Tag: redactioneel

  • Juninummer: FIFA’s verdienmodel

    Juninummer: FIFA’s verdienmodel

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » De geschiedenis van toekomstpessimisme

    » De fascinerende wereld van bladsnijdersmieren

    » Jongeren in het Midden-Oosten

    Gulzig

    Hoewel 360 altijd aandacht wil besteden aan verschillende standpunten zonder al te veel kleur, moet ik toegeven dat er een bepaalde naam is die we in het magazine liever mijden. Hij duikt op ongeveer alle voorpagina’s op en domineert het nieuws, terwijl er toch echt ook een heleboel andere belangwekkende dingen gebeuren in de wereld. Had u bijvoorbeeld weleens gehoord van Aliko Dangote, de rijkste man van Afrika, die zijn auto’s en buitenlandse huizen verkocht vanuit de ambitie het continent economisch onafhankelijk te maken? Of van de vervallen silo die via een Finse Marktplaats voor 6000 euro werd verkocht en waar nu de wildste evenementen plaatsvinden? Toch, lijkt het, willen we steeds weer over ellende lezen. We hebben de neiging negatieve informatie sterker op te merken, serieuzer te nemen en beter te onthouden. Volgens futuroloog Florence Gaub heeft die neiging een functie: doordat we ons zorgen maken over de toekomst, zorgen we dat er iets verandert. Angst voor hongersnood en overbevolking leidde tot de Groene Revolutie en hogere landbouwopbrengsten, bezorgdheid over de ozonlaag stimuleerde strengere milieuwetgeving.

    Uiteraard betekent dit niet dat alles steeds maar beter wordt. Zo vond in 1980 nog een boycot plaats van het WK voetbal in Moskou, terwijl FIFA-baas Gianni Infantino anno 2026 ongegeneerd spreekt over het ‘meest inclusieve wereldkampioenschap ooit’ – dat eerder het meest lucratieve lijkt te gaan worden. Van verbroedering, ook tussen de drie organiserende landen, is weinig sprake. Van de claim dat sport apolitiek is zo mogelijk nog minder.

    Doordat we ons zorgen maken over de toekomst, zorgen we dat er iets verandert

    En zo gold de obsessiviteit waarmee velen tegenwoordig hun ochtendkoffie benaderen in de middeleeuwen nog als een hoofdzonde: overdreven verfijnd omgaan met eten en drinken en buitensporig veel aandacht besteden aan de bereiding ervan werd als gulzig gezien. Zou je in dit opzicht kunnen spreken van moreel verval?

    Ook zorgwekkend: ecosystemen raken ontwricht door de afname van insectenpopulaties, en er zijn steeds minder taxonomen om dit vast te leggen. Wel ontstaat door de zorgen hierover steeds meer begrip over hoe belangrijk insecten zijn voor het functioneren van de aarde. En, als we taxonomen moeten geloven, hoe mooi.

    Hoewel, niet allemaal misschien. Die verboden naam dook toch weer op in deze editie, maar dan in een vorm die we – naast bushi en obamai – acceptabel vonden: onder meer voor een ‘opvallend gekapte mot’. De reden lijkt bovendien positief: als per week honderd nieuwe soorten ongewervelden worden ontdekt, is op den duur elke naam geoorloofd.

    Laura Weeda

    INH cover
  • Meinummer | Krachtmeting

    Meinummer | Krachtmeting

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » Trumps machtsvertoon

    » De bedreigde Piaggio Ape

    » Linkshandigen zijn minder bedeeld

    IJzersterk

    In de internationale hooiberg van het nieuws zijn allerlei rode draden te ontdekken. Toch dringt er eentje opvallend vaak en met te veel bravoure op de voorgrond. Het is een dikke draad, in dit geval vaak gelig oranje, maar ook groen als de dollars in handen van een kleine groep techmiljardairs. De draden komen bijeen als dat invloed en macht oplevert en worden omgesponnen tot onbreekbare kabels. Met het ijzersterke harnas dat ontstaat waant men zich onaantastbaar en daarmee ontheven van elke plicht tot verantwoording.

    De Franse filosoof Simone Weil beschreef in 1940 hoe het oude Rome kracht verheerlijkte, een cultus die door sommige politici en influencers opnieuw wordt gepropageerd. En dan vooral spottend met alles wat zij als minderwaardig beschouwen, op de eerste plaats onze zwakke en verwijfde ‘woke-cultuur’, volgens de Amerikaanse minister van Defensie vol candy-asses.

    Op het International Journalism Festival van Perugia was deze cultuur glorieus zichtbaar. Onder de in de vijftiende eeuw beschilderde plafonds passeerden talloze onderwerpen de revue die voor de ‘industrie’ van belang zijn. Behalve journalisten wordt het vijfdaagse festival ook bezocht door ‘newscreators’ en bedrijven die andere dan journalistiek inhoudelijke belangen koesteren.

    Er worden zaken gedaan.

    Ondanks alle hindernissen, tot de dood erop volgt, blijft de pen een krachtig en gevreesd wapen

    In het Palazzo dei Priori werd een tegelijkertijd verontrustend en geruststellend onderzoek aangehaald door Laurent Richard, oprichter van Forbidden Stories, een organisatie die de onderzoeken voortzet van verslaggevers die het zwijgen zijn opgelegd.

    Van de journalisten uit 53 deelnemende landen was 33 procent weleens ernstig bedreigd. 77 procent van die bedreigingen kwam van ambtenaren van de overheid, die, zo bleek, bang waren van corruptie te worden beschuldigd. Al helemaal wanneer het internationaal samenwerkende onderzoeksjournalistiek betrof waarmee bekend dreigde te worden wat verborgen moest blijven.

    Ook al zijn de cijfers onacceptabel, de uitkomst is een opsteker. Ondanks alle hindernissen, tot de dood erop volgt, blijft de pen een krachtig en gevreesd wapen.

    De Britse Carole Cadwalladr (The Nerve) vloekte meerdere keren in de kerk San Francesco al Prato. Ze waarschuwt al jarenlang onverschrokken tegen wat ze de tentakels noemt van ‘een broligarchie van fucked up sociopaths’. Doet ze zonder wapenuitrusting, behoorlijk zwak en verwijfd.

    COV Cover compressed
  • Aprilnummer | Soedan

    Aprilnummer | Soedan

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » Alle Zwitsers kunnen ondergronds overleven

    » De aanstelling van Irans derde opperste leider

    » De omgekeerde wereld: AI huurt mensen in

    Xenia

    Gastvrijheid staat in veel culturen hoog aangeschreven. Het oude Griekenland kende xenia: de band tussen gast en gastheer, die Zeus persoonlijk beschermde. Volgens Arabische tradities moet een vreemdeling minstens drie dagen worden verzorgd, zonder vragen. In India leeft het idee Atithi Devo Bhava: de gast is goddelijk. En in Japan houdt omotenashi in dat je anticipeert op de behoeften van de gast, zonder dat deze ze hoeft uit te spreken.

    Filippo Grandi, voormalig Hoge Commissaris van de VN voor de Vluchtelingen, noemt ‘asiel (…) een van de mooiste gebaren die de mensheid te bieden heeft’. In een reportage vanFinancial Times maakt hij de balans op van een decennialange carrière in het humanitaire veld. Migratie, zegt Grandi, is de prijs die je voor rijkdom betaalt. Of, zoals Naomi Klein het eens krachtig verwoordde: ‘Onze manier van leven is afhankelijk van andermans ellende.’ Asiel is dan ook geen gunst, zoals de gast die vraagt, maar een recht, vastgelegd in het Vluchtelingenverdrag uit 1951, dat vanwege de aard van de wereldwijde problemen steeds weer moet worden bijgesteld.

    Migratie is de prijs die je voor rijkdom betaalt

    Niet iedereen denkt er zoals Grandi over, en het aantal ontheemden is in tien jaar tijd bijna verdubbeld. Ece Temelkuran, van wie we een fragment uit haar prachtige en intieme nieuwe boek Nation of Strangers publiceren, verliet Turkije in 2016 omdat ze gearresteerd kon worden wegens kritiek op Erdoğans regime, en woont momenteel in Hamburg. Ze spreekt niet van alt-right of extreemrechts, maar steevast van fascisme – een term die velen volgens haar vermijden omdat die hen eraan herinnert dat ze iets moeten doen.

    Als ontheemde gedraagt ze zich wenselijk. Bestond tussen haar en andere vluchtelingen de stilzwijgende overeenkomst om ‘zonder sentimenteel gedoe door te gaan met ons leven, wat mijn bevroren hart goed uitkwam’, op de steeds terugkerende vragen van de Duitsers om haar heen heeft ze geleerd vrolijk te glimlachen, haar onverschilligheid te verbergen.

    En haar heimwee. Een van de schrijnendste gegevens uit de reportage met Grandi is dat, ondanks de grote ellende in het land, mensen uit omliggende landen toch naar Soedan vluchten. Ook keren veel gevluchte Soedanezen ondanks de gevaren terug. ‘De Soedanees is sentimenteel’, aldus een van hen. Ondertussen worden in Omaha (het Amerikaanse Midwest) nieuwkomers verwelkomd om vergeten buurten nieuw leven in te blazen en trekt het Japanse dorp Shichikashuku migranten aan om de bevolkingsdaling af te remmen. Dat mag eigenbelang zijn, gastvrij is het wel.

  • Maartnummer | De slag om de Noordpool

    Maartnummer | De slag om de Noordpool

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » Noord-Europa liet cash achter zich, maar komt daar stilletjes op terug

    » Oorlog raakt alles

    » Waar eindigt het westelijk halfrond?

    Van binnenuit

    Twee jaar geleden won de Italiaanse journalist Marzio G. Mian de True Story Award, een prijs die het werk van de Artisch expert en oprichter van The Arctic Team Project goed samenvat. 360 publiceerde eerder zijn verhaal over hoe de Russische regering een drijvende kerncentrale over de ijsschotsen naar het noordelijkste stadje in Siberië sleepte, om het noordpoolgebied klaar te stomen voor een strategische sleutelrol. Mian wees toen al op het nieuwe geopolitieke zenuwcentrum dat zich daar vormde, buiten het zicht van het grote publiek.

    Hij reisde een maand langs de Wolga, de moeder der rivieren die stroomt van de Waldaj-heuvels naar het land van de Tsjoevasjen, de Tataren, de Kozakken, de Kalmukken, en uitkomt in de Kaspische Zee. Daar waar Europa en Azië elkaar ontmoeten, of zich van elkaar afkeren. Zette zich met ongeveinsde belangstelling in om te leren begrijpen wat hij op zijn expedities zag en hoorde, van binnenuit.

    Ieder verhaal heeft een gezicht en een lichaam

    Het leidt hem naar waardevolle ontmoetingen en sombere conclusies over het Noordpoolgebied en welke ingrijpende economische, geopolitieke en culturele veranderingen zich voordoen als gevolg van klimaatverandering. Een verandering die verwoestend is voor de bevolking maar ‘kansen’ biedt in de mondiale invloedsferen; landbouwgrond komt vrij, er ontstaan nieuwe vaarroutes en mijnen worden toegankelijk. En het leidt hem altijd naar het menselijk drama dat schuilgaat achter elk strijdtoneel.

    De Oekraïense fotograaf Julia Kochetova doet op haar manier hetzelfde en documenteert de oorlog in haar eigen land van dichtbij. Persoonlijk: ieder verhaal heeft een gezicht en een lichaam. Bij de Keniaanse schrijver Kiprop Kimutai maak je zijn innerlijke oorlog met bijtend racisme eveneens van binnenuit mee. Hij kreeg een fellowship in de voormalige residency van zijn grote voorbeeld, de Amerikaanse schrijver en mensenrechtenactivist James Baldwin, die zich destijds door de onverdraagzaamheid heen sloeg en een eeuwige nagedachtenis werd in het Franse dorp, Saint-Paul-de-Vence. Voor fellow Kimutai gaat er geen dag voorbij dat hij herinnerd wordt aan hoe ‘nietig mijn mens-zijn was en de absurditeit van de verschillen die ons worden opgedrongen’. Als hij voor het eerst hartelijk gegroet wordt, trilt hij van emotie.

  • Februarinummer | Vriendschap

    Februarinummer | Vriendschap

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » De IJzerertsmijnen van Guinee

    » Het lichaam tijdens klimaatverandering

    » Medeplichtigheid door taalgebruik

    Muis en olifant

    Het heeft iets ontroerends, dat we in deze tijd waarin oorlogen niet alleen in ‘de rest van de wereld’ maar ook direct om ons heen aanwezig zijn, herontdekken hoe belangrijk vriendschap is. Al betwijfel ik of het ooit onontdekt is geweest, maar zelfs jongeren beginnen de kwalijke kanten van de telefoon helder onder ogen te zien, aldus het Zweedse Dagens Nyheter. Hoewel je daarmee al je vrienden met één druk op de knop kunt oproepen, kun je ze op die manier misschien toch niet helemaal bereiken. Wat betekent bijvoorbeeld het woord LOL (Laughing Out Loud) in een bericht?

    Moeten we ons voorstellen dat de ander, dubbel van het lachen, met moeite nog net die letters weet in te typen? Integendeel. Harriet Armstrong kwam erachter dat ze het vaak typte als ze aan het huilen was, en startte een (online) onderzoek naar de term, die werd omschreven als een middel om sociale banden te versterken, een gemeenschappelijke interpretatie – althans, de suggestie daarvan. ‘Hahahaha lol kom alsjeblieft langs!’ besluit ze haar bijdrage voor Granta.

    Moeten we ons voorstellen dat de ander, dubbel van het lachen, met moeite nog net die letters weet in te typen? Integendeel

    Een gezonde wens, want nu blijkt dat we zelfs gezonder oud worden als we ons onder anderen begeven. Eén ding dat zogenaamde superagers (mensen van tachtig jaar of ouder met een geheugen vergelijkbaar met dat van iemand van twintig of dertig jaar jonger) gemeen hebben is dat ze regelmatig anderen zien en vriendschappen hoog hebben zitten. Ik kan me voorstellen dat hierbij meespeelt dat vrienden je flexibel houden in plaats van dat je verstart – een kans die veel groter is als je alleen bent. Ben Connelly beargumenteert in Persuasion hoe de geschiedenis keer op keer liet zien dat flexibele samenlevingen beter tegen onvoorziene crises zijn opgewassen dan gesloten, eenvormige systemen, die de laatste jaren in opkomst zijn. ‘(…) als een olifant van tweemaal zijn hoogte valt, breekt hij alle botten in zijn lijf. Een muis kan van tien keer zijn hoogte vallen en daarna doodleuk wegrennen.’ Inderdaad blijkt dat onder één jaar Trump de ongelijkheid in de VS enorm is toegenomen – wat niet in zijn voordeel zal werken bij de midterms in november, voorspelt Financial Times.

    Overigens is er ook een groep die de fantastische kanten van de mobiele telefoon pas net aan het ontdekken is: de pensionado’s. De arme millennials zijn weer eens de klos, en moeten voortaan zowel hun kinderen als hun ouders van het scherm zien af te houden. Al kan ik me voorstellen dat dat eerste op een gegeven moment vanzelf gaat, als de telefoon vooral wordt geassocieerd met ‘oude mensen’, zoals eerder voor Facebook gold. Haalt toch een beetje de lol eraf.

  • Januarinummer | 2026

    Januarinummer | 2026

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » De wereld in 2026

    » Ziektebestrijding in Senegal

    » Verzameldrift

    Vrijheid

    De slogan waarmee de onvolprezen Jaap Torenaar veertien jaar geleden 360 introduceerde, is eigenlijk op alles van toepassing. Wie door één bril kijkt wordt vroeg of laat bijziend. Was je al bijziend, dan wordt het uitzicht nog beperkter. Maar in deze dikke nieuwjaarseditie tracteren we op verschillende monturen en een veelheid aan sterktes, zodat iedere lezer, met of zonder myopie, steeds een ander perspectief op bijvoorbeeld een universeel begrip als vrijheid kan krijgen.

    Terwijl George Packer de zwaar bevochten vrijheden langzaam ziet verdwijnen in het steeds tiranniekere en patriotischer Amerika, valt een oorspronkelijke inwoner van het autocratische Noord-Korea van de ene verbazing in de andere over de voor hem ondenkbare vrijheden die Packer langzaam ziet afbrokkelen in eigen land.

    Schrijven over liefde en erotiek van vluchtelingen, dat was een aantal vrijheden te ver

    Zelf een president kiezen? Ga weg. Bij Noord-Koreaanse verkiezingen is er maar één kandidaat, op wie je verplicht bent te stemmen. Volkomen normaal voor een Noord-Koreaan. ‘Het was een wonder, een droom die uitkwam: leven in een land waar de president rechtstreeks wordt gekozen,’ zegt David die op zijn negentiende naar de Republiek in het zuiden vertrok. Maar Packer ziet dat anders en wijst ons juist op wat er gebeurt als het sociaaldemocratisch gedachtegoed wordt gereduceerd tot een verkiezingsuitslag – al helemaal als daarmee de machtigste man ter wereld wordt gekozen.

    De Eritrees-Britse Sulaiman Addonia woonde van zijn tweede tot zijn tiende in een vluchtelingenkamp in Saoedi-Arabië. Hij zag het toonbeeld van vrijheid voor het eerst belichaamd toen hij Londense Hyde Park in liep en stilhield voor de Speakers Corner. Zijn euforie moest hij later bijstellen. Schrijven over liefde en erotiek in een vluchtelingenkamp, dat was een aantal vrijheden te ver. ‘Wil je mij dan nooit meer zien?’ vroeg zijn moeder, wiens ingesproken verhalen op cassettebandjes hem juist tot schrijven hadden aangezet. Vrijheid, begreep hij uit de reacties op zijn werk, ook in zijn nieuwe thuisland, was niet alleen een individuele ruimte, maar een gedeelde, soms begrensd door de ander. Zijn personages dienden zich zelfs in zijn verbeelding van lichamelijke intimiteiten te onthouden. Gelukkig bleef hij volharden in zijn strijd voor een nieuwe Afrikaans-Europese avant-garde. En die zou zich – gezien de voorspellingen voor 2026 – het komende jaar best eens verder kunnen ontwikkelen.

    Katrien Gottlieb

    gottlieb@360international.nl

    Cover compressed
  • Novembernummer | Mondiaal populisme

    Novembernummer | Mondiaal populisme

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » De negen oorzaken van mondiaal populisme

    » De ‘luxepedities’ van superrijken

    » De curieuze wezens in de marianentrog

    Ongekend

    The Economist vermeldt geen namen van haar journalisten, een mooi principe. Maar wie deze column ook heeft geschreven is een auteur naar mijn hart. Waarschijnlijk voor het eerst in de geschiedenis, zegt deze, is de wereldwijde alcoholconsumptie aan het dalen. Om vervolgens uit te leggen hoe schadelijk dat is, niet alleen voor de samenleving maar ook voor de economie. Het heeft ook haast iets naïefs; als mensen al zo lang alcohol nuttigen, en zo frequent, is het dan wel een slim idee om er ineens massaal mee te stoppen?

    Hoe dan ook geloof ik niet dat we het einde van het alcoholtijdperk mee zullen maken. Ook al omdat ik altijd wat argwanend word van zulke bewoordingen. ‘Voor het eerst in de geschiedenis‘, ‘nu meer dan ooit‘, ‘ongekend‘ zijn begrippen die in de media constant terugkomen, met, vermoed ik, als verklaring dat mensen nou eenmaal vinden dat hun eigen tijd in die 300.000 jaar dat we bestaan de belangrijkste van alle tijden is. In zijn essay over de oorzaak van het opkomende populisme springt Francis Fukuyama indirect op die neiging in. Hiervoor worden doorgaans negen verschillende oorzaken aangehaald, zet hij uiteen, en hoewel de meeste weliswaar geldig zijn, verklaren ze niet per se de ‘waarom nú’-vraag. Mensen zijn niet slechter geworden of armer of conservatiever. Er is maar één ding echt veranderd ten opzichte van vroeger, en daarbij spelen (kleine spoiler) diezelfde media een grote rol.

    Mensen zijn niet slechter geworden of armer of conservatiever

    Dat de gevolgen van het populisme immens kunnen zijn, laten de parallellen zien die tegenwoordig vaak worden getrokken met de Weimarrepubliek. Stukje bij beetje werd Hitler, de grote populist, de macht geschonken, in de arrogante of naïeve hoop dat die vervolgens wel kon worden beteugeld. Was het vanuit dezelfde arrogantie of naïviteit dat de Nobelprijs voor de Vrede werd uitgereikt aan iemand die door critici tot radicaal-rechts wordt gerekend en de prijs in haar dankwoord dan ook mede opdroeg aan Donald Trump? Behalve in Spanje hielden de media zich opvallend stil.

    Waar Fukuyama niet op ingaat is waarom onverdraagzaamheid überhaupt zo makkelijk kan worden aangewakkerd. Maakt die ook al 300.000 jaar deel uit van de mens? Daarover peinst ook Zida Qanawati, die na tien jaar eindelijk weer bij haar moeder in Damascus op bezoek kan voor een kop koffie, een wens die in haar hoofd al was verworden tot fantasie. Ondertussen gaan de allerrijksten al skydivend naar een sterrenmenu op de Noordpool om, voor ‘de perfecte afsluiting van een perfecte dag’, ’s avonds nog een blik op het Noorderlicht te werpen. Ja, sommige dingen zijn toch wel ongekend.

    Laura Weeda

    Weeda@360international.nl

    249 cover compressed
  • Oktobernummer | Ondertussen

    Oktobernummer | Ondertussen

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » We slaan de plank mis met menselijke robots

    » Als ouder moet ik het leven van mijn kinderen moeilijker maken

    » ‘Hij geloofde in mij’

    Technologie

    Adriaan van Dis schonk het jonge 360 Magazine ooit een blurb om mee op de cover te pronken. Onmisbaar, vond hij ons, in verwarrende tijden. Duidelijker is het er sindsdien niet op geworden.

    Neem de complexe relatie met technologie. Decennia terug stond innovatie voor een hoopvolle toekomst waarin auto’s kunnen vliegen en iedereen een robot als huishoudhulp heeft, in de eenentwintigste eeuw lijkt dat optimisme grotendeels verdwenen. Terwijl honderd mensachtige robots 24 uur per dag klaarstaan om opgeleid te worden op een ‘trainingsbasis’ van 3000 vierkante meter in Shanghai, en kunstmatige intelligentie in een rap tempo doorontwikkelt, is er nog geen sprake van een spectaculaire welvaartssprong. De AI-revolutie verloopt stroef, schrijft The Economist, en slechts 10 procent van de bedrijven zou op een zinvolle manier gebruikmaken van AI. Ondertussen chatgpt-en we erop los, kunnen de meest vernuftige apparaten meten, weten, controleren, in kaart brengen, diagnosticeren, manipuleren, uitrekenen, registreren, voorstellen, ingrijpen en produceren en wordt de vraag gesteld of die afname van eigen inspanning wel goed is als onze razendsnelle assistent steeds meer cognitieve taken overneemt.

    Fantasie voerde hen mee naar een wereld waarin auto’s kunnen vliegen

    Alle dystopische taferelen en angstaanjagende beweringen waarin de mensheid het uiteindelijk aflegt tegen machines, zullen in werkelijkheid minder extreem zijn volgens futuroloog Nick Foster, omdat de toekomst een verlengstuk is van het heden, ongemerkt genesteld in kleine alledaagse veranderingen.

    Journalist Michelle Cyca wilde haar kroost aanleren om de lokroep van de technologie te weerstaan en probeerde ‘obstacle parenting’ uit; een nieuwe opvoedfilosofie die kinderen aanmoedigt afgevlakte zintuigen weer te gaan gebruiken en hun eigen verstand te bevragen, in plaats van dat uit te besteden aan een smartphone. Als ze er een hebben.

    Zelf het goede voorbeeld geven, maar vooral de oefening in ouderlijke terughoudendheid, was voor Cyca moeilijker dan een schermloos scrollalternatief voor haar dochter vinden. Toen alle spelletjes gespeeld waren en de blaadjes volgetekend, liet ze de verveling van haar kind toe en voerde de fantasie hen mee naar een wereld waarin auto’s kunnen vliegen en iedereen een robot als huishoudhulp heeft.

    Katrien Gottlieb

    Gottlieb@360international.nl

    01 Cover 248 compressed 1
  • Septembernummer | Goedkoper dan water

    Septembernummer | Goedkoper dan water

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » In delen van Mexico is Coca-Cola goedkoper dan water

    » Het gebruik van het woord ‘genocide’

    » Dieren- en plantenpopulaties op de Weense begraafplaats

    Slak

    Bent u deze zomer een goede toerist geweest? Viel u in de categorie massatoerist of in die van de kritisch reiziger, die zich graag aanpast en zich bewust is van zijn impact? Hoe dan ook zal die impact u niet zijn ontgaan, deze zomer werden weer recordtemperaturen behaald en een recordaantal bosbranden gemeld in Zuid-Europa. Liggend op het strand of sjokkend over de fraaie tegels van een oud stadje of een mooie begraafplaats zult u regelmatig maar één behoefte hebben gehad: water. Zolang dat in de buurt is, is het uit te houden.

    Toch is die levensbehoefte niet voor iedereen zomaar binnen bereik. In landen waar de overheid tekortschiet, betalen armen zelfs vaak meer voor water dan de rijken. En die grijpen dan naar andere middelen om goedkoop hun dorst te lessen, waarbij Coca-Cola favoriet is.

    In landen waar de overheid tekortschiet, betalen armen zelfs vaak meer voor water dan de rijken

    Voor een sterke reportage van het prachtige gelijknamige tijdschrift Reportagen reisde Andrew Müller een week lang met een tolk door de hooglanden van Chiapas in Mexico, waar het gebruik van cola inderdaad massale vormen heeft aangenomen; sommigen drinken wel tien flessen per dag en er zijn speciale clubjes opgericht om af te kicken. Hoewel cola er tegenwoordig ook in rituelen wordt gebruikt, was dat niet, zoals Müller op Wikipedia had gelezen, om daarna door te boeren demonen te kunnen verdrijven. Onzin, zei een zapatista die hij er ontmoette; ‘We weten natuurlijk dat Coca-Cola slecht is.’ Maar verandering vindt ‘poco a poco’ plaats; stukje bij beetje. De zapatistas, vrijheidsstrijders voor wie de slak een belangrijk symbool is, geloven in langzame, maar radicale verandering.

    Een mooi voorbeeld van hoe culturen zich vervormen en vermengen, en ook van hoe daar fabels omheen ontstaan. Net als bij toerisme zijn er bij die vermenging twee opties: iets wordt uit praktische overwegingen uit een andere cultuur overgenomen, of het wordt er bewust aan ontleend. Het resultaat is hetzelfde, en die goede en slechte toerist bestaan volgens Enrique Rey uit El País dan ook helemaal niet. Zelfs de meest kritische reiziger ontkomt niet aan het systeem waar hij zich tegen afzet. Het beste is om dat maar onder ogen te zien.

    Toch zijn er altijd dingen die geleidelijk maar radicaal veranderen, vanuit noodzaak of keuze. Zoals in Taiwan, waar de twee rivaliserende partijen elkaar onverwacht vinden als het aankomt op geothermie. Of in de Mississippi Delta, een ‘voedselwoestijn’ waar steeds meer mensen als gemeenschap gaan verbouwen. Op de Weense begraafplaats Zentralfriedhof zijn de veranderingen zeer bewust: hier worden kleine diertjes door hoveniers beschermd en door bezoekers gevoed. Zo wordt deze niet alleen voor mensen een toevluchtsoord, maar ook voor dieren en de natuur.

    Laura Weeda

    Weeda@360international.nl

    Cover 2471 1
  • Juli- en augustusnummer | Herbewapening

    Juli- en augustusnummer | Herbewapening

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » Dossier Herbewapening

    » Brazilianen kunnen binnenkort hun digitale gegevens verkopen

    » Dit artikel zal je niet van gedachten doen veranderen. En wel hierom

    Bergtop

    Terwijl de internationale afgezanten uit alle windstreken langzaam Nederland binnendruppelden, had 360 Magazine een eigen top, en wel in het sprookjesachtige Bern, met een beter uitzicht dan de vertegenwoordigers van de ministeries in de hotelzone rond de Haagse Zeestraat kunnen dromen, namelijk op de Jungfrau (4158 m) – een échte top met een glinsterende sneeuwkap, de Eiger en de Mönch als veiligheidsagenten aan haar flanken.

    In Bern, te gast op het True Story Festival, ging het in zekere zin ook over hoe wij ons kunnen verdedigen: met de pen als wapen, in plaats van de destructieve waanzin waarmee landen elkaar heden ten dage bestoken. Tijdens tientallen lezingen en discussies werd telkens weer de kracht van de journalistiek benadrukt, die het ‘gewicht van duizend bergen kan dragen’, volgens de Chinese journalist Quiming Ling.

    Welke journalist krijgt nog die ruimte?

    Daartoe riep ook de Russische Nobelprijswinnaar en journalist Dmitri Moeratov op, die zich verbaasd uitsprak over het recht op leven dat in het ene land blijkbaar zwaarder weegt dan in het andere. Waar blijft de wereldwijde vredesbeweging, vraagt de medeoprichter van oppositiekrant Novaja Gazeta, inmiddels Novaja Gazeta Europa, zich af. Na de moord op Anna Politkovskaja en meerdere redactieleden, en een maand nadat Rusland aan de invasie van Oekraïne was begonnen, verhuisde de redactie naar de Letse hoofdstad Riga, om daar onvermoeibaar haar belangrijke werk voort te zetten.

    Waar overdag talloze onderwerpen de revue passeerden in statige locaties, kwamen ’s avonds aan tafel de tongen los en werden allianties gesmeed. De bekroonde Oostenrijks-Duits-Franse en helaas gepensioneerde oorlogsjournalist Antonia Rados, die conflicten in Irak, Afghanistan en andere crisisgebieden versloeg en het boek Afghanistan von innen: Wie der Frieden verspielt wurde schreef, hoopt dat wat zij ‘emotionele journalistiek’ noemt terugkeert naar, tja, eigenlijk naar de beoefening van het vak zoals zij dat decennialang heeft gedaan. Conflicten waar ook ter wereld kunnen volgens haar het best over het voetlicht worden gebracht door heel diep en lang te graven en met kritische toewijding inzicht te verkrijgen in de belevingswereld van de strijdende partijen. Alleen door de talloze reizen en gesprekken met talloze betrokkenen slaagde zij erin de oorzaken van het falen van westerse interventies te doorgronden.

    Kom daar maar eens om, zei ze. Welke journalist krijgt nog die ruimte? Want het is, zoals ook Sarah Stein Lubrano schrijft, vooral sociale nabijheid die deuren opent naar verandering.

    Katrien Gottlieb

    gottlieb@360international.nl

    Screenshot 2025 06 26 at 15.13.47
  • Juninummer | Tegen tirannie

    Juninummer | Tegen tirannie

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » Wat zij zeggen over de verkiezingen in Suriname

    » Het Westen verveelt zich dood

    » Jongeren zetten de toon in Afrika

    Moesson in mei

    Volgens de Bulgaarse schrijver Georgi Gospodinov kunnen we pas briljant zijn vanaf ons zesde of zevende, dat is namelijk – met een beetje mazzel – de leeftijd waarop we leren schrijven. Schrijven, aldus Gospodinov, en verhalen in het algemeen helpen ons onthouden, bevrijden ons van angsten en zijn zelfs in staat om levens te redden.

    In het geval van Sjeherazade, de vertelster uit Duizend-en-één-nacht, speelt dat letterlijk: door elk verhaal dat ze vrouwenmoordenaar Shahryar vertelt leeft ze een nacht langer. Maar het geldt bijvoorbeeld ook, zoals de Nigeriaanse kunstcurator Azu Nwagbogu in ons Dossier over de kracht van kunst en verzet vertelt, voor de verhalen die fotografie overbrengt. Het Afrika dat in het werk van (vaak westerse) fotografen te zien is, heeft niet per se te maken met het object, Afrika, zelf. ‘Het probleem is het Afro-pessimisme, waarin we altijd maar weer de hopeloosheid van de situatie te zien krijgen. Dat leidt tot apathie; niemand wil iets doen’, aldus Nwagbogu. Als er een ander discours zou gelden, zoals hij met zijn LagosPhotos-festival voor ogen heeft, krijgen mensen een vollediger beeld en zijn ze minder geneigd hun hoofd af te keren van het continent, zoals de VS momenteel doen – een voorbeeld dat Europa, beargumenteert Paul Munzinger in Süddeutsche Zeitung, vooral niet moet volgen. Met de juiste investeringen en bestedingen kan Afrika voorop komen te lopen – en kunnen er vele levens worden gered. Ook al door de uitzonderlijk jonge bevolking, die het ene na het andere autoritaire regime aan het wankelen brengt.

    ‘Het is allemaal de schuld van Trump’, concludeerde ze lachend

    Ook rondom Amerika vormt zich een steeds rechtlijniger discours. Op bezoek bij mijn dochter op haar reis door onder andere Indonesië, vertelde een vriendin hoe onvoorspelbaar het is gesteld met het weer; moesson in mei, dat kan eigenlijk niet. ‘Het is allemaal de schuld van Trump’, concludeerde ze lachend. Een zin die hier op Bali, en vast op veel andere plekken, een running gag is geworden. 

    Maar werkt dat niet ook een vorm van apathie in de hand? Historicus Yuval Noah Harari legt uit waarom we het ons in ieder geval niet kunnen veroorloven langer verbaasd te zijn over zijn acties, die namelijk zeker niet zo onvoorspelbaar zijn als het klimaat, zij het niet minder schadelijk.  

    Bijna honderd jaar geleden trok Thomas Mann uit Duitsland weg naar juist dit land, waar hij wél vrijuit mocht spreken, denken en schrijven. ‘God helpe ons in duisternis gedompelde (…) land en lere het vrede te sluiten met de wereld en zichzelf!’ schreef hij over zijn geboorteland. Misschien moeten we het niet zozeer van god hebben, als wel van de verhalenvertellers en al die dappere jongeren die zich in ieder geval genoeg verbazen om in actie te komen.

    Laura Weeda

    weeda@360international.nl

    Screenshot 2025 05 29 at 11.55.24
  • Meinummer | Smeltende talen

    Meinummer | Smeltende talen

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » Erven wordt bijna net zo belangrijk als werken

    » Het belang van onderwijs in eigen taal 

    » Een telescoop als een kathedraal

    Schatkamers van wijsheid

    Op zoek naar tegenwicht tegen ‘de afbraak der beschaving’ kwam de film van Xavier Lefebvre over de herrijzenis van de zes jaar geleden door brand verwoeste Notre-Dame dicht in de buurt. Hij laat zien hoe vaklieden eikenbomen met middeleeuwse handbijlen tot balken hakken. Hoe meer dan 1000 kubieke meter kalksteen op zijn plaats wordt gehesen, uitgebeiteld tot springende bogen en grijnzen­de waterspuwers, en hoe 4000 vierkante meter lood wordt gerold, geplooid en warm – en dus nog kneedbaar – op het houten gerestaureerde dak­gebinte wordt aangebracht. Met elke klap op een koperen nagel stijgt het respect voor waartoe de menselijke soort ook in staat is. 

    Met de nadruk op ‘ook’, omdat het tegenovergestelde, de opzettelijke vernieling van verworven­heden, steeds meer op de loer ligt. Niet alleen oorlogen en vlammenwerpende mogendheden zijn daar schuldig aan. Als gevolg van klimaatverandering verdwijnt bijvoorbeeld in Scandinavië een ­eeuwenoude en eindeloze schat aan woorden, samen met de landschappen waar ze uit voortkomt. Weggesmolten zoals de sneeuwkappen die ermee werden beschreven. Daar treuren de rendierhouders niet om, het gaat hen om het verlies van diepgewortelde kennis die generaties lang is doorgegeven. 

    Hier en daar wordt er werk van gemaakt om die ‘schatkamers van wijsheid’ te behouden

    Hier en daar wordt er werk van gemaakt om die ‘schatkamers van wijsheid’ als belangrijk onderdeel van de sociale en culturele geschiedenis te behouden. Op Hawaï spreken dankzij taalprogramma’s voor jongere generaties weer veel meer mensen Hawaïaans, en op het Japanse eiland Okinoerabu zijn schoolprojecten gestart in het Shimamuni. In Mexico-Stad biedt de gemeente sinds kort onderwijs in Náhuatl aan op openbare scholen. Deze 1500 jaar oude taal van de Azteken wordt nog steeds gesproken door ongeveer 1,5 miljoen mensen. Hun tomatl is onze tomaat, chocolade komt van chocolatl, avocado van ahuacatl, en zo zijn er nog meer inheemse woorden die tot het dagelijks gebruik zijn gaan behoren. 

    Tegelijkertijd verschijnen er nieuwe woorden, is er straattaal en zijn er uitdrukkingen uit de popcultuur die trends worden, zoals de ‘innies’ en ‘outies’ uit de serie Severance. Die zouden voor een tijdgeest staan waarin het on- en offlineleven, werk en privé, afzonderlijk bestaan in één persoon. Omdat het anders voor sommigen moeilijk vol te houden is. Dan kennen ze de ‘vriendschapsbankjes’ zeker niet, waar ze een luisterend oor kunnen vinden van getrainde notre-dames met veel levenswijsheid. Dit ­Zimbabwaanse initiatief is de kathedraal niet, maar biedt met minder gewicht toch tegenwicht.

    Katrien Gottlieb

    Gottlieb@360international.nl

    Screenshot 2025 05 01 at 11.02.33
  • Aprilnummer | Vergrijzing

    Aprilnummer | Vergrijzing

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » Nanmoku, het bejaardste dorp in het bejaardste land

    » In Narva is ‘de Russische dreiging alom aanwezig’

    » Bashar Murad, een kunstzinnige queerstem tegen Israëlische agressie

    De dapperen

    Vrouwen die zich afkeren van patriarchale systemen, jongeren die geen kinderen meer willen omdat er te veel crises in de wereld zijn en mannen die steeds minder vruchtbaar worden. Onze verworvenheden van de afgelopen eeuw – betere scholing voor meisjes, meer beschikking over het eigen lijf – lijken zich evenals de slechte ontwikkelingen – pesticiden, stress, het klimaat – tegen ons te keren. De oplossing is in deze tijd ironisch te noemen: migratie. Spanje, waar premier Pedro Sánchez benadrukte dat er moest worden gekozen tussen open en welvarend of arm en afgesloten, wordt gezien als de best presterende economie van Europa of zelfs de wereld. Helaas vormt Spanje op dit gebied nogal een uitzondering in de westerse wereld.

    Geen wonder, aldus de Britse columnist Owen Jones, dat jonge mensen geen vertrouwen meer hebben in de democratie. In Frankrijk zou dat bijvoorbeeld al gelden voor een op de drie jongeren. ‘Mensen hebben alle reden om woedend te zijn, maar hun woede is op de verkeerde doelwitten gericht,’ aldus Jones. Als je het artikel uit Der Spiegel leest van Marc Pitzke, die als ‘buitenlander’ in New York getrouwd is met een zwarte man, wordt de woede heel invoelbaar, in dit geval tegen de uitsluiting van bepaalde bevolkingsgroepen. ‘Zodra je besluit dat één kwetsbare minderheid kan worden opgeofferd, werk je binnen een fascistisch gedachtegoed,’ aldus filosoof Judith Butler tegen El País.

    ‘Wees realistisch, denk het onmogelijke’

    Maar behalve migratie is er nog een remedie: hoop. ‘Wees realistisch, denk het onmogelijke’, schreef de Duitse filosoof Ernst Bloch. En daarvoor is moed nodig. Neem onafhankelijksstrijder Ramos-Horta, die er alles aan doet om Oost-Timor op de been te houden. Inmiddels is de jonge democratie sterk, zijn er serieuze verkiezingen en heeft het land binnen Azië een van de hoogste scores op het gebied van persvrijheid. Of neem Nobelprijswinnaar Narges Mohammadi, die zich al meer dan dertig jaar inzet voor iedereen van wie de rechten worden geschonden, en voor vrouwen in Iran in het bijzonder. Of Jineon Baek, die het decennia-oude sofaprobleem oploste, en daarmee bewees dat ‘simpele problemen soms onverwacht complexe oplossingen hebben’. Dat geldt andersom vast ook.

    Ook Gary Shteyngart had hoop, in zijn zoektocht naar het volmaakte pak. Uiteindelijk slaagt dit maatpak, dat hem overal heen vergezelt en met wiens (eet)voorkeuren hij graag rekening houdt, er zelfs in hem van zichzelf te doen houden. Ook leert hij wijze lessen, zoals: ‘Zesdraads is voor de dapperen’, een opmerking die hij niet helemaal begrijpt maar wel waardeert. Ik ook, want de dapperen verdienen iets bijzonders.

    Laura Weeda

    Weeda@360international.nl

    Screenshot 2025 03 31 at 09.28.44 1
  • Februarinummer | Democratie op de helling

    Februarinummer | Democratie op de helling

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » Was vroeger echt alles beter? Helemaal niet!

    » Heeft de democratie de wereldwijde verkiezingsmarathon van 2024 overleefd?

    » Hoe Europa slaapwandelt richting de vergetelheid

    Titivillus

    Bij de selectie van artikelen voor 360 nemen we liever niet te veel voorspellingen mee. Iedereen lijkt ineens de toekomst te kennen. In die zin is ChatGPT een goede parallel voor de tegenwoordige mens. Op alles heeft de software een antwoord, relatief vaak door iets te verzinnen op basis van al dan niet beschikbare bronnen. ‘Ik weet het niet’ lijkt niet te zijn geprogrammeerd. Wel een leuke eigenschap vind ik het grote vermogen om eigen fouten toe te geven.

    We baseren ons allemaal op de voor ons beschikbare bronnen, maar geven niet altijd toe dat die niet de volledige waarheid weergeven. Al die toekomstbeelden, vaak somber, gaan zo een eigen leven leiden, met tot gevolg het sterke gevoel dat ‘de dingen vroeger beter waren’. Geen goede ontwikkeling, legt Marc Tribelhorn uit in de Neue Zürcher Zeitung. ‘Wie niets positiefs meer in de toekomst ziet, wordt bang.’ Nostalgie werd niet voor niets gezien als pathologische aandoening, waarbij patiënten verlangden ‘naar een tijd die nooit heeft bestaan’. Ze trekken zich terug, ‘terwijl hun inzet juist is vereist’. Jongeren durven volgens El Confidencial nauwelijks nog een relatie aan te gaan zonder vooraf de (materiële) voorwaarden te bespreken, als in een zelfgearrangeerd huwelijk. 

    Monniken waren in de middeleeuwen al bang voor Titivillus, de demon van de afleiding

    Zullen we eens terugkijken, in plaats van vooruit? Een jaar geleden, begin van ‘het verkiezingsjaar’, werd er volop gesproken over het einde van de democratie en de winst van rechts. Maar ‘met de kennis van nu kan 2024 (…) worden herinnerd als een jaar waarin kiezers hun stem gebruikten om zittende presidenten te straffen’, schreef Cas Mudde voor Prospect Magazine. ‘Uit de uitslagen zijn geen wereldwijde trends ter linker- of rechterzijde op te maken; het was eerder zo dat degene die op dat moment aan de macht was, (…) verloor.’ Op veel plaatsen deden verkiezingen wat ze moesten doen, aldus een andere bijdrage in ons dossier.

    We doen onszelf tekort als we te eenzijdig kijken, laat ook Marion Thain zien in de controverse over de invloed van sociale media. Aan het eind van de 19de eeuw kregen Londenaren tot wel twaalf keer per dag post. Monniken waren in de middeleeuwen al bang voor Titivillus, de demon van de afleiding. En misschien kunnen we zelfs wel iets leren van al die nieuwe vormen van aandacht? Niet nieuw zijn Titivillus’ egocentrische trekjes. De golf van geweld op het Afrikaanse continent wordt overstemd door de oorlogen dichterbij, waardoor veel te weinig geld gaat naar humanitaire hulpprogramma’s, met vele doden tot gevolg. Daar besteden we graag aandacht aan. Want, zoals te lezen in ‘Europa’: we hebben hervormingen nodig, geen drama.

    Laura Weeda

    weeda@360international.nl

    Screenshot 2025 02 03 at 10.49.07

  • Januarinummer | Sumo summum

    Januarinummer | Sumo summum

    » Lees dit nummer online

    Met onder andere:

    » Wat zij zeggen over 2025

    » Călin Georgescu’s chaotische optelsom van opvattingen

    » Een nieuwe dageraad in Damascus

    Status quo

    De Indiase schrijver Pankaj Mishra is al decennia bezig om de ‘politieke apologie voor imperialisme’ te ontzenuwen en een ander verhaal over de geschiedenis van de macht te vertellen. Hij schreef er een standaardwerk over, Op de ruïnes van het imperialisme, en slaat geen verzoek af om in steeds andere bewoordingen terug te komen op hetzelfde thema. 

    2025 is wellicht een goed begin om met hem de kop eraf te slaan en nog eens te lezen hoe hardnekkig het Westen blijft vasthouden aan zijn comfortabele status quo en aannames. Volgens Mishra zijn die inmiddels op drijfzand gebouwd en is er een groeiende niet-westerse meerderheid met een gemeenschappelijke wrok tegen een ‘moderniteit’ die gelijkheid en vrijheid predikt, maar alleen de wreedheid en concurrentie van het neoliberale kapitalisme levert, waarin de wet van de sterkste heerst. Ook de westerse media moeten eraan geloven, zoals door ons gepubliceerde auteurs als Michael Ignatieff en Anne Applebaum, die volgens Mishra meebewegen met een systeem dat ze tegelijkertijd bekritiseren. Waar wij in de veronderstelling zijn dat de waarheid gewaarborgd wordt, juist door auteurs als historica Applebaum, ziet Mishra haar als een conservatieve denker die zich zorgen maakt over de afname van democratische waarden, terwijl haar analyses soms losstaan van de bredere sociale en economische context waarin deze veranderingen plaatsvinden. 

    In een ideale samenleving is journalistiek onafhankelijk van commerciële en politieke belangen

    Hoe dan verder? 

    Behalve meer verantwoordelijkheid nemen – Marshall McLuhan had het er in 1964 al over in Understanding Media. The Extensions of Man – zouden journalisten meer context moeten bieden, zodat historische en geopolitieke achtergronden van situaties duidelijk worden, vooral als het gaat om complexe onderwerpen zoals migratie.

    Wat ook helpt, is een divers scala aan perspectieven te laten horen, vooral van gemarginaliseerde groepen en niet-westerse denkers – en dat is nou juist de missie van 360.

    In een ideale samenleving is journalistiek onafhankelijk van commerciële en politieke belangen. 

    Maar het electoraat, zo valt ook in deze kakelverse editie te lezen, lijkt onvoldoende toegerust om weloverwogen politieke keuzes te maken, wat de kwaliteit van de democratische vertegenwoordiging ondermijnt. Alan Zucker voorspelt in de Neue Zürcher Zeitung dat mensen zich, naarmate de wereldproblemen dichterbij komen, steeds vaker afwenden van de media die daarover berichten. Daar krijgen ze later spijt van, beweert hij, als alleen de eigen navel nog gespreksonderwerp is.

    Katrien Gottlieb 

    gottlieb@360international.nl

    Screenshot 2024 12 27 at 11.42.50