De nieuwe dienst zou net zo verslavend kunnen zijn als sigaretten
De EU heeft gezegd dat ze een nieuwe door TikTok gelanceerde dienst in Europa zal verbieden waarvan zij denkt dat deze ‘net zo verslavend kan zijn als sigaretten’, tenzij het bedrijf ‘overtuigend’ nieuw bewijs levert dat kinderen beschermd zijn. Dat schrijft The Guardian.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Als het verbod doorgaat, zou het de eerste keer zijn dat de EU ingrijpende nieuwe bevoegdheden gebruikt om sancties op te leggen aan sociale-mediabedrijven sinds de historische Digital Service Act (DSA) afgelopen augustus van kracht werd.
De commissie gaf TikTok tot woensdag de tijd om ‘argumenten ter verdediging aan te voeren die de commissie zorgvuldig zal beoordelen’ voordat zij een definitief besluit neemt over maatregelen.
De digitale commissaris, Thierry Breton, zei dat het Chinese platform ‘er niet in slaagde te bewijzen’ dat TikTok Lite, dat gebruikers beloont voor het bekijken van clips, voldoet aan de wettelijke verplichtingen en beschreef de dienst als ‘giftig’.
Het Europees Parlement heeft ervoor gestemd om de toegang tot abortus op te nemen in het Handvest van de grondrechten van de EU. Dat meldt Euronews. Het voorstel werd goedgekeurd met 336 stemmen voor en 163 tegen, waarbij de steun vooral afkomstig was van leden van linkse en middenpartijen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De extreem-linkse Franse Europarlementariër Manon Aubry viel de wat zij ‘reactionairen’ aan de rechterkant noemde aan omdat ze tegen de maatregel stemden. ‘Het recht op abortus is geen kwestie van standpunt’, zei ze. ‘Het is een mensenrecht.‘
De stemming is echter grotendeels symbolisch. De resolutie is niet-bindend en voor een volwaardig recht op toegang tot abortus zou de steun van alle 27 lidstaten nodig zijn om in het handvest van de EU te worden opgenomen. Abortus is in een aantal lidstaten nog steeds sterk aan banden gelegd. De kans is groot dat zij hun veto zullen uitspreken tegen de pogingen om abortus tot een recht te verklaren.
Maaltijdbezorgers en taxichauffeurs krijgen betere rechtsbescherming
Het heeft meer dan achthonderd dagen onderhandelen gekost, maar de Europese Unie heeft nieuwe regels voor platformwerk veiliggesteld nadat de lidstaten een akkoord hadden bereikt over minimale arbeidsvoorwaarden voor mensen die werken via digitale platforms. Dat schrijft Politico.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Lidstaten zijn vereist om rechtsbescherming voor platformwerkers, zoals maaltijdbezorgers en taxichauffeurs, in te voeren, maar mogen zelf de voorwaarden bepalen. Dit betekent niet dat platformwerkers in elk land zullen behandeld worden als werknemers, het aanvankelijke doel van de wet.
‘Het is niettemin een mijlpaal’, aldus Politico, aangezien het aantal platformwerkers dat door de wet betere arbeidsomstandigheden krijgt naar verwachting zal groeien van 28 miljoen in 2021 tot naar schatting 43 miljoen volgend jaar. De wet vereist ook dat digitale platforms transparanter zijn over de algoritmes die ze gebruiken en de werknemersgegevens beter beschermen.
De man zou Kremlinpropaganda hebben verspreid in het EP
De Russische Federale Veiligheidsdienst (FSB) heeft een Servische staatsburger gebruikt om te infiltreren in EU-instellingen en daar vervolgens Kremlinpropaganda te verspreiden. Dat meldt Politico.De man zou ontmoetingen hebben gehad met leden van het Europees Parlement en vertegenwoordigers van vakbonden. Politico schreef dat deze functionarissen niet op de hoogte waren van de connecties van de man met Russische inlichtingendiensten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De man, die Novica Antić wordt genoemd, werkt naar verluidt nauw samen met de Russische staatsburger Vjatsjeslav Kalinin, die Veteran News runt, een mediawebsite met een militair thema die banden heeft met de FSB en het Russische Ministerie van Defensie.’ ‘Ze grepen elke gelegenheid aan om Russische propaganda te promoten met betrekking tot de oorlog in Oekraïne’, schrijft de site over de activiteiten van Antić en Kalinin in Servië en de EU.
Antić, de leider van de Servische Militaire Vakbond, uit regelmatig kritiek op de Servische president Aleksandar Vučić en de Servische strijdkrachten. Hij werd vorige maand in Servië opgepakt. Het is niet voor het eerst dat men schrijft over Russische inmenging in het EP. Eerder meldde Russische media dat Tatjana Zdanoka, een langdurig lid van het Europees Parlement uit Letland, een geheim agent is die samenwerkt met Russische inlichtingendiensten.
Met de dood van Jacques Delors eind 2023 slaat Europa een bladzijde om in zijn geschiedenis. Tijd dat we een kritische balans opmaken en lessen trekken voor de EU-verkiezingen in juni, schrijft Thomas Piketty.
De Europese Akte (1986) met vrij verkeer van goederen en diensten, de Europese richtlijn (1988) over de liberalisering van kapitaalstromen, het Verdrag van Maastricht (1992): het is een understatement om te zeggen dat het Europa dat we nu kennen in de tijd van Jacques Delors, toen voorzitter van de Europese Commissie, is gevormd. Vooral het Verdrag van Maastricht is fundamenteel. Het vormde de Europese Economische Gemeenschap om tot één Unie. En het introduceerde één gemeenschappelijke munt: de euro werd in 1999 van kracht in de financiële sector en in 2002 beschikbaar voor particulieren.
De daaropvolgende Europese Grondwet (2005) werd per referendum verworpen in Nederland (61,54 procent tegen) en Frankrijk (54,67 procent tegen). Het werd vervolgens met parlementaire middelen alsnog ingevoerd in de vorm van het Verdrag van Lissabon (2007), maar het kende eigenlijk geen grote nieuwigheden – het verdrag consolideerde vooral enkele cruciale besluiten die al tussen 1986 en 1992 waren genomen. Het begrotingsverdrag van 2012 scherpte criteria aan inzake schulden en tekorten, wederom zonder centrale innovatie.
Verwaarloosde kwestie
Wie wil begrijpen wat er op het spel stond in de Europese onderhandelingen die tussen 1985 en 1995 zijn gevoerd, leest het naslagwerk dat Rawi Abdelal in 2007 publiceerde (Capital rules. The construction of global finance). Gebaseerd op tientallen diepgaande interviews met de belangrijkste politieke spelers en hoge Europese functionarissen uit die tijd, in het bijzonder Jacques Delors, analyseert Abdelal met finesse de toekomstvisies en de onderhandelingsmarges van alle betrokken partijen.
Samenvattend kunnen we stellen dat de Franse socialisten destijds erop gokten dat de euro en de Europese Centrale Bank (ECB), een machtige federale instelling die haar beslissingen bij meerderheid van stemmen neemt, uiteindelijk de creatie van een Europese publieke macht mogelijk zou maken. Die zou in staat zijn om de economische krachten effectiever te reguleren dan de linkse regering die sinds 1981 in Frankrijk aan de macht was.
Om dit resultaat te bereiken, gaven de Franse socialisten gehoor aan de centrale eis van de Duitse christendemocraten. Die pleitten voor een liberalisering van de kapitaalstromen zonder enige publieke regulering, én zonder enige gemeenschappelijke belastingheffing. Een cruciale kwestie, die grotendeels werd verwaarloosd door François Mitterrand en Jacques Delors tijdens de onderhandelingen. Daarmee was de basis voor een compromis gelegd.
Meederheidsbesluiten
Dertig jaar later zijn de resultaten van deze innovaties genuanceerd. Enerzijds speelde de ECB een centrale rol bij het voorkomen van een ineenstorting na de financiële crisis van 2008 en de coronapandemie. Na aanvankelijke fouten tijdens de Griekse crisis, stelden meerderheidsbesluiten de ECB in staat om nationale veto’s – met name Duitsland – terzijde te schuiven, om snel en effectief aanzienlijke bedragen te mobiliseren om de Europese economie te stabiliseren en de crisis terug te dringen.
‘De Europese regels voor vrij verkeer van kapitaal bleken zo extreem dat zelfs het IMF ervoor terugschrok’
Niemand weet wat er zou zijn gebeurd zonder gemeenschappelijke munt. Het is duidelijk dat de euroloze Scandinavische landen het niet zo slecht hebben gedaan. Toch stelt geen enkele geloofwaardige politicus vandaag een terugkeer naar de Franse franc of Nederlandse gulden voor.
Aan de andere kant begrijpt iedereen dat geldschepping niet alle problemen oplost. Centrale banken zijn vooral bereid om banken en bankiers te redden, in plaats van investeringen in onderwijs, gezondheidszorg of het klimaat toe te staan. Daarmee dragen ze bij aan het concentreren van de rijkdom, aangezien de rijksten profiteren van de groei van aandelenmarkten die mogelijk gemaakt is door aandelenterugkoop, terwijl de inflatie het spaargeld van de armsten wegvaagt.
Parlementaire unie
De Europese regels voor vrij kapitaalverkeer uit 1992 bleken zo extreem en destabiliserend dat zelfs het IMF na de Aziatische crisis van 1997 en de crisis van 2008 besloot bepaalde controles op kapitaal voor kortetermijnstromen opnieuw in te voeren. De Europese regels dragen daarnaast bij aan het verergeren van belastingdumping: eindeloze verlagingen van bedrijfsbelastingen, ontwikkeling van belastingparadijzen en structurele onderbelasting van miljardairs en multimiljonairs.
Hoe moeten we nu omgaan met dit complexe, Europese erfgoed? Ten eerste moeten we tot doel stellen dat zich binnen de EU een harde kern van landen vormt, die bij meerderheid besluiten kan nemen over belastingtechnische, begrotings- en milieu-aangelegenheden. Zelfs als deze ‘Europese Parlementaire Unie’ niet onmiddellijk het levenslicht ziet, moet zij een centraal doel blijven om naar te streven.
Landen zullen, in afwachting van het vinden van een compromis, substantiële unilaterale maatregelen moeten nemen om intra-Europese en buiten-Europese fiscale, sociale en ecologische dumping tegen te gaan. Dit zal complexe maar overkomelijke crises veroorzaken, maar dit is onvermijdelijk als we aan de huidige blokkades willen ontsnappen.
’EU-leiders beloven de last van de milieuregels te verlichten in een poging de protesten van de boeren, die donderdag tijdens een top in Brussel standbeelden vernielden en brand stichtten, de kop in te drukken’, schrijftFinancial Times. De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, zei dat ‘deze maand verdere aanpassingen zullen worden voorgesteld om de bureaucratie voor boeren te verminderen en de recente golf van klimaatwetgeving te heroverwegen’, voegt het zakenblad eraan toe. De landbouwministers van de EU is gevraagd om tijdens een vergadering op 26 februari met een plan te komen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Na de vele demonstraties die de afgelopen weken door boeren in heel Europa zijn georganiseerd, blokkeerden tractoren de belangrijkste verkeersaders en pleinen in Brussel, op minder dan een kilometer van de plaats waar Europese leiders bijeen waren. De ME moest eraan te pas komen om te voorkomen dat de betogers het gebouw van de top bereikten.
In België hebben boeren ook de haven van Zeebrugge geblokkeerd en een aantal magazijnen van supermarkten geblokkeerd. ‘We willen een eerlijke prijs voor onze producten’, zei Pol Latinis, een Belgische melkveehouder tegen Financial Times.
Een krachtig en eensgezind optreden van de EU-lidstaten heeft Viktor Orbán ervan overtuigd een einde te maken aan zijn ‘chantage’ en een financieringspakket van 50 miljard euro voor Oekraïne te steunen. Dat schrijft Politico. De Hongaarse premier, die sinds december had volgehouden de fondsen te blokkeren, maakte een draai tijdens een topontmoeting van EU-leiders op donderdag.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Er was een maandenlang charmeoffensief van de Italiaanse premier Giorgia Meloni en wat wining-and-dining van de Fransen voor nodig om de Hongaarse premier Viktor Orbán zover te krijgen dat hij instemde met het sturen van 50 miljard euro aan hulp naar Oekraïne’, schrijft de politieke nieuwssite. ‘Orbán bond uiteindelijk in tijdens een ontbijt met commissievoorzitter Ursula von der Leyen, de Duitse bondskanselier Olaf Scholz, de Franse president Emmanuel Macron en de Italiaanse premier Giorgia Meloni.’
Voorzitter van de Europese Raad Charles Michel opende donderdag de top met de mededeling dat er een deal was bereikt, inclusief kleine concessies aan Hongarije. Een jaarlijkse discussie over het hulppakket en ‘indien nodig’ een herziening over twee jaar zou ‘Orbán in staat stellen in zijn thuisland zijn gezicht te redden’, zo zei een EU-diplomaat tegen Politico.
‘Nog belangrijker om Boedapest over de streep te trekken, was (…) de garantie dat de manier waarop de rechtsstaat in Hongarije wordt geëvalueerd door de Europese Commissie op een eerlijke en objectieve manier gebeurt. Dit werd gedaan om het diepe wantrouwen van Boedapest ten opzichte van de Commissie over het uitbetalen van geld aan Hongarije te herstellen’, aldus Politico.
De Raad van de EU heeft gister aangekondigd de economische sancties tegen Rusland, die zijn opgelegd vanwege de oorlog in Oekraïne, te verlengen tot tenminste 31 juli. Dat schrijft The Kyiv Independent. Het sanctiepakket omvat beperkingen omtrent handel, financiën, technologie en luxegoederen. Brussel tracht hiermee ook Ruslands mogelijkheden tot het omzeilen van sancties via derde landen aan te pakken.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De sancties werden voor het eerst opgelegd in 2014 nadat Moskou de Krim had bezet en een oorlog was begonnen in de Oekraïense Donbas-regio. Sindsdien is het sanctiepakket aanzienlijk uitgebreid, met name sinds februari 2022. De sancties omvatten onder andere een verbod op Russische ruwe olie over zee, uitsluiting van Russische banken van SWIFT en het opschorten van Russische propaganda binnen de EU.
De EU keurde haar laatste sanctiepakket goed in december 2023 en het dertiende pakket, met nog meer sancties, is naar verluidt al in de maak en zal in februari worden onthuld.
De Europese regeringsleiders hebben donderdag tijdens een top in Brussel besloten formele toetredingsonderhandelingen met Oekraïne te beginnen. Dit werd ’s avonds bekendgemaakt door voorzitter van de Europese Raad Charles Michel. Ook met de Republiek Moldavië zullen toetredingsonderhandelingen worden gestart. Het ‘historische’ besluit is ‘een duidelijk teken van hoop’ voor de bevolking in de landen, zei Michel.
‘Met dit besluit heeft de EU ternauwernood een diplomatiek debacle weten te voorkomen’, aldus Süddeutsche Zeitung. De Hongaarse premier Viktor Orbán had aangekondigd dat hij niet zou instemmen met het openen van de onderhandelingen voor een Oekraïens EU-lidmaatschap. Dat zou tegen het zere been van de Europese Commissie zijn, die deze stap een paar weken geleden had aanbevolen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Hij zou ook een besluit hebben tegengehouden dat alle andere 26 EU-regeringen koste wat het kost wilden, hij zou de eerdere eenheid van de EU in het Oekraïneconflict hebben opgeblazen, hij zou Oekraïne massaal in verlegenheid hebben gebracht, de Russische president Vladimir Poetin een politieke overwinning hebben bezorgd – en hij zou zichzelf in de EU hebben geïsoleerd in een uiterst belangrijke kwestie’, somt de krant uit Beieren op.
Uiteindelijk verliet Orbán de kamer toen de belangrijkste beslissing – die unaniem moest zijn – werd genomen door de leiders van de andere 26 lidstaten. Volgens diplomatieke bronnen was de afwezigheid van Orbán ‘van tevoren besproken en constructief’, aldus SZ. Orbán zelf bevestigde deze procedure, die hem een onthouding of een veto bespaarde, even later op X. Hij noemde de start van de toetredingsgesprekken met Oekraïne ‘een slechte beslissing’ en voegde eraan toe: ‘Hongarije heeft niet deelgenomen aan deze beslissing.’
EU probeert Orbán te overtuigen Oekraïne te steunen
De Europese Commissie heeft woensdag 10,2 miljard euro aan bevroren cohesiefondsen vrijgegeven die bestemd waren voor Hongarije, meldt Politico. De aankondiging kwam een dag voor de top waar Europese regeringsleiders ‘verdere hulp aan Oekraïne en het openen van toetredingsonderhandelingen voor Kyiv zullen bespreken, waartegen premier Viktor Orbán fel gekant is’.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Hongaarse regering ligt al lange tijd overhoop met Brussel, ‘dat miljarden aan Europese fondsen die bestemd zijn voor Hongarije heeft bevroren vanwege zorgen over de mensenrechten en de rechtsstaat in het land’, aldus de politieke nieuwssite. De cohesiefondsen zijn bedoeld om armere lidstaten te helpen investeren in hun economieën, maar om daar aanspraak op te maken moesten landen bepaalde hervormingen doen, zo ook Hongarije.
Volgens de Europese Commissie heeft Hongarije nu enkele goede stappen gezet, waardoor het een deel van de middelen ontvangt. Zo hebben de Hongaarse autoriteiten enkele wetswijzigingen doorgevoerd om de rol en de bevoegdheden van de Nationale Raad voor Justitie – een orgaan dat toezicht houdt op het bestuur van de Hongaarse rechtbanken – en de onafhankelijkheid van het Hooggerechtshof te versterken.
De timing van het vrijgeven van de miljarden is volgens de Europese Commissie ‘pure toeval’, tekent Politico op bij monde van vicevoorzitter Věra Jourová. Aan de vooravond van de top van vandaag dreigde de Hongaarse leider verdere EU-steun aan Oekraïne te blokkeren. Verschillende Europese leiders zijn een charmeoffensief gestart om Orbán te overtuigen toch groen licht te geven aan extra geld voor Oekraïne. Zo ontving de Franse president Emmanuel Macron de Hongaarse leider vorige week in Parijs voor een diner.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar grafiet, een grondstof die cruciaal is voor de energietransitie. Waarom is grafiet het middelpunt geworden van de handelsoorlog tussen het Westen en China?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €5 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Waarom beperkt China de export van grafiet?
‘Het is zwart, glanzend en je wordt er erg vies van. Het is familie van steenkool en toch is het een essentiële bondgenoot in het proces om de wereld koolstofvrij te maken – wat nogal vreemd is, aangezien grafiet pure koolstof is. Het wordt al sinds de oudheid gebruikt voor het maken van potloden en inkt, maar nu is het een onmisbaar ingrediënt geworden in onder andere batterijen voor elektrische auto’s. Dus toen de Chinese regering op donderdag 19 oktober aankondigde dat ze de exportregels voor dit mineraal ging herzien, schudde de autowereld zijn hoofd’, schrijft Philippe Escande, economisch redacteur van Le Monde, in een analyse van de geopolitieke strijd om grafiet.
Op 1 december gingen de Chinese exportbeperkingen op grafiet van kracht. Vanaf dat moment hadden Chinese exporteurs een vergunning nodig om de grondstof aan het buitenland te verkopen, aldus Global Times. Volgens het Chinese staatsmedium zijn de maatregelen bedoeld om ‘de nationale veiligheid en belangen van China te beschermen’ en ‘zal China zich blijven inzetten om de stabiliteit van wereldwijde industrieketens te beschermen’. Maar hoe heeft de rest van de wereld gereageerd op de Chinese exportrestricties van grafiet?
The Washington Postspreekt van ‘een nieuw front’ in ‘de steeds feller wordende techoorlog tussen de VS en China’. Volgens de Amerikaanse krant zijn de Chinese maatregelen een reactie op nieuwe regelgeving in de Verenigde Staten die onder andere inhouden dat Amerikaanse bedrijven geen chips voor kunstmatige intelligentie meer aan China mogen leveren.
China gebruikt zijn dominantie op het gebied van bepaalde belangrijke grondstoffen om politieke druk uit te oefenen, zegt Jost Wübbeke, een expert in Chinees industrieel beleid, tegen The Washington Post. China is wereldwijd veruit de grootste producent van grafiet, merkt The Economistop. Negentig procent van het verwerkte grafiet is afkomstig uit het land. Eerder dit jaar, in juli, beperkte China de export van gallium en germanium, eveneens cruciale mineralen voor de energietransitie.
‘Deze oog-om-ooghouding als het aankomt op exportbeperkingen onderstreept hoezeer de concurrentie tussen de VS en China is toegenomen’, aldus WP. ‘China en de Verenigde Staten zijn al jarenlang verwikkeld in een rivaliteit over kwesties als Taiwan, de Zuid-Chinese Zee, de oorlog in Oekraïne en China’s staat van dienst op het gebied van mensenrechten. Nu de twee grootste economieën ter wereld met elkaar wedijveren om het leiderschap van de wereld, zijn ook exportbeperkingen en protectionistisch beleid van steeds grotere invloed op de broze relatie.’
Volgens The Economist test China al jaren hoe het grafiet kan inzetten als economisch wapen. Zo zouden Chinese bedrijven na een diplomatieke ruzie met Zweden in 2020 al van de regering te horen hebben gekregen dat ze geen grafiet mochten leveren aan het Scandinavische land. ‘Sommige insiders vermoedden dat het informele verbod bedoeld was om de ontwikkeling van groene technologieën in Zweden tegen te houden’, aldus de Britse krant.
Waarom is grafiet zo belangrijk?
Grafiet is een zachte vorm van koolstof die wordt gebruikt in bijna alle batterijen voor elektrische auto’s, halfgeleiders en kernreactoren, schrijft WP. Vooral in batterijen voor elektrische voertuigen (EV’s) is het essentieel: het negatief geladen gedeelte van een batterij, de anode, is gemaakt van grafiet, waarvoor nog geen alternatief bestaat. ‘Wat China met deze beslissing tegen het Westen zegt, is: we gaan jullie niet helpen met het maken van elektrische auto’s, jullie moeten je eigen manier maar vinden om dat te doen,’ zei Hugues Jacquemin, CEO van Northern Graphite, tegen Reuters.
Doordat veel ontwikkelde economieën vol hebben ingezet op de overstap naar elektrisch rijden, stijgt de vraag naar grafiet snel. Volgens een rapport van het Internationaal Energieagentschap zal deze in 2040 al zes tot dertig keer zo groot zijn als in 2020. Hoe groot die vraag uiteindelijk wordt, hangt af van de richting waarin de batterij-industrie zich ontwikkelt en of er in de toekomst voor batterijen nog net zo veel grafiet nodig is.
Het goede nieuws is dat grafiet vrijwel overal ter wereld kan worden gevonden, schrijft Philippe Escande van Le Monde. ‘Het (her)openen van mijnen kost echter tijd, vooral in westerse landen.’ Naast ‘natuurlijk’ grafiet uit mijnen kan het materiaal op een synthetische manier uit aardolie worden geproduceerd.
Synthetisch grafiet is efficiënter, waardoor een batterij sneller oplaadt en langer meegaat. Maar de productie is duurder, schrijft The Financial Times. Ook komt bij de productie ervan meer CO2-uitstoot vrij, omdat deze nogal energie-intensief is. Ook van synthetisch grafiet is China momenteel de grootste producent; het land produceerde vorig jaar bijna 70 procent van de wereldwijde hoeveelheid.
Volgens The Washington Post zullen de Chinese exportbeperkingen niet alleen het Westen raken, maar ook de Chinese industrie stimuleren van eindproducten die grafiet bevatten, zoals magneten, batterijen, EV’s, zonnepanelen en windturbines. De toegang tot goedkoop grafiet zou Chinese bedrijven een voorsprong geven op de rest van de wereld.
Hoe kan Europa de toegang tot grafiet veiligstellen?
Met de Critical Raw Materials Act heeft de Europese Commissie in maart een voorstel gedaan om de toegang tot kritieke grondstoffen zoals grafiet veilig te stellen. Toenmalig Eurocommissaris Frans Timmermans zei bij het indienen van het voorstel dat ‘Europa zijn eigen strategische beslissingen moet maken’, aldus Politico. Het doel van de wet is om Europa minder afhankelijk te maken van Chinese technologieën voor schone energie.
China stopt natuurlijk niet per direct met de verkoop van grafiet aan de rest van de wereld, schrijft El País. ‘Dat zou ten nadele zijn van binnenlandse anodefabrikanten zoals Shanshan en Shanghai Putailai New Energy, die al miljarden hebben toegezegd om fabrieken in Finland en Zweden te bouwen.’
Maar Europa wil al in 2030 tenminste 40 procent van het geconsumeerde grafiet zelf verwerken, en 10 procent zelfs op Europese bodem delven, zo staat in de Critical Raw Materials Act. Het delven van grafiet in Europa is alleen veel duurder, zegt Aiden Lavelle, CEO van mijnbouwbedrijf European Green Metals, tegen de Spaanse krant.
Volgens experts kan het vijf jaar of langer duren om nieuwe mijnen in Europa te openen. En de bouw van nieuwe grafietraffinaderijen zou ook veel voeten in de aarde hebben. Autofabrikanten die zich inzetten voor de groene transitie, zoals Volkswagen en Tesla, willen niet wachten tot Europa en de VS hun achterstand hebben ingehaald en wijken momenteel uit naar China, signaleert El País.
En andere manier om grafiet en andere kritieke grondstoffen te winnen, is recycling van onder meer gebruikte batterijen. Maar recycling van batterijen is ingewikkeld en alleen mogelijk met behulp van giftige chemicaliën, schrijft Süddeutsche Zeitung. Reshoring, oftewel de productie naar Europa verplaatsen, zal daarom gepaard gaan met hoge milieukosten ‘die tot nu toe in Europa onzichtbaar zijn gebleven’, aldus Politico.
Volgens de nieuwe voorstellen van de Europese Unie kan aan de aanleg van energie-infrastructuur en strategische mijnbouw-, raffinage- en recyclingprojecten voorrang worden gegeven in het geval van juridische conflicten met bestaande wetgeving, zoals regels voor natuurbehoud en waterbescherming, aldus de politieke nieuwssite. ‘De industrie heeft hierop aangedrongen – met name als het gaat om het openen van nieuwe mijnen voor het winnen van kritieke grondstoffen – maar milieugroeperingen waarschuwen dat de stap schadelijk kan zijn voor Europa’s natuurlijke omgeving.’
Europa staat dus voor een paradox: wil het onafhankelijk van China verduurzamen, dan moet het milieuschade op eigen bodem accepteren. Milieuschade die nu wordt uitbesteed aan andere landen.
Een nexit is hoogstonwaarschijnlijk, maar alles wijst erop dat Geert Wilders het de EU niet bepaald makkelijk gaat maken. ‘Een zetel voor Wilders aan tafel bij een EU-top, naast andere extreemrechtse en nationalistische leiders die al in functie zijn, zal de dynamiek veranderen.’
Eén zin in het opruiende verhaal dat Geert Wilders de Nederlandse kiezers vertelde, zal Brussel meer dan wat dan ook de stuipen op het lijf hebben gejaagd: een referendum over het verlaten van de EU. Zeven jaar nadat de Britten voor brexit stemden, is een stemming over een zogeheten nexit een kernpunt in het programma waarmee de extreemrechtse leider Nederland uiteindelijk aan zijn zijde kreeg.
En hoewel Wilders zijn anti-islamretoriek de afgelopen weken heeft afgezwakt, zijn er geen tekenen dat hij na zijn schokkende verkiezingsoverwinning van plan is zijn Euroscepsis af te zwakken. Ook al zouden de Nederlandse kiezers zich niet laten overhalen om de Britten te volgen en de EU te verlaten – hetgeen volgens de peilingen waarschijnlijk is –, dan nog wijst alles erop dat een regering onder leiding van Wilders in Den Haag een nachtmerrie zal zijn voor Brussel.
Een zetel voor Wilders aan tafel bij een EU-top, naast andere extreemrechtse en nationalistische leiders die al in functie zijn, zal de dynamiek veranderen. Plotseling zal beleid op allerlei vlakken, van klimaatmaatregelen tot hervorming van de EU en wapens voor Oekraïne, ter discussie komen te staan en mogelijk zelfs worden teruggedraaid.
Sinds de bekendmaking van de exitpolls hebben andere centrumrechtse partijen niet uitgesloten een coalitie te vormen met Wilders, die als duidelijke winnaar uit de bus is gekomen. Dit ondanks het feit dat hij de afgelopen tien jaar door centrumpartijen buiten de deur is gehouden. Van zijn kant lijkt de zestigjarige oudgediende er alles aan gelegen om deze keer zelf aan de touwtjes te trekken.
Explicieter
Sinds Dilan Yeşilgöz – de opvolger van Mark Rutte als VVD-leider – vroeg in de campagne aangaf dat ze mogelijk coalitiebesprekingen met Wilders zou willen aangaan, heeft de extreemrechtse leider er hard aan gewerkt om redelijker over te komen. Hij zwakte een aantal van zijn meest uitgesproken standpunten af – met name over de islam, zoals een verbod op moskeeën – vanuit de argumentatie dat er grotere prioriteiten zijn om op te lossen.
Op woensdagavond, toen de resultaten binnenkwamen, was Wilders explicieter: ‘Ik begrijp heel goed dat partijen niet in een regering willen zitten met een partij die ongrondwettelijke maatregelen wil,’ zei hij. ‘Dus we gaan het niet hebben over moskeeën, korans en islamitische scholen.’
Zelfs als Wilders bereid is om zijn eis voor een EU-referendum te laten vallen in ruil voor macht, zal zijn overwinning nog een siddering door EU-instellingen teweegbrengen. En mochten centristische partijen zich verenigen om Wilders – opnieuw – buiten de deur te houden, dan zullen ze dat later wellicht moeten bekopen met boze Nederlandse kiezers. Brexitcheerleader Nigel Farage heeft in het Verenigd Koninkrijk laten zien dat je niet aan de macht hoeft te zijn om grote invloed uit te oefenen.
In de overwinningstoespraak beloofde Wilders de – zoals hij het noemt – ‘asieltsunami’ in Nederland, aan te pakken
Migratie was een dominant thema tijdens deze Nederlandse verkiezingen. Voor EU-politici blijft het een prangende kwestie. Naarmate het aantal migranten blijft stijgen, neemt ook de steun voor extreemrechtse partijen in veel Europese landen toe. In Italië verkreeg Giorgia Meloni vorig jaar de macht met haar Fratelli d’Italia. In Frankrijk blijft het Rassemblement National van Marine Le Pen een grote partij, die op de tweede plaats staat in de peilingen. In Duitsland is Alternative für Deutschland de afgelopen maanden eveneens naar de tweede plaats gestegen.
In zijn overwinningstoespraak beloofde Wilders de – zoals hij het noemt – ‘asieltsunami’ die Nederland treft, aan te pakken.
‘De belangrijkste redenen waarom kiezers bij deze verkiezingen op Wilders stemden, zijn zijn anti-immigratieagenda, gevolgd door zijn standpunten over de crisis rond de kosten van het levensonderhoud en zijn standpunt over gezondheidszorg,’ zegt Sarah de Lange, hoogleraar Politiek aan de Universiteit van Amsterdam. Mainstreampartijen ‘legitimeerden Wilders’ door immigratie tot een belangrijk onderwerp te maken, aldus De Lange. ‘Kiezers dachten misschien: Als het daarom gaat, waarom dan niet op het origineel stemmen in plaats van op een kopie?’
Voor links is het lichtpunt in Nederland de sterke opkomst van een goed georganiseerde alliantie tussen de PvdA en Groen Links. Frans Timmermans, voormalig vicevoorzitter van de Europese Commissie, kreeg veel steun. Maar zelfs met hun gezamenlijke verkiezingslijst was Wilders niet te verslaan.
Volgend jaar juni zijn er in de 27 EU-landen verkiezingen voor het Europees Parlement. Op dezelfde dag dat de Europarlementariërs worden gekozen, zijn er in België algemene verkiezingen. De extreemrechtse leider van Vlaams Belang, Tom Van Grieken, die eveneens een grote doorbraak verwacht, feliciteerde Wilders: ‘Partijen als de onze in heel Europa in opkomst,’ aldus zijn woorden.
Ook de Hongaarse premier Viktor Orbán vierde feest: ‘Er waait een wind van verandering!’
Het land kreeg geen geld vanwege antidemocratische wetten
De Europese Unie heeft donderdag 900 miljoen euro aan betalingen aan Hongarije goedgekeurd, afkomstig uit het tot nu toe bevroren deel van de herstelfondsen. Dat meldt Bloomberg. Met de tegemoetkoming probeert de EU het veto van Hongarije tegen verdere hulp aan Oekraïne te neutraliseren.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Europese Commissie had Hongarije na de pandemie uitgesloten van economische steun, vanwege de toegenomen bezorgdheid over corruptie en antidemocratische wetten die premier Viktor Orbán doorvoerde. Daar kwam bij dat Hongarije EU-hulp aan Oekraïne blokkeerde. Zo gebruikte het land zijn veto om tot 2027 50 miljard euro aan economische hulp te geven en toetredingsonderhandelingen met Kyiv te beginnen. Ook een plan om de militaire steun van de EU aan Oekraïne met 20 miljard euro te verhogen haalde het niet.
Orbán heeft nooit een geheim gemaakt van zijn banden met Rusland. Toch lijkt de EU nu te willen proberen Hongarije met fondsen te overtuigen voor Europa te kiezen. Eerder kreeg ook Polen bevroren fondsen uitgekeerd. Dat had te maken met de nieuwe democratische weg die lijkt te zijn ingeslagen na de laatste verkiezingen.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar de Europese Unie. Een hele rits landen staan in de rij om lid te worden, maar is dat wel een goed idee? En wat moeten zij doen om lid te worden?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €5 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Welke landen willen lid worden van de Europese Unie?
Op 8 november presenteert de Europese Commissie haar jaarlijkse uitbreidingsverslag, waarin landen die lid willen worden van de Europese Unie, te horen krijgen wat ze moeten doen om dat te bereiken.
‘Het uitbreidingsrapport is enorm’, schrijft Radio Free Europe, ‘met beoordelingen van tien landen: Albanië, Bosnië-Herzegovina, Georgië, Kosovo, Moldavië, Montenegro, Noord-Macedonië, Servië, Turkije en Oekraïne’.
Een lange lijst inderdaad, en ieder land bevindt zich op een ander punt op de lange weg naar het EU-lidmaatschap. ‘Er zijn berichten dat de Europese Commissie naar aanleiding van het rapport zal aanbevelen om Georgië de officiële status van kandidaat-lidstaat te geven’, schrijft The Guardian.‘Alle ogen zullen echter gericht zijn op Oekraïne en Moldavië, die in juni 2022 de status van kandidaat-lidstaat kregen.’
Ook wordt verwacht dat er nieuws naar buiten komt over Bosnië. De andere landen zullen waarschijnlijk te horen krijgen waar zij nog aan moeten werken, als ze dichter bij het Europese lidmaatschap willen komen. Zo zitten Noord-Macedonië en Turkije al langer in de wachtkamer. Voor deze kandidaten staat er veel op het spel. Europese subsidies, handelsverdragen, open grenzen, academische samenwerkingen: wie lid wordt van de EU, wordt lid van een exclusieve club.
‘Men moet wel voldoen aan de voorwaarden en eisen van de Unie’, schrijft Eurozine. ‘De lidstaten geven delen van hun soevereiniteit op. Ze delegeren aanzienlijke beslissingsbevoegdheden aan de EU en accepteren het Europese Hof van Justitie als hoogste arbiter. Ze maken deel uit van de Europese interne markt, een uitgestrekt gebied waarbinnen goederen, diensten, mensen en kapitaal ongehinderd de nationale grenzen kunnen passeren. Dit wordt mogelijk gemaakt door bijna 100.000 pagina’s EU-wetgeving, die bindend is voor alle lidstaten.’
‘Hoe de onderhandelingen met deze aspirant-leden verlopen, zal duidelijk maken of de EU de naoorlogse visie van haar oprichters kan waarmaken, of dat haar interne tekortkomingen de overhand hebben gekregen’, schrijft Bloomberg. ‘De laatste grote uitbreidingsronde van de EU vond bijna twintig jaar geleden plaats, toen de EU tien voormalig communistische landen opnam. Het was een transformatie.’
De vraag is: moet Europa zich blijven uitbreiden, of is het tijd om een stop te zetten op de verdere groei en aspirant-leden de harde waarheid te vertellen dat zij niet langer welkom zijn?
Waarom moet de Europese Unie zich uitbreiden?
De EU is sinds de oprichting uitgegroeid tot een orgaan met 27 lidstaten. Momenteel willen tien landen lid worden. Veel van hen willen dat al een tijdje, maar sinds ruim een jaar is het toelatingsproces urgent geworden.
Europarlementariër Siegfried Muresan noemt in Euractivhet mogelijke lidmaatschap van Moldavië als goed voorbeeld van waarom de huidige geopolitieke situatie vraagt om uitbreiding van de EU. De vele kandidaat-landen op de Balkan zouden mogelijk in de Russische invloedssfeer terecht kunnen komen als de EU ze laat vallen.
‘Het openen van toetredingsonderhandelingen tussen de EU en Moldavië is een belangrijk politiek signaal nu de oorlog tegen Oekraïne de veiligheid van de hele regio aantast’, schrijft Muresan. ‘Moldavië is een directe buur van de EU én een directe buur van Oekraïne. Het zou voor alle EU-leden nadelig zijn als Poetin, naast dictator Loekasjenka in Belarus, een bondgenoot aan de macht zou hebben in de Republiek Moldavië.’
‘Ruim een decennium lang leken de ooit ambitieuze uitbreidingsplannen van de EU hun aantrekkingskracht voor de Europese bevolking te hebben verloren en werden ze op de plank gelegd’, schrijft Balkan Insight. ‘Toen kwam de Russische aanval op Oekraïne, een dramatisch moment voor Europa die een nieuwe impuls vormde voor een uitbreiding van de EU. Het politieke momentum is er en de belangstelling voor uitbreiding is terug. Er is bovendien een grote kans om de Unie niet alleen uit te breiden, maar ook fundamenteel te hervormen.’
Een groep experts onderzocht hoe de EU hervormd moest worden, nu het zich verder wil uitbreiden, schrijft Financial Times. ‘Ze willen dat zowel de EU als de kandidaat-lidstaten zich ertoe verbinden om tegen 2030 klaar te zijn voor uitbreiding. Ze willen de EU-besluitvorming stroomlijnen, met name door meer gemeenschappelijke uitgaven en meer stemmingen met gekwalificeerde meerderheid [zonder vetorecht]. Dat geldt idealiter voor alle EU-besluiten, behalve constitutionele, inclusief begrotingszaken. Ze willen een grotere EU-begroting. Ze willen een krachtig anticorruptiebureau dat toezichthoudt op de EU-instellingen zelf. En ze willen het makkelijker maken om financiering in te houden en stemrecht op te schorten bij schendingen van de rechtsstaat.’
De combinatie van uitbreiden en hervormen werd eerder deze maand ook genoemd door de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock. ‘We moeten af van de situatie waarin mensen geloven dat toetreding een of-ofding is’, citeert Politico. ‘We moeten ervoor zorgen dat mensen in deze kandidaat-landen, vooral jongeren, de kans krijgen om in een vroeg stadium te kunnen profiteren van de voordelen van de Europese Unie, zelfs voordat hun land volwaardig lid wordt.’ Als voorbeelden noemde ze versoepeling van visaprocedures, studieprogramma’s en cultuurprogramma’s.
Ook de president van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, noemde in een toespraak in september de noodzaak tot hervomring. ‘In een wereld waar grootte en gewicht ertoe doen, is [een uitbreiding] duidelijk in het strategisch belang van Europa,’ citeert Al Jazeera. ‘We moeten nadenken over hoe onze instellingen moeten werken – hoe het [Europees] Parlement en de Commissie eruit moeten zien. We moeten de toekomst van onze begroting bespreken – wat we willen financieren en hoe we dat gaan doen.’
Wat is er tegen verdere uitbreiding in te brengen?
Landen verwelkomen puur om te voorkomen dat het in de armen van Rusland valt, of omdat groter nu eenmaal sterker is, of omdat het past in de geest van de oprichters van de EU, daar valt wat tegen in te brengen. Allereerst zijn er de kosten. WION schreef dat indien negen landen, waaronder Oekraïne, lid worden van de EU, ‘dit de huidige leden meer dan 256 miljard euro gaat kosten. Dit zou betekenen dat door de uitbreiding van de EU veel landen die nu netto financiële voordelen hebben van de EU, veranderen in netto betalers’, schrijft de website. ‘Alle lidstaten zullen meer moeten betalen voor en minder ontvangen uit de EU-begroting.’
Linas Linkevicius, voormalig minister van Buitenlands Zaken en Defensie van Litouwen, schrijft in een artikel voor denktank Carnegie Europe dat de EU eerst aan zichzelf moet denken, voordat het aan anderen denkt. ‘Een EU die wordt verscheurd door interne meningsverschillen en inconsistenties, is niet in staat om een sterk principieel standpunt, een gemeenschappelijk beleid te formuleren’, schrijft hij.
The Week gaat dieper in op de onderlinge verschillen, die nu al voor zoveel onrust zorgen dat verdere uitbreiding misschien op een laag pitje moet worden gezet. ‘De toevoeging van toekomstige nieuwe lidstaten en hun economische sterke en zwakke punten zorgen nu al voor de nodige ontevredenheid in sommige EU-leden. Het blok heeft voortdurend problemen met de Poolse en Hongaarse houding ten opzichte van de binnenlandse rechtsorde, inclusief eerlijke verkiezingen en een onafhankelijke rechterlijke macht.’
Een ander argument tegen uitbreiding is de onvermijdelijke migratie van oost naar west die deze met zich mee zou brengen, schrijft de econoom Philip Pilkington op het blog Unherd.‘Of we openen de deur en groeien, of we sluiten hem en stagneren’, schrijft hij. ‘Als we voor de eerste optie kiezen, zullen er ongetwijfeld gevolgen zijn in de vorm van populisme, dat we nu al zo veel aantreffen in de westerse landen.’
Hoewel de EU nieuwe sancties heeft ingesteld tegen de handel in Russische fossiele brandstoffen, blijven Europese tankers olie uit Rusland verschepen – en dus de Russische schatkist vullen. Het land verdient nog steeds ongeveer 640 miljoen euro per dag aan olie, kolen en gas.
Ondanks een EU-embargo exporteren Europese schepen nog steeds miljoenen tonnen fossiele brandstoffen vanuit Rusland. Zo financieren ze een aanzienlijk deel van de oorlog die Vladimir Poetin in Oekraïne begon. De sancties gelden sinds begin december en zijn bedoeld om Rusland minder te laten verdienen aan de oliehandel met Europa. Ook moeten ze Europese rederijen ontmoedigen om Russische olie naar andere landen te vervoeren.
Uit nieuw onderzoek van Investigate Europe en Reporters United, in samenwerking met DerTagesspiegel, blijkt dat het embargo grotendeels zonder effect blijft. Rusland blijft profiteren van de export van fossiele brandstoffen – en Europese bedrijven helpen daarbij. Dit blijkt uit scheepsgegevens die het team van journalisten vijf maanden lang heeft verzameld.
Uit het onderzoek blijkt dat het gesanctioneerde Russische staatsbedrijf Sovcomflot nog altijd handelspartner van Europa is
Nadat de sancties begin december werden ingevoerd, hebben Europese vrachtschepen en tankers met een capaciteit van bijna 16 miljoen ton draagvermogen olie, kolen en gas uit Rusland geëxporteerd. De schepen vervoerden ongeveer 40 procent van de fossiele brandstoffen die sindsdien de Russische havens zijn uitgevaren.
Van alle Europese scheepvaartsmaatschappijen doen Griekse rederijen de meeste zaken met Rusland. Maar ook schepen uit Italië, Noorwegen en Duitsland blijven vanuit Russische havens exporteren. Uit het onderzoek blijkt dat ook het Russische staatsbedrijf Sovcomflot, dat door de EU is gesanctioneerd, nog altijd handelspartner van Europa is.
Oorlogskas
Vorig jaar hebben de EU-lidstaten de handel in fossiele brandstoffen vanuit Rusland grotendeels aan banden gelegd. Sinds augustus geldt er een verbod op het vervoer van Russische kolen naar Europa, en sinds begin december mogen bedrijven ook geen Russische ruwe olie meer naar de EU verschepen. Naar andere landen mogen Europese rederijen en handelaren alleen ruwe olie uit Rusland vervoeren als deze landen niet meer betalen dan een maximumprijs, die vooraf door de EU-staten is vastgesteld.
Ondanks deze embargo’s blijven veel Europese bedrijven goed verdienen aan de handel met Rusland. Of de rederijen en handelaren daarbij gemaakte afspraken overtreden, kan niet worden aangetoond aan de hand van openbare gegevens. Duidelijk is in ieder geval dat ze met hun handel de Russische oorlogskas spekken.
Volgens openbaar toegankelijke gegevens vervoerden zij geen ruwe olie, maar zogenaamde olieproducten
Voor het onderzoek analyseerden Investigate Europe en Reporters United de databanken van het Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) en Equasis, leverancier van scheepvaartgegevens.
Volgens de onderzochte data verlieten tussen 5 december 2022 en 5 januari 2023 in totaal 689 schepen beladen met olie, kolen of gas de Russische havens. Hiervan kwamen 250 schepen uit Europa. De meeste waren gedekt door Europese verzekeraars.
In de eerste maand na de invoering van de nieuwe sancties hebben binnen de EU vooral Griekse rederijen olie, kolen en gas uit Rusland geëxporteerd. Hun schepen legden in totaal 161 keer aan in Russische havens, met een capaciteit van 12 miljoen ton. Ook Duitse rederijen bleven handel drijven met Rusland: er zijn meer dan twintig gevallen bekend van tankers, met een totale capaciteit van bijna 1 miljoen ton, die vanuit Russische havens fossiele brandstoffen vervoerden.
De hoeveelheid Russische brandstof die door EU-lidstaten wordt verscheept, is nauwelijks afgenomen
Onderstaande tabel toont de totale hoeveelheid gas, olie en steenkool die volgens de onderzoeksgegevens tussen 24 februari en eind december vorig jaar vanuit Russische havens naar andere landen is verscheept. De zendingen zijn geordend naar het land waar de betreffende rederij is geregistreerd.
1. Griekenland 135,8 miljoen ton
2. China 53,8
3. Verenigde Arabische Emiraten 35,5
4. Rusland 18,9
5. Singapore 17,4
6. Turkije 17,4
7. Duitsland 14,2
8. Japan 12,5
9. Groot-Brittannië 11,3
10. Monaco 9,9
Voor zover bekend hebben de Duitse rederijen met hun leveringen niet het embargo geschonden. Volgens openbaar toegankelijke gegevens vervoerden zij geen ruwe olie, maar zogenaamde olieproducten – en de EU zou de handel in bepaalde olieproducten pas begin februari verbieden.
Onderstaande gegevens hebben betrekking op de export vanuit Russische havens. Het kan daarbij gaan om olie, gas en steenkool, maar ook afgeleide of verwerkte producten. De onderzochte periode loopt vanaf het begin van het embargo (5 december) tot en met 5 januari.
De in Bremen gevestigde rederij German Tanker Shipping is verantwoordelijk voor vijftien van de twintig transporten. Tegenover Investigate Europe verklaarde een woordvoerder van het bedrijf dat de rederij ‘alle geldende sancties’ naleeft.
Maar Svitlana Romanko, directeur van de Oekraïense hulporganisatie Razom We Stand, maakt zich zorgen. ‘Ik ben geschokt dat Europese scheepvaartmaatschappijen Russische olie en gas blijven exporteren,’ zegt ze. ‘Ik eis dat de EU-functionarissen die hiervoor verantwoordelijk zijn onmiddellijk uitzoeken of sancties niet zijn nageleefd en of bedrijven hier illegaal hebben samengewerkt met de Russische staat.’
Het kan zijn dat deze transacties toch legaal waren vanwege een maas in de sancties
Volgens de data-analyse van Investigate Europe en Reporters United hebben schepen met een totale capaciteit van acht miljoen ton tussen 5 december 2022 en 5 januari 2023 olie, kolen en gas vanuit Russische havens naar Europa geëxporteerd. Sinds begin december vorig jaar geldt een EU-embargo op de invoer van Russische ruwe olie. Maar de analyse wijst uit dat ook na het begin van de sancties in ten minste dertig gevallen ruwe olie vanuit Rusland naar Europa is verscheept. In achttien van die gevallen gebeurde dat met Europese schepen.
Het kan zijn dat deze transacties toch legaal waren vanwege een maas in de sancties: schepen mogen nog steeds ruwe olie vanuit Russische havens exporteren als die olie oorspronkelijk uit een ander land komt.
Export via andere landen
Vanuit Kazachstan worden grote hoeveelheden ruwe olie verscheept naar de Russische havens in Novorossiysk en Oest-Loega. Drieëntwintig van de dertig ladingen ruwe olie die vorige maand de EU bereikten, zijn afkomstig uit Kazachstan. De scheepsterminal in Novorossiysk is onderdeel van het Caspian Pipeline Consortium (CPC), dat via pijpleidingen olie vanuit het westen van Kazachstan naar de haven aan de Zwarte Zee vervoert. De Russische staat heeft 24 procent van dat consortium in handen.
Naar verluidt blijft de Russische regering naar manieren zoeken om ondanks de sancties toch fossiele brandstoffen naar de EU te kunnen exporteren. De Russische rederij Sovcomflot zou al begonnen zijn een deel van haar vloot over te dragen aan een onderneming die geregistreerd is in de Verenigde Arabische Emiraten. De EU heeft Sovcomflot gesanctioneerd, maar de rederij kan dankzij deze truc handel blijven drijven.
Vooraanstaande managers van Sovcomflot staan in openbare registers vermeld als bestuurders van de onderneming Sun Ship Management. Die onderneming heeft de afgelopen maand al 39 transporten uitgevoerd, met een capaciteit van 3,2 miljoen ton. Zeven van die verschepingen hadden een haven in de EU als bestemming.
Rusland verdient nog steeds ongeveer 640 miljoen euro per dag aan export
Ondanks de EU-sancties blijft Rusland dus enorme hoeveelheden fossiele brandstoffen exporteren. De totale exportcapaciteit is vorig jaar nauwelijks afgenomen, maar tankers uit Russische havens gaan de laatste tijd vaker naar China, India en Turkije in plaats van naar Europa. Waar hun ladingen uiteindelijk terechtkomen, is moeilijk te traceren.
De EU heeft naast het exportverbod ook een prijsplafond ingevoerd. In januari publiceerde het Centre for Research on Energy and Clean Air een onderzoek waaruit blijkt dat de wereldmarktprijzen van olie en gas weer aanzienlijk zijn gedaald als gevolg van die maatregel. Maar Rusland verdient nog steeds ongeveer 640 miljoen euro per dag aan export.
Het probleem is volgens deskundigen dat China, India en Turkije, de nieuwe handelspartners van Rusland, zich niet aan dat prijsplafond houden. Bovendien ligt het plafond van 56 euro hoger dan de gemiddelde prijs van Russische ruwe olie. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky noemt de regeling dan ook ‘zwak’. Samen met Polen en de Baltische staten heeft hij voor een aanzienlijk lager plafond gepleit.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
