De Italiaanse oud-premier Silvio Berlusconi is maandag overleden. ‘La fine di un’era’, of het einde van een tijdperk, schrijft de Italiaanse krant La Repubblica hierover. Berlusconi was naast viermaal premier van Italië, ook een mediamagnaat, voorzitter in het glorietijdperk van voetbalclub AC Milan en een succesvol zakenman. Tot zover de positieve kant van zijn cv.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Tijdens zijn carrière, zowel in het zakenleven als in de politiek, werd Berlusconi geplaagd door schandalen, uiteenlopend van corruptie, fraude en omkoping tot seksschandalen met minderjarige meisjes. Ook zou hij banden hebben gehad met de Italiaanse maffia en stond hij op goede voet met autoritaire leiders als Vladimir Poetin.
Berlusconi was al langer ziek: hij leed aan leukemie. In Italië is woensdag een dag van nationale rouw afgekondigd vanwege zijn overlijden en hij zal een staatsbegrafenis krijgen in de kathedraal van Milaan. De huidige Italiaanse premier Giorgia Meloni, die samen met onder meer Berlusconi’s Forza Italia de regeringscoalitie vormt, noemt Berlusconi in een reactie ‘een man die niet bang was om zijn overtuigingen te verdedigen. Zijn moed en vastberadenheid maakten hem tot een van de invloedrijkste mannen in de geschiedenis van Italië’.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar de razendsnelle ontwikkeling van AI. Welke invloed gaat kunstmatige intelligentie hebben op ons werk en op de politiek?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Hoe werkt kunstmatige intelligentie (en waarom is dat bedreigend)?
‘Technologische revoluties beginnen meestal met weinig tamtam (…). Met kunstmatige intelligentie is dat anders. In de lente van 2023 merkten miljoenen technologiebewuste mensen en daarna het brede publiek binnen een paar weken dat er een transformatie plaatsvond die de aard van werk, leren en creativiteit en de taken van het dagelijks leven zou veranderen’, schrijft Walter Isaacson in The Wall Street Journal.
De razendsnelle opkomst van chatbots, zoals ChatGPT, en andere vormen van generatieve AI – computers die originele tekst of beelden kunnen genereren door zichzelf te trainen met enorme datasets – zal je vast niet zijn ontgaan. Maar hoe werkt kunstmatige intelligentie precies?
Kunstmatige intelligentie, beter bekend als AI (artificial intelligence), verwijst naar het vermogen van computers en computersystemen om taken uit te voeren die normaliter menselijke intelligentie vereisen. Hierbij valt te denken aan leren, redeneren, beslissingen nemen, problemen oplossen en menselijke taal begrijpen.
AI maakt gebruik van diverse technieken en benaderingen, waaronder machine learning, natuurlijke taalverwerking, beeldherkenning, neurale netwerken en expertsystemen. Bijzonder relevant is het belang van machine learning binnen kunstmatige intelligentie. Dit betreft het vermogen van computersystemen om automatisch te leren en te verbeteren door middel van ervaring, zonder expliciete programmering.
Laten we, om dit concreter in te maken, inzoomen op chatbots, zoals ChatGPT. ‘Chatbots kunnen niet denken zoals mensen: Ze begrijpen niet echt wat we zeggen’, schrijft The Washington Post. ‘Ze kunnen menselijke spraak nabootsen omdat de kunstmatige intelligentie die hen aanstuurt een gigantische hoeveelheid tekst tot zijn beschikking heeft, meestal afkomstig van het internet.’
Technologiebedrijven zijn nogal geheimzinnig over welke input ze hun AI-systemen geven. The Washington Post heeft een van deze datasets geanalyseerd om volledig te onthullen welke websites in de trainingsdata van een AI worden opgenomen. Uit het onderzoek bleek dat de dataset voornamelijk bestaat uit websites uit de journalistiek, entertainment, softwareontwikkeling, geneeskunde en contentcreatie. De drie sites die verantwoordelijk zijn voor de meeste data waren patents.google.com, met tekst van octrooien van over de hele wereld; wikipedia.org, de gratis online encyclopedie; en scribd.com, een digitale bibliotheek op abonnementsbasis.
Opvallend is dat ook websites die zich bezighouden met illegale activiteiten en websites met privégegevens deel uitmaken van de trainingsdata. Zo zijn er sites voor piraterij en namaakgoederen aangetroffen, evenals databases met gegevens van Amerikaanse kiezers.
Daarnaast zijn sommige websites met potentieel aanstootgevende inhoud niet correct gefilterd uit de trainingsdata, waaronder de extreemrechtse site stormfront.org. De auteurs van het WSJ-artikel waarschuwen daarom voor privacykwesties en mogelijke verspreiding van vooroordelen, propaganda en desinformatie door AI-chatbots.
Gezien het toenemende belang van AI-modellen in ons dagelijks leven zouden bedrijven transparanter moeten zijn over de inhoud van hun trainingsdata, stelt The Wall Street Journal. Als wij als gebruikers niet weten met welke data een AI is getraind, kunnen we ook niet de betrouwbaarheid van de output van een AI vaststellen.
Hoe gaat AI de manier waarop we werken veranderen?
‘Van landbouw en onderwijs tot gezondheidszorg en het leger, kunstmatige intelligentie staat op het punt de werkplek ingrijpend te veranderen. Maar kan het een positieve impact hebben – of staat ons een duistere toekomst te wachten?’ vraagt Philippa Kelly van The Guardianzich af.
Volgens Philip Torr, hoogleraar technische wetenschappen aan de Universiteit van Oxford, wordt de soep niet zo heet gegeten. Kelly ging te rade bij Torr, die stelt dat de feilbaarheid van AI-tools – die niet worden gedreven door emotie, maar door gegevens en algoritmen – betekent dat menselijke arbeid essentieel zal blijven. ‘Industriële revoluties in het verleden hebben doorgaans geleid tot meer werkgelegenheid, niet minder,’ aldus Torr tegen The Guardian. ‘Ik denk dat we het type banen zullen zien veranderen, maar dat is een natuurlijke ontwikkeling.’
Uit een recente raming van Goldman Sachs komt naar voren dat generatieve AI, zoals ChatGPT, taken zou kunnen automatiseren die overeenkomen met 300 miljoen voltijdse banen wereldwijd, schrijft The New York Times. De hoogste baas van IBM zei al eerder tegen de krant dat hij verwacht dat AI een grote impact zal hebben op hoogopgeleid werk, waardoor tot 30 procent van de functies overbodig wordt en nieuwe functies worden gecreëerd.
De Amerikaanse universiteit MIT, zo haalt The New York Times aan in een ander artikel, voerde onlangs een onderzoek uit naar de impact van ChatGPT op werk in human resources en marketing. De deelnemers kregen taken die doorgaans twintig tot dertig minuten duren, zoals het schrijven van nieuwsberichten en korte rapporten. Degenen die ChatGPT gebruikten voltooiden de opdrachten gemiddeld 37 procent sneller dan degenen die dat niet deden – een aanzienlijke productiviteitsverhoging. Ook meldden zij een toename van 20 procent in werktevredenheid.
Een andere studie, die NYT aanhaalt, onderzocht het effect van generatieve AI op softwareontwikkelaars. In een onderzoek uitgevoerd door GitHub voltooiden ontwikkelaars die werden aangemoedigd het programma Copilot te gebruiken, de basale taak die ze kregen opgedragen 55 procent sneller dan degenen die de opdracht handmatig uitvoerden.
Volgens het rapport van Goldman Sach kan generatieve AI de groei van de Amerikaanse arbeidsproductiviteit in tien jaar tijd met bijna 1,5 procentpunt per jaar doen toenemen en het jaarlijkse wereldwijde bruto binnenlands product met 7 procent kunnen verhogen. Ook zou het kunnen leiden tot voorheen ondenkbare creatieve beroepen.
Maar voor veel werknemers zal de onzekerheid wat betreft werk en inkomen enorm groeien, aldus NYT. Volgens een studie van onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology en de Universiteit van Boston is automatisering een belangrijke motor van inkomensongelijkheid in Amerika. Volgens hun schattingen is 50 tot 70 procent van de veranderingen in de Amerikaanse loonstructuur sinds 1980 te wijten aan inkomensverlies onder arbeiders en kantoorpersoneel als gevolg van automatisering.
‘Hoewel de makers van AI de nadruk leggen op het potentieel van de technologie om werkgelegenheid te creëren, zullen veel werknemers die op zoek gaan naar een nieuwe baan die goed betaalt en voldoening geeft, te maken krijgen met een ontwrichte arbeidsmarkt’, concludeert Emma Goldberg van The New York Times.
Hoe gaat AI de politiek veranderen?
‘Afhankelijk van wie je het in de politiek vraagt, zal de plotselinge vooruitgang in kunstmatige intelligentie de Amerikaanse democratie ten goede veranderen of haar ondergang bewerkstelligen’, schrijft Russel Berman van The Atlantic. ‘Momenteel zijn de doemdenkers luider. Stemvervalsingstechnologie en deepfakevideo’s jagen campagnestrategen angst aan.’
Er is echter ook een kamp dat denkt dat AI de kosten van campagnevoeren drastisch naar beneden kan brengen. Dit is vooral een belangrijke factor in de VS, waar veel geld nodig is om aan verkiezingen deel te nemen en kiezers achter je te krijgen. ‘Het resultaat zou een meer open en toegankelijke democratie kunnen zijn, waarin kleine, sobere campagnes kunnen concurreren met goed gefinancierde giganten’, aldus Berman.
Volgens de Atlantic-redacteur is het gebruik van generatieve AI-software zoals ChatGPT en DALL-E om digitale advertenties te maken, teksten te corrigeren en zelfs persberichten en fondsenwervingspraatjes te schrijven al gemeengoed in politieke campagnes in de VS. De Republikeinen hebben zelfs al een video uitgebracht die gemaakt is met door AI gegenereerde beelden om een dystopische toekomst voor te stellen als Biden opnieuw president wordt in 2024.
Dit creëert ook het risico dat met weinig middelen geloofwaardig nepnieuws en -video’s kunnen worden verspreid die de verkiezingen drastisch kunnen beïnvloeden. Zo zou ‘een overtuigende deepfake kunnen worden gepubliceerd aan de vooravond van de verkiezingen, waardoor er te weinig tijd is om het bericht op grote schaal te ontkrachten’, aldus Berman.
AI kan niet alleen worden toegepast in politieke campagnes, maar ook in beleid. ‘De fundamenten van beleidsvorming – in het bijzonder het vermogen om patronen van behoeften waar te nemen, op bewijs gebaseerde programma’s te ontwikkelen, resultaten te voorspellen en de effectiviteit te analyseren – vallen precies in de sweet spot van AI’, aldus het managementadviesbureau BCG in een paper die in 2021 werd gepubliceerd.’ Maar dit is niet zonder risico’s, volgens The Guardian.
Zo kunnen er vooroordelen bestaan in AI-systemen. ‘Algoritmen zijn slechts zo goed als de gegevens waarop ze zijn gebaseerd, en het probleem met de huidige AI is dat deze is getraind op gegevens die onvolledig of niet representatief zijn. Het risico op vooroordelen of oneerlijkheid is behoorlijk groot,’ zegt ook Darrell West, senior fellow bij het Center for Technology Innovation van het Brookings Institute tegen de Britse krant. Een ander risico is dat als overheden meer data gaan verzamelen over hun burgers om AI te trainen, deze data kunnen uitlekken of in de toekomst kunnen worden gebruikt om burgers te manipuleren.
Om willekeur in door AI-gestuurd beleid te voorkomen pleit Walter Isaacson in The Wall Street Journal voor een betere verhouding tussen mens en machine. ‘Het doel moet zijn ervoor te zorgen dat onze machines altijd verbonden zijn met menselijk handelen. Op zijn minst zou dat ervoor zorgen dat echte mensen verantwoordelijk en aansprakelijk zijn voor wat de machines doen. En in het beste geval zou het de kans verkleinen dat deze systemen op hol slaan en als het ware een eigen leven gaan leiden.’
Geen wonder dat er zowel techondernemers als politici oproepen om AI beter te reguleren. Zo ondertekenden verschillende experts en publieke figuren deze week een statement van het Center for AI Safety, waarin zij de risico’s van AI aan de kaak stellen.
Voor deze nieuwsbrief is gebruikgemaakt van DeepL als hulpmiddel bij het vertalen van citaten en ChatGPT voor het samenvatten van artikelen en als sparringpartner. Alle tekst is evengoed geschreven door een persoon en gecontroleerd door verschillende andere personen.
Voordat andere regeringsleiders dat deden, waarschuwde de Estse premier Kaja Kallas al voor Vladimir Poetin. Wie is deze vrouw, die nu als mogelijke secretaris-generaal van de NAVO genoemd wordt?
In Kaja Kallas’ familie worden twee soorten verhalen verteld over de jaren in Siberië. Er zijn verhalen over de honger, de kou en de angst. Over hoe Sovjet-soldaten Kallas’ moeder in 1949 met haar moeder en grootmoeder in een veewagen opsloten en hen naar het oosten deporteerden, tot voorbij Novosibirsk. En er zijn verhalen waar ze om lachen. Over hoe ze een naaimachine in de veewagen meetorsten en hoe deze machine hen van een bescheiden inkomen voorzag, omdat ze op een plaats waar alleen wat houten hutten stonden, voor anderen kleding oplapten. ‘Mijn grootouders hebben verschrikkelijke dingen doorstaan,’ zegt Kaja Kallas, ‘en ze hebben mij geleerd dat je moet vieren dat je leeft.’
Kallas zit aan de ovale tafel waar ze als regeringsleider van Estland buitenlandse gasten ontvangt. Twee dagen na ons gesprek zal ze hier de minister van Defensie van de Verenigde Staten Lloyd Austin ontmoeten en een week eerder was de Zweedse premier Ulf Kristersson op bezoek.
Allemaal kennen zij het verhaal van haar grootouders. Ze weten dat de minister-president de dochter is van een vrouw die als baby naar Siberië werd gedeporteerd en dat alleen met veel geluk heeft overleefd. Het verhaal stond in een artikel van Kallas in The New York Times, en ze vertelde het tijdens een toespraak voor het Europees Parlement in maart 2022, twee weken nadat Rusland Oekraïne was binnengevallen.
Voor het tweede deel van Kallas’ familiegeschiedenis is zelden genoeg tijd. Voor de terugkomst uit Siberië en voor het gevoel dat haar grootouders aan hun kinderen en kleinkinderen hebben meegegeven: ons krijgen ze niet meer klein. Kallas zegt dat ze thuis heeft geleerd dat veel mensen zich in zware tijden van hun beste kant laten zien.
Al in januari 2022, toen de meesten in Europa meenden dat er alleen omdat Rusland meer dan 100.000 soldaten naar de Oekraïense grens stuurde, nog geen reden was voor paniek, kwam Kallas in actie. Ze eiste ondersteuning voor Oekraïne. En leverde wapens.
Waarschuwingen
De media berichtten destijds routinematig over haar waarschuwingen. Het was het Baltische geluid dat iedereen nou wel kende: Poetin is gevaarlijk, we moeten de NAVO in het oosten versterken, we moeten stoppen met Nord Stream. Na 24 februari zei Kallas hetzelfde, maar nu werd er wel naar haar geluisterd. De premier van een landje met maar net 1,3 miljoen inwoners veranderde in een politicus met wie op het wereldtoneel rekening wordt gehouden en die nu zelfs als kandidaat wordt genoemd voor de opvolging van Jens Stoltenberg als secretaris-generaal van de NAVO.
En dat niet alleen omdat de regeringsleiders in Berlijn, Parijs en Brussel hebben moeten toegeven dat Kallas het met haar inschatting van Poetin bij het rechte eind had – maar ook omdat zij optreedt als iemand die zich in het licht van de schijnwerpers van de wereldgeschiedenis op haar gemak voelt.
De digitalisering is onderdeel van een overlevingsstrategie van Estland
Haar liberale partij Reformier (de Hervormingspartij) blijft stabiel op ruim 30 procent. Daarop volgt lang niemand tot – allebei rond de 20 procent – de rechts-populistische partij EKRE (de Conservatieve Volkspartij) en de middenpartij Kesker (de Centrumpartij). Hoe komt het dat de 45-jarige Kallas, die haar ambt pas twee jaar bekleedt, een van de belangrijkste waarschuwende stemmen van Europa is geworden?
Medio december 2022 moet de bondskanselier Olaf Scholz in Berlijn tijdens het afsluitende panelgesprek van de Digitaliserings-top van de Duitse regering uitleggen hoe het vordert met de digitalisering in Duitsland. Hij zit erbij met zijn typische Scholzse verfrommeldheid, die erop lijkt te wijzen dat hij zich wel genoeglijkere dingen kan voorstellen voor een dergelijke vrijdagnamiddag. Naast hem zit Kallas. Ze straalt. ‘Het is een grote eer voor mijn land dat ik hier vandaag ben. Als men ziet waar wij vandaan komen en waar we vandaag staan, dat we gelijkwaardig zijn aan Duitsland – dat betekent heel veel voor ons,’ zegt Kallas.
Lichtend voorbeeld
Ze is hier uitgenodigd als lichtend voorbeeld, als premier van E-Estonia, de digitale koploper van de EU. En ze vervult die rol glansrijk. ‘Wij hebben alles al eens uitgeprobeerd. U heeft het voordeel dat u van onze fouten kunt leren,’ stelt ze. Spontaan applaus uit de zaal. ‘Er is natuurlijk wel een verschil wanneer je dit doet voor een land met 84 miljoen burgers en wanneer je het doet voor een land dat zo groot is als het uwe,’ bromt Scholz. ‘Wij hebben sinds 2007 te maken gehad met het afweren van cyberaanvallen vanuit Rusland,’ zegt Kallas.
Het beeld dat van dit panelgesprek blijft hangen is dat van een vrouw die in vlekkeloos Engels vertelt over behaalde successen, terwijl naast haar een man met de nodige tegenzin over de problemen van het federalisme spreekt.
Een underdog moet altijd meer moeite doen. Kallas heeft dat zozeer geïnternaliseerd dat je haar, wanneer je haar langere tijd volgt, vaak kunt zien wachten. Ze wacht tijdens de Veiligheidsconferentie in München midden februari op de Franse president Emmanuel Macron, die vanwege zijn begrip van macht graag als laatste een kamer binnenkomt. Precies zo zit ze in het Estse dorp Varbola in haar eentje voor twintig lege stoelen te wachten, terwijl de gepensioneerden die haar hebben uitgenodigd nog aan de koffie zitten.
Als Kallas tijdens het interview in haar kantoor in Tallinn over digitalisering spreekt, wordt duidelijk dat het er voor de Esten nooit alleen om ging hoe ze op soepele wijze uit het papieren tijdperk konden komen. De digitalisering is onderdeel van de overlevingsstrategie van het land, omdat ze Estland op de kaart zet. ‘Als mensen niet weten dat je bestaat, merken ze het ook niet als je verdwijnt,’ zegt Kallas. Dat is de les die de Esten hebben getrokken uit eenenvijftig jaar Sovjetbezetting. ‘Toen het IJzeren Gordijn werd neergelaten, hebben Frankrijk en Duitsland ons niet gemist. Maar wij, wij hebben jullie wel gemist. Wij hebben de vrijheid gemist.’
Hoe pak je dat aan, niet nog eens vergeten te worden? ‘We moeten nuttig zijn, we moeten laten zien dat we nodig zijn.’ Kallas somt op hoe Estse troepen hebben deelgenomen aan de Franse militaire missie in Mali, hoe Estse reddingswerkers kort na de aardbeving in Turkije zijn komen helpen.
Broche
Kallas heeft voor dit interview een lichtgele jurk aangetrokken en draagt op haar borst een blauw-zwart-witte broche, de kleuren van Estland. Die is op de gele ondergrond niet te missen. Het veiligheidsbeleid van het land, dat een grens van zowat 300 kilometer met Rusland deelt, schrijft niet alleen een verhoging tot drie procent in het defensiebudget voor. Het schrijft ook voor dat de Esten actief moeten laten zien dat het land bestaat.
Op een namiddag in februari, een uur rijden van de hoofdstad Tallinn, gaat Kallas op bezoek bij de vereniging van particuliere bosbezitters. Estland bestaat voor de helft uit bos. Wie niet kan meepraten over bodemkwaliteit en de behoeftes van berken, hoeft niet te proberen premier van Estland te worden.
Superwoman
De bosbezitters hebben dennentakken op het pad gelegd, zodat Kallas op haar weg van de auto naar het kampvuur en de worstjes niet uitglijdt over de bevroren grond. Een uur lang wordt er uitsluitend over bomen gesproken. Iets apart van het gezelschap staat Anniki Leppik, die administratief werk doet voor de bosbezitters.
Ze draagt wandelschoenen en een parka. ‘Hoe Kallas de wereld afreist, dat is een beetje zoals Superwoman, ze komt echt overal,’ zegt Leppik. Hier in het bos gaan ze wel op een bijzondere manier om met superhelden. Aan het einde wordt er geen groepsfoto gemaakt, geen selfies met Kallas. In plaats daarvan geven ze haar een fles vers getapt berkensap cadeau.
De ene vrede is de andere niet. Voor ons in Oost-Europa ging het stalinisme verder
Onderweg in het bos is Kallas met haar chauffeur en assistent bij een snackbar gestopt. Gehaktballen en een koolsalade voor 7,80 euro. Aan andere tafels wordt kort opgekeken als de premier met haar dienblad voorbijloopt, dan wordt er weer verder gegeten. ‘Zo gaat dat in Estland,’ zegt Kallas. ‘We laten elkaar met rust.’ Een man wenkt haar. Kallas begroet hem bij naam. ‘Nu ja, en daarnaast is het een klein land en kennen we elkaar.’
Voor Kallas geldt dat in het bijzonder. Haar vader, Siim Kallas, was een van de kopstukken in de Estse Onafhankelijkheidsbeweging en voorzitter van de Estse centrale bank. In 2002 werd hij premier. Vanaf 2004 was hij EU-commissaris voor Estland. De roddelpers berichtte over Kaja Kallas’ eerste huwelijk, omdat ze met begin twintig al tot de vooraanstaande personen van het land hoorde. Toen ze op haar drieëndertigste besloot de politiek in te gaan en een zetel in het Estse parlement bemachtigde, was het eerste commentaar van de pers dat ze niet hetzelfde voor elkaar zou kunnen krijgen als haar vader.
Vaders faam
Haar vaders faam bracht niet alleen met zich mee dat ze al vroeg in de schijnwerpers stond, maar ook dat haar jeugd in het teken stond van de politiek. Kallas herinnert zich hoe er op 20 augustus 1991 Sovjet-tanks naar Estland werden gestuurd nadat het land zich onafhankelijk had verklaard. Ze was veertien jaar oud en verbleef bij haar grootouders op het platteland; haar vader was in de hoofdstad. ‘Ik was ongelooflijk bang, ik dacht dat ik mijn vader nooit meer zou zien. Ik kende immers alle verhalen over wat de Russen doen met mensen die zich verzetten.’
Dit moment haalt Kallas ook aan omdat ze wil benadrukken wat ze sinds Ruslands oorlog tegen Oekraïne als een mantra herhaalt: de ene vrede is de andere niet. ‘Toen de Tweede Wereldoorlog voorbij was, begon men in West-Europa aan de wederopbouw. Voor ons in Oost-Europa ging het stalinisme verder. De deportaties, de moorden, de onderdrukking, de schaarste.’ Ieder kind weet dat oorlog verschrikkelijk is, zegt Kallas. En aan degenen die eisen dat Oekraïne zo snel mogelijk een vredesakkoord met Rusland sluit, legt ze – telkens opnieuw – uit hoe het voelt wanneer het einde van de bombardementen niet hetzelfde betekent als het einde van het geweld.
Op het eerste gezicht lijkt Kallas’ een sterke positie te hebben bemachtigd door als ooggetuige een zeer duister beeld van Rusland te schetsen, een beeld dat het Westen aanvankelijk niet serieus nam. Maar haar invloed is ook groot omdat ze over de toekomst spreekt. Over een toekomst die in Estland al werkelijkheid is en die, als het aan haar ligt, ook voor Oekraïne mogelijk moet worden.
Van 2014 tot 2018 was Kallas Europarlementariër. Ze werd in deze periode door de nieuwssite Politico als een van de invloedrijkste parlementariërs bestempeld. Zij was erbij toen de associatieovereenkomst tussen de EU en Oekraïne werd ondertekend. ‘Mijn vader heeft voor de Esten meegewerkt aan de toetredingsprocedure tot de Europese Unie. Een generatie later sta ik aan de kant van de EU en bereid de toetreding van de volgende staat voor,’ zegt ze. Voor Kallas is de Europese Unie een belofte dat er vooruitgang wordt geboekt.
Op haar Instagramprofiel zie je Kallas zelden handen schudden. Ze omhelst. Bijvoorbeeld de voorzitter van het Europees parlement, Roberta Metsola, die ze een vriendin noemt. Of de voorzitter van de Europese Commissie von der Leyen, die ze in ons gesprek kortweg Ursula noemt. Toen Kallas in 2018 een boek over haar tijd als parlementariër schreef en benadrukte wie ze allemaal had leren kennen, maakte de Estse pers daar grappen over. Vandaag verkondigt de publieke omroep: ‘Estland profiteert enorm van Kallas’ internationale zichtbaarheid.’
Netwerk
Kallas gebruikt haar wijdvertakte netwerk om haar opvattingen op het gebied van de buitenlandse politiek naar voren te brengen. Ze eist dat Vladimir Poetin als oorlogsmisdadiger wordt vervolgd. Ze staat erop dat Oekraïne de oorlog moet winnen en dat alleen Oekraïne kan bepalen wanneer die overwinning behaald is. En ze doet er alles voor om de oorlog bij de media op de voorgrond te houden.
Dat Estland meer dan zestigduizend vluchtelingen heeft opgenomen, wat percentueel meer is dan welk ander EU-land dan ook, laat ook zien hoe serieus zij is over solidariteit met Oekraïne. De Russische aanval op Oekraïne voelt voor Estland als een schampschot. Als de Russen Oekraïne aanvallen met de rechtvaardiging dat ze het land ‘bevrijden’, waarom zou die logica dan niet ook voor Estland gelden?
Uitgerekend op 24 februari viert Estland ieder jaar zijn onafhankelijkheid. Dit jaar wordt tegelijkertijd met de viering ook de aanval op Oekraïne op dezelfde datum herdacht. De Estse onafhankelijkheid presenteert Kallas niet als iets vanzelfsprekends, maar als iets waar zijzelf voor heeft gevochten. Kallas was achttien en studeerde nog aan de rechtenfaculteit toen ze tegelijkertijd op een ministerie aan de slag ging. ‘Mensen die niet veel ouder waren dan ik, hebben destijds onze staat opnieuw uitgevonden.’
Een partijgenoot zou haar eens hebben aangeraden zich mannelijker te gedragen, om succesvoller te zijn
In 1992 werd historicus Mart Laar op 32-jarige leeftijd premier van Estland. ‘We moesten onze relatie met de staat volledig herzien,’ zegt Kallas. Ten tijde van de Sovjet-Unie was je een held als je iets van de bezetter wist te stelen. Tegenwoordig is Estland een van de minst corrupte lidstaten van de EU. Op haar verkiezingsposters, die in februari overal in Tallinn hingen, zie je in een bovenhoek het symbool van haar partij. Het is een eekhoorn die op het punt staat op te springen. Een eekhoorn? Kallas: ‘Het is een ijverig en altijd actief beestje, dat zich er goed op voorbereidt de winter door te komen.’
Alleen wil en kan niet iedereen in Estland zich met het eekhoorntje identificeren. Hoezeer Kallas ook straalt in de buitenlandse politiek, in de binnenlandse politiek is haar positie minder stabiel. ‘De jaren waarin we de Esten telkens weer nieuwe successen zoals EU- of NAVO-toetreding konden voorschotelen, zijn voorbij,’ zegt politicoloog Tõnis Saarts van de Universiteit van Tallinn. Het zelfbeeld van het gestaag vorderingen boekende land vervaagt, en tegelijkertijd neemt het aantal mensen toe dat hard wordt getroffen door inflatie en stijgende energieprijzen. In Estland klinkt er geen sterk links geluid, en wie bang is voor achteruitgang, wendt zich tot de rechts-populistische partij EKRE. Kallas wordt door rechtse politici een ‘oorlogsprinses’ genoemd, haar defensiebeleid noemen ze ‘hysterisch’.
Desalniettemin wil geen van de tegenstanders van Kallas iets wezenlijks veranderen aan de grondslagen van de nationale buitenlandse politiek. Niemand in Estland verlangt dat het land uit de NAVO stapt of toenadering zoekt tot Rusland. ‘EKRE is een partij die zich in de eerste plaats op mannen richt, omdat veel van hun kiezers het niet kunnen verkroppen dat Estland voor het eerst door een vrouw wordt geregeerd,’ zegt Saarts.
Mannen
Wie eens wil meemaken dat Kallas haar diplomatieke en vriendelijke manier van spreken laat varen, moet haar vragen naar mannen in de politiek. ‘Vrouwen moeten twee keer zo hard werken,’ zegt Kallas, ‘en dan nog wordt onze competentie voortdurend betwijfelt.’ Een partijgenoot zou haar eens hebben aangeraden zich mannelijker te gedragen, om succesvoller te zijn. Inmiddels heeft Kallas voor vragen over haar nadrukkelijk vrouwelijke optreden een standaardantwoord klaarliggen. Totdat ze werd gekozen als premier had ze geen enkele broek in huis. Nu heeft ze er alleen een paar gekocht omdat het gemakkelijker is als ze bij een bezoek aan de troepen op een tank moet klimmen.
Als je met mensen praat die Kallas goed kennen, zeggen zij dat ze op haar sterkst is wanneer ze bij anderen weerstand voelt. Kallas zelf zegt over Estland hetzelfde als over haar grootouders: ‘Door onze geschiedenis weten we dat wij ook de moeilijkste tijden kunnen doorstaan.’ Om deze geschiedenis te begrijpen raadt zij aan het monument voor de slachtoffers van het Sovjetcommunisme te bezoeken, dat onder haar voorganger werd opgericht.
Het gedenkteken staat aan de rand van Tallinn, pal aan de Oostzee. Je loopt via een lange gang omhoog, op de wanden staan de namen van mensen die zijn gedeporteerd of zijn omgebracht. 75.000 mensen, een vijfde van de Estse bevolking, werden tussen 1940 en 1941 door de communistische bezetters gedood, opgepakt of gedeporteerd. Men had het bij dat aantal kunnen laten. In plaats daarvan is in het monument een fruittuin aangeplant. Boven een halve cirkel appelbomen staat in grote letters een gedicht. Het gaat over hoe een onweersbui een bijenvolk overrompelt. Op de muur, om de tekst van het gedicht heen, zitten twaalfduizend bijen van metaal, elk zo groot als een hand. Het is windig en donker in deze avond in februari, in geen van de appelbomen zitten knoppen. Maar de bijen spreken van de hoop dat er een nieuwe lente komt.
Benjamin Netanyahu is gegijzeld door de extreemrechtse ‘bendes’ waarmee hij zijn nieuwe regering heeft gevormd, schrijft de rechtse Israëlische krant Yediot Aharonot. Voor zowel Israël als voor de Westelijke Jordaanoever moet het ergste worden gevreesd.
Mohammed bin Salman, de feitelijke heerser van Saoedi-Arabië, werd ooit gevraagd waarom hij honderden miljoenen dollars uitgaf aan dingen die hij niet nodig had. ‘Omdat het kan,’ antwoordde hij. Ik kom later terug op de Saoedische kroonprins en de plaats die hij inneemt in Netanyahu’s dromen. Het is voor nu echter urgenter om te doorgronden waarom momentele bendes extremistische politici – die geen enkele feeling hebben met het werkelijke leven van de meerderheid van de Israëli’s – de agenda van de nieuwe regering dicteren. Het antwoord is simpel: omdat het kan.
De coalitieakkoorden van de regering-Netanyahu VI omvatten een reeks grensverleggende wetten, veranderingen in de staatsstructuur, afwijkende begrotingsbeloften en politieke doelstellingen die Israël en de Westelijke Jordaanoever op hun kop zullen zetten. De echte man van het jaar in Israël is duidelijk niet Benyamin Netanyahu, noch Itamar Ben-Gvir (leider van de partij Otzma Yehudit oftewel Joodse Kracht), noch Bezalel Smotrich (leider van de partij Hatzionut Hadatit oftewel Religieus Zionisme).
De man van het jaar is niemand minder dan Meir Kahane, iets meer dan tweeëndertig jaar nadat hij werd vermoord op 5 november 1990 in Manhattan. Kahane is niet herrezen. De werkelijkheid is veel erger: de kahanisten hebben gewonnen en het kahanisme regeert nu over Israël. [Het kahanisme is een extremistische religieuze zionistische ideologie. Kahane was onder andere van mening dat de meeste Arabieren die in Israël wonen vijanden zijn van de joden en van Israël zelf, en dat er een joodse theocratische staat moest worden gecreëerd, waar niet-joden geen stemrecht hebben.]
Een arts heeft dan het recht om bezwaar te maken tegen het behandelen van patiënten vanwege hun seksuele geaardheid
Kijk bijvoorbeeld naar de bombastische minister van Nationale Missies Orit Strock (lid van Religieus Zionisme en de rechtse leider van de Joodse nederzetting in Hebron) en Simcha Rothman (van dezelfde partij en voorzitter van het Justitiële Comité). Zij leggen ons uit dat er een wet zal worden aangenomen en uitgevoerd die het mogelijk maakt om zorg aan patiënten te weigeren op grond van hun geloofsovertuiging.
Als ook de halacha, de oude joodse traditie van vóór de diaspora, die relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht verbiedt, wordt nagevolgd, kan een lhbtq-persoon, zoals Likoed-voorzitter Amir Ohana in de Knesset, door een hotelmanager worden geweigerd. Een arts heeft dan het recht om bezwaar te maken tegen het behandelen van patiënten vanwege hun seksuele geaardheid. Laten we eerlijk zijn: in de praktijk zal het niet alleen om lhbtq-mensen gaan, maar ook om vrouwen en uiteraard om Israëlische Arabieren. Waarom? Omdat het kan.
Wat kan Benjamin Netanyahu tegen deze giftige stroming ondernemen? Hij heeft zichzelf ervan overtuigd dat, zodra hij het premierschap weer heeft hervat, de zon zal schijnen, alles zal kalmeren en zijn coalitiepartners zich aan zijn natuurlijk gezag zullen onderwerpen. De nieuwe minister van Justitie, Yariv Levin [van Likoed], zal de juridische kwestie regelen – de enige waarover in het rechtse blok een echte consensus bestaat, vanwege gemeenschappelijke belangen en gedeelde doelstellingen. [Dit gaat over het voorstel om de mogelijkheid te beperken wetten die in het parlement zijn aangenomen te herroepen, wat ook de slepende corruptiezaak tegen Netanyahu zal beïnvloeden.] Andere extremistische eisen zullen versnipperd raken. Aan sommige zal worden voldaan in de vorm van afgezwakte wetten. Andere wetten zullen worden ingeperkt, en weer andere zullen door het verzet van hoge ambtenaren en het Hooggerechtshof worden vermorzeld.
Bondgenoten
We kunnen een ongekende situatie verwachten. Netanyahu vertrouwt op de Amerikaanse regering, de Europese Unie en de Arabische oliemonarchieën in de Golf die vredesverdragen met Israël hebben ondertekend. Nu hij zich objectief gezien ter linkerzijde van zijn eigen regering bevindt, zit Netanyahu in een lastig parket.
Zozeer zelfs dat hij denkt dat de Verenigde Staten van Joe Biden en de Europese Unie hem in staat zullen stellen een soort linkervleugel vorm te geven. Althans, als we correct interpreteren wat hij onze internationale bondgenoten heeft voorgesteld. Zo’n nieuwe vleugel zal zijn coalitie weer wat meer in balans brengen.
Dit bizarre spel werkt echter maar tot op zekere hoogte
Dit bizarre spel werkt echter maar tot op zekere hoogte. De Amerikanen zullen Netanyahu vooral helpen door hem beleefd te bekritiseren en de klachten van zijn coalitiepartners en hemzelf stilletjes aan te horen. Maar dat is niet genoeg. Want in tegenstelling tot wat de meeste Israëli’s denken, is Israël niet langer het centrum van de Amerikaanse wereld.
De Amerikanen worstelen met dringender problemen: de economische recessie, de peperdure betrokkenheid bij de oorlog tussen Oekraïne en Rusland, het wereldwijde conflict met China, de coronacrisis, enzovoort. Het enige wat Washington van Netanyahu verwacht, is dat hij het Midden-Oosten niet in brand steekt, en Iran al helemaal niet.
Besmettelijk
Tot op zekere hoogte zal Mohammed bin Salman een rol spelen in de nieuwe ontwikkelingen. Dat zou ons zorgen moeten baren, want het regime dat de komende jaren in Israël kan worden gevestigd begint steeds meer te lijken op het Saoedische regime. Religieus en nationalistisch fanatisme werkt besmettelijk. Hetzelfde geldt voor corruptie van de overheid.
Netanyahu houdt zichzelf voor de gek als hij denkt dat hij zijn extreemrechtse ministers in bedwang kan houden. Misschien lukte hem dat met de Likoed van vroeger, maar niet met deze hordes die zich ‘religieuze zionisten’ of ‘Joodse kracht’ noemen. Hun karakter is anders, hun politieke belangen zijn anders.
Er staan ernstige dingen te gebeuren in Israël
Oké, dacht Netanyahu ongetwijfeld bij zichzelf; als ze erin volharden om wilden te blijven, dan schop ik ze eruit. Net zoals ik dat in het verleden met enkele van mijn ministers deed. Waarom? Omdat het kan. Het belangrijkste is dat ik, zelfs als overgangspremier, tot de volgende verkiezingen kan blijven zitten in Balfour Street (de ambtswoning van de premier). Of tot het einde der tijden. Omdat het kan.
Maar Benjamin Netanyahu bepaalt niet langer de gang van zaken. Er staan ernstige dingen te gebeuren in Israël. Er zullen schandalige en racistische wetten worden aangenomen en explosieve begrotingen worden goedgekeurd. Het Hooggerechtshof zal worden geneutraliseerd, onschuldige mensen zullen het leven verliezen. De betrekkingen tussen seculiere en ultraorthodoxe Joden en tussen Israëlische Joden en Arabieren zullen verder verslechteren. En buitenlandse en Israëlische investeerders zullen ervandoor gaan; dat dreigden ze al te doen toen werd ontdekt welke portefeuilles aan ultraorthodoxe geestelijken waren toevertrouwd.
Robert D. Kaplan was een van de meest prominente voorstanders van de oorlog in Irak. De voormalige adviseur van George W. Bush worstelt daar nog steeds mee. Bij de twintigste verjaardag van de invasie schreef hij een boek dat lessen bevat voor het conflict in Oekraïne.
Het stadje Stockbridge, in het verre westen van Massachusetts, is een toevluchtsoord voor de rijken en hoogopgeleiden van Boston en New York. Hier hebben zij hun ‘cottages’, landhuizen in New England-stijl. Een van de wijken van deze gemeenschap met tweeduizend inwoners, gelegen aan de voet van de Berkshire Mountains, heet Interlaken. Stockbridge is een goede plek om je terug te trekken van het gekrakeel van de Amerikaanse buitenlandse politiek, militaire avonturen en oorlogen.
Afstand biedt overzicht. Aan de muren in de werkkamer van Robert D. Kaplan hangen kaarten. Een raam biedt uitzicht op een rivier. Aan de andere oever is een golfbaan te zien met daarachter de torens van een kerk en een monument voor veteranen. ‘Het lijkt hier landelijk,’ zegt Kaplan, ‘maar dat is misleidend.’ Kaplans verschijning – spijkerbroek, sportschoenen en zijn bescheiden toon – verhult zijn intellectuele kaliber.
Kaplan is een van de meest invloedrijke politieke denkers in de VS en ook een van de meest bereisde. Hij werd geboren in New York en woonde als jongeman in Portugal, Israël en Griekenland. Vanuit Oost-Europa, Afrika, het Midden-Oosten en Azië deed hij verslag voor kranten als The Wall Street Journal. Zijn boek over het uiteenvallen van Joegoslavië, The Ghosts of the Balkans, was leesvoer voor Bill Clinton toen de NAVO ingreep in de Bosnische oorlog. Zijn essay The Coming Anarchy waarschuwde al vroeg voor de politieke gevolgen van klimaatverandering, verstedelijking en bevolkingsgroei in het mondiale Zuiden.
Verstikkend
In zijn nieuwe boek The Tragic Mind analyseert Kaplan een beslissing die precies twintig jaar geleden werd genomen. Die beslissing wordt nog steeds beschouwd als een van de grootste blunders van het Amerikaanse buitenlandse beleid en stortte Kaplan zelf, zoals hij schrijft, in een ‘klinische depressie’: de invasie van Irak, die begon op 20 maart 2003.
Kaplan maakte destijds deel uit van het team van adviseurs van president George W. Bush. Hoe kon het gebeuren dat uitgerekend hij, een van de nuchterste geopolitieke waarnemers van zijn land, zo’n prominente voorstander werd van de oorlog in Irak? En wat heeft hij ervan geleerd?
Kaplan kende Irak, want hij had door het land gereisd in de jaren tachtig, op het hoogtepunt van de dictatuur van Saddam Hoessein. De sfeer van geweld, schrijft hij, ‘was even verstikkend als de hitte en het stof buiten de muren van het presidentiële paleis, dat met machinegeweren werd bewaakt’. In de oorlog tegen Iran en tegen de Koerden in Noord-Irak had Saddam gifgas gebruikt, en Kaplan zag in 1984 de slachtoffers in de moerassen van Huwaisa aan de Tigris. Daar lagen de lichamen van Iraanse soldaten, op elkaar gestapeld door Saddams troepen. ‘De Irakezen waren er trots op.’
Die ervaring vormde hem. Kaplan had verslag gedaan in Syrië, Sierra Leone en het Roemenië van Nicolae Ceaușescu. ‘Maar dat soort tirannie had ik nog nooit meegemaakt,’ zegt hij. ‘Het voelde alsof je niet kon ademen. Ik vroeg me af: bestaat er nog iets ergers dan dit?’
‘Ik had mijn emoties laten prevaleren boven een onpartijdige analyse’
In november 2001 woonde hij op uitnodiging van de onderminister van Defensie een geheime vergadering bij en werkte hij mee aan een intern document waarin werd gepleit voor de invasie van Irak. ‘Destijds dacht ik vooral aan het veiligheidsaspect,’ zegt Kaplan nu. De luchtafweer van Saddam had het vuur geopend op Amerikaanse vliegtuigen in de twee noflyzones, ‘dus de vrees bestond dat een Amerikaanse piloot zou worden neergeschoten en door de straten van Bagdad zou worden gesleept’.
Kaplan was niet de enige die zich uitsprak voor de invasie, die uitmondde in een conflict dat meer dan honderdduizend levens kostte. Het Amerikaanse Congres stemde in beide Huizen voor, met in de Senaat onder meer de latere presidentskandidaten Hillary Clinton en John Kerry en de huidige president Joe Biden.
Anders dan veel politici, is Kaplan echter bereid om zijn besluit te herzien en hij spaart zichzelf daarbij niet: ‘Ik had mijn emoties laten prevaleren boven een onpartijdige analyse. Ik ben gezakt voor mijn test als realist.’
Bloedige anarchie
Een jaar na het begin van de oorlog keerde Kaplan terug naar Irak. ‘Daar was ik getuige van iets veel ergers, zelfs erger dan het Irak van de jaren tachtig: een bloedige anarchie van allen tegen allen die door het regime van Saddam met de meest extreme wreedheid werd onderdrukt.’ Sindsdien, zegt hij, hoort hij de woorden van de Perzische filosoof Abu Hamid al-Ghasali: ‘Een jaar anarchie kan erger zijn dan honderd jaar tirannie.’ Een extreme zin die, als je erop doordenkt, tot de conclusie leidt dat elke revolutie en elke buitenlandse interventie tegen autoritaire regimes uitgesloten is. Want wie kan garanderen dat de omverwerping van een dictator niet tot chaos leidt?
‘Al-Ghasali overdreef,’ zegt Kaplan. Maar waarom gebruikt hij die zin dan in zijn boek wanneer hij het tirannieke Irak van Saddam vergelijkt met de anarchie na de Amerikaanse invasie? Kaplan antwoordt met een andere filosoof: Albert Camus. ‘De mens, zegt Camus, komt in opstand en zolang er geschiedenis is, zullen er revoluties zijn. Maar revolutionairen hebben ook een verantwoordelijkheid, namelijk: plannen maken voor een betere orde.’
Het zijn filosofen als Camus maar meer nog de toneelschrijvers van het oude Griekenland bij wie Kaplan te rade gaat voor de grote vragen van de moderne geopolitiek. Want het conflict tussen orde en chaos – het centrale thema van de Griekse tragedie – is nog altijd het kernpunt van verantwoord staatsmanschap.
‘Geopolitiek is van nature tragisch’
‘Geopolitiek,’ zegt Kaplan, ‘is van nature tragisch.’ En in tegenstelling tot de conventionele opvatting betekent tragisch niet de overwinning van het kwaad op het goede. ‘De Holocaust, de genocide in Rwanda, de oorlog in Bosnië – dat waren geen tragedies, maar enorme en gruwelijke misdaden. Het is een tragedie wanneer twee mogelijkheden een appel doen op ons geweten, terwijl we er maar één kunnen kiezen. Het is het conflict tussen het ene goede en het andere. Door het ene te kiezen boven het andere, ontstaat lijden.’
De Grieken begrepen ‘dat er verschillende manieren zijn om te falen en dat sommige daarvan beter zijn dan andere. Als je ze bestudeert begrijp je dat je soms moet accepteren dat iets slechts 55 procent goed is en 45 procent slecht.’
De laatste Amerikaanse president die handelde in de geest van deze ‘tragische sensibiliteit’, is voor Kaplan George H.W. Bush, de vader van de man die Irak binnenviel. ‘Bush senior deed drie opmerkelijke dingen als president: hij bevroor de betrekkingen met China na het bloedbad van Tiananmen in 1989, maar hij verbrak ze niet. Na de val van de Berlijnse Muur maakte hij geen overwinningsronde door Oost-Europa, om de Sovjets niet voor het hoofd te stoten. En in 1991 schopte hij de Irakezen uit Koeweit, maar liet het na om op te rukken naar Bagdad en Saddam Hoessein af te zetten.’
Lessen uit de oorlog
Wat Kaplan leerde van de Irakoorlog van 2003 is geen eenvoudige of radicale les. Hij is niet principieel tegen militair ingrijpen, maar hij roept wel op tot veel meer voorzichtigheid en verantwoordelijkheid dan de jongere Bush – mede op zijn advies – destijds betrachtte. Politici die, zoals Bush senior, zelf ervaring met oorlog en dood hebben gehad, vinden dat gemakkelijker dan anderen. Maar de verplichting om ‘tragisch te denken’ geldt ook voor hen.
Van de oorlog om Koeweit in 1991, de interventies in achtereenvolgens voormalig Joegoslavië, Afghanistan, Irak en die in 2011 in Libië, verdedigt Kaplan achteraf gezien alleen de eerste twee. Welke lessen kunnen we trekken uit de Amerikaanse ‘mislukte militaire avonturen’ voor het grote conflict van onze tijd, de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne?
Kaplan, in gesprek doorgaans even pessimistisch als in zijn boek, is verrassend zelfverzekerd. Geen van deze conflicten is te vergelijken met de oorlog in Oekraïne, maar president Biden doet het juiste, zegt hij. ‘Hij stuurt geen troepen naar Oekraïne, in tegenstelling tot Bush in Irak. Hij gebruikt geen bommenwerpers, in tegenstelling tot Obama in Libië. Wel steunt hij Oekraïne met tientallen miljarden aan wapens om een rivaliserende grootmacht te verzwakken. En hij doet wat hij kan om uitbreiding van de oorlog naar de NAVO te voorkomen. Biden heeft geleerd van de ervaring met Irak.’
‘Biden is erg langzaam en hij denkt na. Maar ik denk dat dit het juiste beleid is’
De oorlog in Irak werd gevoerd met het uitgesproken doel om Saddam omver te werpen en zijn partij, leger en veiligheidsapparaat te vernietigen. Dat is gelukt, ten koste van tienduizenden levens en een vloedgolf aan onbedoelde gevolgen: van de opkomst van Islamitische Staat tot de versterking van het regime in Teheran. Als de Grieken dergelijke overwinningen niet al hadden vernoemd naar de Molossische koning Pyrrhus, dan konden ze die naar George W. Bush vernoemen.
Tegenwoordig wordt weliswaar soms gezinspeeld op een regime change in Rusland, maar het taboe dat is ontstaan door de oorlog in Irak geldt nog steeds: het volk bepaalt wie er over welk land regeert. Dat uitgerekend de Amerikaanse president zich in het openbaar uitsprak over het einde van het bewind van Poetin (‘Bij God, deze man kan niet langer aan de macht blijven!’), wijt Kaplan aan de ‘loze retoriek’ van een man die bewezen heeft verder ‘doorgaans competent’ te zijn.
Volgens Kaplan is het een goed teken dat Bidens koers omstreden is. Bijna elk wapensysteem dat naar Oekraïne wordt gestuurd, leidt tot discussie in het Pentagon, zegt hij. ‘Mede daarom arriveren de wapens er niet zo snel als veel interventionisten zouden willen. Wat dat betreft zijn velen ontevreden over Biden. Hij is erg langzaam en hij denkt na. Maar ik denk dat dit het juiste beleid is.’
Is dat beleid te timide? Het boek van Kaplan kan zeker worden gelezen als een pleidooi voor angst, zowel in het leven als in de politiek. ‘Angst redt ons van zo veel dingen’, citeert hij de Britse schrijver Graham Greene. Liever spreekt hij van ‘constructief pessimisme’, zegt Kaplan. ‘Ik maak een afweging van alle slechte dingen die mij of mijn natie kunnen overkomen. Als ik alle redenen heb overwogen waarom ik iets niet zou moeten doen en dan besluit het toch te doen, is het waarschijnlijk de juiste beslissing.’
Robert D. Kaplan: The Tragic Mind. Fear, Fate, and the Burden of Power, Yale University Press.
Het Israëlische parlement heeft donderdag de eerste van een reeks controversiële justitiële hervormingen aangenomen. Door de nieuwe wet kan een zittende premier moeilijker afgezet worden, schrijft Haaretz. Het wetsvoorstel werd met een minimale meerderheid van 61 tegen 47 stemmen aangenomen, waarna premier Benjamin Netanyahu in een toespraak aankondigde de resterende hervormingen ook door te zetten. Door de wet kan Netanyahu, die verdacht wordt van corruptie, zich actief bemoeien met die hervormingen.
In de nieuw aangenomen wet staat dat een premier alleen kan worden afgezet als er sprake is van fysiek of psychologisch onvermogen. Vervolgens moet een ruime meerderheid van 75 procent van het parlement daarmee instemmen. Netanyahu vreesde eerder afgezet te worden vanwege de corruptieonderzoeken die naar hem lopen. Ook andere hervormingen zijn gericht op het machtiger maken van het parlement, ten koste van het Hooggerechtshof.
Donderdag kwam het weer tot een confrontatie tussen betogers en de oproerpolitie
De plannen van de regering kunnen op zware kritiek rekenen, onder meer van het Israëlische leger en buitenlandse bondgenoten, waaronder de VS. Honderdduizenden Israëliërs hebben de afgelopen tijd gedemonstreerd tegen de aangekondigde hervormingen. Donderdag, na de stemming in het parlement, kwam het weer tot een confrontatie tussen betogers en de oproerpolitie. Traangasgranaten en waterkanonnen werden ingezet tegen demonstranten die een snelweg blokkeerden. Tientallen mensen werden gearresteerd.
Volgens Trump wordt hij deze week nog gearresteerd
Media, politici en Trump-aanhangers speculeren al dagen over een mogelijke aanhouding van de oud-president van de Verenigde Staten. Trump plaatste vorige week zelf een bericht op zijn socialemediakanaal Truth Social, waarin hij schreef dat hij dinsdag gearresteerd zou worden. Hij riep zijn aanhangers op in opstand te komen. Tot een daadwerkelijke arrestatie is het echter nog niet gekomen, meldt CNN.
De zaak waarin Trump mogelijk moet voorkomen draait om een betaling van 130.000 dollar die in 2016 zou zijn gedaan aan pornoster Stephanie ‘Stormy Daniels’ Clifford door Michael Cohen, de toenmalige advocaat van Donald Trump. Het zou zijn gegaan om zwijggeld, omdat Clifford seks zou hebben gehad met Trump in 2006. Cohen heeft later toegegeven de betalingen in opdracht van Trump te hebben gedaan. Volgens openbaar aanklagers is er sprake geweest van mogelijke fraude door de organisatie van Trump, die deze betaling heeft geregistreerd als juridische onkosten.
Mocht Trump vervolgd worden, dan is het voor het eerst dat dit een Amerikaanse ex-president overkomt
Een zogeheten grand jury moet gaan besluiten of er een aanklacht geformuleerd wordt en of er een arrestatiebevel komt tegen Trump. Deze beslissing werd dinsdag verwacht, maar naar verwachting komt de jury donderdag pas bijeen. Mocht Trump inderdaad vervolgd worden, dan is het voor het eerst in de geschiedenis dat dit een Amerikaanse ex-president overkomt. Zelf zegt Trump slachtoffer te zijn van een politieke heksenjacht.
Onvrede in Griekenland is toegenomen sinds treinongeluk
De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis heeft aangekondigd dat in het voorjaar nieuwe verkiezingen zullen worden gehouden. De aankondiging komt nog geen maand na de dodelijke treinramp in de buurt van de Griekse stad Larissa, waarbij een goederentrein en een passagierstrein op elkaar botsten.
De leider van de conservatieve partij Nieuwe Democratie (ND) gaf nog geen precieze datum voor de verkiezingen, die ergens tussen nu en juli zouden moeten plaatsvinden. In juli loopt de regeringstermijn van zijn regering af. Sinds het ongeval staat Mitsotakis, die sinds 2019 premier is, onder druk, schrijft Al Jazeera.
Het treinongeval bracht de slechte staat van het spoornetwerk aan het licht
Het treinongeval van 28 februari, waarbij zevenenvijftig mensen om het leven kwamen, heeft de positie van het kabinet verzwakt. In de dagen na het ongeluk gingen tienduizenden boze Grieken de straat op om te protesteren tegen de regering. Hoewel het ongeval werd toegeschreven aan een fout van een stationschef, bracht het ook ernstige storingen bij de Griekse spoorwegen en de slechte staat van het spoornetwerk aan het licht.
Uit de laatste peilingen blijkt dat de populariteit van de ND afneemt en het verschil met het radicaal linkse Syriza onder leiding van Alexis Tsipras kleiner wordt. ‘De regerende conservatieve partij heeft vier procentpunten verloren’ sinds het ongeluk, aldus de Qatarese nieuwszender.
Veel mensen zijn bezorgd over de slechte toestand van de wereldeconomie. Om die te verbeteren, moet de politiek een nieuw systeem bedenken dat de nationale en mondiale belangen beter in evenwicht brengt, betoogt columnist Rana Foroohar.
Er heerst veel algemene verwarring, zo niet regelrechte angst, over de toestand van de wereldeconomie. De oorlog in Oekraïne, de schommelende gasprijzen, de torenhoge hypotheekrente, de aanhoudende gevolgen van de pandemie en het dreigende vooruitzicht van een recessie: al deze factoren lijken samen te smelten tot één grote chaos.
Die angst is reëel. Maar de chaos is van voorbijgaande aard – deze wordt grotendeels veroorzaakt door het tumult dat gepaard gaat met elke overgang van een oude naar een nieuwe economische orde. Elke economie maakt cycli door van groei en krimp, maar de belangrijkste indicator binnen die cycli heeft niet zozeer te maken met marktprijzen of werkloosheidscijfers als wel met de onderliggende politieke filosofie.
Ongeveer een halve eeuw lang was onze politieke economie gebaseerd op het heersende concept van het neoliberalisme – het idee dat kapitaal, goederen en mensen grenzen moeten kunnen overschrijden op zoek naar het productiefste en meest winstgevende rendement. Veel mensen associëren dit principe met de trickledowneconomie van Ronald Reagan en Margaret Thatcher, of zelfs met de ondernemersvriendelijke economische ideeën over financiële markten en handel die Bill Clinton en Barack Obama omarmden. Maar de wortels van de filosofie gaan verder terug.
Ongelijkheid
De term ‘neoliberalisme’ werd in 1938 bedacht op een bijeenkomst in Parijs van economen, sociologen, journalisten en zakenlieden die zich zorgen maakten over de – in hun ogen buitensporige – staatscontrole op de markten na de Great Depression. Ze dachten dat de belangen van de natiestaat en de democratie wel eens problemen zouden kunnen gaan opleveren voor de economische en politieke stabiliteit. Het stemgerechtigde publiek kon niet worden vertrouwd, en dus moesten nationale belangen (of, meer in het bijzonder, nationalisme) worden in-geperkt door internationale wetten en instellingen, zodat markten en de samenleving als geheel goed konden functioneren.
Mondiale instellingen als het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank en latere organisaties als de Wereldhandelsorganisatie – instellingen die in wezen gaan over grensoverschrijdende mondiale financiën, handel en ondernemingen – werden beïnvloed door deze neoliberale filo-sofieën. Zij pleitten krachtig voor de Washington-consensus, een reeks economische beginselen die waren afgeleid van de hoofdingrediënten marktliberalisering en onbelemmerde globalisering. Dit recept zorgde voor meer groei dan ooit tevoren; de vier jaar voorafgaand aan de financiële crisis van 2008 behoorden wereldwijd tot de sterkste groeiperioden in de afgelopen halve eeuw. Maar ze leidden ook tot grote ongelijkheid binnen de afzonderlijke landen.
Geld beweegt zich veel sneller over grenzen dan goederen of mensen
Hoe kon dat? Voor een deel doordat geld zich veel sneller over grenzen beweegt dan goederen of mensen. De ‘goedkoop kapitaal voor goedkope arbeid’-afspraak tussen de Verenigde Staten en Azië, vanaf de jaren tachtig, kwam voornamelijk ten goede aan multinationals en de Chinese staat, zo blijkt uit academisch onderzoek. De Reagan-Thatcher-revolutie bevrijdde het wereldkapitaal door de financiële sector te dereguleren, en de wereldhandel werd vervolgens volledig vrij-gelaten in het Clinton-tijdperk, met overeenkomsten als NAFTA en de uiteindelijke toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie. Qua beleidsbelangen sloeg de balans tussen het scheppen van binnenlandse banen en de integratie van de wereldmarkt door naar het laatste. Het idee was dat goedkopere consumentenprijzen van importgoederen de afgevlakte of zelfs dalende lonen zouden compenseren.
Maar dat gebeurde niet. Al vóór de pandemie en de oorlog in Oekraïne stegen de prijzen van goederen en diensten die essentieel zijn voor de middenklasse – van huisvesting tot onderwijs en gezondheidszorg – veel sneller dan de lonen. Dat is nog steeds het geval, zelfs met de recente looninflatie. Het gevoel dat de wereldeconomie te ver af is komen te staan van nationale belangen speelde een rol bij de opkomst van het populisme, nationalisme en zelfs fascisme (in de vorm van Donald Trump en de Make America Great Again-beweging) waar we nu mee worstelen. Het is van een bittere ironie dat juist de filosofieën die bedoeld waren om politiek extremisme in te dammen, het tegenovergestelde hebben bewerkstelligd, omdat ze te ver zijn gegaan.
Neoliberale filosofie
De neoliberale filosofie is failliet, niet alleen in de Verenigde Staten maar ook elders, getuige het verzet in Groot-Brittannië tegen het mislukte experiment van oud-premier Liz Truss met belastingverlagingen met een beoogd trickledowneffect. Door arbeid uit te besteden aan meerdere landen zou de maakindustrie productiever en het bedrijfsleven efficiënter worden. Maar die vermeende efficiëntie bleek bij elke vorm van wereldwijde stress grotendeels in te storten, of het nou ging om pandemieën, tsunami’s, storingen in havens of andere onvoorziene gebeurtenissen.
Complexe toeleveringsketens leidden al ver voor de mondiale crises van de afgelopen jaren tot verschillende rampen. Denk bijvoorbeeld aan Rana Plaza in Bangladesh, de fabriek die kleding maakte voor diverse mondiale merken (die geen idee hadden van risico’s in hun toeleveringsketen) en die in 2013 instortte, waarbij ruim elfhonderd mensen om het leven kwamen. Ondertussen werd de vrijhandel, die geacht werd de vrede tussen landen te bevorderen, zelf een systeem dat door commercieel ingestelde landen en door de staat geleide autocratieën kon worden misbruikt, met diepe politieke tegenstellingen in binnen- en buitenland als gevolg.
Aardverschuivingen in de sociaaleconomische agenda zijn zeldzaam en leiden tot hervormingen
Gelukkig zwaait de slinger van de politieke economie uiteindelijk weer terug en maken uitgespeelde filosofieën plaats voor nieuwe. Aardverschuivingen in de sociaaleconomische agenda zijn zeldzaam en leiden tot hervormingen. Zo’n verschuiving maken we nu door. De wereld is zich aan het herschikken – niet terug naar het ‘normaal’ van conventionele neo-liberale economische modellen, maar naar een nieuw normaal. Zowel in beleidskringen als in het bedrijfsleven en de academische wereld wordt nagedacht over het juiste evenwicht tussen mondiaal en lokaal.
Het handelsbeleid houdt steeds meer rekening met arbeids- en milieunormen, vanuit de gedachte dat goedkoop niet altijd goedkoop is, bijvoorbeeld als producten het milieu aantasten of door kinderhanden worden gemaakt. Om rekening te houden met privacy en liberale waarden wordt er opnieuw nagedacht over de handel in digitale diensten. (Willen we echt dat onze persoonlijke gegevens worden overgedragen aan big tech of grote controlestaten zoals China?) Leveringsketens worden niet alleen korter vanwege de geopolitiek, maar ook door nieuwe technologieën (zoals gedecentraliseerde landbouw en 3D-printers) die het mogelijk maken om productie en consumptie dichter bij huis onder te brengen.
En nu?
En nu? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de economische globalisering niet opnieuw te ver vooruitloopt op de nationale politiek? En hoe kunnen we problemen oplossen zonder te verzanden in het protectionisme van de jaren dertig of in valse nostalgie naar een voorbije tijd?
Er bestaat nog geen nieuwe ‘theorie van alles’ voor de post-neoliberale wereld. Maar dat betekent niet dat we de oude filosofie niet ter discussie moeten blijven stellen. Een van de hardnekkigste neoliberale mythen was dat de wereld plat was en dat nationale belangen ondergeschikt zouden zijn aan de wereldmarkten. De afgelopen jaren hebben dat idee onderuitgehaald. Het is aan degenen die de liberale democratie een warm hart toedragen om een nieuw systeem te bedenken dat lokale en globale belangen beter in evenwicht brengt.
Zowel in de VS als Europa wordt TikTok aan banden gelegd uit vrees voor Chinese spionage en propaganda. Het inperken van de populaire app zou weleens een nieuw tijdperk van techregulering kunnen inluiden.
Keuze uit het archief
Afgelopen weekend won de extreemrechtse kandidaat Calin Georgescu de eerste ronde van de Roemeense presidentsverkiezingen. De winst verraste vriend en vijand, aangezien Georgescu er in de peilingen slecht voor stond. Hij zou zijn overwinning te danken hebben aan een TikTok-campagne waarin hij oproept te stoppen met de hulp aan Oekraïne. Om deze reden heeft de EU meteen na de verkiezingen een onderzoek ingesteld naar mogelijke inmenging van TikTok.
De argwaan van de EU ten aanzien van het Chinese sociale medium is niet nieuw, zo blijkt uit dit artikel van The Guardian van begin 2023. De Chinese app zou gebruikt worden om gebruikersgegevens te verzamelen en ingezet worden voor propagandadoeleinden van de Chinese regering. De reactie van westerse regeringen op TikTok kan een beslissende stap zijn in de manier waarop technologie de komende decennia gereguleerd zal worden, aldus het artikel.
De FBI noemde TikTok een bedreiging voor de nationale veiligheid. De Amerikaanse regering nam een wet aan die ambtenaren verplicht de app van hun telefoon te verwijderen. Senator Ted Cruz van Texas betitelde TikTok als ‘een Trojaans paard dat door de Chinese Communistische Partij kan worden gebruikt om invloed uit te oefenen op wat Amerikanen zien, horen en – uiteindelijk – denken’. En de CEO moet de app in maart verdedigen ten overstaan van het Amerikaanse Congres.
Voor wie het debat aan de andere kant van de Atlantische Oceaan niet heeft gevolgd, komt het doelwit van deze felle retoriek misschien als een verrassing: het betreft een app die vooral bekendstaat om de dansjes die viraal gaan, het lanceren van de socialemediasterren van generatie Z en het meesleuren van tieners in een bodemloze put van filmpjes.
Maar het vijandige debat over TikTok dat begon tijdens de regering-Trump, gaat voort onder president Biden. Behalve dat de app op alle apparaten van de federale overheid verboden is, hebben ten minste zevenentwintig staten TikTok op hun apparatuur geblokkeerd, waarmee ook een aantal publieke universiteiten wordt getroffen. Het Congres moet nog stemmen over een wetsvoorstel dat afgelopen december door Republikeinen én Democraten werd ingediend en dat beoogt het gebruik van de app door iedereen in de Verenigde Staten te verbieden.
De scepsis over TikTok is ook naar Europa uitgewaaierd. Sommige politici beweren – in navolging van hun collega’s in Washington – dat TikTok een veiligheidsrisico inhoudt en waarschuwen dat de app mogelijk gebruikersgegevens kan doorgeven aan de Chinese autoriteiten en kan worden gebruikt als propagandamiddel van de Chinese regering. De ruim een miljard maandelijkse actieve gebruikers van TikTok zouden subtiel in een richting worden gestuurd die aansluit bij de doelstellingen van het Chinese buitenlandbeleid.
In december werk bekend dat werknemers van TikTok de privacy van westerse journalisten hadden geschonden
Het is tekenend voor de toenemende spanningen tussen China en het Westen. De strijd om technologie heeft niet alleen te maken met werkelijke paranoia over spionage, maar is ook een handige arena voor geopolitieke grootspraak. In dit tijdperk van het ‘splinternet’ – waarin het web dat ooit open was uiteenvalt in verschillende rechtsgebieden – neemt de bezorgdheid over gegevenssoevereiniteit en informatiestromen toe. De reactie van westerse regeringen op TikTok kan een beslissende stap zijn in de manier waarop technologie de komende decennia gereguleerd zal worden.
Hoewel de beschuldigingen dat TikTok gebruikersgegevens overdraagt aan de Chinese overheid tot dusver niet konden worden gestaafd, kreeg de geclaimde betrouwbaarheid van de app in december een dreun. Toen werd bekend dat werknemers van ByteDance (het moederbedrijf van TikTok) zich toegang hadden verschaft tot TikTok-data, in een poging de verblijfplaats van verschillende westerse journalisten te achterhalen om achter hun bronnen te komen.
TikTok zegt dat het bij dit incident ging om ongeoorloofde toegang tot gegevens, en dat de verantwoordelijke medewerkers zijn ontslagen. Niettemin vergrootte de overtreding de zorgen over het bedrijf en over de regels van de app met betrekking tot dataprivacy.
In het Verenigd Koninkrijk riep het Conservatieve parlementslid Alicia Kearns – voorzitter van zowel de Foreign Affairs Select Committee als de China Research Group – TikTok eerder op om een verklaring af te leggen over de dataprivacy van Britse gebruikers. ‘In hun getuigenis zeiden ze zoiets als “dit zou nooit kunnen gebeuren”,’ zegt Kearns. ‘Nou, dat is dus duidelijk niet waar, want het is wel gebeurd.’ (Afgelopen oktober twitterde ByteDance dat ‘TikTok nooit is gebruikt om leden van de Amerikaanse overheid, activisten, publieke figuren of journalisten tot doelwit te maken’.)
Nagel aan de doodskist
TikTok had vorige maand een ontmoeting met Europese commissarissen om te praten over dataprivacy en het modereren van de inhoud. Dit gebeurde in de context van de vraag hoe het bedrijf van plan is te voldoen aan de nieuwe verordening van de EU voor digitale diensten. ‘Ze beginnen te beseffen dat TikTok niet zomaar een app is om mee te communiceren, om filmpjes naar elkaar te sturen, of voor ander vermaak,’ zegt het Belgische Europarlementslid Tom Vandendriessche. ‘TikTok verzamelt data van en over onze burgers.’
Overigens is TikTok niet het enige bedrijf dat zich daarmee bezighoudt: ook Amerikaanse bedrijven, waaronder Microsoft en Uber, werden in het verleden schuldig bevonden aan het volgen van individuele gebruikers via hun producten. Maar in de VS kwam het nieuws voor TikTok op een zeer gevoelig moment. ‘Dit zou de laatste nagel aan de doodskist moeten zijn voor het idee dat de VS TikTok kunnen vertrouwen,’ twitterde Brendan Carr, lid van de Amerikaanse Federal Communications Commission.
Ook bedrijven als Facebook en Google zijn verstrikt geraakt in de Europese privacywetgeving
In Europa wordt het gesprek enigszins anders gevoerd. Tot dusver is men er minder geneigd om TikTok uit te sluiten op grond van de locatie van het moederbedrijf. De app ligt onder een vergrootglas vanwege bezorgdheid over de dataprivacy. De Ierse commissaris voor gegevensbescherming begon in 2021 twee onderzoeken naar het bedrijf. Het ene richt zich op de omgang met gegevens van kinderen, het andere onderzoekt of de gegevensoverdracht naar China overeenstemt met de datawetgeving van de EU. (Over het eerste onderzoek is een ontwerpbesluit ingediend.)
Dit geldt echter niet uitsluitend TikTok. Ook bedrijven als Facebook en Google zijn verstrikt geraakt in de Europese privacywetgeving, en de EU strijdt momenteel met de VS over de vraag of EU-gegevens daarheen mogen worden verzonden, uit angst dat ze kunnen worden opgeslokt door Amerikaanse inlichtingendiensten.
‘Sommige vragen over TikTok en onze Chinese achtergrond zijn gepolitiseerd, maar wij nemen nationale veiligheidsbelangen zeer serieus,’ zegt Theo Bertram, vicepresident openbaar beleid en overheidsrelaties Europa van TikTok.
Overdreven
Ongeacht waar je je bevindt: hoe serieus moet je alle waarschuwingen nemen? Sommige technologie-experts zeggen dat de beschuldigingen enigszins overdreven zijn. Voor zowel de bedreiging van dataprivacy als de manipulatie van de inhoud, die door politici worden genoemd, ontbreekt momenteel overtuigend bewijs, zegt Graham Webster, onderzoeker en hoofdredacteur van het DigiChina Project aan het Cyber Policy Center van de Stanford-universiteit in Californië.
‘Ik denk dat beide mogelijk zijn, maar op dit moment is voor allebei een aanzienlijke hoeveelheid fantasie nodig om ze daadwerkelijk als een bedreiging voor de nationale veiligheid van de VS te zien,’ aldus Webster. Hij vindt niet dat het in dit stadium onredelijk is om te denken dat Chinese ambtenaren mogelijk ongeoorloofde toegang hebben tot de data van TikTok-gebruikers. ‘Maar je zult moeten beargumenteren waarom die toegang zodanig kan worden gebruikt dat hij een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid,’ zegt hij.
De gegevens waarover TikTok beschikt zijn niet uniek. De app kan locatiegegevens verzamelen, maar moet gebruikers om toestemming vragen alvorens gedetailleerde gps-data te kunnen traceren. Als de gebruiker weigert, kan de locatie alleen grofweg worden geregistreerd. (Een woordvoerder van TikTok beweerde dat medewerkers er juist daarom niet in slaagden journalisten op te sporen.) Bovendien worden diezelfde gegevens ook verzameld door allerlei andere apps. Ze worden routinematig verkocht aan externe datamakelaars, die ze aanbieden aan potentiële kopers.
Trojaans paard
‘Er zijn allerlei manieren waarop buitenlandse regeringen toegang kunnen krijgen tot data in de Verenigde Staten,’ zegt Anupam Chander, hoogleraar recht en technologie aan het Georgetown University Law Center in de stad Washington. ‘Het lijkt onwaarschijnlijk dat TikTok doelwit is van gegevensverzameling door de Chinese overheid, omdat activiteiten op de app een grotendeels openbaar karakter hebben.’
Maar hoe zit het dan met het ‘Trojaanse paard’ van Cruz? Zorgt TikTok er stiekem voor dat generatie Z hunkert naar de Chinese Communistische Partij? In 2019 onthuldeThe Guardian dat de richtlijnen voor moderatoren van de app aangaande de omgang met opruiende inhoud toevalligerwijs als bijproduct opleverden dat berichten over Tiananmen, Tibetaanse onafhankelijkheid of Falun Gong – allemaal onderwerp van onderdrukking door Beijing – werden gecensureerd. Het bedrijf benadrukte destijds dat deze documenten met richtlijnen niet langer in overeenstemming waren met het beleid. Sindsdien zouden strategieën voor de beperking van de inhoud zijn ingevoerd die per regio worden afgestemd.
Uit een studie bleek dat TikTok goed scoorde wat betreft de bestrijding van onoprechte manipulatie
Uit een studie uit 2021/2022 van het Strategic Communications Centre of Excellence van de NAVO bleek dat TikTok gunstig afstak bij andere platforms wat betreft de bestrijding van onoprechte manipulatie (het kwam op de tweede plaats, na Twitter en voor Facebook, Instagram en YouTube). Het rapport doet de aanbeveling om meer samen te werken met externe onderzoekers om onderzoek van moderatie van de inhoud op het platform te vergemakkelijken – iets waar de app volgens een woordvoerder van TikTok voorstander van is.
TikTok heeft herhaaldelijk gezegd dat westerse gebruikersdata niet in China worden opgeslagen, dat het nooit gebruikersdata met Chinese ambtenaren heeft gedeeld en dat ook nooit zal doen, en dat zijn mondiale strategie voor moderatie van de inhoud niet afhankelijk is van Beijing. Desondanks hebben TikTok en de Amerikaanse Commissie voor Buitenlandse Investeringen in de Verenigde Staten (CFIUS) de afgelopen zes jaar onderhandeld over een overeenkomst die de bezorgdheid van Amerikaanse politici uiteindelijk moet wegnemen.
Datacentra in VS en Europa
Het 1,5 miljard dollar kostende Project Texas behelst de oprichting van een datacentrum dat Amerikaanse gebruikersgegevens zal opslaan in Texas, onder toeziend oog van Oracle, de Amerikaanse softwaregigant die wordt geleid door miljardair, financier van de Republikeinse Partij en Trump-bondgenoot Larry Ellison. Om de vrees voor manipulatie van de inhoud ten dienste van de Chinese overheid weg te nemen, zal Oracle ook de broncode en de inhoudsalgoritmen van de app onderzoeken.
TikTok wil nu iets soortgelijks in Europa. Het bedrijf zet een datacentrum op in Ierland waar de gegevens van gebruikers in het Verenigd Koninkrijk en de EU zullen worden opgeslagen.
Door deze maatregelen liggen de datapraktijken van de app veel meer onder een vergrootglas dan die van zijn concurrenten in Silicon Valley, zegt Webster. ‘Uitgaande van de informatie over hoe Project Texas eruit gaat zien,’ zegt hij, ‘klinkt het volgens mij alsof ze het hebben over maatregelen die in principe potentiële veiligheidsrisico’s moeten beperken – zoveel als redelijk is.’ Of dat genoeg zal zijn om toezichthouders tevreden te stellen is een andere kwestie.
Facebook heeft een lobbycampagne tegen TikTok gesteund die inspeelde op de angst voor privacy
Een partij die de onderhandelingen met belangstelling volgt, is Facebook, dat TikTok als een existentiële bedreiging ziet. Vorig jaar onthulde The Washington Post een door Facebook gesteunde lobbycampagne tegen TikTok die specifiek inspeelde op de angst voor dataprivacy. Dat zou weleens goed besteed geld kunnen blijken, aangezien TikTok-gebruikers zeggen dat ze bij een verbod op de app waarschijnlijk zouden overstappen naar Instagram (dat eigendom is van Facebook) of andere sociale media.
Met meer verboden wordt de kans op juridische procedures over de vrijheid van meningsuiting groter. Er zijn duidelijke overeenkomsten tussen het verbieden van apps en het strenge toezicht van de Chinese overheid op internet. En dat is vooral ironisch voor de Republikeinen, die zich de afgelopen jaren druk zeiden te maken over de vrijheid van meningsuiting.
Maar over één ding is er overeenstemming, namelijk dat dit alles voor de VS een katalysator moet zijn om nu eindelijk eens in algemenere zin na te denken over gegevensbescherming. ‘Het idee dat buitenlands eigendom de basis is om in te grijpen bij TikTok lijkt onverstandig,’ zegt Chander. ‘We moeten naar een ruimere aanpak, waarbij we in bredere zin onderzoeken wat de nationale veiligheidsrisico’s van gegevensstromen zijn.’
Hij is niet de enige die hoopt dat het TikTok-debat de totstandkoming van een nationale privacywetgeving bespoedigt, zodat Amerikaanse consumenten op alle apps worden beschermd, en niet alleen op TikTok.
Al wekenlang demonstreren Israëliërs tegen de plannen van de rechtse regering om het Hooggerechtshof buitenspel te zetten. Historicus Yuval Noah Harari is een van hen. ‘De regering is bezig met een antidemocratische staatsgreep.’
We bevinden ons midden in een historische orkaan. Deze orkaan wekt geen woede of haat op, maar angst. We slapen ’s nachts niet, we zijn gewoon doodsbang. En dat is prima. Er zijn momenten in de geschiedenis dat angst de verstandigste reactie is. Er zijn momenten in de geschiedenis dat angst nodig is om aan te zetten tot actie.
We hebben nu een uitstekende reden om bang te zijn en we hebben een uitstekende reden om te handelen. Laat niemand u voor de gek houden: wat deze regering uitvoert is geen hervorming van het rechtssysteem, maar een antidemocratische staatsgreep. Dit is precies hoe een staatsgreep eruitziet.
Coups worden niet altijd uitgevoerd met tanks in de straten. Veel staatsgrepen in de geschiedenis werden achter gesloten deuren uitgevoerd met pen en papier, en tegen de tijd dat de mensen begrepen wat er op die papieren stond was het te laat voor verzet.
‘Vertrouw ons’
In de geschiedenis waren er talloze dictaturen van mensen die aanvankelijk met legale middelen aan de macht kwamen. Het is een oude truc: eerst gebruik je de wet om macht te verkrijgen, dan gebruik je je macht om de wet aan te passen. Als je de wetten die deze regering nu aan het opstellen is in hun geheel bekijkt, hebben ze één simpele betekenis (en je hoeft geen doctor in de rechten te zijn om dat te begrijpen): als ze worden aangenomen, zal de regering de macht hebben om onze vrijheid volledig te vernietigen.
Dan kunnen eenenzestig leden van de Knesset [het Israëlische parlement, met honderdtwintig leden] elke racistische, onderdrukkende en antidemocratische wet aannemen die zij bedenken; eenenzestig leden van de Knesset kunnen het kiesstelsel zo veranderen dat we het regime niet meer kunnen vervangen. Wanneer wij de leiders van deze staatsgreep vragen wie de regering dan in toom houdt en fundamentele mensenrechten beschermt, dan hebben zij slechts één antwoord: ‘Vertrouw ons’.
Premier Netanyahu, minister van Justitie Levin, parlementslid Rothman, voorzitter van de grondwetcommissie, wij vertrouwen jullie niet! Jullie verscheuren het contract dat onze samenleving vijfenzeventig jaar lang op de een of andere manier bij elkaar heeft gehouden, en jullie verwachten vertrouwen van ons?
We vertrouwen jullie niet, omdat we heel goed weten wat jullie willen. Jullie willen onbeperkte macht. Jullie willen ons de mond snoeren en ons vertellen hoe te leven, wat te eten, wat te dragen, wat te denken en zelfs van wie te houden.
Wij Israëliërs zijn koppig, we zijn vrijgevochten en niemand is er ooit in geslaagd ons de mond te snoeren
Maar jullie begrijpen niet met wie jullie te maken hebben. Van Israëliërs kan je geen goede slaven maken [de slavernij van de oude Hebreeërs is een kernonderdeel van de Joodse heilige teksten dat vooral op het feest van Pesach wordt herdacht]. Wij Israëliërs zijn koppig, we zijn vrijgevochten en niemand is er ooit in geslaagd ons de mond te snoeren. Wij zullen niet toestaan dat jullie van Israël een dictatuur maken.
Dus wat gaat er de komende weken gebeuren?
De regering zal blijven proberen haar dictatoriale wetten door te voeren. Ze zal ons ook ‘anarchisten’ en ‘verraders’ blijven noemen, en extreme gebeurtenissen uitbuiten of zelfs initiëren om verzet te onderdrukken. Aan onze kant zullen wij blijven protesteren. En we zullen ervoor zorgen dat de rechters van het hooggerechtshof zowel de steun als de vastberadenheid van de bevolking hebben om deze dictatoriale wetten te schrappen.
En wat als de regering weigert de uitspraak van het hooggerechtshof te accepteren? Dan belanden we in een constitutionele crisis, op onbekend terrein, zonder duidelijke regels en wetten. Van wie zal de politie orders aannemen – van de regering of van het hof? Van wie krijgen de Shin Bet en de Mossad bevelen? Aan wie zullen de Israel Defence Forces [IDF, de Israëlische strijdkrachten] gehoorzamen? En de allerbelangrijkste vraag: wat zullen de burgers doen?
De opiniepeilingen zijn duidelijk: een grote meerderheid van de Israëli’s steunt de acties van de regering niet. Maar peilingen houden dictaturen niet tegen. De geschiedenis leert ons dat jullie, de burgers, de laatste en belangrijkste verdedigingslinie zijn in elke democratie.
Geen tweede kans
Een democratie is een overeenkomst, die voorschrijft dat burgers de besluiten van de regering moeten respecteren, op voorwaarde dat de regering de fundamentele vrijheden van burgers respecteert. Als de ene partij de afspraak verbreekt, hoeft de andere partij haar deel niet na te komen. Wanneer een regering probeert een dictatuur in te stellen, mogen burgers zich verzetten.
Dit is een historische test voor de burgers van Israël, en als we falen, krijgen we geen tweede kans. We moeten ons nu oprichten – of de rest van ons leven ons hoofd naar beneden houden. We moeten nu onze stem verheffen – of de rest van ons leven onze mond houden. Dit is het moment om te protesteren, te schreeuwen én om stil te staan.
Als universitair docent hoop ik bijvoorbeeld dat, zolang deze antidemocratische staatsgreep voortduurt, alle academische instellingen in Israël gaan staken. We moeten natuurlijk onze studenten blijven steunen in deze onrustige tijden, maar dit is het moment om alle reguliere cursussen stop te zetten, en alleen les te geven over democratie, mensenrechten en vrijheid.
Hebben sommigen van ons moeite met een officiële staking? Ik ben ervan overtuigd dat wij Israëli’s creatieve manieren zullen vinden om te vertragen en bevelen te negeren. Ieder van ons kan een kleine spaak in het wiel van deze antidemocratische staatsgreep steken.
Het is waar dat jullie vierenzestig vingers in de Knesset hebben, maar dat betekent niet dat jullie die vingers overal in mogen steken
Aangezien ik de microfoon heb gekregen, wil ik, als typische Israëli, van de gelegenheid gebruik maken om enkele persoonlijke boodschappen over te brengen. Aan Esther Hayut, opperrechter van het hooggerechtshof en aan Gali Baharav-Miara, de procureur-generaal: aan u is een van de moeilijkste en belangrijkste missies in de geschiedenis van Israël toevertrouwd. Dit is een grote verantwoordelijkheid, maar ook een groot voorrecht. Dit is uw moment om geschiedenis te schrijven. Aarzel niet en deins niet terug: bescherm onze vrijheid.
Aan president Herzog en de leiders van de oppositiepartijen: bescherm onze vrijheid en sluit geen compromissen. Als een tijger ons komt verslinden, kunnen we niet onderhandelen over een compromis waarbij de tijger slechts de helft van ons lichaam opeet. Aan reserve IDF-soldaten die overwegen iets te doen – dien geen dictators! Jullie hebben een contract met de Israëlische democratie, niet met degenen die haar willen begraven.
Aan de IDF, de Shin Bet, de Mossad en de Israëlische politie – als het moment van de waarheid komt, maak dan de juiste keuze. Ga de geschiedenis in als beschermers van burgers en niet als dienaren van despoten.
Tegen alle demonstranten die hier vanavond zijn gekomen en tegen degenen bij de tientallen andere protesten in heel Israël wil ik alleen maar zeggen dat ik van jullie hou.
En last but not least wil ik een duidelijke boodschap van ons allen overbrengen aan Netanyahu, Levin, Rothman en hun collega’s – het is waar dat jullie vierenzestig vingers in de Knesset hebben, maar dat betekent niet dat jullie die vingers overal in mogen steken. Blijf met je handen van onze vrijheid af.
Stop de staatsgreep – of wij stoppen het land.
Yuval Noah Harari is historicus en auteur van Sapiens, Homo Deus en Unstoppable Us.
Deze tekst sprak Yuval Noah Harari uit tijdens een prodemocratische demonstratie in Tel Aviv op 4 maart.
De Hondurese president Xiomara Castro heeft op haar sociale netwerken aangekondigd dat Honduras officieel betrekkingen zal aanknopen met de Volksrepubliek China, hoewel niet bekend is of zij daarmee diplomatieke betrekkingen bedoelt, schrijft de Hondurese krant El Heraldo. ‘Ik heb minister van Buitenlandse Zaken Eduardo Reina opgedragen officiële betrekkingen met de Volksrepubliek China aan te gaan, als teken van mijn vastberadenheid om het regeringsplan uit te voeren en open toenadering te zoeken tot de andere naties van de wereld’, aldus Castro in haar tweet.
Dit roept de vraag op hoe het nu verder zal gaan met de diplomatieke betrekkingen tussen Honduras en Taiwan. China hanteert namelijk het principe dat het alleen relaties onderhoudt met landen zolang zij geen betrekkingen met Taiwan onderhouden.
‘Het één-Chinabeleid vormt de politieke basis van China’s betrekkingen met de rest van de wereld’
‘Het één-Chinabeleid is een universeel erkende norm in de internationale gemeenschap en vormt de politieke basis van China’s betrekkingen met de rest van de wereld,’ vertelde de Chinese ambassadeur in Costa Rica, Tang Heng, in januari aan El Heraldo.
‘Honduras onderhoudt nog steeds diplomatieke betrekkingen met de Chinese regio Taiwan, wat het grootste obstakel is voor nauwe samenwerking tussen China en Honduras. We hopen dat Honduras zo snel mogelijk de juiste beslissing zal nemen,’ zei de diplomaat verder tegen de krant. Het valt nog te bezien hoe Taiwan zal reageren op de aankondiging van de Hondurese regering, aangezien de twee naties al eenentachtig jaar een diplomatieke band met elkaar hebben.
‘De nieuwe extreemrechtse regering van Israël onder Benjamin Netanyahu wil het systeem herzien dat de politieke stabiliteit in het land in stand hield. Onder protest van de oppositie en tienduizenden demonstranten buiten, is het parlement begonnen met hervorming van de wetgeving. Het belangrijkste punt is de ‘inmengingclausule’, die het parlement in staat stelt rechterlijke beslissingen te vetoën. Dat zou het gerechtelijk apparaat ondergeschikt maken aan de uitvoerende macht en aan de leider daarvan, Netanyahu.’
Neve Gordon – hoogleraar internationaal recht, Queen Mary University in Londen
‘In het mondiale noorden is het dominante verhaal dat Israël “de enige democratie in het Midden-Oosten” is. Zeker, er is democratie in Israël – maar die lijkt meer op de democratie tijdens de apartheid in Zuid-Afrika dan die in het VK of Frankrijk. Het Israëlische Hooggerechtshof is inderdaad een principiële verdediger van democratische rechten – maar alleen voor Joden. De rechtbank speelde een cruciale rol bij het faciliteren van het Israëlische koloniale project en legitimatie van geweld tegen Palestijnen.’
‘Wat er gebeurt met de poging tot herziening van het Hooggerechtshof door de Israëlische regering, is geen hervorming van het gerechtelijk apparaat, maar lijkt op een antidemocratische staatsgreep. Deze extreemrechtse coalitie vaardigt een reeks uiterst controversiële wetten uit, die samen één heel simpel ding betekenen: de regering krijgt de macht om elke wet aan te nemen die ze wil, en om bestaande wetten te interpreteren zoals ze wil, zonder controle op haar macht en zonder dat de rechten van minderheden worden beschermd.’
‘Voor de creatie van een echt apartheidsregime is onderdrukking van de Palestijnen en uitsluiting van Arabische Israëli’s niet voldoende. Ook de Hoge Raad, de media, maatschappelijke organisaties, de academische en de culturele wereld moeten eraan geloven. Een regering die illegale buitenposten toestaat, de bouw van nederzettingen aankondigt en annexatie faciliteert – met als gevolg diplomatiek, economisch, en internationaal isolement –, is een ondemocratische regering.’
Het land was een bouwplaats. Nu is het een begraafplaats geworden. En dat is de verantwoordelijkheid van Erdogan en zijn regering, schrijft de Turkse journalist Aysegül Sert.
Aardbevingen vormden in de loop van de Turkse geschiedenis al vaker belangrijke keerpunten. In luttele seconden verwoestten ze de stilte. Mijn woonplaats Istanboel werd in 1999 getroffen. Er vielen meer dan zeventienduizend doden en nog veel meer gewonden. Ik wist altijd al dat je rekening moest houden met aardbevingen, dat ze te verwachten zijn in een land dat op de Anatolische Plaat ligt en aan twee grote breuklijnen grenst. Maar ik had er nog nooit een meegemaakt, of de nasleep ervan gezien. Wekenlang sliepen mensen buiten, in parken, aan de waterkant, op straat en in stadions. Sommigen konden niet terug naar hun huizen, omdat die verwoest waren. Anderen waren bang om terug te keren naar hun huizen die nog wel overeind stonden.
Die ramp, en de trage reddingsoperaties die erop volgden, zorgden ervoor dat de AKP – de Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling – aan de macht kwam. De AKP beloofde een modern en transparant beleid en heeft sindsdien het land bestuurd. Ondanks haar beloften heeft de partij tientallen jaren verspild: ze hebben alleen het eigen regime in stand gehouden en zich gelaafd aan hun eigen ideologische prioriteiten. Op de huidige catastrofe hebben ze zich op geen enkele manier voorbereid.
Vragen
Turkije en Syrië werden op 6 februari getroffen door twee zware aardbevingen, waarbij meer dan vijftigduizend mensen omkwamen en meer dan honderdduizend gewonden vielen. Velen worden nog vermist. In Turkije zijn meer dan elfduizend woonhuizen en bedrijfsgebouwen ingestort.
De eerste aardbeving had een magnitude van 7,8 en trof de stad Gaziantep, die grenst aan Syrië, kort na vier uur ’s nachts, terwijl iedereen sliep. Er wonen zo’n half miljoen Syrische vluchtelingen, die opnieuw een afschuwelijk gevoel van ontheemding ondergingen. De provincie Kahramanmaraş, die 95 kilometer noordelijker ligt, werd negen uur later getroffen door een beving met een magnitude van 7,5. Verschillende Turkse steden zijn zwaar getroffen. In Griekenland, Cyprus en Libanon werden nog lang naschokken gevoeld.
Ongeveer 380.000 mensen hebben na de aardbeving hun toevlucht gezocht tot hotels, slaapzalen, gemeenschapscentra en andere faciliteiten. President Recep Tayyip Erdogan kondigde voor drie maanden de noodtoestand af in de provincies die het zwaarst door de ramp zijn getroffen, en stelde zeven dagen van nationale rouw in. Want dat is hoe we het in Turkije altijd doen: vandaag rouwen we erom, morgen zijn we het weer vergeten. Totdat de volgende tragedie zich aandient.
Maar de Turkse bevolking heeft allerlei vragen aan de regering. Wat is er gebeurd met de miljarden dollars die we sinds de ramp van 1999 aan ‘aardbevingsbelastingen’ hebben betaald? Waarom heeft men zich niet hoeven houden aan de bouwvoorschriften die bedoeld waren om gebouwen aardbevingsbestendig te maken? Waarom is er, ondanks de waarschuwingen van deskundigen en de beloften van politici, niet meer gedaan om al deze doden te voorkomen?
De ontevredenheid maakte de weg vrij voor de haast messiaanse belofte van de AKP: de creatie van een ‘Nieuw Turkije’
Toen de AKP zo’n twintig jaar geleden aan de macht kwam, was de partij nog vrij onbekend. Kiezers omarmden de AKP omdat ze genoeg hadden van het oude bestuurssysteem en de bijbehorende partijcoalities, het gebrek aan transparantie, het politiegeweld en de financiële ongelijkheid. Die ontevredenheid maakte de weg vrij voor de haast messiaanse belofte van de AKP: de creatie van een ‘Nieuw Turkije’.
Maar de regering heeft de versterking van het land geenszins een prioriteit gemaakt. In plaats daarvan heeft de partij de afgelopen jaren besteed aan nationalistische campagnes – door Koerden in Turkije (bijna 20 procent van het land is van Koerdische afkomst) en Syrië aan te vallen, en door buurland Griekenland te bedreigen. Ideologie kreeg de prioriteit: vrouwen zijn aangespoord ‘ten minste drie kinderen’ te baren en er wordt geprobeerd een ‘vrome generatie’ te kweken door veel religieuze scholen te openen. De regering onderdrukte afwijkende meningen door ambtenaren te ontslaan die zich niet konden vinden in de conservatieve standpunten van de partij.
Kortom, de regering heeft ernaar gestreefd secularisme en democratie de kop in te drukken en alles tot een symbool van haar eigen heerschappij te maken. Bij een grotendeels ongeschoolde en gemakkelijk manipuleerbare bevolking heeft ze er nationalisme ingehamerd, angst voor de ‘ander’ en een onvoorwaardelijk vertrouwen in een heldhaftige vaderfiguur.
Kapot
Dit ‘Nieuwe Turkije’ gebruikte infrastructuurprojecten om de breuk met het verleden te benadrukken. Hoe meer de regering bouwde, hoe machtiger en moderner ze leek. Ze nam geen voorbeeld aan Europa, maar aan de wolkenkrabbers van Qatar en Saoedi-Arabië. Bouwbedrijven en andere bedrijven die dicht bij de partij stonden kregen contracten en vergunningen aangeboden in ruil voor smeergeld en stemmen. Erdogan zei in een toespraak ter gelegenheid van de voltooiing van een nieuwe brug in 2021: ‘Buitenlanders die naar Turkije komen, kijken nu met afgunst naar onze wegen, bruggen en luchthavens.’ Als dat ooit al zo was, geldt dat nu in ieder geval niet meer.
Turkse burgers vroegen kort na de recente aardbevingen op sociale media aan rijke vastgoed- en bouwbedrijven of die hun grondverzetmachines en andere zware apparatuur naar de getroffen plekken konden brengen, zodat er nog levens konden worden gered. Zijn zij immers niet degenen die bouwvoorschriften negeerden om hun inkomsten te maximaliseren? Zijn zij het niet die wegen en huizen bouwden met goedkope materialen, die nu vergaan zijn tot puin en stof?
Ziekenhuizen zijn verwoest, waardoor patiënten en verzorgers in de kou zitten
Ik heb Turken in de nasleep van corruptieschandalen vaak dingen horen zeggen als ‘Oké, ja, ze stelen. Nou en? Elke regering heeft van ons gestolen; deze regering geeft tenminste iets terug aan het volk door bruggen, vliegvelden en wegen te bouwen.’ Maar nu zijn de bruggen kapot en de vliegvelden gesloten. De wegen zijn zozeer opengebarsten dat ze door een meteoriet lijken te zijn getroffen. Noodhulp kan de rampgebieden niet bereiken.
In de getroffen regio zijn een winkelcentrum en een historische moskee zijn ingestort. Ziekenhuizen zijn verwoest, waardoor patiënten en verzorgers in de kou zitten. Elektriciteit, brandstof, gas en stromend water zijn schaars. Het kasteel van Gaziantep, een monument dat de Hettitische, de Romeinse en Byzantijnse periode overleefd heeft, is zwaar beschadigd geraakt. Orthodoxe en Armeense kerken en synagogen – de weinige overgebleven herinneringen aan de multi-etnische geschiedenis die de regering heeft geprobeerd uit te roeien zijn naar verluidt vernield.
Maar het is moeilijk om erachter te komen wat er nu precies is ingestort en wat nog overeind staat, omdat de regering veel onafhankelijke media de afgelopen jaren het zwijgen heeft opgelegd. In de ochtend daags na de aardbeving werkte Twitter – waar mensen informatie uitwisselen over overlevenden en benodigdheden – in Turkije bijzonder traag. Waarschijnlijk zat de regering ook daar achter.
Maar op de verkiezingsdag moeten we besluiten onze macht niet langer te geven aan een partij die er misbruik van maakt
Mijn moeder is geboren in Erzincan, in het oosten van Turkije, meer dan tien jaar na de aardbeving van 1939. Daarbij kwamen dertigduizend mensen om – nog steeds staat de aardbeving bekend als de meest verwoestende in de nationale geschiedenis. Ik bezocht in 2017 haar afgelegen dorp in het prachtige hooggebergte. De mensen daar vertellen nog steeds verhalen over het trauma dat de aardbeving heeft veroorzaakt en dat mensen in elke uithoek van mijn vaderland nog steeds met zich meedragen. Wat er begin deze maand is gebeurd, zal minstens net zo lang worden herinnerd.
Onze republiek viert dit jaar in oktober zijn honderdste verjaardag. De presidents- en parlementsverkiezingen worden in mei gehouden. Natuurlijk heeft de regering deze aardbeving niet veroorzaakt; dat hebben breuklijnen diep in de aarde gedaan. Maar op de verkiezingsdag moeten we besluiten onze macht niet langer te geven aan een partij die er misbruik van maakt en die meer geeft om haar eigen voortbestaan dan om het welzijn van het volk. We moeten denken aan de blote handen van alle reddingswerkers en bewoners die mensen opgraven in het puin van onze steden. Turkije was een bouwplaats. Nu is het een begraafplaats geworden. Ons land verdient beter.
Nigeria heeft zondag enkele vroege resultaten bekendgemaakt van de nationale verkiezingen, hoewel een winnaar in de race om de opvolging van president Muhammadu Buhari pas over enkele dagen wordt verwacht. De stemming in het land met de meeste inwoners van Afrika verliep in de meeste gevallen vreedzaam, ondanks enkele geplunderde stembureaus en een late start voor vele andere, meldt Al Jazeera.
Bijna 90 miljoen mensen mochten zaterdag stemmen voor een opvolger van Muhammadu Buhari. Veel Nigerianen hopen dat de nieuwe leider de onveiligheid, de economische malaise en de toenemende armoede zal aanpakken.
De definitieve uitslag wordt binnen vijf dagen verwacht
De eerste resultaten kwamen uit de deelstaat Eikiti. Daar blijkt dat presidentskandidaat Bola Tinubu van de regerende All Progressives Congress (APC) met tweehonderdduizend stemmen de meeste steun heeft gekregen. Hij wordt gevolgd door Atiku Abubakar van de Peoples Democratic Party (PDP), de grootste oppositiepartij, met iets minder dan de helft van de stemmen, en Peter Obi van de Labour Party, die elfduizend stemmen kreeg.
De stemming moest in enkele delen van het land tot zondag worden verlengd na storingen op zaterdag, maar sinds de sluiting van de stembussen wordt er geteld en de definitieve uitslag wordt binnen vijf dagen verwacht. De commissie heeft veertien dagen de tijd om de resultaten officieel bekend te maken, maar de resultaten komen waarschijnlijk in de komende dagen al online beschikbaar. Om het presidentschap te winnen, moet een kandidaat de meeste stemmen krijgen, maar ook minstens vijfentwintig procent van de stemmen in twee derde van de zesendertig staten van Nigeria.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
