Alleen Hongarije moet het lidmaatschap nog ratificeren
Het parlement van Turkije heeft dinsdag met een overweldigende meerderheid ingestemd met de toetreding van Zweden tot de NAVO. Dat schrijft Dagens Nyheter. Na het besluit van dinsdagavond moet president Recep Tayyip Erdoğan nu het zogenaamde toetredingsprotocol ondertekenen en moet het besluit worden gepubliceerd in het Turkse staatsblad voordat het van kracht wordt.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Door de Turkse goedkeuring is Hongarije het enige NAVO-lid dat de toetreding van Zweden nog moet ratificeren, aangezien ieder NAVO-lid groen licht moet geven voordat het land kan toetreden. Finland sloot zich in april vorig jaar al aan, maar de aanvraag van Zweden was minder eenvoudig.
Erdoğan had de goedkeuring van zijn land onder andere gekoppeld aan de levering van F-16-gevechtsvliegtuigen door de VS. Het Amerikaanse Congres moet de verkoop van straaljagers aan Turkije nog goedkeuren. Daarnaast werd de ratificatie uitgesteld vanwege de vermeende steun van Zweden aan groepen die Ankara als terroristisch beschouwt, zoals de Koerdische PKK.
Eerder waren brokstukken ontdekt op Roemeens grondgebied
Rusland zou niet doelbewust betrokken zijn geweest bij een drone-aanval op NAVO-land Roemenië. Dat zei NAVO-chef Jens Stoltenberg donderdag, meldt Radio Free Europe. Volgens Roemenië zijn er brokstukken gevonden vlak bij de grens met Oekraïne en kan een opzettelijke aanval door Rusland niet worden uitgesloten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Stoltenberg benadrukte wel dat het incident ‘het risico op incidenten en ongelukken aantoont’ dat Rusland neemt met zijn aanvallen, mede vanwege de ‘gevechten en luchtaanvallen dicht bij de NAVO-grenzen’. De Roemeense president Klaus Iohannis was daarentegen feller: hij riep op tot een dringend onderzoek om te kijken waar de brokstukken vandaan kwamen.
Oekraïne beweerde eerder deze week dat Russische drones van Iraanse makelij op Roemeens grondgebied waren neergekomen tijdens een aanval op de Oekraïense haven Izmail op zondagnacht. Een aanval op een NAVO-lidstaat zou de NAVO in een direct militair conflict met Rusland kunnen slepen vanwege het gezamenlijke defensiepact van de alliantie.
De alliantie wil het land nog geen lid van de NAVO maken
Op de eerste dag van de NAVO-top in Vilnius is meteen duidelijk geworden dat Oekraïne op korte termijn geen lid van de alliantie zal worden, meldt Politico. Wel zeggen de bondgenoten dat Oekraïne lid kan worden als het land ‘aan de voorwaarden voldoet’ van een lidmaatschap.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky schreef op Twitter dat de beslissing van de lidstaten ‘ongekend en absurd’ is. Zelensky wil hardere toezeggingen, bijvoorbeeld dat Oekraïne na de oorlog tegen Rusland gelijk zal toetreden tot het bondgenootschap. Meerdere Oost-Europese lidstaten steunen die wens.
Onder andere de VS en Duitsland zijn tegen een direct lidmaatschap. De NAVO-landen willen eerst dat, naast dat de oorlog wordt beëindigd, Oekraïne een functionerende rechtstaat heeft en dat de strijdkrachten voldoen aan de NAVO-standaarden. Daar krijgt het land vanaf nu hulp bij van het bondgenootschap, zodat het sneller kan toetreden. Ook zijn nieuwe wapens beloofd, waaronder kruisraketten en Patriot-raketten.
Turkije lag lang dwars bij de toetreding van het land
Aan de vooravond van de NAVO-top in Vilnius is er verrassend nieuws te melden. Volgens Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de NAVO, is Turkije akkoord met de toetreding van Zweden tot de alliantie, meldt CNN. Het akkoord wordt nu voorgelegd aan het Turkse parlement.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Hoewel Stoltenberg al eerder sprak van een positieve houding van Turkije jegens het NAVO-lidmaatschap van Zweden, leek Turkije de afgelopen dagen wat terughoudender. Zo kwam het op maandag met aanvullende eisen, waaronder een heropening van toetredingsgesprekken voor Turkije tot de Europese Unie. Of daar nieuwe afspraken over zijn gemaakt is niet bekend.
Op dinsdag gaat in Vilnius een tweedaagse NAVO-top van start. Men hoopte op die top Zweden te kunnen presenteren als nieuw lid, maar die gebeurtenis laat nog even op zich wachten. Hongarije, een andere dwarsligger, heeft ook toegezegd akkoord te zullen gaan.
Erdogan ontmoette Zelensky in de aanloop naar de NAVO-top
Oekraïne ‘verdient’ het om lid te worden van de NAVO, zei Recep Tayyip Erdogan na een ontmoeting in Istanboel met zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky. Turkije steunt de aspiraties van Kyiv om lid te worden van het Atlantisch Bondgenootschap, schrijft Al Jazeera.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Erdogan voegde eraan toe dat Rusland en Oekraïne de vredesbesprekingen moeten hervatten. Tijdens de gezamenlijke persconferentie bedankte Zelensky zijn gastheer voor zijn steun. De ontmoeting tussen de Turkse president en de Oekraïense leider vond plaats in de aanloop naar een belangrijke NAVO-top die dinsdag begint in de Litouwse hoofdstad Vilnius.
De oorlog in Oekraïne leidt niet alleen tot binnenlandse onrust in Rusland, maar ook tot de vrees dat Poetin overgaat tot de inzet van kernwapens. Reden te meer om de ‘nucleaire koorts’ in Rusland scherp in de gaten te houden, schrijft Ana Palacio, voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Spanje.
De opstand van Jevgeni Prigozjin met zijn Wagner-groep heeft de klaarblijkelijke kwetsbaarheid van Vladimir Poetins regime het afgelopen weekend in een schril daglicht gezet. Het duurde weliswaar niet lang voordat Prigozjin eieren voor zijn geld koos en zijn naar Moskou oprukkende manschappen weer bevel gaf rechtsomkeert te maken, maar toch illustreert dit incident met een opstandige krijgsheer weer eens hoe dreigend en existentieel het gevaar is dat een agressieve en onstabiele nucleaire mogendheid voor de wereld vormt.
Sinds Oekraïne vorig jaar door Rusland werd binnengevallen, en vooral sinds het duidelijk werd dat Poetin daar niet de snelle overwinning zou behalen waarop hij blijkbaar had gerekend, doemt als een van de mogelijke uitkomsten ook een nachtmerriescenario aan de horizon op: dat Poetin ten val wordt gebracht en Rusland zal worden verscheurd door een machtsstrijd tussen krijgsheren, die dan ook met elkaar zullen wedijveren om de macht over het grootste nucleaire arsenaal ter wereld.
Constant gevaar
Dit scenario leek even werkelijkheid te worden toen Prigozjin het Russische leger beschuldigde van aanvallen op Wagner-kampen en in reactie daarop het zuidelijke hoofdkwartier van het leger in Rostov aan de Don innam en zijn eigen huurlingenleger liet oprukken naar Moskou. En al is deze opstand nu met een sisser afgelopen, er is geen enkele garantie dat er geen tweede poging volgt, zeker als je ziet hoeveel steun Prigozjin bij sommige delen van de Russische bevolking lijkt te genieten.
Maar ook met Poetin in het Kremlin blijven de Russische kernwapens een constant gevaar vormen. Het is immers de dreiging van nucleaire escalatie die het Westen ervan weerhoudt Oekraïne te hulp te schieten met militair ingrijpen, en die de NAVO dwingt de timing en de aard van haar militaire steun aan de Oekraïense strijdkrachten heel precies uit te kienen.
Poetin heeft het Westen herhaaldelijk gemaand om op zijn tellen te passen. In 2014, het jaar waarin hij de Donbas binnenviel en de Krim annexeerde, heeft Rusland een nieuwe militaire doctrine aangenomen waarbij het zich het recht voorbehoudt kernwapens in te zetten bij een aanval met conventionele wapens die een bedreiging vormt voor het voortbestaan van de Russische staat. Vier jaar later bekrachtigde Poetin zijn geloof in dat principe nog eens. Ja, het zou een ‘mondiale catastrofe’ zijn, gaf hij toe, maar een wereld zonder Rusland had toch geen bestaansrecht.
Hij voert dit nucleaire wapengekletter steeds verder op. De toespraak waarmee hij afgelopen september de annexatie van nog eens vier Oekraïense oblasten (provincies) afkondigde, zat vol bijtende opmerkingen over het militaire verleden van de Verenigde Staten, waaronder het feit dat de VS als enige land ter wereld ooit nucleaire wapens heeft gebruikt. En eerder deze maand bevestigde Poetin opnieuw dat hij bereid is kernwapens in te zetten als hij dat nodig acht voor ‘het voortbestaan’ en de bescherming van de ‘territoriale integriteit, onafhankelijkheid en soevereiniteit’ van de Russische staat. Hij zei ook dat zijn land dankzij het gigantische Russische kernwapenarsenaal een ‘strategisch voordeel’ heeft tegenover de NAVO. In februari heeft Rusland het START-verdrag opgeschort, het laatste verdrag over de nucleaire wapenbeheersing die het nog met de VS had.
Rusland is momenteel in de greep van een repressie die doet denken aan de Sovjettijd
Die provocerende nucleaire retoriek van Poetin begint de laatste tijd ook door te klinken in de commentaren van andere prominente Russen. Sergej Karaganov, erevoorzitter van de Russische Raad voor Buitenlands en Defensiebeleid, pleitte in een recent opiniestuk voor de mogelijkheid van een preventieve nucleaire aanval. Zo’n aanval op ‘een reeks doelwitten in een aantal verschillende landen’ zou Rusland volgens hem in staat stellen ‘diegenen die hun verstand verloren hebben weer tot rede te brengen’ en ‘de wil van het Westen te breken’. Zelfs voor een havik als Karaganov is dat een schokkende stellingname.
Maar misschien nog wel zorgwekkender is dat er nu ook zulke opruiende taal te horen is van figuren die zich in het verleden juist altijd gematigd opstelden. Dmitri Trenin, de voormalig directeur van het Carnegie Moscow Center, gold binnen Rusland lange tijd als de stem van de rede, maar ook hij pleit er nu voor dat Rusland ‘de nucleaire kogel’ in ‘het magazijn van zijn revolver’ laadt. Hij oppert dat een preventieve aanval de ‘mythologie’ zou ontkrachten van artikel 5 van de NAVO (dat een aanval op één lidstaat een aanval is op allen) en zo tot het uiteenvallen van heel dat bondgenootschap kan leiden.
Er klinken natuurlijk ook wel tegengeluiden. De opvatting van Karaganov wordt bestreden door mensen als Fjodor Loekjanov, de huidige voorzitter van de Russische Raad voor Buitenlands en Defensiebeleid, Ivan Timofejev, directeur-generaal van de denktank Russische Raad voor Internationale Zaken, en Aleksej Arbatov van de Russische Academie van Wetenschappen. Maar zo’n pleidooi moet wel in patriottische termen worden vervat, want Rusland is momenteel in de greep van een repressie die doet denken aan de Sovjettijd. Dat blijkt wel uit de recente arrestatie van Evan Gershkovich, de journalist van The Wall Street Journal, en de krankzinnige gevangenisstraf die een oppositiefiguur als Vladimir Kara-Moerza wordt opgelegd. Historisch is interne repressie in Rusland altijd verbonden geweest met externe agressie.
Voorlopig hoeft Rusland nog geen kernwapens in te zetten, zegt Poetin, althans niet om het voortbestaan van de Russische staat te garanderen. Maar een krijgsheer als Prigozjin zou daar heel anders over kunnen denken. In ieder geval lijkt de kans op de inzet van kleinere, ‘tactische’ kernwapens in Oekraïne sowieso toe te nemen. Terwijl Ruslands conventionele arsenaal stilaan uitgeput raakt, heeft het land onlangs een lading van zulke wapens op het grondgebied van zijn naaste bondgenoot Belarus gestationeerd, en het wil er nog meer sturen.
‘Nucleaire koorts’
Volgens een enquête van het Levada Center uit april dit jaar meende een derde van de ondervraagde Russen dat de Russische leiders wel bereid zijn kernwapens in te zetten in Oekraïne, al is 86 procent van de Russen van mening dat kernwapens onder geen enkel beding mogen worden gebruikt. Vorige week erkende president Biden nog dat er een ‘reëel’ gevaar bestaat op de inzet van tactische kernwapens door Rusland. Dat zou de wereld een stuk gevaarlijker maken – zeker als Poetin er zomaar mee wegkomt. Als het Westen zwicht voor nucleaire chantage van Rusland, vallen er meer aanvallen te verwachten, in Moldavië en elders.
De oorlog in Oekraïne roept niet alleen het schrikbeeld op van het uiteenvallen van de Russische staat, maar ook van een nucleaire confrontatie zoals de Cubacrisis van 1962 – maar dan misschien een crisis die niet kan worden bezworen. Vanwege dit gevaar moet het Westen alle beschikbare middelen inzetten om de vinger aan de pols te houden van het binnenlands debat in Rusland om te zien of de ‘nucleaire koorts’ in het land niet te hoog oploopt. De opstand van Prigozjin toonde natuurlijk wel aan dat in Rusland alles mogelijk is. En zoals de kremlinologen uit de Koude Oorlog na decennia van koffiedik kijken moesten constateren, valt het onmogelijk te voorspellen of je uit het maatschappelijk debat en uitingen in openbare media iets kunt afleiden over een nieuwe consensus in de politieke en militaire top. Maar er staat voor de wereld zoveel op het spel dat we het op zijn minst moeten proberen.
Volgens Stoltenberg zijn Zweden en Turkije bijna akkoord
Het is een kwestie van tijd voordat ook Zweden lid wordt van de NAVO. Dat heeft de secretaris-generaal van het militair bondgenootschap Jens Stoltenberg donderdag gezegd, schrijft Euronews. Mogelijk wordt het Scandinavische land volgende week, als de NAVO-landen bijeenkomen tijdens een top in Vilnius, al toegelaten.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Turkije ligt al lange tijd dwars bij de toetreding van Zweden tot de alliantie, omdat het land volgens president Erdogan een veilige haven biedt aan wat hij ‘Koerdische terroristen’ noemt. Dat onlangs weer koranverbrandingen plaatsvonden in Zweden heeft ervoor gezorgd dat Turkije de hakken dieper in het zand heeft gezet.
Zweden zegt er alles aan te doen en volgens Stoltenberg is een positief oordeel op de NAVO-top niet alleen aannemelijk maar ook een belangrijk signaal. President Erdogan zal op de top spreken met de Amerikaanse president Joe Biden, die de Turken al langer aanmoedigt om het lidmaatschap van Zweden goed te keuren.
De Noor is al sinds 2014 secretaris-generaal van de NAVO
De Noor Jens Stoltenberg plakt nog een jaar aan zijn ambtstermijn als secretaris-generaal van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO). Stoltenberg doet dat op aandringen van de NAVO-landen, schrijft Politico. De vierenzestigjarige Stoltenberg was sinds 2014 in functie en blijft tot minstens 2024 aan.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Op Twitter schrijft Stoltenberg over het belang van de NAVO. ‘De trans-Atlantische band tussen Europa en Noord-Amerika heeft onze vrijheid en veiligheid al bijna vijfenzeventig jaar lang verzekerd. In een steeds gevaarlijker wordende wereld is onze alliantie belangrijker dan ooit’, aldus de secretaris-generaal. Verschillende wereldleiders zeggen zijn verlenging toe te juichen.
Zo zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky dat hij de Noor heeft bedankt ‘voor zijn persoonlijke inzet om de Oekraïense Euro-Atlantische aspiraties te steunen. Ik hoop dat onze samenwerking zo vruchtbaar blijft in de toekomst.’ De oorlog in Oekraïne zou de grootste reden zijn dat Stoltenberg, die met drie termijnen bij de NAVO als een ervaren leider geldt, aanblijft.
Zweden treedt volgens Turkije te mild op tegen Koerdische ‘terroristen’
Met nog maar een maand te gaan tot de NAVO-top herhaalde de Turkse president Recep Tayyip Erdogan woensdag dat Zweden, dat graag wil toetreden tot het militaire bondgenootschap, ‘zijn veiligheidszorgen niet volledig heeft aangepakt’, meldt Al Jazeera. Turkije beschuldigt Stockholm ervan te mild te zijn voor groepen die volgens Ankara een bedreiging vormen voor de veiligheid, waaronder gewapende Koerdische organisaties en mensen die worden beschuldigd van banden met een mislukte couppoging tegen de regering van Erdogan in 2016.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Zweden heeft verwachtingen, maar dat betekent niet dat we daaraan zullen voldoen,’ waarschuwde Erdogan. De gesprekken tussen de twee landen worden voortgezet. Secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg zei dat er ‘vooruitgang is geboekt’ en hoopt nog steeds ‘tot een overeenkomst te komen voor de top’ op 11 en 12 juli.
Erdogan verwees ook naar de pro-Koerdische betogingen die deze maand plaatsvonden in Stockholm. Volgens de Turkse president kan hij de Zweedse toetreding tot de NAVO niet positief benaderen zolang in Stockholm ‘terroristen’ protesteren.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Zweden, dat al ruim een jaar hoopt lid te worden van de NAVO. In tegenstelling tot buurland Finland is dat nog steeds niet gebeurd. Waarom?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Waarom wil Zweden bij de NAVO?
Om te begrijpen waarom Zweden bij de NAVO wil, moeten we eerst kijken naar de geschiedenis en de missie van dit zogeheten Atlantisch Pact. De Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) werd vier jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog opgericht als een militair bondgenootschap tussen de Verenigde Staten, Canada en destijds tien Europese landen. De organisatie werd in het leven geroepen als reactie op de groeiende invloed van de Sovjet-Unie in Oost-Europa en de vrees voor een mogelijke communistische invasie in West-Europa.
Het voornaamste doel van de NAVO was de gezamenlijke verdediging tegen een mogelijke Sovjetaanval en het bevorderen van stabiliteit en veiligheid in het Noord-Atlantische gebied. Het oprichtingsdocument van de organisatie, het Noord-Atlantisch Verdrag, stelde een systeem van collectieve defensie in, waarbij elk lid beloofde elk ander lid te verdedigen in geval van een aanval (het beroemde artikel 5: een aanval op één is een aanval op allen).
De oorlog in Oekraïne heeft de NAVO doen beseffen dat grote oorlogen in Europa niet langer tot het verleden behoren. Hoewel Oekraïne geen lid is van de NAVO, heeft het wel uitgebreide hulp gekregen van het militaire bondgenootschap, onder meer door middel van wapenleveringen. Andere Europese landen beseften na de inval van Rusland in februari 2022 dat ook hun veiligheid op het spel stond. De toenmalige Zweedse premier Magdalena Andersson benadrukte dat in een toespraak enkele maanden na de inval: ‘De situatie in onze regio is veranderd, en we moeten ons aan die veranderingen aanpassen. Toetreden tot de NAVO is de beste manier om onze veiligheid te waarborgen en onze waarden te verdedigen’, zo citeert het Zweedse SVT.
Zweden en Finland, buurlanden van Rusland, waren jarenlang neutraal. In mei 2022, enkele maanden na de Russische inval, deden ze echter een aanvraag om lid te worden van de NAVO. Finland is inmiddels welkom geheten als lid, Zweden zit nog altijd in de wachtkamer.
Het neutraliteitsbeleid van Zweden gaat terug tot het begin van de negentiende eeuw en was ruim tweehonderd jaar kenmerkend voor het buitenlandbeleid van het land. Een van de belangrijkste redenen voor de neutraliteit van Zweden was de geografische ligging. In een regio die historisch werd betwist door grootmachten als Rusland en Duitsland, kon Zweden haast niet anders dan zich neutraal opstellen om zijn onafhankelijkheid en veiligheid te waarborgen. Dit beleid werd verwoord door de voormalige Zweedse premier Tage Erlander in een artikel in TIME Magazine uit 1951 met de beroemde zin: ‘Wij zijn politiek neutraal, maar niet ideologisch.’
Dankzij de neutraliteitspolitiek is Zweden sinds het begin van de negentiende eeuw niet meer betrokken geweest bij een groot conflict en slaagde het land erin niet verwikkeld te raken in de twee wereldoorlogen. Zweden ontwikkelde zo een sterke pacifistische traditie en de overtuiging dat militaire allianties niet de beste manier zijn om vrede en veiligheid te garanderen.TIME Magazine interviewde de voormalig Zweedse premier Olof Palme hierover in 1973. Hij zei: ‘Neutraliteit heeft ons nooit veroordeeld tot stilzwijgen over mondiale kwesties.’
Dat Zweden zo lang neutraal was, betekent niet dat het een passieve speler was op het internationale toneel. Zo speelde het land een actieve rol bij internationale vredesmissies en had het land bijvoorbeeld een sleutelrol bij de bemiddeling in het conflict in Bosnië in de jaren negentig.
Door toenemende dreiging vanuit Rusland, kantelde de publieke opinie over de eeuwenoude neutraliteitspolitiek. Volgens een Zweedse opiniepeiling in januari was 63 procent van de Zweden voorstander van toetreding tot het blok, schrijftThe Local Sweden. In mei 2022 vroeg Zweden officieel het lidmaatschap van de NAVO aan. Toch is het land een jaar na dato nog geen lid geworden van het bondgenootschap.
Waarom laat het NAVO-lidmaatschap zo lang op zich wachten?
Om lid te worden van de NAVO is instemming van alle lidstaten nodig. Twee landen liggen tot dusver dwars: Hongarije en Turkije. Turkije is de belangrijkste dwarsligger: het land weigert de lidmaatschapsaanvraag te ratificeren omdat Zweden volgens Turkije ‘leden van terroristische groeperingen’ een veilige thuishaven biedt.
Het gaat om Koerden die volgens de Turkse president Recep Tayyip Erdogan betrokken waren bij de staatsgreep in 2016. Hieronder zijn leden van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) en de Partij voor een Democratische Unie (PYD) uit Syrië, die volgens Ankara banden heeft met de PKK. Als Zweden lid wil worden van de NAVO, moet het van Turkije eerst meerdere mensen uitleveren, iets waar Zweden in vrijwel alle gevallen niet aan toegeeft.
Maar recentere ontwikkelingen hebben de betrekkingen tussen Zweden en Turkije nog verder op scherp gezet. Begin dit jaar verbrandde een islamofobe Zweedse-Deense politicus een koran voor de Turkse ambassade, enkele dagen nadat een beeltenis van Erdogan was opgehangen voor het stadhuis van Stockholm.
Vanwege de uitgebreide bescherming van de vrijheid van meningsuiting in Zweden kon hier weinig tegen gedaan worden, maar vanuit Turkije werd er woedend gereageerd. “Met dit tempo zal de aanvraag van het Zweedse NAVO-lidmaatschap nooit door Turkije worden goedgekeurd’, zei Numan Kurtulmus, vicevoorzitter van Erdogans Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling, tegen Turkse verslaggevers, zo citeert Daily Sabah.
Volgens Zweden speelt Rusland een rol in het aanwakkeren van anti-Erdogan-protesten in Zweden, om zo de toetreding van het land tot de NAVO te bemoeilijken. ‘Rusland probeert waar het maar kan de toetreding van Zweden probeert te verhinderen’, zei Gunilla Herolf, een onderzoeker aan het Zweedse Instituut voor Internationale Zaken, tegen Yahoo News.
Omdat de relatie tussen Turkije (lees: Erdogan) en Zweden er niet beter op is geworden, en een NAVO-lidmaatschap daardoor ook niet dichterbij komt, kijkt Zweden nu verwachtingsvol naar de verkiezingen in Turkije. Die worden op 14 mei gehouden, en Erdogan staat er niet goed voor. Mocht de oppositie winnen, dan kan dat goed nieuws betekenen voor Zweden, zegt Paul Levin, directeur van het Instituut voor Turkse Studies van de Universiteit van Stockholm. ‘De oppositie heeft aangegeven het Zweedse NAVO-lidmaatschap vrij snel te zullen ratificeren.’
En dan is er Hongarije. De argumenten waarom het land nog steeds niet heeft ingestemd met een NAVO-lidmaatschap voor Zweden lopen uiteen. Van andere prioriteiten in het parlement tot een vijandige houding van Zweden jegens Hongarije: het door premier Viktor Orbán geleide land is nog niet akkoord. Volgens Politico ligt het anders: Hongarije kijkt juist naar Turkije bij het nemen van beslissingen aangaande het buitenlandbeleid. Dit kwam naar voren bij de lidmaatschapsaanvraag van Finland. Ook daar lag Hongarije dwars, maar toen Turkije aangaf het lidmaatschap te steunen, ging Hongarije dezelfde dag nog akkoord.Wat Zweden betreft, ‘wordt het standpunt van Hongarije fundamenteel gevormd door de voorkeuren van Turkije’, zo zegt een anonieme Hongaarse ambtenaar tegen Politico. Als het standpunt van Ankara verandert, ‘verandert dit het Hongaarse standpunt’. Voor Zweden betekent het dat de verkiezingen in Turkije, die over iets meer dan een maand plaatsvinden, zijn toekomst bepalen.
Russische dreiging is de aanleiding voor de toetreding
De NAVO is weer een lidstaat rijker. In bijzijn van secretaris-generaal Jens Stoltenberg en de Finse buitenlandminister Pekka Haavisto verklaarde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Anthony Blinken dinsdag op het hoofdkwartier van de NAVO in Brussel dat Finland officieel lid is van de militaire verdragsorganisatie. Daarmee staat de teller nu op eenendertig lidstaten, schrijft Politico.
Finland diende vorig jaar samen met Zweden een verzoek tot lidmaatschap in bij de NAVO, nadat beide landen zich jarenlang afzijdig hadden gehouden van militaire conflicten. Onder druk van de oorlog in Oekraïne veranderden ze echter hun neutralistische beleid en zochten ze aansluiting bij het militaire blok.
‘Poetin wilde met zijn invasie de toetreding van nieuwe Europese lidstaten voorkomen, maar hij heeft precies het tegenovergestelde bereikt’
Blinken merkte bij de gelegenheid op dat het NAVO-lidmaatschap van Finland wellicht het enige is waarvoor we Poetin dankbaar kunnen zijn. Secretaris-generaal Jens Stoltenberg voegde daaraan toe: ‘Poetin wilde met zijn invasie de aanwezigheid van de NAVO rondom de grenzen van Rusland verminderen en de toetreding van nieuwe Europese lidstaten voorkomen, maar hij heeft precies het tegenovergestelde bereikt.’
De Finse president Sauli Niinistö verklaarde dat Finland er alles aan zal doen om ook Zweden tot de NAVO te laten toetreden: ‘Het lidmaatschap van Finland is niet compleet zonder het lidmaatschap van Zweden.’
Ook Rusland heeft van zich laten horen. Dmitri Peskov, de woordvoerder van het Kremlin, heeft laten weten dat Rusland de toetreding ziet als een inbreuk op zijn eigen veiligheid en nationale belangen en zich gedwongen ziet om tactische en strategische tegenmaatregelen te nemen om zichzelf te beschermen, aldus de Russischtalige BBC.
De Hervormingspartij van de Estse premier Kaja Kallas heeft zondag met een ruime marge de parlementsverkiezingen gewonnen. De centrumrechtse partij kreeg meer dan 31 procent van de stemmen. De extreemrechtse partij Ekre werd tweede met 16,1 procent – ruim onder de 25 procent die in de peilingen werd beloofd, aldus Politico.
Het lot van Kaja Kallas, ‘een van Europa’s meest vurige verdedigers van Oekraïne’, wordt ‘scherp in de gaten gehouden’, schrijft de politieke nieuwssite. Want zij staat nu ‘voor een tweede uitdaging: een stabiele meerderheidscoalitie vormen om de Baltische staat van 1,3 miljoen inwoners te leiden of het gevaar lopen dat ze uit de macht wordt gezet door een coalitie die mogelijk rond Ekre en de Centrumpartij is opgebouwd’.
Kallas uitte al voor de oorlog tegen Oekraïne felle kritiek op Rusland
Gedurende de oorlog in Oekraïne heeft Kallas onophoudelijk aangedrongen op het leveren van meer wapens aan het door oorlog verscheurde land en het versterken van de NAVO-troepenmacht langs de oostelijke rand van Europa. Haar jarenlange kritiek op de Russische president Vladimir Poetin, die ze al fel uitte voor de invasie van Oekraïne, geeft haar recente oproepen om voet bij stuk te houden tegen Rusland extra geloofwaardigheid, aldus Politico.
‘Als we vrede willen en niet het volgende doelwit van Rusland willen worden, moeten we Oekraïne steunen’, zei ze in een toespraak voor de verkiezingen.
Het wachten is nog op goedkeuring van Hongarije en Turkije
Een overweldigende meerderheid van het Finse parlement heeft voor het wetsvoorstel over de toetreding van Finland tot de NAVO gestemd. Er waren maar liefst 184 stemmen voor, tegenover zeven tegenstemmen en één stemonthouding. Daarmee maakt Finland nog meer kans om eerder dan Zweden lid te worden van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie, schrijft The Guardian.
De twee Scandinavische landen dienden vorig jaar samen een verzoek tot lidmaatschap in bij de NAVO, nadat ze zich jarenlang afzijdig hadden gehouden van militaire conflicten. Onder druk van de oorlog in Oekraïne veranderden ze hun neutralistische beleid. Het verzoek tot lidmaatschap moet echter de goedkeuring krijgen van alle dertig NAVO-leden, en Hongarije en Turkije moeten nog hun toestemming geven.
Volgens Turkije zou Zweden terroristische groeperingen huisvesten
In het geval van Finland lijkt er niets in de weg te liggen, maar voor Zweden is het nog even afwachten. Volgens Ankara zou Zweden terroristische groeperingen huisvesten. Afgelopen maandag maakte Turkije bekend dat het pas op 9 maart de onderhandelingen met de twee landen zal hervatten. Eerdere gesprekken werden geannuleerd naar aanleiding van de koranverbranding voor de Turkse ambassade in Stockholm.
Dat het parlement voor toetreding heeft gestemd, wil niet zeggen dat Finland automatisch deel zal uitmaken van de NAVO zodra Turkije en Hongarije groen licht hebben gegeven. De Finse president moet het wetsvoorstel binnen drie maanden ondertekenen, waarmee een deadline wordt gesteld aan hoelang het land op Zweden kan wachten. De NAVO hoopt dat beide landen lid zullen zijn tegen de tijd dat de top in Vilnius wordt gehouden, die staat gepland voor 11 juli, aldus de Britse krant.
Tijdens zijn bezoek aan Oekraïne en Polen heeft Joe Biden het Oekraïense volk opnieuw verzekerd van de steun van de VS gedurende het verdere verloop van de oorlog, die komende vrijdag een jaar geleden uitbrak. Bijna een jaar terug hield de Amerikaanse president een toespraak op dezelfde plek, waarin hij democratische staten opriep om zich tegen Poetin teweer te stellen en Oekraïne bij te staan. Toen was zijn toespraak nog somber van toon.
Nu hield hij opnieuw een speech, maar dit keer klonk er vooral optimisme in door. Dankzij de wapenleveringen en de steun van de VS en het Westen is Oekraïne tot nog toe staande gebleven op het slagveld en heeft het land Moskou de ene na de andere nederlaag bezorgd, aldus Politico. ‘Een jaar geleden zette de wereld zich schrap voor de val van Kyiv, en ik kan vertellen dat Kyiv nog altijd sterk, fier en vrij overeind staat,’ sprak Biden.
‘Poetins lafhartige zucht naar land en macht zal falen’
De Amerikaanse president verklaarde zich namens de gehele democratische wereld solidair met Oekraïne. ‘Toen Rusland Oekraïne binnenviel, stond niet alleen Oekraïne voor een grote uitdaging. Europa, de VS, de NAVO en alle democratieën werden op de proef gesteld.’
Tijdens zijn toespraak in Warschau bedankte hij Polen voor zijn bijdrage aan de oorlog en de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Hij waarschuwde echter ook dat er nog ‘zware dagen voor de boeg liggen’, aangezien niets erop wijst dat de oorlog binnenkort ten einde is. Biden was echter optimistisch over de afloop van de oorlog: ‘Poetins lafhartige zucht naar land en macht zal falen, en de liefde van het Oekraïense volk voor zijn land zal zegevieren.’
De Finse minister van Buitenlandse Zaken heeft laten doorschemeren dat Rusland betrokken kan zijn geweest bij het protest tegen Turkije vorige week, waarbij een koran verbrand is, meldde The Straits Times. Hierdoor dreigt de toetreding van Zweden tot de NAVO te ontsporen.
Rasmus Paludan, een extreemrechtse activist met een dubbele Deense en Zweedse nationaliteit, verbrandde op 21 januari het heilige boek van de islam in het centrum van Stockholm. Voor de Turkse president Recep Tayyip Erdogan was dit reden de toetreding van Zweden tot de NAVO niet te steunen. Finland wil samen met Zweden lid worden van de NAVO.
De mogelijke banden van Paludan met Rusland zijn ‘onderzocht en er zijn bepaalde connecties in zijn omgeving gevonden,’ zei de Finse buitenlandminister Pekka Haavisto zaterdag in een interview. Het voorval ‘doet de vraag rijzen of een of andere derde partij de gemoederen wil verhitten. Bijvoorbeeld Rusland, of een andere partij die tegen het NAVO-lidmaatschap is en dat wil tegenhouden. Dit is onvergeeflijk,’ aldus Haavisto.
‘Er zijn krachten binnen en buiten Zweden die het Zweedse lidmaatschap van de NAVO willen verhinderen’
De Zweedse regering heeft zich niet publiekelijk uitgelaten over een eventuele band tussen Paludan en Rusland, maar premier Ulf Kristersson wees deze week op ‘krachten’ die het land mogelijk buiten het militaire bondgenootschap willen houden.
Zweedse media hebben gemeld dat de vergunning van Paludan voor de demonstratie is betaald door Chang Frick, een journalist en activist die ook als freelancer heeft gewerkt voor Ruptly, een dochteronderneming van het Russische staatsmedium RT. Frick ontkent banden met de Russische staat.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
