingen en investeringen van spraakmakende technologen en bedrijven. Ook de ‘Metaverse’, waar Mark Zuckerberg onlangs een lans voor brak, is onderdeel van Web 3.0.

Lees ook:

Facebooks naamswijziging nu al geflopt & Meer tips

In de podcast Acquired zijn hosts Ben en David in gesprek met Kevin Rose. Het gesprek begint in Web 2.0 en eindigt in Web 3.0. Een nieuw tijdperk in de onlinewereld waarin de samenwerking en het vertrouwen tussen gebruikers centraal staat. Dit internet is gericht op gemeenschappen waarin je met mensen die je nooit hebt gezien asynchroon aan hetzelfde doel kan werken – dus ook met mensen uit andere tijdzones.

In Web 3.0 is er een grote keuzevrijheid om mee te doen aan gemeenschappen die jou interesseren en hoef je niet te kiezen voor de socialemediaplatforms van nu bestaande bigtech-bedrijven. Die Web 3.0-gemeenschappen kunnen ook hun eigen economische systeem invoeren door middel van ‘tokens’, zoals in de virtuele wereld The Sandbox al gebeurt. Luister naar dit interessante gesprek over een schijnbaar onvermijdelijke ontwikkeling.

---

IJzige klanken voor een beter milieu

Terwijl politici, wetenschappelijke onderzoekers en milieuactivisten zich in Glasgow verzamelden voor COP26, bereidde de Noorse muzikant Terje Isungset zich voor op een ​​reeks concerten, van 16 tot 19 november, die volgens hem een minstens even sterke ecologische boodschap overdragen, maar dan in andere vorm.

‘Mensen worden constant gebombardeerd met berichten over klimaatverandering, maar mijn ijsmuziek raakt hen anders. Dit is een andere manier om hen bewust te maken van het belang van het milieu, door alleen materialen uit de natuur te gebruiken’, aldus Isungset.

Al twintig jaar maakt hij muziekinstrumenten van ijsblokken. IJshoorns, een ijstrompet, ijsgong en een ‘ijsofoon’ – een soort marimba. Hij werkt bovendien samen met een aantal opmerkelijke vocalisten: twee Inuit-keelzangers uit het noorden van Canada, een Sami-zangeres uit Noorwegen en een keelzangeres uit Siberië, die op bijna bovennatuurlijke manier zijn klanten begeleiden.

Elke winter gaat hij met zijn team het ijs op om materiaal te verzamelen. In het verleden maakte hij ook muziek van steen, leisteen, hout, glas en plastic afval dat hij grotendeels aan de kust verzamelde.

Bekijk hier het ‘meest noordelijke concert ooit’ dat hij in samenwering met Greenpeace gaf, of zoek zijn naam op in YouTube.

Een luistertip van hoofdredacteur Laura Weeda.

Statelozen, mensen die in landen wonen die hen geen rechten verlenen, worden harder getroffen door de klimaatcrisis dan wie dan ook. Verder: In de Fiction Podcast van The New Yorker worden verhalen uit het archief besproken met bekende schrijvers & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

De onzichtbare slachtoffers van klimaatverandering

COP26, de wereldwijde klimaattop in Glasgow, loopt zo’n beetje op zijn einde en wat er ook uiteindelijk wel of niet besloten wordt, over één groep mensen werd niet gesproken. En dat zijn mensen die mogelijkerwijs harder wordt getroffen door de klimaatcrisis dan wie dan ook. Het zijn de statelozen, miljoenen mensen voor wie ‘inpakken en verhuizen zo niet onmogelijk, dan toch hoogst onwaarschijnlijk is’, las redacteur IJsbrand van Veelen in dit artikel van de Amerikaanse publieke omroep NPR, geschreven door een mensenrechtenactivist en een professor van de Universiteit van Boston, die zich richt op gezondheidszorg voor gedwongen ontheemden. 

Statelozen, ‘de onzichtbare slachtoffers van klimaatverandering’, zijn mensen die in landen wonen die hen geen staatsburgerschap of verblijfsvergunning verlenen en daarbij dus alle rechten mislopen die bij het staatsburgerschap horen, zoals gratis onderwijs en gezondheidszorg. Ze kunnen geen kant op. Het gaat om miljoenen mensen, zoals de islamitische Rohingya-gemeenschap in Myanmar, Noord-Koreanen in China, de Roma in Servië, Bengalen in Pakistan en vele andere groepen. NPR sprak met Noor, een van de miljoenen etnische Bengalen in Pakistan.

---

Weg met generatiedenken

In een boeiend en verfrissend essay in The New Yorker beargumenteert Louis Menand waarom we niet langer over generaties moeten praten, schrijft hoofdredacteur Laura Weeda. Wat is een generatie überhaupt? Een generatie behelst tegenwoordig zo’n vijftien jaar. Als je in het laatste jaar daarvan bent geboren, behoor je sec gezien dus tot een andere generatie dan bijvoorbeeld klasgenoten die een jaar jonger zijn.

‘Iedereen realiseert zich dat dit soort precisiedatering dwaas is, maar hoewel we weten dat chronologische grenzen een beetje kunnen vervagen, stellen we ons generatieverschillen nog steeds voor als heldere scheidslijnen. Mensen praten alsof er een uniek DNA bestaat voor Gen X (…) hoewel het verschil tussen een babyboomer en een Gen X-er ongeveer net zo betekenisvol is als het verschil tussen een Leeuw en een Maagd.’

Waar astrologie zelden serieus wordt genomen, worden generaties gezien als zeer legitiem concept om verschillen te verklaren. En dat werkt stigmatiserend en mogelijk verblindend; het verschil tussen een zogenaamde boomer en een millennial zal vaak niet groter zal zijn dan het verschil tussen twee millennials van verschillende klasse.

Menand behandelt de geschiedenis van het begrip (dat vooral nuttig blijkt te zijn voor de marketing) en verschillende studies naar het onderwerp. Hij gaat in op de vragen: Wat veroorzaakt verandering? Kunnen we het voorspellen? Kunnen we het voorkomen? En hoezo behoren Muhammad Ali, Nina Simone, Bob Dylan, Noam Chomsky, Philip Roth, Susan Sontag, Martin Luther King, Jr., Billie Jean King, Janis Joplin, Jimi Hendrix, Andy Warhol et cetera et cetera allen tot de ‘silent conformists’, die tussen 1928 and 1945 werden geboren?

---

Verhalenvertellers

Een van mijn favoriete podcasts, aldus redacteur Joep Harmsen, is de Fiction Podcast van The New Yorker. Elke eerste van de maand ontvangt New Yorker-redacteur Deborah Treisman een bekende auteur die een verhaal uit het archief van The New Yorker voorleest en bespreken ze samen de tekst.

In de novemberaflevering ontving Treisman de zeer intelligente Ben Lerner (bekend van Leerjaren in Topeka en Vertrek van station Atocha) en bediscussieerden ze samen het verhaal ‘In the name of Bobby’ van de Argentijn Julio Cortázar. Een genot om naar te luisteren. Het onheilspellende verhaal van Cortázar jaagt je de stuipen op het lijf zonder dat er eigenlijk iets gebeurt, en Treisman en Lerner laten hun heldere licht schijnen op de verteltechnieken van de Argentijnse meester en de mogelijke betekenis van het verhaal. Ze doen dat beiden op zo‘n rustige, gezagvolle maar toch enthousiasmerende toon, dat je meteen naar de boekhandel wilt rennen voor de verzamelde verhalen van de grootmeester, maar helaas bestaat zo’n uitgave niet. Gelukkig hebben we de podcast nog.

Mark Zuckerberg kondigde deze week aan dat zijn bedrijf omgedoopt wordt tot Meta. Volgens The New Statesmen trapt niemand in deze goedkope publiciteitsstunt. Verder: Auteur Olivia Laing portretteerde tweeëntwintig jonge klimaatactivisten van over de hele wereld. Maak kennis met ‘Generatie Klimaatcrisis’ & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Welkom in Facebooks ‘metaverse’

Deze week veranderde Mark Zuckerberg de naam van zijn bedrijf in Meta. In een toespraak vanuit een luxe woning, met op de achtergrond een knapperend haardvuur, kondigde hij de ‘metaverse’ aan: een digitale wereld gebouwd op virtuele en ‘aangevulde’ reality.

‘De metaverse is een online ruimte waar gebruikers al hun tijd zullen besteden aan het maken van aanpasbare avatars, het bijwonen van virtuele optredens, het bezoeken van virtuele kantoren en het ervaren van digitale functies in de echte wereld door middel van een augmented reality-bril’, aldus Sarah Manavis in The New Statesman.

Manavis noemt de timing van ‘dit masturberende egoproject’ geen toeval, nu Facebook weer eens is blootgesteld aan een storm negatieve verhalen, van de gelekte Facebook Papers tot hoorzittingen van het congres waar Facebook-executives werden doorgezaagd wegens gebrek aan kinderbescherming op het platform.

‘Een herinnering aan andere journalisten: je hoeft hier niet aan mee te doen. Je kunt en moet je lezers blijven bedienen door Facebook Facebook te noemen. Mark Zuckerbergs idiote bedrijfsstunt heeft geen invloed op jou.’

Gaat deze publiciteitsstunt de CEO helpen? vraagt Manavis zich af. Techredacteur van The Guardian Alex Hern tweette: ‘Een herinnering aan andere journalisten: je hoeft hier niet aan mee te doen. Je kunt en moet je lezers blijven bedienen door Facebook Facebook te noemen. Mark Zuckerbergs idiote bedrijfsstunt heeft geen invloed op jou.’

Overigens is er een fikse tegenslag opgedoken: er is al bedrijf dat Meta heet. Maar onoverkomelijk is dit allerminst: voor 20 miljoen dollar doet de eigenaar graag afstand van deze naam. Wij hopen stilletjes dat Zuckerberg zijn volgende megalomane project niet geheel ontoepasselijk ‘360’ zal dopen. 

---

Generatie Klimaatcrisis

Olivia Laing, de uiterst oorspronkelijke essayist uit Groot-Brittannië – wiens meest recente boek Everybody onlangs in Nederlandse vertaling van Henny Corver bij Atlas Contact verscheen –, portretteerde tweeëntwintig jonge klimaatactivisten van over de hele wereld in The Observer. Omdat het de generatie is, schrijft Laing, die in de klimaatcrisis geboren is en met ambitie en volharding het voortouw neemt om dat naderende te keren. Laing stopte zelf op haar twintigste met studeren omdat ze doodsbang was voor de naderende apocalyps en de kortetermijnlogica en het cynisme van het grootkapitaal verafschuwde. Er was toen, in 1997 ook al een drastische gedragsverandering nodig. Toch is er nog maar weinig veranderd, aldus editor at large Katrien Gottlieb.

De getuigenissen van deze tieners en vroege twintigers dwingen respect af. Hoewel hun inzet sterk uiteenloopt, ziet Laing een grote gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor wat er moet gebeuren. Precies de ambitie en moed die nodig is. Hadden onze leiders die inzet maar, aldus Olivia Laing.

De 360-redactie was deze week ook onder de indruk van dit stuk van George Monbiot op De Correspondent: ‘Het bizarste idee dat de mens ooit bedacht: dat je een stukje grond kunt bezitten’.

Lees ook:

George Monbiot: ‘Red de levende wereld, niet de vervuilers’

---

Een nieuwe vorm van seizoensarbeid

‘Bellaliz González had nog nooit van Midland, Michigan gehoord, voordat een wit busje haar er eind mei 2020 afzette. De reis van haar huis in Miami, met twaalf collega’s, had ongeveer tweeëntwintig uur geduurd. Ze kwam aan in een regio die was verwoest door een recente overstroming: opengebarsten wegen, ingestorte bruggen. González, een vierenvijftigjarige asielzoeker uit Venezuela, met netjes opgestoken kastanjebruin haar, ging er prat op kalm te blijven in gevaarlijke situaties. In Venezuela had ze als milieu-ingenieur gewerkt en verschillende nationale parken van het land gerund. Maar de afgelopen drie jaar, woonachtig in de VS, had ze zich tot lichamelijke arbeid gewend om geld te verdienen. Eerder die week was ze gerekruteerd om te werken voor een franchise van een reconstructiebedrijf genaamd Servpro, om Midland te helpen opbouwen. Ze droeg schoenen met stalen neuzen, een dikke spijkerbroek en gouden oorringen waardoor ze zich elegant voelde terwijl ze slopend werk deed. Op het werkterrein kreeg ze een neongeel hesje met de naam van Servpro op de achterkant en de woorden Safety Starts with You.’

Het vuile en gevaarlijke opruimwerk wordt grotendeels gedaan door immigranten, velen zonder papieren

Zo begint de met prijzen overladen journalist Sarah Stillman van The New Yorker haar longread getiteld ‘De arbeidsmigranten die klimaatrampen volgen’, over een groeiende groep parttime-arbeiders die achter natuurrampen in de VS aan reizen, zoals agrarische arbeiders de seizoenen volgen, om getroffen gemeenschappen te helpen met opruimwerkzaamheden en wederopbouw, schrijft redacteur IJsbrand van Veelen.

Met het door klimaatverandering toenemende aantal natuurrampen, zoals bosbranden, overstromingen en stormen, groeit ook het aantal herstelbedrijven waar grote investeerders als Blackstone grif geld voor neertellen. Maar het vuile en gevaarlijke opruimwerk wordt grotendeels gedaan door immigranten, velen zonder papieren, zonder ziektekostenverzekering en zonder recht op betaald verlof. De werkers worden geconfronteerd met uitbuiting, letsel en in sommige gevallen zelfs de dood.

---

Portugal is de nieuwe ‘Californian dream’

Was Portugal – met name de Algarve – vroeger het favoriete toevluchtsoord van bejaarde Duitsers en Britten, tegenwoordig kopen zowel Hollywood-acteurs als Silicon Valley-techmiljonairs hun tweede huis in het Zuidwest-Europese land dat in veel opzichten op de Amerikaanse staat Californië lijkt, schrijft Los Angeles Magazine. Onder andere Madonna en Scarlett Johansson kochten onlangs een appartement in Lissabon.

Portugal heeft met 89 procent de hoogste vaccinatiegraad ter wereld

Om de hoge huren in de omgeving van San Francisco te ontvluchten, verhuizen startende techondernemers uit Silicon Valley massaal naar Portugal, waar de kosten van levensonderhoud laag zijn, net als de belastingen, en Amerikaanse expats makkelijk een visum kunnen krijgen. Daarnaast heeft het land, met 89 procent, de hoogste vaccinatiegraad ter wereld.

De emigratie van de VS naar Portugal nam net voor de pandemie met 33 procent toe en de verwachting is dat die cijfers voor 2020 en 2021 alleen maar hoger zullen uitvallen, schrijft LA Mag.

Redacteur Joep Harmsen bracht vorige week een bezoek aan Portugal en snapt wat de Californiërs aantrekt in het land, al zijn het maar de goedkope maar onweerstaanbare vinho verde en bacalhau. Hopelijk laten ze wel hun techno-optimistische libertarisme in Silicon Valley achter. Waar dat toe kan leidden is te lezen in volgend stuk:

Het desastreuze verloop van ’s werelds eerste cryptocruise

De Spaanse sterregisseur Pedro Almodóvar komt met een nieuwe film: Madres paralelas. De lacterende tepel op de filmposter zorgde al bij voorbaat voor ophef. Verder: Italianen maken zich zorgen om de Nederlandse maffia. Een verontrustende ontwikkeling, aldus redacteur IJsbrand van Veelen & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

De nieuwe Almodóvar doet stof opwaaien

Na Dolor y gloria (Pijn en glorie) uit 2019 komt de bekendste Spaanse filmregisseur dit najaar met een nieuwe film: Madres parelelas (Paralelle moeders). De Spaanse onlinekrant elDiaro.es interviewde Pedro Almodóvar over wat ze zijn ‘meest politieke en gewaagde film‘ uit zijn carrière noemt en dat leverde een boeiend gesprek op, aldus redacteur Joep Harmsen.

Zo betreurt de regisseur dat steeds meer films op streamingplatforms uit worden gebracht: ‘Voor mij is film het grote scherm. Ik kan me geen film voorstellen zonder dat grote scherm.’ En als hem gevraagd wordt naar de grote sprongen die er gemaakt zijn op het gebied van lhbti-rechten, antwoordt hij: ‘Er is veel bereikt, maar er lijkt een soort terugval te zijn, vooral de laatste tijd.‘

Die terugval zou de regisseur die in de jaren tachtig opkwam met gewaagde en provocatieve films als La ley del deseo en Pepi, Luci Bom wellicht ook zien in de ophef die er is ontstaan over de teaserposter die er van de film is verspreid. De poster, ontworpen door Javier Jaén, werd kort na publicatie op Instagram weer verwijderd door het sociale medium. In een ander artikel schrijft elDiario.es dat Almodóvar met de keuze voor deze poster waarschijnlijk zijn steun betuigt aan de #FreeTheNipple-beweging die strijdt voor het deseksualiseren van de vrouwelijke tepel, een plausibele verklaring.

De linkse onlinekrant pakte uit en publiceerde ook nog een recensie van Madre paralelas en een analyse van de drie hoofdthema’s uit het werk van Pedro Almodóvar: het collectieve en individuele geheugen, moeders en lhbti-rechten.

Madres paralelas is in Nederland vanaf 16 december te zien in de bioscoop en al eerder op het Leiden International Film Festival en het Parool Film Fest in Amsterdam.

---

Italianen maken zich zorgen om Nederlandse maffia

Roberto Saviano, de Italiaanse auteur van Gomorra en deskundige op het gebied van georganiseerde misdaad, heeft al meerdere keren gewaarschuwd voor de activiteiten van de Italiaanse maffia in Nederland. In augustus deed hij er nog een schepje bovenop door in een essay, gepubliceerd in onder meer NRC Handelsblad, Nederland ‘een van de misdadigste landen van Europa’ te noemen, verwijzend naar onze status als belastingparadijs voor multinationals en als land waar financiële systemen zich uitstekend lenen voor het witwassen van crimineel geld. 

De aanklacht van Saviano is ook in Italië niet onopgemerkt gebleven, zo las redacteur IJsbrand van Veelen. De Italiaanse krant Il Post publiceerde vorige week een artikel onder de kop ‘Come la mafia olandese è diventata una delle più potenti del mondo’ [Hoe de Nederlandse maffia een van de machtigste ter wereld werd]. Daarin zet Stefano Nazzi in ruim tweeduizend woorden uiteen hoe ’de zogenoemde “mocro-maffia” die concurreert én samenwerkt met de ‘ndrangheta, wordt verdacht van moord op journalist Peter de Vries’.

Het is even wonderlijk als verontrustend om een dergelijk artikel in een Italiaans medium te lezen

Nazzi beschrijft onder meer hoe de bende van Ridouan Taghi is ontstaan en is gegroeid en wat de rol van de havens van Rotterdam en Antwerpen is voor de internationale cocaïnehandel die in nauwe samenwerking met Italiaanse, Columbiaanse, Turkse, Albanese en Servische criminelen wordt gedreven.

‘De Nederlandse veiligheidsdiensten hebben een paar dagen geleden het niveau van surveillance en bescherming rond premier Mark Rutte verhoogd’, zo begint Nazzi zijn artikel. ’De Telegraaf schreef dat bewakingscamera’s rond het huis van de minister-president de aanwezigheid van enkele jonge “uitkijkposten” van criminele organisaties hadden geregistreerd: daarom is besloten de “zichtbare en onzichtbare” bewaking te verhogen. Volgens politie en pers komt het gevaar voor Mark Rutte van de “mocro-maffia”, de Nederlandse criminele organisatie die samen met de Calabrische ‘ndrangheta een groot deel van de handel in cocaïne en synthetische drugs in Europa controleert en die ervan wordt verdacht in juli de moord op de journalist Peter de Vries te hebben georkestreerd en uitgevoerd.’

In het licht van de geschiedenis van de maffia is het even wonderlijk als verontrustend om een dergelijk artikel in een Italiaans medium te lezen.

Lees ook:

De taliban, de grootste drugshandelaren ter wereld

---

De geschiedenis van xenofobie

Altijd gedacht dat het woord ‘xenofobie’ uit het Grieks komt? Niet waar. En ook de vreemdelingenhaat is ergens anders begonnen dan in het oude Griekenland, las editor at large Katrien Gottlieb in LA Review of Books. Auteur George Makari onderzocht de achtergrond van het woord dat zo in zwang raakte tijdens het Trump-tijdperk en vond die geschiedenis zo interessant dat hij er uiteindelijk een boek over schreef.

Het begrip, zo stelt hij, ontstond op het moment dat de notie van indentiteit op losse schroeven kwam te staan. Ik en gij, wij en zij, vreemdeling en gastheer kregen een nieuwe en andere lading door de globalisatie en door radicale technologische veranderingen. Gelukkig hebben de Grieken wel de democratie uitgevonden; dèmos betekent volk, en kratein heersen, hoewel ze daar in de oudheid ook iets anders voor ogen hadden dan hoe die staatsvorm nu hier en daar uitpakt.

Lees ook:

Antisemitisme neemt (niet) toe in Europa

---

Nobelprijswinnaar Abdulrazak Gurnah is geen verbitterde emigrant

Abdulrazak Gurnah ontving de Nobelprijs voor Literatuur voor zijn ‘compromisloze kijk op kolonialisme’, schrijft Süddeutsche Zeitung in een profiel van de relatief onbekende auteur die in Tanzania werd geboren, een academisch leven had als student en leraar in het VK en behalve essays en verhalen ook tien romans schreef. Een aanrader van hoofdredacteur Laura Weeda.

‘Na jaren waarin het Nobelprijscomité zich resoluut tegen de tijdgeest heeft verzet, waarin het de politiek ongebreidelde Peter Handke en de introspectieve poëzie van Louise Glück eerde, weerspiegelt dit besluit de tijdgeest. De postkoloniale literatuurkritiek laat decennialang zien hoe schrijnend ongelijk de aandacht is voor de verhalen van verschillende mensen over de hele wereld. De Zweedse Academie reageerde nauwelijks op zulke geluiden. In 2001 won VS Naipaul, in wiens werk kolonialisme een virulent thema is, de prijs en in 2003 JM Coetzee, een auteur van het Afrikaanse continent‘, aldus SZ.

Gurnah kon pas schrijven over Tanzania nadat hij er vertrokken was

In dit boeiende portret wordt onder andere verteld dat Gurnah pas over Tanzania kon schrijven nadat hij er vertrokken was. Daarbij was de verleiding groot om zich van goede kritieken te verzekeren door de denigrerende, koloniale opvatting over te nemen en ‘als een verbitterde emigrant de spot te drijven met degenen die hij achterliet’. Deze neiging tot zelfverachting om vertrouwen te wekken achtervolgde hem gedurende zijn carrière.

---

Hoe het komt dat we niet meer zoals The Simpsons kunnen leven

Webredacteur Maxim Hoekmeijer tipt deze week een artikel uit The Atlantic waarin auteur Dani Alexis Ryskamp stelt dat de levensstandaard van de personages in The Simpsons, een Amerikaanse tv-serie uit de jaren negentig, tegenwoordig niet meer realistisch is.

‘De aflevering “Much Apu About Nothing” uit 1996 toont het salaris van Homer. Hij verdient 479,60 dollar per week, zodat zijn jaarinkomen ongeveer 25.000 dollar is’, schrijft Ryskamp. Met dat inkomen heeft hij een koophuis en een auto, onderhoudt hij zijn gezin van vijf en hij houdt ook nog geld over om een biertje bij de bar te drinken.

In veel gevallen zijn twee volwaardige inkomens nodig om één volledig huishouden kunnen te ondersteunen

Dit bestaan raakt niet alleen voor steeds meer Amerikaanse huishoudens, maar voor huishoudens wereldwijd steeds minder haalbaar. Het lijkt in theorie vrij eenvoudig uit te leggen; als de bevolking stijgt, worden hulpbronnen schaarser, het zogenaamde vraag-en-aanbodprincipe. Voeg daaraan de grotere arbeidsparticipatie van vrouwen toe, wat natuurlijk een goede zaak is, en de realiteit wordt dat in veel gevallen twee volwaardige inkomens nodig zijn om één volledig huishouden te kunnen ondersteunen.

In dertig jaar tijd is het voor types als Homer, een kostwinner zonder diploma of zakelijk instinct, onmogelijk geworden een huis te bezitten, tenzij ouders kunnen helpen met een flinke aanbetaling. Het is te hopen dat deze trend niet doorzet.

Dave Chapelle had het nog zo beloofd: geen transfobe grappen meer. Toch kon de komiek het niet laten in zijn nieuwste Netflix-show. Verder: Musea maken steeds vaker gebruik van kopieën om kwetsbare originelen te beschermen. Wat zegt dat over de waarde van een kunstwerk? & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Dave Chapelle laat zich niet de mond snoeren

Editor at large Katrien Gottlieb gaat dit weekeinde naar The Closer kijken van de alweer gecancelde Dave Chappelle, een van de best verdienende komieken in de VS. Onder druk heeft Netflix al eerder een show van Chappelle van het streamingplatform gehaald. En ook deze week werd er moord en brand geschreeuwd over The Closer, nu (nog) te zien op Netflix.

Chappelle had het toch weer gedaan, ondanks zijn belofte aan de lhbtq-gemeenschap om geen transfobe grappen meer te maken ‘totdat we er allemaal om kunnen lachen’: controversiële opmerkingen maken over trans personen. Zo schoof het geen centimeter op met de strijd om gelijke behandeling. Zo hield je de status quo en machtsstructuren in stand waarvan een kleine groep al veel te lang van heeft geprofiteerd.

Met het mij van niet woke zijn en verre van politiek correct beschuldigende vingertje dicht in het vizier, pleit ik toch tegen elke vorm van censuur

Allemaal waar. Maar dat een komiek zich niet de pas af laat snijden en een eigen repertoire kiest, is toch een vereiste in dat vak? Net zoals de ander geen enkele verplichting zou hoeven voelen om wel of niet naar die komiek te kijken? Een vegetariër hoeft toch ook niet verplicht naar een slachthuis? Met het beschuldigende vingertje in het vizier, dat mij wijst op niet woke en verre van politiek correct gedrag, pleit ik toch tegen elke vorm van censuur. Net zoals de vandaag met de Nobelprijs voor de Vrede bekroonde journalist Maria Ressa en de Russische journalist Dimitri Moeratov. Een schitterende kroon op het belang van hun inzet voor het vrije woord.

---

Gipsafgietsels zijn terug van weggeweest

Met de toenemende aanwezigheid van 3D-kopieën op bijvoorbeeld tentoonstellingen, die worden geëxposeerd om originelen te beschermen tegen beschadiging en verval, lijken ook gipsafgietsels weer in genade te worden aangenomen, las redacteur IJsbrand van Veelen op de site Hyperallergic.

Gipskopieën van klassieke beelden in musea en universitaire collecties hielpen studenten en kunstenaars in de negentiende eeuw om te oefenen met tekenen. En ze stelden mensen in staat om de ervaring van originele Griekse en Romeinse sculpturen te benaderen, zonder dat ze daarvoor op reis hoefden. Maar in de eeuw daarna werden gipskopieën als smakeloos en zielloos beschouwd en vaak lagen ze te verkommeren in opslagplaatsen of stookruimten waar niemand zich vertoonde. Met uitzondering van afgietsels van dinosauriërs en replica’s van gebouwen, waren veel Europese en Noord-Amerikaanse musea terughoudend geworden om kopieën te exposeren want ze werden als minderwaardig beschouwd. In 2007 sloot het Museum voor Volkenkunde in Hamburg zelfs een tentoonstelling toen bekend werd dat van China geleende soldaten van het beroemde terracottaleger niet de werkelijke tweeduizend jaar oude artefacten waren, maar hun kopieën, ook al betoogde de Koreaans-Duits filosoof en schrijver Byung Chul Han dat het ging om exacte reproducties van het origineel, die voor Chinezen even waardevol zijn als het origineel.

Wie bepaalt wat er bewaard moet worden en gekopieerd moet worden?

Maar sinds enige tijd lijkt de acceptatie van gipskopieën op de weg terug. De Gipsformerei (gipswerkplaats) van de Berlijnse Staatsmusea vierde in 2019 zijn tweehonderdste verjaardag met een tentoonstelling van gipsafgietsels en 3D-modellen en in maart van dit jaar organiseerde de British Academy een internationale conferentie over gipsafgietsels. Het Oriental Institute Museum van de universiteit van Chicago postte op zijn Instagram-account berichten over de geschiedenis van hun gipsafgietsels.

Net als gipsafgietsels in de negentiende eeuw zorgen 3D-geprinte kopieën van objecten en plekken zoals de grotten van Lascaux of het graf van Toetanchamon er momenteel voor dat meer mensen ze kunnen zien en ervaren zonder dat de originelen worden aangetast. 

Maar wie bepaalt wat er bewaard moet worden, wat er gekopieerd moet worden? Wie mag de originelen zien en ervan genieten? Wie is eigenaar van deze kopieën, van de rechten om de originelen te reproduceren en van het auteursrecht op de afbeeldingen? Die vragen probeert Pinar Durgun te beantwoorden in dit artikel.

Lees ook:

De kopie is het origineel

---

De schaarste-economie

‘De schaarste-economie’ daar bevinden we ons op dit moment in volgens dit artikel dat Arthur van der Meeren las in The Economist. De auteur(s) (The Economist-artikelen worden niet ondertekend) stellen dat we op dit moment een grote economische omwenteling meemaken: na jaren van een gebrek aan uitgaven onder het motto van bezuinigen, is geld uitgeven weer helemaal terug, zowel bij overheden als bij de consument.

Brengt de economische hosannastemming ons niet van de regen in de drup?

Geld moet rollen, de economie moet draaien en we stimuleren ons de coronacrisis uit – niet zonder succes. Maar brengt de economische hosannastemming ons niet van de regen in de drup? Zo is nu al te zien – zeker in het Verenigd Koninkrijk waar de bevolking ook nog kampt met de gevolgen van brexit – dat het aanbod de groeiende vraag niet bij kan benen. Er is een tekort aan werknemers, grondstoffen en brandstof, wat leidt tot inflatie. Het grotere gevaar schuilt in de reactie van de politiek: raken politici in paniek en nemen ze hun toevlucht tot protectionisme en soepelere CO2-normen, dan zijn we straks nog verder van huis.

Lees ook:

VK: Paniek bij benzinestations | Veroordeling R. Kelly: ‘belangrijk keerpunt‘

---

Latijns-Amerika en de Pandora Papers

Het kan niemand ontgaan zijn: de publicatie van de Pandora Papers. Via een lek is informatie vrijgekomen over de zakelijke transacties van politici, beroemdheden en zakenlieden in belastingparadijzen. Meer dan 600 journalisten uit 117 landen verbonden aan het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) hebben bijna 12 miljoen documenten bekeken waaruit blijkt hoe de rich and famous belasting ontwijken.

Een van de bevindingen van het onderzoek is dat drie Latijns-Amerikaanse presidenten hun geld hebben of hadden zitten in schimmige offshorebedrijven: Sebastián Piñera (Chili), Guillermo Lasso (Ecuador) en Luis Abinader (Dominicaanse Republiek). Hoewel dit niet strafbaar is, roept het wel vragen op. Een onweerlegbaar feit is dat het niet betalen van belastingen een directe invloed heeft op de ontwikkeling van een land, stelt de Latijns-Amerikaanse podcast El Hilo. Wat betekent dit in de meest ongelijke regio ter wereld? Een aanrader van redacteur Joep Harmsen.

‘Welke gevolgen heeft het voor mij als een miljonair geen belastingen betaalt?’

Deze en meer vragen – zoals: Wat is een offshorevennootschap? Hoe werken belastingparadijzen? Welke gevolgen heeft het voor mij als een miljonair geen belastingen betaalt? Waarom moeten we ons zorgen maken over deze onderzoeken? – beantwoordt onderstaande podcast van de Amerikaanse publieke omroep NPR en gemaakt in samenwerking met Vice News.

Met bijzondere aandacht voor de Chileense president Piñera, die zich altijd heeft uitgesproken tegen belastingparadijzen.

Han vuelto al internet estas declaraciones de 2016 del entonces candidato a la reelección Sebastián Piñera, hoy presidente de Chile.

Señalado en los #PandoraPapers, afirma que no tiene relación con la trama de offshore y paraísos fiscales.

Escúchalo este viernes en El hilo. pic.twitter.com/N9iNP2D1SH

— El hilo (@elhilopodcast) October 5, 2021

Ook de Ecuadoriaanse krant El Universal maakte een overzichtelijk explainerfilmpje over de implicaties van de Pandora Paper voor Latijns-Amerika:

De Spaanse krant El Diario signaleert een nieuw tv-genre: ‘kapitalistisch realisme’. Series als Squid Game en The White Lotus ontleden klassenongelijkheid in de samenleving. Verder: In het Camondo-huis in Parijs heeft schrijver Edmund de Waal een tentoonstelling ingericht over zijn bestseller Brieven aan Camondo & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

We zien graag rijke mensen lijden

El Diario publiceerde een artikel over het ‘kapitalistische realisme’ dat we steeds vaker tegenkomen in series en films, onder andere in The White Lotus (2021), dat zich toespitst op drie rijke families die hun vakantie doorbrengen op Hawaï en het personeel dat hen daar van alle gemakken moet voorzien, en de film Parasites, waarin het personeel van een rijke Zuid-Koreaanse familie centraal staat, schrijft hoofdredacteur Laura Weeda.

Doel van het genre is om te laten zien dat de klassenongelijkheid die we tussen de personages zien geen toeval is, maar onderdeel uitmaakt van het systeem waarin we leven. Economische, raciale of genderprivileges worden in de genoemde producties in twijfel getrokken.

‘De gemiddelde kijker die niet op vakantie naar Hawaï gaat, ziet graag rijke mensen lijden’

De Spaanse onlinekrant noemt dit verre van een ‘nieuw genre van sociale veroordeling dat opkomt om het kapitalisme omver te werpen en op te roepen tot rebellie’; het ontstond in de eerste plaats om ons te vermaken en grote aantallen kijkers te bereiken. ‘De gemiddelde kijker die niet op vakantie naar Hawaï gaat, ziet graag rijke mensen lijden’, licht de auteur toe.

Doordat deze series en films ergens zweven tussen ‘sociale aanklacht, entertainment en catharsis’, slagen ze erin ons genoeg uit onze comfortzone te halen en een ​​paar kritische memes op sociale netwerken te delen, zonder dat ze ons slapeloze nachten over een onbewoonbare toekomst bezorgen. Oftewel: ze maken perfect onderdeel uit van het systeem dat ze lijken te hekelen.

Al roept deze inderdaad niet op tot rebellie, ook de serie is wat mij betreft een aanrader (te zien op HBO).

---

Bloeddorstig overlevingsspel

Squid Game, een nieuwe ultragewelddadige thriller op Netflix, is in twee weken een enorme hit geworden. Hoe de onderklasse in Zuid-Korea zich weert, zagen we eerder in de meesterlijke film Parasite van de Zuid-Koreaanse regisseur Bong Joon-ho, winnaar van de Gouden Palm en Oscar voor beste film, zoals hierboven staat vermeld. In Squid Game wordt een groep van 456 mensen, met schulden en wanhopig, in een bloeddorstig overlevingsspel gelokt waarbij ze de kans hebben om miljoenen te winnen. De prijs als ze verliezen is niet in geld uit te drukken. Een aanrader van editor at large Katrien Gottlieb.

Beduusd van het overweldigende succes dat de serie meteen ten deel viel, zei regisseur Hwang Dong-hyuk in een interview: ‘Het is blijkbaar heel aantrekkelijk om te kijken naar hopeloze volwassenen die hun leven riskeren om een kinderspel te winnen.’

De serie zou zo aanslaan omdat veel mensen gedesillusioneerd achterblijven in de Zuid-Koreaanse samenleving

Spelers moeten bijvoorbeeld snoepjes uit een papierdun vel honingraat snijden met behulp van een naald. Als het scheurt, verlies je.

De serie zou zo aanslaan omdat veel mensen gedesillusioneerd achterblijven in de Zuid-Koreaanse samenleving. Ondanks keihard werken is het niet voor iedereen mogelijk om topposities op de universiteit of een goede baan te krijgen. De spelletjes, hoe fataal ze ook kunnen zijn, presenteren een alternatieve wereld die zogenaamd gebaseerd is op fair play.

Kijkers die in de eerste aflevering een telefoonnummer op uitgedeelde visitekaartjes voorbij zagen komen, en mee wilden doen, zouden dat nummer duizenden keren gebeld. Het bleek een zakelijk telefoonnummer te zijn van een man in Gyeonggi. Netflix is hem te hulp geschoten.

---

Tragische familiegeschiedenis

Vanaf 7 oktober tot en met 15 mei 2022 is in het Musée Nissim de Camondo in Parijs de tentoonstelling Lettres à Camondo (Brieven aan Camondo) te zien. Je hebt dus net tijd om eerst het boek te lezen van Edmund de Waal, waar de tentoonstelling op is gebaseerd. De Engelse uitgave is prachtige uitgegeven en een aanrader (De Waal is een Brit met een Nederlandse grootvader), aldus art director Majel van der Meulen.

De brieven, door de Waal aan graaf Moïses de Camondo geschreven, vertellen hoe het had kunnen zijn, als de joodse familie Camondo de Tweede Wereldoorlog had overleefd. De Waal, een telg uit de vooraanstaande bankiersfamilie Ephrussi, groeide op met verhalen over de familie Camondo, aangezien zijn grootouders en de Camondo’s goed bevriend waren.

Het contrast is enorm: de rijkdom, de kunstcollectie, het prachtige huis tegenover de tragische familiegeschiedenis die eindigt in Auschwitz.

---

Retour kalifaat

Arthur van der Meeren was maandag geraakt door de documentaire Retour kalifaat – De erfenis van een slagveld van programmamaker Sinan Can (terug te kijken op NPO Start).

Can spreekt met drie IS-gevangenen uit landen die de meeste IS-strijders uit Europa leveren, België, Zweden en Denemarken. In het noorden van Syrië zitten meer dan 30.000 IS’ers gevangen, die worden bewaakt door de Koerden. Een grote tijdbom.

Can, die een hoop indringende documentaires heeft gemaakt, kan zijn emoties niet bedwingen tijdens de interviews met geradicaliseerde Europeanen die terugkijken op het regime van de Islamitische Staat.

---

Covid-19 patiënten afgetroggeld door pro-Trump zorgverleners

In Nederland hebben coronaontkenners en vaccinweigeraars zich in meer of mindere mate georganiseerd, maar in de VS blijkt de organisatiegraad nog een stuk hoger te liggen, schrijft redacteur IJsbrand van Veelen.
Volgens gehackte data die aan het journalistieke onderzoeksplatform The Intercept zijn verstrekt, heeft een netwerk van pro-Trump zorgverleners, dat wordt gepromoot door America’s Frontline Doctors (AFLDS) en samenzweringsverspreider Simone Gold, miljoenen dollars verdiend met de verkoop van hydroxychloroquine, ivermectine en online consulten. Uit de gegevens blijkt dat enorme sommen geld werden afgetroggeld van mensen die zich zorgen maken over of lijden aan covid-19, maar die resistent zijn tegen vaccinaties of andere behandelingen die worden aanbevolen door volksgezondheidsinstanties.

AFLDS werd vorig jaar opgericht om pro-Trump-artsen te promoten tijdens de pandemie en werkt samen met een klein netwerk van zorgbedrijven om wantrouwen te zaaien over coronavaccins. De oprichter van AFLDS, Simone Gold, werd gearresteerd en aangeklaagd na de bestorming van het Capitool op 6 januari. Zij en andere artsen figureren in gretig gedeelde video’s waarin wordt beweerd dat de medicijnen hydroxychloroquine en ivermectine, die voornamelijk worden gebruikt tegen malaria bij mensen en parasitaire wormen bij vee, effectief zijn tegen covid-19, ondanks waarschuwingen van de Wereldgezondheidsorganisatie en Centers for Disease Control and Prevention tegen het gebruik ervan. Ze zijn erin geslaagd om tienduizenden mensen te overtuigen van deze ineffectieve behandelingen en wisten vervolgens voor miljoenen dollars consulten en hydroxychloroquine en ivermectine te verkopen. Uit de data blijkt dat patiënten minstens 15 miljoen dollar, en mogelijk nog veel meer, hebben uitgegeven aan consultaties en medicijnen. 

Het artikel waarin het schandaal wordt ontrafeld lees je hier.

Het begon als een gedachtespinsel om negativiteit om te zetten in iets positiefs, inmiddels is het een wereldwijd fenomeen: het klachtenkoor, waarin mensen al zingend hun ergernis uiten. Verder: Het zeer moedige en indringende verhaal van ouders van ‘school shooters’ & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Klaagzang in koor

‘In publieke sauna’s vragen mensen nooit of je er mee instemt dat ze water op de kachel gieten.’ ‘Oude bossen worden omgehakt en veranderd in toiletpapier, maar op toiletten ontbreekt altijd papier.’ Redacteur IJsbrand van Veelen stuitte bij toeval op een fenomeen dat al zo’n vijftien jaar bestaat: het Finse Klachtenkoor.

Het begon allemaal tijdens een winterse wandeling van Tellervo Kalleinen en Oliver Kochta-Kalleinen in Helsinki. Ze spraken over de enorme hoeveelheid energie die mensen verspillen aan klagen en ze vroegen zich af of die energie niet was om te zetten in iets anders, iets positiefs. Dat de gedachte aan een koor opkwam is niet zo vreemd, want het Fins kent de uitdrukking valituskuoro, oftewel klachtenkoor, een term die wordt gebruikt voor situaties waarin veel mensen tegelijkertijd klagen. Kalleinen en Kochta-Kalleinen besloten de uitdrukking letterlijk te nemen en een echt koor te organiseren waarin mensen zingen over hun klachten. En zo geschiedde. 

In 2014 bestonden er wereldwijd al 140 klachtenkoren

Het Finse tweetal begon in het Britse Birmingham en in 2014 bestonden er wereldwijd al 140 klachtenkoren in onder meer Helsinki, St. Petersburg, Hamburg, Berlijn, Boedapest, Chicago, Singapore, Kopenhagen en Tokio. 

Het optreden van koren verliep niet altijd probleemloos. Zo kwam het Singapore Complaints Choir in politieke problemen toen de autoriteiten het verbood om in het openbaar op te treden. De zaak werd zelfs besproken in het Singaporese parlement. In Hongkong waren er zoveel klachten dat er een speciale Symfonie der Klachten van 45 minuten werd uitgevoerd. Keulen heeft tot nu toe het grootste koor met meer dan 150 zangers, terwijl ergens in de Canadese bossen het enige eenpersoons klachtenkoor bestaat, aldus de website van Complaints Choir Worldwide. 

Hoe het koor uit het vaderland van de bedenkers het doet, hoor en zie je hier: ‘Waarom worden mensen gek als er producten in de uitverkoop zijn?’ En: ‘We verliezen altijd van Zweden met hockey en het Songfestival.’

---

Bourse de Commerce

‘De Pinault Collection in Parijs is een absolute aanrader: de installatie van Urs Fischer in de Rotunda, het monumentale hart van de Bourse de Commerce, vond ik indrukwekkend!’ schrijft art director Majel van der Meulen. Untitled (2011) van de Zwitserse kunstenaar is een levensgrote replica van een beroemd beeld uit de maniëristische periode: Giambologna’s De ontvoering van de Sabijnse vrouwen (1579-1582), die de kunstenaar heeft vervaardigd van kaarsen die op de eerste dag van de tentoonstelling, bij de opening van de Bourse de Commerce, zijn aangestoken. Als de kaarsen zijn opgebrand is het kunstwerk verworden tot een hoopje kaarsvet.

Maurizio Cattelan beheerst als geen ander de kunst van het provoceren

De Bourse de Commerce – Pinault Colletion presenteert, in samenwerking met BingeAudioFR, vanaf 24 september ook een podcast over hedendaagse kunst. Ça a commencé comme ça vertelt de verhalen van grote hedendaagse kunstenaars wier werken ons iets vertellen over onze tijd, over de maatschappij waarin wij leven. Met in de eerste aflevering Maurizio Cattelan, die met zijn artistieke interventies als geen ander de kunst van het provoceren beheerst.

Het werk van beide kunstenaars is nog tot 31 december te zien in de Bourse de Commerce.

---

Wat als je kind een massamoord pleegt?

De documentaire Raising a School Shooter is het zeer moedige en indringende verhaal van ouders van wie het kind de dader was van een schietpartij op school, aldus Arthur van der Meeren. De film, die op 19 september te zien was op de VRT, probeert een antwoord te vinden op de vraag: Hoe geef je deze nachtmerrie een plaats in je leven?

Raising a School Shooter is nog tot en met 18 september terug te kijken op vrt.be.

---

De slager van Colombia

Van school shooters naar een andere massamoordenaar: de slager van Colombia.

De Colombiaanse journalist Daniel Mendoza lanceerde in 2020 de webserie El Matarife (De slager), waarin op innovatieve en gedurfde wijze wordt verhaald over de samenzwering tussen politici, drugshandelaren en paramilitairen.

Volgens Mendoza is voormalig president Álvaro Uribe de capo dei capi van de narcopolitiek

Gebaseerd op zijn eigen onderzoek en dat van andere Colombiaanse journalisten, ontrafelt Mendoza in zijn YouTube-documentaire de duistere relaties tussen de macht en de onderwereld, en wijst met de vinger naar de man die volgens hem de capo dei capi van de narcopolitiek is: voormalig president (2002-2010) en nu senator Álvaro Uribe, de hoofdrolspeler in een serie die de Colombiaanse politiek op haar grondvesten heeft doen schudden. De documentairereeks, bestaande uit korte afleveringen van nog geen 10 minuten, heeft al miljoenen Colombianen bereikt (met in totaal zo’n 35 miljoen views op YouTube), schrijft de Spaanse krant El Público in een zeer lezenswaardig interview met Mendoza. Een aanrader van redacteur Joep Harmsen.

De eerste paar afleveringen zijn nu ook met Engelse ondertiteling te bekijken.

Het Londense filmpprogramma Autism and Cinema zet autistische perspectieven centraal. Verder: Door klimaatverandering zijn in de VS steeds meer gevallen van ‘Valley Fever’ & Meer aanraders van de 360-redactie.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Autisme in films

Van 16 tot en met 28 september vindt er een bijzonder filmprogramma plaats in cultureel centrum Barbican in Londen, aldus art director Majel van der Meulen. ‘Met een gevarieerde selectie films, variërend van documentaire tot animatie, en van genre overstijgende fictie tot experimentele filmmakers uit de autistische gemeenschap, vraagt dit programma zich af hoe de taal van de cinema kan worden uitgedaagd en veranderd door autistische perspectieven’, aldus de organisatie van Autism and Cinema: An Exploration of Neurodiveristy.

‘Waarom moeten autistische personages altijd briljant zijn?’

Maar ‘waarom moeten autistische personages altijd briljant zijn?’ vraagt Simon Hatterstone van The Guardian zich af in een artikel over de representatie van autisme in film. Een film die autisme en de ervaring van neurodiversiteit weerspiegelt is zeldzaam, helemaal een film waarin dat op een integere manier gebeurt.

Een voorbeeld van die laatste categorie is Illuminating the Wilderness, die ook vertegenwoordigd is in het programma. Het project is gefilmd en geregisseerd door een groep neurodiverse makers, en beschrijft een unieke reis naar Glen Affric in de Schotse Hooglanden. Het leverde een nominatie op voor de Turner Prize 2021.

---

Valley Fever

Op de site van Grist, een Amerikaans online tijdschrift voor milieu- en klimaatnieuws, stuitte redacteur IJsbrand van Veelen op een artikel over ‘Valley Fever’, een potentieel dodelijke aandoening die zich onder invloed van klimaatverandering snel kan uitbreiden van zuidelijk Californië tot de rest van de westelijke Verenigde Staten. 

Het verhaal begint met de geschiedenis van Jesse Merrick, sportcommentator en voormalig American football-speler.

In december 2017 brandt het ouderlijk huis van Jesse Merrick tot de grond toe af tijdens bosbranden in het zuiden van Californië. Merrick spoedt zich er heen om zijn moeder te helpen de schaarse bezittingen te bergen die nog resteren. Een week later wordt Merrick ziek. Hij wijt het aan jetlag nadat hij van Californië is teruggevlogen naar Alabama, maar de ziekteverschijnselen verdwijnen niet. Integendeel, ze werden juist veel, veel erger, schrijft verslaggever Zoya Teirstein op de site van Grist. ‘Binnen een paar dagen begon Merrick te hoesten en hij kreeg koorts. Er verscheen uitslag op zijn bovenlichaam. (…) Toen de uitslag in zijn nek groter werd, ongeveer vier dagen nadat hij zich voor het eerst ziek begon te voelen, wist Jesse dat hij naar de spoedeisende hulp moest.

De massa die in zijn longen was aangetroffen bleek geen kanker te zijn, maar een klont van schimmelhyfen

Dat werd het eerste van vele doktersbezoeken. Een maand lang verslechterden de symptomen. (…) Tegen de tijd dat zijn huisarts een massa van zes centimeter lengte in zijn long ontdekte, begon Jesse te denken dat hij zou overlijden aan zijn ziekte, wat het ook mocht zijn.’ Uiteindelijk kwam een team van infectiespecialisten achter de oorzaak van zijn ziekte.

De ziekte die Jesse Merrick had getroffen wordt ‘Valley Fever’ genoemd. Hij wordt veroorzaakt door een van de twee stammen van een schimmel genaamd Coccidioides, kortweg Cocci, die goed gedijt in de bodem in Californië en het zuidwesten van de woestijn. De massa die in zijn longen was aangetroffen bleek geen kanker te zijn, maar een klont van schimmelhyfen of paddenstoelfilamenten en slijm. Hij kreeg een infuus met fluconazol, een antischimmelmedicijn en de situatie van Merrick verbeterde gaandeweg.

Klimaatverandering kan voor snelle verspreiding van de ziekte kan zorgen

‘Jesse had geluk die dag’, schrijft Teirstein. ‘Ongeveer 60 procent van de gevallen van Valley Fever veroorzaakt geen of milde symptomen die de meeste patiënten verwarren met griep of verkoudheid. Maar 30 procent van de geïnfecteerden ontwikkelt een matige ziekte die medische zorg vereist, zoals in het geval van Jesse. De overige 10 procent krijgt ernstige infecties, als de schimmel zich buiten de longen naar andere delen van het lichaam verspreidt. Die gevallen kunnen dodelijk zijn.’

In haar artikel bespreekt Terstein onderzoeken die aantonen dat klimaatverandering voor snelle verspreiding van de ziekte kan zorgen. Dat het niet gaat om een kleinigheidje, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek: ‘Er is een enorme economische last verbonden aan de mogelijke uitbreiding van Valley Fever naar nieuwe gebieden. Wetenschapper Morgan Gorris voerde een afzonderlijke analyse uit op basis van toekomstige opwarmingsscenario’s en ontdekte dat tegen het einde van de eeuw de gemiddelde totale jaarlijkse kosten van Valley Fever-infecties kunnen stijgen tot 18,5 miljard dollar per jaar, tegen 3,9 miljard dollar vandaag de dag.’

---

De hoge prijs van suiker

Mother Jones plaatste een schitterende reportage over de hoge kosten voor goedkope Amerikaanse suiker. Auteur Sandy Tolan gaat op zoek naar Lulu Pierre, een jongen die ze dertig jaar geleden heeft geprobeerd te helpen nadat hij op een markt bij zijn ouders was weggehaald om suiker te kappen. Hij was toen veertien jaar oud. Tolan was op Haïti om de wijdverbreide mensenhandel en dwangarbeid in het door de Dominicaanse staat gerund suikerwerk kamp te onderzoeken.

Dertig jaar later zou de toestand verbeterd zijn, maar dat wil niet veel zeggen. In dit uitgebreide artikel geeft Tolan een helder en beklemmend beeld van de stand van zaken, schrijft hoofdredacteur Laura Weeda. Daarbij verdiept hij zich in het leven van de arbeiders op de plantages, evenals in het bedrijf dat deze runt: Central Romana, geleid door de gebroeders Fanjul, Alfonso en Pepe, die het in 1984 kochten. Dankzij de jaarlijkse invoer van 100.000 ton naar de Verenigde Staten zijn ze miljardair, en in het midden van de rietvelden van Central Romana ligt het Casa de Campo-resort, ‘een speeltuin voor beroemdheden, royalty en Amerikaanse presidenten, die er villa’s huren, duiven schieten, golf en polo spelen, of een jacht besturen in het sprankelend Caribisch gebied.’ De familie organiseert liefdadigheidsbals, waarbij miljoenen worden uitgedeeld aan charterscholen en kinderdagverblijven, ‘en tientallen miljoenen aan politici, die toezicht houden op overheidsprogramma’s die hen vele malen terugbetalen’. 

Het contrast wordt nog eens benadrukt door het begeleidende beeld: foto’s van de zwarte werkers met wie Tolan spreekt worden afgewisseld door die van de witte rijkelui die glunderend de camera in kijken.

Als Tolan terugkeert, weet hij dat het met Lulu waarschijnlijk goed is gekomen. Maar inmiddels kent hij niet één Lulu, maar velen zoals hem.

---

De oorsprong van kauwgom

Wie zich dit weekeinde afvraagt waar kauwgom vandaan komt, wordt op de wenken bediend door het broodnodige Mexicaanse initiatief SUUM dat ‘verstandige consumptie bevordert en in de praktijk brengt’, schrijft editor at large Katrien Gottblieb. De eigenaardige gewoonte om op een stukje rubberachtige substantie te kauwen, komt voort uit een mislukte poging in 1860 van de Amerikaan Thomas Adams om rubber te vervangen door chicle, oftewel gom, die bestaat uit de gestolde melkachtige latex van de sapodillaboom.

Als je de gom nou eens kookte en er dan smaakstof en suiker aan toevoegt, zou dat lekker zijn?

Banden kon je er onmogelijk van maken, maar als je de gom nou eens kookte, moet hij gedacht hebben, en er dan smaakstof en suiker aan toevoegt, zou dat lekker zijn? Het werd een onmiddellijk succes. De ‘Adams Family’ (!) richtte Tutti Frutti op en vond een verkoopautomaat uit die op dollarcenten werkte. In 1919  bouwde de familie samen met de American Chewing Gum Company, een fabriek van 2 miljoen dollar op Long Island. Er werkten vijfhonderd mensen en er werden vijf miljoen pakjes kauwgom per dag geproduceerd: Chiclets.

Het is niet helemaal zeker of Adams bedacht heeft dat chicle geschikt was om kauwgom van te maken. Een van de eerste patenten schijnt te zijn aangevraagd door William F. Semple. Adams zou de patenten op kauwgom hebben gekocht. Hij verbond er zijn naam aan en ontwikkelde machines om kauwgom te maken.